Presentatie Rekenkamer 8 april 2026

“Hoeveel geld is er eigenlijk?" Onderzoek rekenkamer De Waddeneilanden Gemeentefinanciën

Even voorstellen • Uw rekenkamer

• Esther Fogl • Jouke van Dijk • Engbert Boneschansker

• Instrument van en voor de raad

• gemeenteraden stellen de rekenkamer in en benoemen leden • college van B&W heeft eigen instrumenten

• rekenkamer is onafhankelijk

• kiest zelf onderwerpen o.b.v. criteria …maar luistert daarbij nadrukkelijk naar ideeën van raden

https://www.rekenkamers.nl/animatie-rekenkamerwerk/ https://www.texel.nl/rekenkamer-de-waddeneilanden/ Rekenkamer de Waddeneilanden

2

Doel en rol • Wet versterking decentrale rekenkamers

• Bijdrage leveren aan het versterken van het lokale bestuur • Ondersteunen kaderstellende en controlerende taak raden

• Ingesteld door raden: verordening + samenwerkingsovereenkomst • Voor alle 5 Waddeneilanden + personele unie

• Instrument voor de raad: Visiedocument • Geen afrekenkamer • Gericht op helpen/ondersteunen (‘hulptroepen’) • Praktische aanbevelingen voor raden én colleges

• Gebruik maken van kennis van elders

Begeleidingscommissie = raadsleden 3-4 keer per jaar

Waddentweedaagse

• Vereniging van rekenkamers • Samenwerking (Rekenkamers Boven ‘t Ij + Platform Friese rekenkamers Rekenkamer de Waddeneilanden

3

Wat we doen • Onderzoek voor de gemeenteraden • alle eilanden gezamenlijk: budget;

• 1x per anderhalf/twee jaar (groot) onderzoek

• afzonderlijke gemeenten (eigen budget gemeenteraad) • Bjjvoorbeeld Texel: onderzoek grote projecten (2020)

• Rapporten en briefadviezen

• Twee typen onderzoek: quick scan OF diepgravend(er) onderzoek • Briefadvies

• Openbaar

• Plan van Aanpak • Rapporten • Briefadvies • Jaarplan en jaarverslag • Nieuwsbrief

• Verslag opvolging aanbevelingen door college

Rekenkamer de Waddeneilanden https://www.texel.nl/rekenkamer-de-waddeneilanden/

4

Hoe we het doen • Onderzoeksaanpak: documentanalyse, interviews, enz. • Vaste procedures en borging kwaliteit • Vaste procedure en ‘wederhoor’

Rekenkamer de Waddeneilanden

5

Onderzoek financiën Vragen rond gemeentefinanciën: • Hoe moet je financiële kengetallen beoordelen? • Hoe zit het met het ravijnjaar? • Hoe zit het met onderbouwing reserves? • Staan die in verhouding tot de risico´s? • Doe Mee onderzoek onderbesteding Vereniging van Rekenkamers/Radboud Universiteit Nijmegen

Rekenkamer de Waddeneilanden

6

Financiële positie (2017-2024) Algemeen

Texel

• Toename algemene en bestemmingsreserves

• AR van ca. 4 mln 2017 naar 13 mln 2024 • Bestemmingsreserves van 13 mln naar 32 mln • Mede door afkoop groot onderhoud haven Oudeschild

• Ruim boven vastgestelde minimum

• Minimum 2 mln

• Weerstandsratio ‘uitstekend’ volgens normen

• Begroting 2026: ratio ca. 6,24 (2,0 = uitstekend)

• Aandachtspunt/vraag: hoe en waarom normen voor reserves?

• Onderbouwing omvang + toename?

• Ravijnjaar: afname algemene uitkering Gemeentefonds in 2028

• Geldt ook voor Texel?

Rekenkamer de Waddeneilanden

7

Aandachtspunten sturing en budgetrecht Algemeen • BBV-kengetallen: normen voor kengetallen zijn niet altijd duidelijk • Besluit Begroting en Verantwoording

• Investeringsprojecten beïnvloeden de financiële kengetallen sterk en kunnen leiden tot grote schommelingen in kengetallen • Verschil rekening/begroting door o.a. • wijziging uitkering Gemeentefonds • projecten met vertraging • vacatures • Daardoor verschillen ook saldo, reservepositie en kengetallen

Texel

• Voorbeeld • Schuldquote: VNG-norm <130% • Solvabiliteit: >20%

Rekenkamer de Waddeneilanden

8

Risicoanalyse Algemeen

Texel

• Risicoanalyses worden door alle gemeenten gedaan

• Softwareprogramma NARIS

• Onderbouwing van gehanteerde systematiek niet altijd duidelijk

• Hoe (hoogte van) risico’s wordt bepaald is niet direct zichtbaar in de stukken.

• Risicoanalyses zijn niet altijd up-to-date

• Texel: elk jaar nieuwe berekening

• ‘Top 10’ risico’s • Elke begroting nieuwe risico’s (en oude weg)

Rekenkamer de Waddeneilanden

9

Toeristen- en forensenbelasting • Omvangrijke baten (waar ook kosten tegenover staan) • Opbrengsten verschillen tussen eilanden • Tarieven toeristenbelasting liggen dicht bij elkaar, maar systematiek verschilt • Systematiek en tarieven forensenbelasting verschillen

Rekenkamer de Waddeneilanden

10

Aanbevelingen 1. Zorg voor verbetering van de informatie in de begroting en jaarrekening (aanbeveling aan college) 2. Duidelijke en actuele normen voor de algemene reserve (aanbeveling aan raad) 3. Duidelijke spelregels voor bestemmingsreserves (aanbeveling aan raad)• Raad gaat over reserves 4. Verbeter de meerjareninvesterings• Actualiseer (en indexeer) programma’s zodat die actueel zijn en • Wat is gewenste omvang? blijven (aanbeveling aan college) 5. Duidelijke informatie over weerbaarheid en risico’s, inclusief normen (aanbeveling aan raad). 6 Laat toeristen- en forensenbelasting

Reactie college (bestuurlijk wederhoor):

• Keuzes raad over omvang reserves • Actualisatie nota’s financiële kaders 2027

• Onderzoek naar stille baten en lasten door BMC • Verbetering meerjareninvesteringsprogramma’s

voor de eilanden onderzoeken (aanbeveling aan raad)

Rekenkamer de Waddeneilanden

Vervolg: Briefadvies over financiën n.a.v. recente rapporten 11