CConstaterende datTexel
Koppel je AI →
Document · PDF

Ontwerp-Programmabegroting-2027 - PDF versie - OUD

Raadscommissie 28 oktober 2026, gemeente TexelBij agendapunt: Ontwerp-programmabegroting 202783.887 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 10

Gemeenten ontvangen van Verpact een inzamelvergoeding voor plastic, blik en drinkpakken (pbd), ingezameld bij huishoudens (bronscheiding) of gescheiden uit restafval (nascheiding). In september 2025 hebben Verpact, VNG en NVRD de nieuwe Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen 2025-2030 gesloten als uitwerking van de UPV Verpakkingen. Deze overeenkomst vervangt de eerdere ketenafspraken en zorgt voor een stabieler en transparanter vergoedingsmodel voor gemeenten. De kwaliteit van het ingezamelde verpakkingsafval staat centraal, vooral die van pbd. In tegenstelling tot de vorige overeenkomst, waarin afkeur en discussie over visuele controles een grote rol speelden, worden vergoedingen nu gekoppeld aan objectieve kwaliteitsmetingen. Gemeenten die schoner en beter gescheiden materiaal aanleveren, krijgen een hogere vergoeding. Daarmee verschuift de nadruk van hoeveelheid naar kwaliteit. De nieuwe Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen gaat in op 1 januari 2026. Stijging heffingen afvalverwerking Het Belastingplan 2026 kondigt voor de periode vanaf 2027 belangrijke verhogingen aan van de afvalstoffenbelasting en de CO2-heffing die gelden voor afvalenergiecentrales (AEC’s). Deze verhogingen komen in de plaats van de polymerenheffing (“plastictaks”), die vanaf 2028 ten laste zou komen van plasticproducenten.

Doordat deze heffing vervalt, mist het Rijk jaarlijks € 567 miljoen vanaf 2028 (prijspeil 2025). Om dit te compenseren stelt het kabinet in het Belastingplan 2026 alternatieve maatregelen voor, die vooral neerkomen op hogere lasten voor AEC’s. De landelijke afvalstoffenbelasting wordt per 2028 verhoogd van € 39,70 per ton te verbranden afval naar € 90,21. Vanaf 2035 wordt het tarief verder verhoogd naar € 113,81 (prijspeil 2025). Daardoor stijgen de lasten voor huishoudens de komende jaren. Er wordt nog volop gesproken over de belastingmaatregelen van het Belastingplan 2026. De verwachting is dat er in het voorjaar van 2026, na de komst van een nieuw kabinet, meer duidelijkheid komt over het definitieve fiscale beleid voor afvalstoffen in de komende jaren. CO2-heffing Bij het verbranden van restafval komt CO2 vrij. Het verbranden van één ton restafval zorgt voor de uitstoot van ongeveer één ton CO2. Daarvan is 32% fossiel en 68% biogeen. 147 Tot nu toe hoefde er niet te worden betaald voor de CO2-uitstoot die vrijkomt bij het verbranden van afval. Dat verandert in 2026. De CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties wordt vanaf 2026 stap voor stap verhoogd naar € 303,55 per ton fossiele CO2 in 2030. Dit moet zorgen voor extra CO2- reductie, het tegengaan van afvalimport en het opvangen van de derving door het niet invoeren van de circulaire plasticheffing.

Volgens het kabinet geeft dit tarief een sterke prikkel om CO2-afvang en -opslag (CCS) toe te passen. Tegelijkertijd leidt het ook tot hogere kosten, vooral als niet op tijd wordt overgestapt op CO2-afvang en –opslag en er geen andere maatregelen worden genomen. HVC heeft een restafvalstrategie ontwikkeld met maatregelen om de onvermijdelijke extra kosten van het verwerken van huishoudelijk restafval zoveel mogelijk te beperken. HVC richt zich op het verminderen van restafval door afvalpreventie te stimuleren, bronscheiding te verbeteren en restafval extra na te scheiden. Gewassen bodemas is de norm Het nieuwe Circulair Materialenplan (CMP) is op 30 december 2025 in werking getreden en vervangt het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP3). Het CMP helpt de overgang naar een circulaire economie en verbindt beleid met de praktijk. Het plan bevat informatie over stappen in de keten die belangrijk zijn om Nederland circulair te maken. Denk aan het voorkomen van afval, slim ontwerpen, repareren en circulair materiaalgebruik. HVC verbrandt ongeveer 950 kiloton restafval in de afvalenergiecentrales in Alkmaar en Dordrecht. Daarbij ontstaat een restproduct: ruwe bodemas. In de bodemaswasinstallatie wordt deze bodemas gereinigd met een wasproces, zodat het materiaal kan worden gebruikt als vervanger van zand onder wegen.

Het CMP stelt als eis dat bodemas zo goed wordt gereinigd dat deze zonder extra voorzieningen verantwoord kan worden toegepast, volgens de eisen voor niet- vormgegeven bouwstoffen uit de Regeling bodemkwaliteit 2022. HVC voldoet met het wassen van de bodemas sinds 2015 aan deze eisen. HVC pleit daarnaast voor duidelijke landelijke regels voor toepassing en voor een gelijk speelveld voor alle secundaire bouwstoffen. Daarover is HVC in gesprek met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de omgevingsdiensten. Belanghebbenden Onze belangrijkste belanghebbenden zijn de gemeenten en waterschappen die aandeelhouder zijn, onze klanten en inwoners, onze medewerkers, financiers en de omgeving waarin we werken. We willen onze activiteiten zoveel mogelijk afstemmen op die van onze belanghebbenden en werken aan wederzijds begrip en vertrouwen. Communicatie met aandeelhouders Twee keer per jaar is er een aandeelhoudersvergadering. Daarin bespreken we onder meer de strategie, de behaalde resultaten en belangrijke investeringen met de aandeelhouders. Voor en na elke aandeelhoudersvergadering ontvangen de colleges en de dagelijkse besturen een Vooruitblik en Terugblik, zodat zij hun raden of algemene besturen goed kunnen informeren. HVC vindt het belangrijk om aandeelhouders ook inhoudelijk op de hoogte te houden van actuele onderwerpen.

