1. Concept beleidskader participatie Teylingen 05072023 - Concept beleidskader participatie Teyling
Tekst van het document
• CONCE
Beleidskader
Participatie 1
PT
PT
CONCEPT
• CONCE
• CONCE
• CONCE PT
PT
Inleidi Al geruime tijd zien we een verandering in de
samenleving waarbij inwoners, ondernemers en
organisaties graag meer invloed willen hebben op
de kwaliteit van hun fysieke of sociale leefomgeving. Ze willen graag betrokken worden bij de grote vraagstukken van vandaag, zoals de energietransitie, klimaatverandering of duurzame ondersteuning in het sociaal domein. De gemeente Teylingen begrijpt deze behoefte, juicht deze ontwikkeling toe en ziet hierin voor haarzelf als gemeente een belangrijke taak en kans weggelegd.
Inhoudsopgave Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 Randvoorwaarden Participatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 Spelregels Participatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Participatiebeleid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Rollen in het participatieproces . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 Monitoren en evalueren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
2
ng
De komst van de Omgevingswet in 2024 maakt ook dat
Dit beleidskader is van toepassing op alle
participatie een steeds belangrijker onderwerp wordt.
participatievraagstukken binnen de gemeente Teylingen.
Participatie gaat over het zo vroeg mogelijk, ofwel op
Het gaat dus niet alleen om het opstellen van een
het juiste moment, betrekken van personen voor wie het
omgevingsvisie door de gemeente of het aanvragen
initiatief, plan of activiteit gevolgen heeft. Dit kan ook gaan
van een omgevingsvergunning door een inwoner, maar
om personen die (in-)direct betrokken zijn bij een initiatief,
ook over bijvoorbeeld het opstellen van beleid in het
plan of activiteit.
kader van de energietransitie of het ontwikkelen van een buurtspeeltuintje door inwoners.
De Omgevingswet wil ruimte geven aan inwoners van de gemeente om meer ideeën in te brengen en biedt voor de
De gemeente experimenteert momenteel met participatie
gemeente zelf ook meer ruimte voor lokale afwegingen.
in het kader van de maatschappelijke agenda. De ervaringen
De wet zegt alleen dat participatie moet gebeuren, maar
die hierin opgedaan worden zullen na twee jaar verwerkt
niet hoe dat moet gebeuren. Dit geeft de gemeente de
worden tot een verfijnde versie van dit beleidskader.
mogelijkheid om een aanpak te ontwikkelen die het beste past bij de lokale situatie.
Participatie is altijd maatwerk. Een belangrijk uitgangspunt van goede participatie is het hanteren van de juiste
In dit beleidskader wordt uitgelegd wat het belang van
spelregels en randvoorwaarden bij de voorbereiding,
goede participatie is, welke randvoorwaarden en spelregels
uitvoering en evaluatie van participatieprocessen, zoals
hierbij gelden, hoe de uitvoering van een participatieproces
opgenomen in dit beleidskader. Er is altijd sprake van een
eruit ziet en ten slotte wordt het belang van evalueren en
belangenafweging en het algemene belang kan hierin
monitoren van een participatieproces beschreven.
doorslaggevend zijn.
Participatie is altijd maatwerk 3
Randvoorwaarden Participatie De gemeente Teylingen vindt het belangrijk dat er een duidelijk participatiebeleid is voor alle initiatieven, plannen of activiteiten binnen de gemeente. Het doel van participatie is om zoveel mogelijk belangen die er spelen zo compleet, evenwichtig en transparant mogelijk in kaart te brengen. Om participatie volgens de bedoeling mogelijk te maken, kan de initiatiefnemer (inwoner, ondernemer of overheid) de volgende randvoorwaarden bij de voorbereiding en uitvoering van een participatieproces hanteren:
Het doel van participatie is om zoveel mogelijk belangen die er spelen zo compleet en transparant mogelijk in kaart te brengen
4
1
Goede voorbereiding: ✓
✓
Overleg indien mogelijk met de betrokkenen op de locatie waar het initiatief straks komt;
✓
omgeving. Bereid u dus goed voor op vragen uit de buurt over bijvoorbeeld beschermde bomen of
Nodig mensen tijdig uit, houd rekening met
diersoorten of monumenten;
vakanties, feestdagen van diverse culturen; ✓
✓
Gebruik begrijpelijke taal en werk met beelden:
begeleiden door een ervaren (onafhankelijk)
eruit gaat zien;
procesbegeleider. Of laat bijeenkomsten
Verplaats u in de ander: hoe zou u bijvoorbeeld
begeleiden door een geoefend gespreksleider als
zelf reageren op een bouwplan in uw straat?; ✓
u dat zelf lastig vindt;
Besef dat mensen best onzeker kunnen worden
✓
van veranderingen in hun directe leefomgeving; ✓
Als u te maken heeft met veel participanten en veel belangen, laat het participatieproces dan
het is makkelijker meedoen als men weet hoe het
✓
Omwonenden weten vaak veel over hun
Creëer een gelijkwaardig gesprekspodium. Dat betekent dat belanghebbenden in gelijke mate de
Het kan helpen te werken met thema’s zoals groen,
ruimte krijgen om hun input te geven en dat de
verkeer, parkeren zodat u alle onderdelen van een
inbreng van alle deelnemers wordt meegenomen.