Educatie en bewustwording Onze educatie richt zich op leerlingen van basisscholen in het werkgebied van HVC. Met ons educatiepakket 'De Groene Bende’, bedoeld voor groep 7 en 8, leggen we uit hoe belangrijk het is om afval te voorkomen en te scheiden, te recyclen en duurzame energie te gebruiken. Een onderdeel van dit pakket is een bezoek aan de Expeditie Schone Wereld in Alkmaar. Daar nemen we schoolklassen en andere bezoekers mee in een interactieve rondleiding door de afvalenergiecentrale, met een verhaal over klimaatverandering en duurzaamheid. Zo inspireren we hen om zelf ook een bijdrage te leveren aan een 148 schone wereld. In 2025 ontvingen we voor Expeditie Schone wereld een prijs voor creatieve communicatie van CEWEP, de Europese koepelorganisatie van afvalbedrijven. In 2025 ontvingen we 4.707 bezoekers in Alkmaar. In de afvalenergiecentrale in Dordrecht zijn de rondleidingen in de loop van het jaar weer hervat. Die waren eerder stopgezet vanwege veiligheidsredenen, na ontploffingen van lachgascilinders in de verbrandingsoven. VVV Stichting Texel promotie VVV / Stichting Texel Promotie Naam Stichting VVV Texel promotie Rechtsvorm Privaatrechtelijke samenwerking: stichting Vestigingsplaats Den Burg Doelstelling en openbaar belang Het doel van de VVV is om toeristisch bezoek aan het eiland te stimuleren en goed te organiseren.

Daarmee wordt een groot economisch en maatschappelijk belang gediend. De VVV doet hiervoor veel aan promotie, geeft informatie aan toeristen, verzamelt toeristische kennis en deelt advies met ondernemers. Bij de statutenwijziging is in de hoofddoelstelling van de VVV ook expliciet een verbinding gemaakt met de kwaliteit van de leefomgeving. Die doelstelling luidt nu: het actief bevorderen van een toekomstbestendige toeristische sector die waarde toevoegt aan de Texelse samenleving en zoveel mogelijk in balans is met de leefomgeving. Aan de doelstellingen van de VVV zijn de volgende afspraken toegevoegd: • De strategische keuzes worden uitgevoerd in lijn met het Toeristisch Toekomstplan Texel, dat in februari 2021 door de raad is goedgekeurd. • Er komt extra aandacht voor het stimuleren van niet-traditionele aankomst- en vertrekdagen, zodat de druk op het verkeer in Den Helder en op Texel beter wordt gespreid. • Relevante en actuele gegevens worden wekelijks gedeeld via een dashboard. Dit is een vorm van publiek-private samenwerking, die is vormgegeven via een stichting.

Relatie met beleidsprogramma 3: Mooi en gastvrij Texel/Texel werkt! Deelnemende partijen TOP, TESO en Gemeente Texel Bestuurlijk belang Wethouder van Economie, Toerisme, Onderwijs en Zorg Bestuurlijk aandeel Niet van toepassing Financieel belang TOP en gemeente betalen elk € 294.405 Bijdrage gemeente € 294.405,- per jaar voor promotie, inclusief voorlichting en informatie (met jaarlijkse indexering) 2023: € 563.391 Eigen vermogen | 2024: € 547.007 2025: 446.524 2023: € 561.308 Vreemd vermogen | 2024: € 456.734 2025: €460.137 2023: 50 % Solvabiliteitsindex | 2024: 54 % 2025: 49 % 2023: € 21.952 Financieel resultaat | 2024: - € 16.384 2025: - € 100.483 Risico’s | Geen gemeentelijke risico’s Er wordt ingezet op het versterken van het Texelse aanbod. De VVV houdt rekening Ontwikkelingen | met de strategische keuzes uit het Toeristisch Toekomstplan Texel van de gemeente Texel. 149 150 Paragraaf Weerstandsvermogen Weerstandsvermogen Waar gaat het over? Weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente onverwachte kosten en risico’s kan opvangen, zonder dat dit gevolgen heeft voor het beleid of de uitvoering. Het gaat dus om kosten die niet vooraf zijn begroot. Ook zegt het iets over de financiële gezondheid van de gemeente. Weerstandsvermogen gaat vooral over het kunnen opvangen van financiële risico’s. De gemeente Texel is financieel gezond maar staat wel onder druk.

Dit naar aanleiding van het begrotingstekort vanaf 2028, toenemende schuld, dalende solvabiliteit en weerstandsvermogen. Dit laatste is gedaald van uitstekend naar ruim voldoende en wordt veroorzaakt door toenemende risico's waaronder de herverdeling van het gemeentefonds en daling omvang algemene reserve. Bestaand beleid • Nota reserves en voorzieningen 2024 • Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2023 Beleidsdoelstelling Een benodigde weerstandsvermogen wordt bepaald door de verwachte financiële gevolgen van de risico’s af te zetten tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Risicomanagement 1. Aanleiding en achtergrond Risicomanagement blijft een belangrijk aandachtspunt voor de organisatie. Het gaat niet alleen om het in kaart brengen van risico’s, maar ook om het beoordelen, bewust maken en beheersen ervan. Zowel bij de programmarekening als bij de programmabegroting worden de belangrijkste risico’s voor de gemeente beschreven. 2.

Samenvattend beeld Hieronder staat een samenvatting van de risico-inventarisatie en de relatie met het weerstandsvermogen en de weerstandscapaciteit: Top 10 risico’s financieel vertaald €21.150.000 Op basis van kansberekening en risico-simulatie vertaalt dit zich in een benodigde weerstandscapaciteit van € 8.752.634 Beschikbare weerstandscapaciteit € 15.490.405 Het ratio weerstandsvermogen bedraagt 1,77 En krijgt daarmee de kwalificatie ruim voldoende Voor de uitwerking, berekening en kwalificatie van de normstelling is uitgegaan van het beleid zoals door de raad is vastgesteld in de ‘Nota risicomanagement en weerstandsvermogen’(2023). Deze nota wordt vierjaarlijks geëvalueerd. 151 Volgens afspraak met de gemeenteraad is onderstaand overzicht opgenomen waarbij uitgegaan is van de ondergrens van de algemene reserve zijnde € 2.000.000, hiervan uitgaande is het ratio weerstandsvermogen 1,23 en daarmee voldoende. Beschikbare weerstandscapaciteit bij algemene reserve ondergrens € 2.000.000 Weerstand Startcapaciteit in € Onvoorzien 10.000 OZB 6.494.924 Rechten en leges 381.287 Stille reserves 1.838.000 Minimale Algemene reserve 2.000.000 Totale weerstandscapaciteit bij ondergrens algemene reserve 10.724.211 3. Risicoprofiel Om de risico’s van de gemeente Texel in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld.

Hierbij is gebruik gemaakt van het softwareprogramma NARIS® (NAR Risicomanagement Informatie Systeem) waarmee risico's systematisch in kaart kunnen worden gebracht en beoordeeld. Uit de inventarisatie zijn in totaal 10 risico's in beeld gebracht. Op verzoek van de Auditcommissie zijn de risico’s niet meer opgenomen op volgorde van “ invloed”, maar op risiconummer. De reden hiervoor is dat op deze wijze de risico’s gemakkelijker in de jaren gevolgd kunnen worden. Belangrijkste risico’s Tabel 1: Belangrijkste risico’s Risic o nr. Risico Gevolgen Maatregelen/stan d van zaken Kan s Financieel gevolg in € Invlo ed R29 Herverdeling van het Gemeentefonds, gebaseerd op het advies van de Raad van Openbaar Bestuur (ROB) van 1 april 2026. Zie de raadsinformatie brief (RIB) Advies herverdeling Gemeentefon ds 2027. Inmiddels is de invoering twee jaar uitgesteld. Financieel - herverdeling Overige Eigen Middelen (OEM) zoals toeristenbelasting, forensenbelasting en parkeerbelasting. Advies ROB: nader onderzoek (ingroeimodel vanaf 2029 structureel). Stel dat 25% van toeristen-,forense n- en parkeerbelasting van € 18 miljoen terugkomt via het Gemeentefonds Afgesproken is dat Texel samen met de andere Waddengemeente n optrekt richting het Rijk via het Waddenkantoor, om te voorkomen dat deze inkomsten worden betrokken bij de herverdeling van het Gemeentefonds. 20% max. € 13.500.

000 39,90 % Risic | Maatregelen/stan | Kan | Financieel | Invlo o | Risico | Gevolgen | d van zaken | s | gevolg in € | ed nr. Herverdeling | Actief - Texel van het | trekt op met de Gemeentefonds, | andere gebaseerd op | Waddengemeente het advies van | Financieel - het de Raad van | extra bedrag voor | n om te Openbaar | de | voorkomen dat Bestuur (ROB) | Waddeneilanden | deze structurele van 1 april 2026. | via het | inkomsten via het Zie de | Gemeentefonds | Gemeentefonds | 40% | max. € 3.150.0 | 18,61 R89 | raadsinformatie | schrappen. Het | vervallen. | 00 | % brief | advies van de ROB | Over de (RIB) Advies | is om dit toe te | Waddenbijdrage passen, met | komt nog Herverdeling | ingroei vanaf 2029 | onderzoek, Gemeentefon | structureel. | waarbij de ds 2027. | Waddeneilanden nauw worden Inmiddels is de | betrokken vanuit invoering twee | het ministerie. jaar uitgesteld. Actief - Financieel - door | hulpvragen en open- | uitgaven goed eindfinanciering. | volgen. Visie en De gemeente is | uitvoeringsplanne financieel | n Sociaal Domein. Jeugdzorg | verantwoordelijk, | Inzetten op de binnen het | terwijl de | voorkant, Sociaal Domein, | uitvoering van de | schoolmaatschapp door stijgende | dure trajecten | elijk werk en het R8 | tarieven van | plaatsvindt op | lokale netwerk. | 50% | max.

€ 750.00 | 11,01 zorgaanbieders | basis van | Dit is een | 0 | % en inzet van | rechterlijke | ontwikkeling zwaardere | uitspraken. De | waarbij eerst zorgtrajecten. | gemeente heeft | kosten worden beperkte invloed | gemaakt voordat op de instroom, | de voordelen duur en kosten van | zichtbaar zijn. De met name de dure | effecten van de trajecten. | inzet worden pas op langere termijn zichtbaar. Financieel - Hoger | hogere kosten ziekteverzuim | voor inhuur en R78 | en meer uitval | eventuele | 70% | max. € 500.000 | 5,14% dan verwacht in | herstelwerkzaamh de begroting. | eden door taken die niet op tijd zijn uitgevoerd. Uitval van ICT- | Actief - De systemen door | gemeente heeft R85 | ongewenste | Financieel - , | een noodplan | 30% | max. | 4,36% toegang tot | Imago - | opgesteld voor dit | € 1.000.000 systemen. | risico. Als toegang tot de systemen 152 Risic | Maatregelen/stan | Kan | Financieel | Invlo o | Risico | Gevolgen | d van zaken | s | gevolg in € | ed nr. onmogelijk wordt gemaakt, kost het tijd en geld om dit op te lossen. Financieel - Kennisverlies, Het niet (op | meer tijd) kunnen | kwetsbaarheid van invullen van | het bestaande R79 | vacatures op het | personeel door | 50% | max. € 500.000 | 3,68% juiste kennis- en | extra kundeniveau | ondersteuning en personeelstekort, plus kosten voor opleiding.

Actief - De gemeente laat de administratie Financieel - | controleren door Naheffingen, | een fiscaal boetes en | adviesbureau. Ook R88 | Fiscale risico's | belastingrente. | wordt gewerkt | 50% | max. € 300.000 | 2,21% Imago - | aan meer Reputatieschade. | bewustzijn en betere kennis van fiscale zaken binnen de organisatie. Actief - Inzetten op inburgering, Financieel - | re-integratie, Participatie: | Daardoor wordt | begeleiding op R82 | kosten stijgen | het verschil tussen | maat en het | 75% | max. € 200.000 | 2,20% sneller dan de | inkomsten en | aanbieden van Rijksbijdragen | uitgaven steeds | lokale groter. | ondersteuning via het Huis van Ontwikkeling. Actief - Hulpvragen en uitgaven worden actief gemonitord. Er zijn visie- en Financieel - Door | uitvoeringsplanne WMO: stijging | de open-einde | n voor het Sociaal R81 | van hulpvragen | financiering loopt | Domein. Ook | 50% | max. € 250.000 | 1,85% en tarieven van | de gemeente een | wordt ingezet op zorgaanbieders. | risico. | de preventie, zoals trainingen, bijvoorbeeld valpreventie en op een lokaal netwerk. Dit is een ontwikkeling waarbij de kosten 153 154 Risic o nr. Risico Gevolgen Maatregelen/stan d van zaken Kan s Financieel gevolg in € Invlo ed eerst voor de baten uitgaan. De effecten zijn pas op langere termijn zichtbaar. R77 Uitval van ICT- systemen door een technische storing of andere oorzaak.