plan goed aandacht kan geven;
Bijvoorbeeld: wanneer een deel van de belanghebbenden een rechtstreeks contact heeft met raad of bestuur, moeten ook andere belanghebbenden die mogelijkheid hebben.
2
Maak de kaders duidelijk: ✓
Maak duidelijk wat het doel is van uw initiatief;
✓
Geef aan wat de kaders zijn, wat er al vast
✓
participanten wel kunnen meepraten en over de speelruimte die er is. Het kan helpen om de
ligt en waarover overleg mogelijk is. Vaak
organisaties die bepalend zijn voor uw initiatief,
ligt bijvoorbeeld het budget al vast, zijn er al
zoals het waterschap, de provincie en de
eerder besluiten genomen, of is er simpelweg
gemeente, een rol te geven in het proces;
regelgeving waar u rekening mee moet houden; ✓
Licht toe over welke onderwerpen de
✓
De gemeente gebruikt de leidraad ook
Blijf communiceren, ook als er geen voortgang in het proces is en geef dit dan aan;
als toetsinstrument bij aanvragen voor ✓
omgevingsvergunningen om te bepalen of het gekozen participatietraject in verhouding staat tot
Maak duidelijk wat de participant kan (terug) verwachten.
het initiatief.
5
3
Ken uw participanten: ✓
✓
Spreken deelnemers namens zichzelf, of vertegenwoordigen ze een groep? Bijvoorbeeld
uw participatietraject kunt u overwegen de pers te
een belangengroep, een buurt of straat. Weet
benaderen;
ook hoe zij zelf onderling de afstemming hebben
✓
geregeld; ✓
✓
Om meer bekendheid te geven aan uw initiatief en
Maak gebruik van informatie die er al is: de gemeente Teylingen heeft bijvoorbeeld veel
Stem de manier van communiceren en de
informatie over de buurten. Zij kunnen u per
werkvorm af op uw participanten. Zo loopt het
buurt of wijk adviseren over wat er speelt en
proces prettig en soepel;
welke organisaties en platforms u mogelijk kunt betrekken.
Nodig eventueel raadsleden uit zodat zij zich een goed beeld kunnen vormen over het participatieproces;
Extra aandachtspunten: ✓
✓
✓
Informatiemanagement: dat wil zeggen dat de gemeente de omgeving proactief benadert en
dat iedereen mee moet kunnen doen bij
op een open en transparante manier informatie
participatieprocessen. De gemeente Teylingen
verstrekt;
gaat in elk participatieproces op zoek naar relevante (groepen) inwoners en partijen. Dit
Verwachtingenmanagement: de omgeving moet
betreft ook de ‘zwijgende meerderheid’ (ook wel
in heldere taal worden uitgelegd wat hun rol in
het stille midden genoemd). De gemeente wil
het proces is en in hoeverre zij daadwerkelijk
proberen deze groep inwoners ook te betrekken
invloed kunnen uitoefenen. Door helder aan te
bij participatietrajecten. De gemeente zet
geven wat de speelruimte is, worden teleurstelling
inwoners zo veel mogelijk in hun kracht zodat ze
en frustratie bij belanghebbenden voorkomen; ✓
Afspiegeling en inclusiviteit: Dat betekent
zich vrij voelen om initiatief te nemen. Daarnaast
Kennismanagement: om als gemeente een open
probeert de gemeente ook juist inwoners te
en transparante houding te kunnen aannemen, is
betrekken die niet vanzelfsprekend of gemakkelijk
het belangrijk dat de kennis binnen de gemeente
mee doen aan participatieprocessen.
op orde is. Is het beleid helder? Zijn de kaders
✓
bekend?;
Tot slot stelt de gemeente participatie middelen beschikbaar om de initiatiefnemer te helpen om het participatietraject uit te voeren. Deze participatie middelen een handboek, een leidraad en een toolbox aan voorbeeldverslagen, documenten en participatie werkvormen.