Financieel en imagoschade Actief - De gemeente heeft een calamiteiten- en uitwijkplan opgesteld voor dit risico. Als de systemen niet meer toegankelijk zijn, kost het tijd en geld om dit op te vangen. 10% max. € 1.000.000 1,50% Totaal € 21.150.000 Totaal grote risico's: € 21.150.000 Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 21.150.000 - zie tabel 1) ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. De risicosimulatie geeft een betrouwbaarheid van 90%. Uit deze risicosimulatie volgt dan een bedrag van € 8.752.634 (benodigde weerstandscapaciteit). 4. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van gemeente Texel bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Tabel 3: Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand Startcapaciteit in € Onvoorzien 10.000 OZB 6.494.924 Rechten en leges 381.287 Stille reserves 1.838.000 Algemene reserve 6.766.194 Totale weerstandscapaciteit 15.490.405 5.

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven. 155 Risico's: Bedrijfsproces Financieel Imago / politiek Informatie / strategie Juridisch / Aansprakelijkheid Letsel / Veiligheid Materieel Milieu Personeel / Arbo Product Weerstandscapaciteit : Onvoorzien OZB Rechten en leges Stille reserves Algemene reserve \/ \/ Weerstandvermogen De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Beschikbare weerstandscapaciteit ________________________________ € 15.490.405 ________________________________ Ratio weerstandsvermogen = Benodigde weerstandcapaciteit = € 8.752.634 = 1,77 De normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het biedt een waardering van het berekende ratio. Tabel 4: Weerstandsnorm Waarderingscijfer Ratio Betekenis A >2.0 uitstekend B 1.4-2.0 ruim voldoende C 1.0-1.4 voldoende D 0.8-1.0 matig E 0.6-0.8 onvoldoende F <0.6 ruim onvoldoende Het ratio van de organisatie valt in klasse B.

Dit duidt op een ruim voldoende weerstandsvermogen. 6. Verdere ontwikkelingen In het eerste kwartaal van 2023 is de nota risicomanagement en weerstandsvermogen geëvalueerd en aangepast. Het risicomanagement is een blijvend punt van aandacht voor de organisatie. Het gaat naast het benoemen van risico’s ook om bewustwording en het beheersen van risico’s. Door een actueler beeld van mogelijke risico’s ben je in staat om tijdig hierop de beheersmaatregelen te nemen. Berekening weerstandscapaciteit en toelichting • | Weerstandscapaciteit exploitatie (structureel) Bedragen in € 1) OZB | (1) | 6.494.924 2) Rechten en leges | (2) | 381.287 Totaal onbenutte | 6.876.211 belastingcapaciteit 3) Onvoorzien | (3) | 10 .000 Weerstandscapaciteit exploitatie | 6.886.211 • | Weerstandscapaciteit vermogen (incidenteel) Bedragen in € 4) Algemene reserve | (4) | 6.766.194 5) Stille reserves | (5) | 1.838.000 Weerstandscapaciteit vermogen | 8.604.194 Totale Weerstandscapaciteit | 15.490.405 Toelichting 1. | De waarde van de woningen en niet-woningen is ruim € 5,4 miljard. De onbenutte belastingcapaciteit is berekend op ca. € 6.5 miljoen. WOZ-waarde | Opbrengst | % toelating | Onbenutte 2026 | OZB Texel | art.12 | Opbrengst toelating | belasting- Omschrijving | waardepeildatum | 2026 | gemeenten | art.

12 gemeenten | capaciteit 01/01/2025 | volgens coelo | OZB Bedragen in € | Bedragen in | 2026 | Bedragen in € € | Bedragen in € 1) OZB woningen | 4.553.365.000 | 1.491.126 | 0,1648% | 7.503.946 | 6.012.820. 2) OZB niet woningen | 859.700.000 | 934.681 | 0,1648% | 1.416.786 | 482.105 Totaal 5.413.065.000 | 2.425.807 | 8.920.731 | 6.494.924 156 2. | Het beleid is dat leges en rechten kostendekkend zijn. Echter de leges zijn op dit moment niet kostendekkend. Op basis van het kostendekkendheidspercentage van 2026 is de heffingsruimte berekend op € 381.287 (zie voor nadere toelichting paragraaf G lokale lasten). 3. | Voor onvoorziene uitgaven is € 10.000 beschikbaar. 4. | Het saldo van de algemene reserve is na verplichtingen opgenomen in deze programmabegroting 2027 zijnde € 6.766.194. De stille reserves zijn in de nota reserves en voorzieningen 2024 geactualiseerd en hebben betrekking op het woningcomplex, overige gebouwen, voorraad gemeentewerken en kunstbezit. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de Nota reserves en voorzieningen 2024. Dit bedrag is onveranderd overgenomen uit deze nota. Kengetallen: Beoordeling van de financiële positie: Inleiding Voor de beoordeling van de financiële positie is het belangrijk om zowel naar de exploitatie als naar de balans te kijken.

Onderstaande kengetallen maken inzichtelijk hoe de gemeente er financieel voorstaat en in hoeverre de gemeente in staat is om structurele en incidentele lasten te kunnen opvangen. De kengetallen zijn uitgerekend op basis van de cijfers van de vastgestelde jaarrekening 2025, lopende jaar, begrotingsjaar en de vermoedelijke uitkomsten van de daarop volgende jaren. Kengetallen | Jaarrekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. Netto schuldquote | 72,70% | 113,6% | 97,9% | 117,8% | 120,4% | 121,6% 2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle | 66,10% | 106,6% | 90,2% | 109,3% | 111,3% | 112,0% verstrekte leningen 3. Solvabiliteitsratio | 33,70% | 25,0% | 29,4% | 25,7% | 25,2% | 24,9% 4. Structurele | 3,50% | 3,0% | 1,3% | 0,2% | -0,2% | -0,5% exploitatieruimte 5. Grondexploitatie | -0,65% | 0,0% | 0,0% | 0,0% | 0,0% | 0,0% 6. Gemeentelijke belastingen (voor | 80,30% | 83,3% | 80,00% | 80,00% | 80,00% | 80,00% vergelijking andere gemeenten) Normering VNG | Voldoende | Matig | Onvoldoende 1. Netto schuldquote | < 100 | 100 > X < | > 130 130 2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte | < 100 | 100 > X < | > 130 leningen | 130 3. Solvabiliteitsratio | > 50 | 30 < > 50 | < 30 4. Structurele exploitatieruimte | > 0,6 | 0 < > 0,6 | < 0 157 158 5. Grondexploitatie Geen norm 6.

Belastingcapaciteit (voor vergelijking andere gemeenten) < 100 100 > X < 120 > 120 Toelichting Algemeen Elk afzonderlijk kengetal zegt weinig over de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen moeten in samenhang worden bekeken. Onderstaand volgt een korte uitleg per kengetal, tenslotte wordt een algehele beoordeling van de kengetallen gegeven. Dit jaar is naast het cijfer van de programmarekening 5 begrotingsjaren opgenomen ter vergelijking. Via deze link kengetallen kunt u de kengetallen van de gemeente Texel vergelijken met andere gemeenten in Nederland. Netto-schuldquote (en gecorrigeerde netto-schuldquote) Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto-schuldquote. De netto-schuldquote geeft het niveau van de schuldenlast van de gemeente en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en aflossingen. De netto-schuldquote gaat stijgen in de loop van der tijd. Bij een percentage van hoger dan 130 adviseert de VNG om de schuldenlast af te bouwen. De gemeente blijft binnen deze norm maar stijgt de volgende jaren naar 121,6% . Dit betekent dat het meerjarenperspectief van de schulden uitdagingen kent om binnen deze norm van 130% te blijven en verder af te bouwen door kritisch te kijken of toekomstige investeringen echt noodzakelijk en of uit te stellen zijn.

Bij de berekening van de schuldquote is ten opzichte van de begroting 2026 rekening gehouden met het feit dat geplande investeringen in de praktijk later uitgevoerd worden en dat daardoor ook later geleend moet worden. Dit verklaart de daling van de schuldquote van 2026 en naar 2027. De financiële positie van de gemeente Texel is op dit moment gezond. De schuldquote is in 2025 72%, maar zal de komende jaren stijgen door de uitvoering van het reeds vastgestelde investeringsplan tot en met 2026 en het voorliggende investeringsplan voor 2027 en verder. Naar verwachting stijgt deze in 2030 naar 121,6% (ongecorrigeerd). Er is geen wettelijk maximum voor deze schuldquote, maar wel landelijke signaleringswaarden. Tot 100% wordt als gezond gezien, boven 100% als een waarschuwingszone en boven 130% als zorgelijk. Dat betekent dat de rentelasten in de begroting te hoog worden ten opzichte van de overige lasten. Dat wil zeggen dat 29.4% van de bezittingen gefinancierd met eigen vermogen. De solvabiliteit moet minimaal 20% zijn. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen. Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de financiële weerbaarheid.

De richtlijn van de VNG is dat deze ratio niet onder de 20% moet komen. De solvabiliteit daalt naar 29,4% in 2027(t.o.v. jaarrekening 2025) en staat in relatie met de schuldquote. Als de schulden stijgen, daalt de solvabiliteit. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele ruimte is. Hierbij is gekeken naar de structurele baten en structurele lasten, die vervolgens worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De structurele exploitatieruimte is voor 2027 gedaald naar 1,3%. Dit komt onder andere door een lager begrotingsoverschot ten opzichte van vorig jaar. De verdere daling komt voort uit een begrotingstekort vanaf 2028. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft de omvang van de boekwaarde van de grond ten opzichte van de totale geraamde baten van de gemeentelijke begroting weer. Bij de gemeente Texel is de omvang van de grondexploitatie gering. De lopende grondexploitaties hebben een lage boekwaarde. Daarnaast wordt er conform de richtlijnen van de BBV een voorziening getroffen indien een grondexploitatie negatief is. Omvang gemeentelijke belasting (in relatie tot andere gemeenten) Met dit kengetal wordt inzicht gegeven hoe de gemeentelijke belastingen van een gezin zijn ten opzichte van het landelijke gemiddelde.

Bij de berekening voor Texel is rekening gehouden met het gemiddelde OZB tarief en gemiddelde WOZ waarde van € 416.000 en tarief afvalstoffen en rioolheffing. Uit deze berekening komt dat deze gemeentelijke belastingen ten opzichte van het landelijk gemiddelde 20% lager is. Meerjarige balans (bedrag * € 1000) Activa | 1-1-2026 | 1-1-2027 | 1-1-2028 | 1-1-2029 | 1-1-2030 Vaste activa Immateriële vaste activa | 748 | 730 | 712 | 694 | 676 Materiële vaste activa | 123.991 | 131.959 | 135.337 | 139.909 | 142.478 Financiële vaste activa | 6.060 | 6.560 | 7.060 | 7.560 | 8.060 Vlottende activa Voorraden | -173 | 375 | 375 | 375 | 375 Uitzettingen | 10.699 | 9.625 | 7.175 | 7.604 | 8.314 Liquide Middelen | 3.713 | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 Overlopende activa | 13.805 | 9.000 | 5.000 | 6.000 | 6.000 Totaal generaal | 158.843 | 159.249 | 156.659 | 163.142 | 166.903 Meerjarige balans (bedrag * € 1000) Passiva | 1-1-2026 | 1-1-2027 | 1-1-2028 | 1-1-2029 | 1-1-2030 Vaste passiva Eigen vermogen | 53.545 | 46.813 | 40.337 | 41.087 | 41.635 Voorzieningen | 11.006 | 9.203 | 5.483 | 7.271 | 8.162 Schulden langer dan 1 jaar | 78.100 | 83.221 | 90.839 | 96.784 | 99.106 Vlottende passiva Schulden korter dan 1 jaar ***** | 10.367 | 12.000 | 12.000 | 12.000 | 12.000 Overlopende passiva | 5.825 | 8.012 | 8.000 | 6.000 | 6.000 Totaal generaal | 158.843 | 159.249 | 156.659 | 163.142 | 166.903 159

160 Paragraaf Onderhoud openbare ruimte en gebouwen Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf gaat over het onderhoud van de kapitaalgoederen die eigendom zijn van de gemeente. Kapitaalgoederen zijn onderdelen van de openbare ruimte en gemeentelijke accommodaties waarvoor langdurige investeringen nodig zijn. Het beheer en onderhoud zijn gericht op het duurzaam in stand houden van deze goederen. In deze paragraaf staat een toelichting op het beleidskader, het kwaliteitsniveau, het onderhoudsplan en de financiën van de volgende onderdelen: • Openbare ruimte • Groen en spelen • Wegen • Riolering • Water • Gebouwen 1) Kapitaalgoederen openbare ruimte Beleidskader openbare ruimte Tot de kapitaalgoederen in de openbare ruimte horen straten en pleinen, civiele kunstwerken, openbare verlichting, sportaccommodaties, begraafplaatsen, gebouwen en terreinen. De jaarlijkse onderhoudsbudgetten voor deze kapitaalgoederen zijn verdeeld over bijna alle programma’s. Het onderhoud bestaat uit dagelijks onderhoud, groot onderhoud, rehabilitatie en reconstructie. Context openbare ruimte Externe ontwikkelingen hebben steeds meer invloed op de uitvoering van projecten in de openbare ruimte. Het aantal en de intensiteit van onderzoeken en vergunningaanvragen, bijvoorbeeld voor kabels en leidingen, nemen toe voordat de uitvoering kan starten.