6
Spelregels Participatie Naast de genoemde randvoorwaarden,
In het dagelijks taalgebruik lopen de woorden communicatie
is het aan te bevelen om bij de
en participatie nogal eens door elkaar. Dat maakt dat de verwachtingen van deelnemers vaak niet gelijkgestemd zijn.
voorbereiding en uitvoering van participatieprocessen bepaalde spelregels
Communicatie
en werkafspraken te maken.
Communicatie vindt altijd plaats. Voor, tijdens en na een initiatief. Daarbij zijn kernwoorden: transparantie, tijdig en
Het kan bijdragen aan het onderling vertrouwen in een
volledig. Dit zijn vormen van communicatie: informeren en
participatietraject om samen met deelnemers de spelregels op
consulteren. Informeren is traditioneel zendercommunicatie.
te stellen.
Er wordt hierbij informatie gegeven over wat er gedaan wordt waarbij er weinig ruimte is voor het aanpassen van plannen. Consulteren is vragen om een reactie op plannen die al gemaakt zijn. Die plannen worden vervolgens op basis van de consultatie in meer of mindere mate aangepast.
Voor maatschappelijke en ruimtelijke initiatieven van bijv. speeltuintjes, tot gebiedsontwikkeling is het
Participatie
belangrijk om met elkaar werkafspraken te maken.
Participatie vindt plaats voordat een initiatief wordt gestart. Er is dan sprake van een voornemen om iets te
Bijvoorbeeld:
gaan doen. Het is een bewuste keuze om op basis van een participatievoorstel met duidelijke spelregels te komen tot een initiatief waarop de samenleving invloed heeft
We denken in mogelijkheden
kunnen uitoefenen. Vormen van participatie zijn in deze de termen meedenken en meedoen. Bij meedenken wordt
We nemen elkaar serieus
de gezamenlijke denkkracht van de samenleving gebruikt om initiatieven zo goed mogelijk te laten aansluiten
We hebben allemaal een
op de wensen van de omgeving (afgezet tegen andere
eigen verantwoordelijkheid
wegingsfactoren). Bij meedoen wordt de samenleving uitgenodigd om te co-creëren (iets samen te maken).
We zijn daadkrachtig (actief )
Stappen participatieproces
We leren en verbeteren
De gemeente adviseert en stimuleert het gebruik van het hierna beschreven participatieproces voor aan de
We communiceren duidelijk
initatiefnemer. Het participatieproces voor de initiatiefnemer
en begrijpelijk
start vanaf stap 2. Als de gemeente verantwoordelijk is voor de uitvoering en voorbereiding van participatieprocessen dan gelden de volgende spelregels en werkafspraken:
7
1
2
Paragraaf participatie
participatievoorstel
3
4
Participatieplan
Bijstellen participatieplan
5
6
Participatieverslag
Evaluatie
Alleen de gemeente
1
Paragraaf participatie
3
Elk college-/raadsstuk dat gaat over beleidsvoorbereiding,
Er kan nu een communicatie- en participatieplan gemaakt
-ontwikkeling, -uitvoering, of -evaluatie bevat een
worden. Hierin worden de kaders verder uitgewerkt zoals
paragraaf participatie waarin: een gemotiveerd advies staat
opgenomen in het participatievoorstel. Het participatieplan
over al dan niet participeren (aan de start van een traject)
bestaat uit:
en staat welke resultaten de participatie heeft opgeleverd
Beschrijving van de randvoorwaarden en
en wat daarmee is gedaan (aan het einde van een traject); 2
Participatieplan
spelregels
Participatievoorstel
Kalender (zowel de formele
Het participatievoorstel is een document dat wordt
inspraakprocedure en beslismomenten
geschreven om de eerste kaders van het participatietraject
als de momenten voor communicatie
op te stellen. Bij omvangrijke/ingewikkelde/gevoelige
en participatie richting bewoners en
trajecten, ook wel trajecten waarop het bindend advies
belanghebbenden);
recht van de gemeenteraad van toepassing is, vraagt de
Participatiemiddelen (per moment en per
initiatiefnemer vooraf aan de gemeenteraad om advies
groep belanghebbenden);
doormiddel van een participatievoorstel en indien
Communicatieplan;
nodig, een werksessie. Het doel van deze afstemming is om de gemeenteraad in de gelegenheid te stellen
Budget (inclusief dekkingsbron);
om aandachtspunten mee te geven over de mate en de wijze van participatie richting de initiatiefnemer. In het participatievoorstel komen in hoofdlijnen aan de orde:
4
Bijstellen participatieplan Bij iedere volgende fase van het participatieproces
de 4 kernvragen (doelen, betrokkenen, verantwoordelijkheid en omgaan met de resultaten) en de antwoorden hierop;
wordt bekeken of bijstelling van het communicatie- en participatieplan nodig is. Klopt de planning nog? Zijn er nieuwe actoren? Zijn er andere middelen nodig? Zo nodig
of inspraak wettelijk verplicht is en zo niet of er al dan niet voor inspraak wordt gekozen;
wordt een nieuwe krachtenveldanalyse gemaakt. Een krachtenveldanalyse is een document waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe de meningen van alle partijen verdeeld
de besluitvormingskalender op hoofdlijnen; een voorstel voor de kaders die de gemeenteraad vooraf stelt en de rol die de gemeenteraad gedurende de verschillende fases inneemt;
zijn en waar wensen en/of belangen liggen; 5
Participatieverslag Van het participatietraject wordt een verslag gemaakt waaruit is af te leiden welke inbreng is gegeven en hoe deze uiteindelijk verwerkt wordt in de betreffende besluiten. Het
het advies van de gemeente; en
is belangrijk dat dit participatieverslag afgestemd wordt
andere factoren die meewegen in besluitvorming, zoals financiën, expert rapporten, politieke standpunten etc.
met de deelnemers die betrokken zijn geweest bij het participatietraject. Dit om ervoor te zorgen dat alle meningen goed meegenomen worden;
8
6
Evaluatie Participatie is altijd maatwerk. Pas wanneer helder is waarom,
bewonersbrief, bewonersavond en klankbordgroep) zijn
met wie en wanneer de participatie plaatsvindt, worden
er meer vernieuwende middelen, zoals een flitspeiling via
de meest geschikte participatiemiddelen, werkvormen
social media, een internetpanel, een digitaal debat, webinar
en communicatiemiddelen gekozen. De keuze voor
of een ‘pressure cooker’ om andere doelgroepen te bereiken
de middelen is afhankelijk van welk doel je hebt met
en meer opbrengst te krijgen. In de door de gemeente
participatie, wie deelneemt aan het proces en de fase
ontwikkelde toolbox is dit verder uitgewerkt.
waarin je je bevindt. Naast de traditionele middelen (zoals
Participatiebeleid en de omgevingswet De Omgevingswet geeft voor de gemeente de wettelijke plicht om participatiebeleid op te stellen. In dit beleid wordt aangegeven hoe de gemeente uitvoering geeft aan haar motiveringsplicht bij het opstellen van omgevingsdocumenten zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan. De gemeente maakt met deze motivering duidelijk hoe partijen zijn benaderd, welke partijen erbij betrokken zijn, hoe partijen hun inbreng hebben gegeven en wat met de inbreng is gedaan. Uit de motivering moet ook volgen welke afwegingen hierin gemaakt zijn.
aan het omgevingsplan. De beschikbaar gestelde leidraad helpt hierin een afweging te maken op welk niveau van participatie passend is. Deze leidraad* wordt ook door het college gebruikt als toetsingscriterium voor een omgevingsvergunning. De gemeenteraad heeft bepaald voor welke activiteiten die niet in het omgevingsplan passen participatie verplicht is. Als er een participatieplicht geldt voor de initiatiefnemer dan dient de initatiefnemer een participatietraject te hebben uitgevoerd voordat er een aanvraag voor een omgevingsvergunning wordt ingeleverd. Hierin is het van belang dat de initiatiefnemer het participatieverslag bij de aanvraag voegt.
In dit participatieplan staat aangegeven:
De uitwerking van dit verplichte gemeentelijke
Wat de ruimtelijke en maatschappelijke
participatiebeleid ziet o.a. op de participatieaanpak
gevolgen zijn van het initiatief, plan of
van de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de
activiteit;
omgevingsvergunning. Met dit beleidskader wordt uitvoering gegeven aan deze wettelijke plicht.