Daardoor moeten planningen worden aangepast aan langere doorlooptijden. Zo houden wij grip op de voortgang van projecten en voorkomen wij verrassingen doordat externe procedures langer duren dan verwacht. Beheer en kwaliteitsniveau openbare ruimte Het beheer van de openbare ruimte wordt uitgevoerd op kwaliteitsniveau B, op basis van de kwaliteitscatalogus van CROW. Voor de centra en begraafplaatsen geldt een uitzondering: daar wordt gewerkt op kwaliteitsniveau A. Naast het reguliere onderhoud zijn ook investeringen in de openbare ruimte nodig om het vastgestelde kwaliteitsniveau te kunnen blijven halen. De raad stelt voor de verschillende werkvelden beheerplannen vast. Om onze middelen zo goed mogelijk in te zetten, volgen we de staat van onderhoud en voeren we samen met de dorpscommissies schouwen uit. Bij het maken van keuzes werken we zoveel mogelijk risicogericht. Het monitoren en bijhouden van de openbare ruimte worden vastgelegd in beheerplannen in het Geo- informatiesysteem (GIS). Eind 2022 stelde de raad het Programma Stedelijk Water en Riool (PSWR, voorheen Gemeentelijk Rioleringsplan) vast. Naast de recent vastgestelde beheerplannen voor Wegen, Groen, Gebouwen en Spelen, stelde de raad in najaar 2025 ook een nieuw beheerplan voor Straatmeubilair vast. Onderhoudsplannen Het huidige areaal is opgenomen in de algemene middelen voor BOR en de BGT-functie.

We zijn bezig het huidige beheerpakket te herzien. Daarbij kijken we naar een zo goed mogelijke onderlinge aansluiting van de arealen, vooral waar veel raakvlakken zijn. Ook willen we het pakket gebruiksvriendelijker maken, zodat het beheer makkelijker wordt. Financiën De afgelopen jaren zijn de budgetten voor onderhoud jaarlijks geïndexeerd vanwege de sterk gestegen kosten. De investeringsbedragen zijn terug te vinden bij de investeringen. 2) Kapitaalgoederen groen en spelen Beleidskader groen en spelen Het beleidsplan Groene Infrastructuur is in 2024 niet vastgesteld door de raad, maar de ambities en uitgangspunten zijn wel onderschreven. Daardoor is er nog geen uitgewerkt beleid, maar zijn de principes waarop het beheer kan worden gebaseerd wel bekend. 161 Context groen en spelen Het klimaat verandert en weersomstandigheden worden steeds extremer. Neerslag valt vaker in korte, zware buien en ook perioden van droogte en hitte nemen toe. Daarnaast gaat het niet goed met de biodiversiteit. In het Deltaplan Biodiversiteitsherstel staan doelen en maatregelen om dit te verbeteren. Met het Beleidsplan Groene Infrastructuur speelt Gemeente Texel hierop in. Door te investeren in gezond groen houden we onze dorpen en het eiland leefbaar en toekomstbestendig. Daarom zetten we in op meer groen en meer bomen.

Beheer en kwaliteitsniveau openbare ruimte Bij de behandeling van het nieuwe beleidsplan is ook een beheerplan besproken. Daarnaast is structureel extra geld beschikbaar gesteld voor groenbeheer. Het beheer wordt voorlopig voortgezet op de huidige manier. Tegelijkertijd zetten we stappen richting meer ecologisch en klimaatadaptief groen. De richting en ambities voor een toekomstig groenbeleidsplan zijn op 7 november 2024 vastgesteld en worden nu verder uitgewerkt. Via pilots in twee nog te kiezen dorpen wordt gewerkt aan een algemeen groen beleids- en beheerplan. De uitgangspunten uit het concept-beleidsplan Groene Infrastructuur worden de komende jaren verder uitgewerkt. Het kwaliteitsniveau dat in Den Burg wordt nagestreefd is binnen de ring, inclusief de begraafplaatsen, Kwaliteit A. Voor de overige dorpen geldt Kwaliteit B. Vanuit het thema Duurzaamheid wordt gewerkt aan een betere samenhang met de beleidsuitgangspunten voor de inrichting en het beheer van groen. Werkzaamheden worden steeds vaker ondergebracht in raamcontracten en bestekken. Daarmee vergroten we de efficiëntie in de interne werkwijze, kunnen we beter anticiperen op en sturen op kwaliteitseisen die voortkomen uit nieuw beleid, en sluit de opdrachtverstrekking beter aan op ons inkoop- en aanbestedingsbeleid. Speerpunten Nieuwe ambities uit beleid beter borgen in het beheer.

Areaalgegevens op orde (zie bij Gegevensbeheer) 3) Kapitaalgoederen wegen Beleidskader Het beheerplan Wegen is in 2023 goedgekeurd door de raad. Het plan heeft een looptijd van vijf jaar, namelijk van 2024 tot en met 2028. In het beheerplan Wegen staat een overzicht van de geplande reconstructies en rehabilitaties van wegen en fietspaden. Opvallende projecten waren de reconstructie van de Rozendijk en de Pontweg. Context wegen Er wordt gewerkt aan een betere structuur van het wegenareaal en aan een betere prioritering van wegenprojecten die vanuit de onderhoudsopgave moeten worden aangepakt. Daardoor verloopt het proces beter en beheersbaarder en neemt hinder door onverwachte lastminute ingrepen af. Tegelijkertijd biedt dit de kans om beter aan te sluiten op beleid, zodat ambities al in een vroeg stadium kunnen worden meegenomen en, waar nodig, direct onderdeel worden van de projectscope. Beheer en kwaliteit wegen De overname van onderhoudsareaal van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) brengt nieuwe onderhoudsplichten en kosten met zich mee. Daarmee moet rekening worden gehouden bij het opstellen en aanvragen van meerjarenplannen voor groot onderhoud en kredieten voor herinrichtingsprojecten. Straatmeubilair, waaronder verkeersborden, wordt geïnspecteerd door een extern bureau.