Wie de betrokkenen bij het initiatief, plan of activiteit zijn;
Participatie bij aanvraag omgevingsvergunning Nieuw in de Omgevingswet is dat de initiatiefnemer
Wat de initiatiefnemer aan participatie
(burger, bedrijf of overheid) zelf verantwoordelijk is voor
heeft gedaan;
participatie en dit onderdeel van de aanvraag van een
Hoe de initiatiefnemer omging met de
omgevingsvergunning. De gemeente Teylingen adviseert
inbreng van betrokkenen;
en stimuleert de initiatiefnemer om bij ieder initiatief na te denken over de ruimtelijke en maatschappelijke impact
Wat de resultaten zijn van de
van het initiatief en wat dat vraagt aan participatie. Iedere
participatie.
aanvraag voor een omgevingsvergunning wordt getoetst *De leidraad participatie is een richtinggevend document waarmee de initiatiefnemer kan bepalen wat het mogelijke gevolg is van het voorgenomen initiatief voor de samenleving. De leidraad helpt de initiatiefnemer in het bepalen van het participatieniveau.
9
De Leidraad is niet alleen bedoeld als hulpmiddel voor de initiatiefnemer, maar biedt de gemeente ook handvatten om te kunnen beoordelen of er eventueel nog een zienswijzeprocedure gestart moet worden.
Kiest een initiatiefnemer ervoor om geen participatie te organiseren en niet te voldoen aan zijn participatieplicht? Dan kan de gemeente ervoor kiezen om de aanvraag voor een vergunning niet in behandeling te nemen. De initiatiefnemer moet dan opnieuw een aanvraag doen. Als de aanvraag in behandeling is genomen, toetst de gemeente de aanvraag onder meer op participatie. De initiatiefnemer wordt gevraagd om voor dat er gestart wordt met het participatietraject na te denken over wat de ruimtelijke en maatschappelijke impact van zijn plan, initiatief of activiteit is. De gemeente kijkt naar wie er zijn betrokken, hoe de participatie is verlopen en wat er is gedaan met de inbreng van de betrokkenen. De gemeente wil graag weten welke belangen er zijn, zodat zij deze kan afwegen.
In de Leidraad voor Initiatiefnemers zijn de regels voor De gemeente kan een omgevingsvergunning niet weigeren
participatie opgenomen en ook voorbeelden, tips en een
op het participatie onderdeel. Als de gemeente vindt dat
toolbox voor de initiatiefnemer hoe de participatie te
er onvoldoende informatie is voor een afgewogen besluit,
organiseren. In de geest van de Omgevingswet kiest de
dan kan de gemeente ook zelf de participatie organiseren.
gemeente Teylingen ervoor om niet voor te schrijven wat
Daarvoor kan zij bijvoorbeeld een zienswijzeprocedure
aan participatie georganiseerd moet worden, dit vermindert
starten. Participatie vervangt niet het officiële proces
namelijk eigen initiatief en creativiteit. Ook zegt de grootte
(voorlopige voorziening, bezwaar en beroep). Zodra de
of het soort activiteit niet altijd iets over de ruimtelijke en
omgevingsvergunning is verleend, start het officiële proces.
maatschappelijke gevolgen op de directe omgeving. De
Het is dus mogelijk dat in een beroepsprocedure de Raad
Leidraad is niet alleen bedoeld als hulpmiddel voor de
van State de omgevingsvergunning toch nog vernietigt.
initiatiefnemer, maar biedt de gemeente ook handvatten
Bijvoorbeeld omdat niet alle verschillende belangen
om te kunnen beoordelen of er eventueel nog een
voldoende in beeld zijn gebracht om een afgewogen besluit
zienswijzeprocedure gestart moet worden.
te kunnen nemen. Het organiseren van participatie is dus ook Participatie bij omgevingsvisie en omgevingsplan
in het belang van de initiatiefnemer.
De gemeente moet zelf voor participatie zorgen bij het opstellen van de omgevingsdocumenten, zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan. De gemeente Teylingen geeft aan hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij het opstellen van deze documenten betrokken zijn en wat de resultaten daarvan zijn.
10
Omgevingsvisie en omgevingsplan
Aan de gemeenteraad wordt door het college van
Bij het opstellen (actualiseren) van de omgevingsvisie
burgemeesters en wethouders via een startnotitie gevraagd
en het omgevingsplan is meedenken het minimale
of ze akkoord zijn met de voorgestelde participatieaanpak.
participatieniveau, dit betekent dat inwoners en
In de startnotitie wordt aangegeven wie de stakeholders
belanghebbenden hun ideeën, wensen en meningen
en participanten zijn en hoe deze stakeholders en
naar voren kunnen brengen of voorkeuren kunnen
participanten worden betrokken; wat de rol van de
aangeven. Deze neemt de gemeente mee. Een verslag
gemeenteraad en/of stuurgroep in het participatieproces
van de participatie is een verplichte bijlage van de
is en wanneer de gemeenteraad en/of stuurgroep
omgevingsdocumenten. In het verslag staan de resultaten
betrokken wordt. De startnotitie wordt ter besluitvorming
van het participatieproces en een beeld van de verschillende
aan de gemeenteraad aangeboden en wordt vastgesteld
belangen en hoe daarmee is omgegaan.
door de gemeenteraad. In het participatieplan wordt aangegeven wanneer de stakeholders en participanten
Bij het omgevingsplan moet de gemeente zorgen
worden betrokken; welke belangen de stakeholders en
voor kennisgeving vooraf. De gemeente beschrijft
participanten vertegenwoordigen. Vervolgens wordt er
in de kennisgeving vooraf aan het opstellen van het
een participatieverslag opgesteld waaruit is af te leiden
omgevingsplan wie worden betrokken, waarover en
welke inbreng is gegeven en hoe deze verwerkt wordt in de
wanneer, wat de rol is van een ieder en waar meer informatie
concept ontwerp-omgevingsvisie of omgevingsplan. Soms
beschikbaar komt.
is het nodig om het participatieplan tussentijds bij te stellen. Met de uitkomsten van het participatieproces worden de
Er wordt bij de weging van de uitkomst van het
concepten verder uitgewerkt door het college en vervolgens
participatieproces gekeken in hoeverre de ideeën van
ter inzage gelegd voor zienswijzen en daarna uitgewerkt
stakeholders of bijvoorbeeld inwoners nieuw/ander licht
naar een definitief ontwerp.
werpen op een bepaald deelgebied van de visie of het plan. In hoeverre passen de initiatieven bij de koers uit de visie per deelgebied? In de basis is sprake van uitnodigingsplanologie. Dit betekent dat de gemeente op hoofdlijnen bepaalt waar ruimtelijk wel of geen veranderingen gewenst zijn met het oog op de lange termijn prognoses en te beschermen waarden. Het is planologie waarbij de gemeente zich uitnodigend
Met de uitkomsten van het participatieproces worden de concepten verder uitgewerkt door het college en vervolgens ter inzage gelegd voor zienswijzen en daarna uitgewerkt naar een definitief ontwerp.
en faciliterend opstelt tegenover initiatiefnemers. Deze basishouding is een belangrijk uitgangspunt van de Omgevingswet. De overige randvoorwaarden en spelregels voor participatie staan in de vorige hoofdstukken genoemd. Bij het opstellen van de omgevingsvisie en het omgevingsplan gelden de volgende spelregels/ werkafspraken:
11
Rollen in het participatieproces
1
1
Raad
4
College
2
Rol gemeenteraad bij omgevingsvisie en omgevingsplan
5
Initiatiefnemer
3
Rol gemeenteraad bij omgevingsvergunning
6
De ambtelijke organisatie
Raad De gemeenteraad heeft een
Kaderstellend
Controlerend
belangrijke democratische rol in
Kaders vaststellen voor het
Voldeed het participatietraject aan
participatietraject (inhoudelijk of
de gestelde kaders?
participatietrajecten.
op het participatieproces).
De verschillende rollen die de raad kan aannemen, zijn: Volksvertegenwoordigend Adviseren over te betrekken belanghebbenden en/of over de vormgeving van het proces op basis van kennis van de lokale situatie.
2
Rol gemeenteraad bij omgevingsvisie en omgevingsplan Participatie volgens de Omgevingswet betekent ook iets voor de rollen en verantwoordelijkheden van de gemeenteraad:
Kaderstellend
Controlerend
De gemeenteraad stelt het
De gemeenteraad controleert
participatiebeleid vast bij
en evalueert de uitvoering
omgevingsvisie en omgevingsplan;
van de participatieprocessen omgevingsvisie en omgevingsplan
De gemeenteraad stelt de participatieaanpak bij de vaststelling (besluitvorming) omgevingsvisie en omgevingsplan vast middels een startnotitie met participatievoorstel en participatieplan/verslag;
12
door het college.