De resultaten geven een actueel beeld van dit deel van het areaal en vormen ook de basis voor het prioriteren van onderhoud en vervanging. Texel wil zich profileren als een fietsvriendelijk eiland, waar fietsen niet alleen veilig is, maar ook de eerste keuze voor toeristen en inwoners. We zijn gestart met het verbeteren van onze fietspaden door ze goed te onderhouden en waar nodig te verbreden, zodat er genoeg ruimte is voor alle fietsers, waaronder bakfietsen. Bij de herinrichting van gebieden kijken we ook naar het verbeteren of uitbreiden van parkeergelegenheid voor mensen met een beperking. Financiën De investeringsbedragen staan vermeld bij de investeringen. 162 Opbrengsten mobiliteit De opbrengsten uit betaald parkeren zijn de afgelopen jaren stabiel gebleven. In de programmabegroting 2025 zijn de verwachte opbrengsten verhoogd doordat de parkeertarieven zijn verhoogd. 4) Kapitaalgoederen riolering Beleidskader Eind 2022 heeft de raad een nieuw beheerplan vastgesteld. Het Texelse Programma Stedelijk Water en Riool (PSWR) is gebaseerd op het riolerings- en waterbeheerplan, dat binnen de samenwerking in de Noordkop is opgesteld. Context riolering De vervangingen lopen volgens de programmering. De langdurige extreem natte seizoenen in voorgaande jaren hebben laten zien dat het systeem robuust genoeg is om dit te verwerken.

Daar waar knelpunten ontstonden in het gemeentelijke areaal zijn deze opgepakt en verholpen of opgenomen in de vervangingsplanning van de huidige planperiode. Financiën De rioolheffing is kostendekkend. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf lokale lasten. Voor zowel het areaal riolering als het areaal water is een kostendekkingsplan opgenomen in het hoofdstuk ‘Financiële middelen’ van het Programma Stedelijk Water en Riool Texel 2023-2027. 5) Kapitaalgoederen water Beleidskader Op Texel zijn drie havens: de veerhaven van Rijkswaterstaat, de NIOZ-haven en de haven van Oudeschild. De gemeente beheert de haven van Oudeschild en werkt op onderdelen, zoals baggerwerkzaamheden, samen met de NIOZ-haven. Het open water op Texel wordt onderhouden door particuliere eigenaren, de gemeente en het hoogheemraadschap. Het hoogheemraadschap stelt de waterpeilen vast en is verantwoordelijk voor het handhaven daarvan. Voor de gemeente bestaat het belangrijkste werk uit het jaarlijks maaien en baggeren van watergangen. Dit onderhoud wordt deels uitgevoerd met eigen materiaal en personeel en deels uitbesteed aan lokale aannemers. De hoeveelheid beschoeiing en kademuren in het gemeentelijke water is beperkt. Context water In 2025 is groot onderhoud uitgevoerd aan de damwanden en remmingwerken van het Noordelijk Havenhoofd. Dit werk is afgerond.

De gemeenteraad heeft het principebesluit genomen om de haven te verzelfstandigen naar een havenbedrijf in de vorm van een gemeentelijke bv. Onderhoudsplannen Uitgaande van het meerjarenonderhoudsplan hebben we het ontwerp, de aanbesteding en de uitvoering van het groot onderhoud aan de kades, van het Noordelijk havenhoofd tot aan de loswal, in één keer uitgevoerd. Financiën Voor zowel het areaal riolering als het areaal water is een kostendekkingsplan opgenomen in het hoofdstuk ‘Financiële middelen’ van het Programma Stedelijk Water en Riool Texel 2023-2027. De investeringsbedragen zijn terug te vinden bij de investeringen. 6) Kapitaalgoederen gebouwen Beleidskader In 2024 is het nieuwe beheerplan Gebouwen vastgesteld. Onderhoudsplannen Bij het bepalen van de onderhoudsstaat gebruiken we de landelijke NEN 2767-norm voor gebouwen. Bij het vaststellen van de nota is uitgegaan van onderhoudsniveau 3, wat staat voor redelijk tot goed, voor het in stand houden van het vastgoed. Het onderhoud en beheer van de civiele kunstwerken gebeurt volgens het door de gemeenteraad vastgestelde beheerplan. Financiën Om grote financiële verschillen te voorkomen, wordt in de onderhoudsvoorziening gespaard op basis van een 20-jarig gemiddelde. Zo wordt er in elke cyclus geld gereserveerd voor groot onderhoud.

163 Paragraaf Bedrijfsvoering Waar gaat het over? Deze paragraaf beschrijft ontwikkelingen in de gemeentelijke bedrijfsvoering. Organisatieontwikkeling Personeel Er ligt een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer om de compensatieregeling voor de transitievergoeding bij arbeidsongeschiktheid af te schaffen. Als dit voorstel wordt aangenomen, gaat de wijziging in per 1 januari 2027. Omdat het wetsvoorstel nog niet is aangenomen, vragen we hiervoor geen extra budget aan in de begroting 2027. Als de compensatie daadwerkelijk vervalt, vragen we in de tussenrapportage 2027 alsnog extra budget aan. De RVU-regeling is per 1 januari 2026 aangepast en geldt nu alleen nog voor zware beroepen. De criteria voor een zwaar beroep zijn nog niet officieel gepubliceerd. Op basis van de gepubliceerde referentiekaders verwachten we dat één medewerker vanaf medio 2027 gebruik kan maken van deze regeling. Vanwege de onzekerheid en het lage aantal deelnemers vragen we hiervoor geen extra budget aan in de begroting 2027. Als er uitkeringen nodig zijn, vragen we hiervoor extra budget aan in de tussenrapportage 2027. Personeelsbeleid Om de uitdagende opgaven waar gemeente Texel voor staat samen aan te pakken, streven we naar balans, beweging en verbinding.