3
Rol gemeenteraad bij omgevingsvergunning
Kaderstellend
Controlerend
De gemeenteraad wijst
De gemeenteraad controleert
gevoelige trajecten, ook
aan de voorkant gevallen
de uitvoering van de
wel trajecten waarop het
van buitenplanse
besluitvormingsprocedure
bindend advies recht van de
omgevingsplanactiviteiten
omgevingsvergunning door het
gemeenteraad van toepassing
aan waarvoor een bindend
college wanneer sprake is van een
is, wordt aan de gemeenteraad
adviesrecht van de raad en
bindend adviesrecht van de raad
vooraf gevraagd om advies
een participatieplicht voor
en een participatieplicht voor de
initiatiefnemers van toepassing is;
initiatiefnemer. De uitkomst van
Bij omvangrijke/ingewikkelde/
middels een participatievoorstel
het gevolgde participatietraject
en indien nodig, een werksessie.
door de initiatiefnemer kan de
Het doel van deze afstemming
raad meenemen in het bindend
is om de gemeenteraad in
adviesrecht. Deze resultaten kunnen
de gelegenheid te stellen
de raad helpen om een concreet
om aandachtspunten mee te
beeld te krijgen van de belangen die
geven over de mate en de wijze
er spelen in de fysieke leefomgeving.
van participatie richting de initiatiefnemer.
4
College Het college is verantwoordelijk
De geschikte informatie over
Participatief werken en bestuurlijke
voor het opstellen van
participatie beschikbaar te
vernieuwing faciliteren en stimuleren.
het participatievoorstel,
stellen aan de gemeenschap en
Hier gaat het om gezamenlijke acties
gemeenteraad;
met de gemeenteraad, ambtelijke
participatieplan en
organisatie en de gemeenschap om
participatieverslag. Ze
samen ‘beter participatief te werken’.
is ook verantwoordelijk
Deze acties kunnen het verkennen
voor het verlenen van omgevingsvergunningen en
van dilemma’s zijn of een specifiek Aansporing tot participatie
traject rondom gepast proceskaders
binnen hun eigen portefeuilles
stellen of ondersteuning bij
belangen in kaart zijn
– waar nodig of gewenst – en
representativiteitsvraagstukken;
gebracht of dat alsnog gebruik
deelname aan de participatie
moet worden gemaakt van
om te ervaren en leren van de
een zienswijzeprocedure.
praktijk.
beoordeelt of er voldoende
Daarnaast heeft het college een actieve rol in:
13
5
Initiatiefnemer De initiatiefnemer is zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van participatie en hoe hier vorm aan wordt gegeven. Er kan gebruik worden gemaakt van de Leidraad voor initiatiefnemers waarin handvatten staan voor een goed doorlopen participatieproces.
6
De ambtelijke organisatie De organisatie vervult een belangrijke rol bij de uitvoering van participatie. Ambtenaren gaan in gesprek met inwoners die met initiatieven komen. Zij luisteren naar het initiatief van de inwoner en kijken hoe zij diegene kunnen helpen om ideeën verder te brengen. Het maken van verbinding tussen de gemeenschap en de gemeente is een cruciale rol voor de ambtenaar bij participatie.
Het maken van verbinding tussen de gemeenschap en de gemeente is een cruciale rol voor de ambtenaar bij participatie.
14
Monitoren en evalueren Evalueren, monitoring en leren in brede zin zijn belangrijk voor participatie. Met een nadruk op leren werken gemeente en de samenleving aan inzichten, ontwikkeling en verbetering van participatie.
Dit beleidskader is de 1.0 versie. Op dit moment is nog niet alles te voorzien. Daarom stellen we nu een beleidskader 1.0 op. Na twee jaar evalueren we het beleidskader om te zien waar eventuele aanpassing benodigd is. Voor de evaluatie van dit participatie beleidskader zal gekeken worden naar (een selectie van) participatietrajecten die na de vaststelling van dit beleidskader doorlopen zijn. Ook zal voor het toetsingskader gekeken worden naar het doorlopen participatieproces en de onderdelen daarbinnen. Daarnaast zullen de gestelde randvoorwaarden, spelregels en rolverdeling getoetst worden.
15
versie: 3 juli 2023 Dit is een uitgave van:
16