Dit vraagt van HRM om nieuwe en bestaande medewerkers op de juiste plek in te zetten, zodat hun kennis, ervaring en vaardigheden goed tot hun recht komen. Om de dienstverlening van de gemeente in de huidige arbeidsmarkt verder te verbeteren en een aantrekkelijke werkgever te zijn en te blijven, zetten we in 2027 in op de volgende uitgangspunten en beleidsontwikkelingen: Uitgangspunten • Gemeente Texel is een betrokken en verantwoordelijke werkgever voor nieuwe en bestaande medewerkers. • We zijn een organisatie waarin medewerkers kunnen leren en zich ontwikkelen. • Vanuit HRM nemen we op tijd maatregelen om duurzaam en toekomstgericht te kunnen werken. Beleid in ontwikkeling 2027 • In 2025 is een nieuw strategisch personeelsplan opgesteld. In 2026 is daarmee een stap gezet en in 2027 wordt de uitvoering verder voortgezet. • We actualiseren en moderniseren HRM-processen en -procedures, en verbeteren de digitale ondersteuning daarbij. • We ontwikkelen een traineebeleid en een managementdevelopmentprogramma. • In 2025 is een vitaliteitsbeleid opgesteld en is een preventief medisch onderzoek (PMO) uitgevoerd. Hierop volgt een samenhangende en structurele aanpak, waaronder een medewerkerstevredenheidsonderzoek. Onderzoeken 213a De uitkomsten van de onderzoeken naar de afvalstoffenheffing en het minimabeleid verwerken we in 2026.

In de auditcommissie is informatie opgehaald over mogelijke onderwerpen. De voortgang bespreken we met de auditcommissie. Het college informeert de gemeenteraad elk jaar over het gekozen onderwerp. Het volgende onderwerp is de Starterslening van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). Rekenkameronderzoeken Sinds de programmarekening 2024 nemen we hier de opvolging op van de aanbevelingen die de Rekenkamercommissie in de diverse rapporten heeft gedaan. Het overzicht laat zien wat de stand van zaken is van de aanbevelingen van de laatste vier rapporten van de Rekenkamercommissie. De aanbevelingen uit de overige rekenkameronderzoeken zijn uitgevoerd en worden daarom niet verder opgenomen in de rapportage. 164 Het gaat hierbij om de volgende onderzoeken: De financiële positie van de gemeente 2026 Mobiliteitsbeleid en de rol van de raad 2024 Aandachtspunten opstellen nieuwe woonvisie 2023 Kansen voor duurzaamheid 2021 Rechtmatigheid Rechtmatigheid Rechtmatigheid betekent dat de gemeente zich houdt aan de wet- en regelgeving, ook wel compliance genoemd. Dit geldt voor allerlei werkzaamheden van de gemeente, zoals inkopen en aanbestedingen, het verstrekken van subsidies en het geven van informatie. Vanaf de jaarrekening 2023 legt het college van B en W zelf verantwoording af over de financiële rechtmatigheid.

In de financiële verordening zijn hierover afspraken gemaakt met de gemeenteraad. De externe accountant controleert en beoordeelt jaarlijks de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording. De accountant kijkt of de informatie in de jaarrekening juist en betrouwbaar is, maar geeft geen apart oordeel meer over de rechtmatigheid. De rechtmatigheidsverantwoording richt zich op de volgende drie criteria: • Begrotingscriterium: uitgaven moeten binnen de goedgekeurde begroting passen; • Voorwaardencriterium: de gemeente moet zich aan de regels houden; • Misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium: er moet goed worden gecontroleerd om misbruik van regelingen te voorkomen. Het college van B en W legt verantwoording af en gebruikt termen als “fouten” en “onduidelijkheden” om aan te geven waar iets mis is gegaan. Het college is verantwoordelijk voor een goed werkend systeem dat ervoor zorgt dat alle financiële handelingen volgens de wet worden uitgevoerd. De gemeenteraad stelt het normenkader vast en bepaalt waar de controlegrenzen liggen. Deze grenzen geven aan wanneer een geconstateerde fout of onrechtmatigheid zo ernstig is dat deze moet worden gemeld of zelfs kan leiden tot een verklaring van onrechtmatig handelen. Het gebruik van deze grenzen zorgt voor een eenduidige werkwijze en duidelijkheid bij de beoordeling van afwijkingen.

Een samenvattend overzicht van deze grenzen staat in de onderstaande tabel. Tabel 1: Controlegrenzen Grens Toelichting Verantwoordingsgrens 2% van de totale lasten exclusief dotatie reserve (primaire begroting) Goedkeuringstolerantie 2% van de totale lasten exclusief dotatie reserve (primaire begroting) Rapporteringsgrens Conform financiële verordening Texel, Artikel 21k Beleid in ontwikkeling • We voeren de nieuwe budgethoudersregeling in en gaan realistischer begroten. Daardoor ontstaan minder onrechtmatigheden. • We werken achterstanden weg bij onrechtmatige contracten door extra budget in te zetten voor externe ondersteuning bij inkoop en aanbesteding. • We brengen de bedrijfsvoering beter in kaart en leggen procesbeschrijvingen duidelijker vast (AO). Ook nemen we interne beheersmaatregelen (IB) om risico’s te verkleinen. We beginnen hiermee in het sociaal domein. • We versterken de kennis en vaardigheden binnen onze organisatie met opleidingen en trainingen. Overhead Waar gaat het over? Volgens de regels van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden alle kosten die te maken hebben met de aansturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces als overhead weergegeven. De overheadkosten bestaan vooral uit ondersteunend en leidinggevend personeel, de organisatie, ICT en huisvesting.

Deze kosten mogen niet worden doorberekend aan de verschillende programma’s. Het centraal begroten en verantwoorden van alle overhead werkt nadelig als een deel van de overheadkosten normaal gesproken ten laste van grote projecten of investeringen komt. Daarom is het toegestaan om deze overheadkosten indirect toe te rekenen aan investeringen en projecten. Er wordt apart bepaald welk deel van de overheadkosten kan worden toegerekend aan heffingen en leges. Om inzicht te geven in de uitkomsten van deze berekeningen, worden deze met een toelichting opgenomen in paragraaf G: Lokale lasten. Bij het berekenen van de tarieven voor de leges, afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt rekening gehouden met de toerekening van overheadkosten. De overhead wordt toegerekend op basis van de personele inzet van medewerkers die zich bezighouden met het verstrekken van het betreffende product. Tabel 2: Overzicht totale overhead Bedragen x € 1.000 Bedrag | % totale overhead | % lasten begroting Verdeling overhead 2027 • | Personeel | 9.766 | 65,3 | 10,9 • | Automatisering | 1.696 | 11,3 | 1,9 • | Organisatie | 1.485 | 9,9 | 1,6 • | Huisvestingskosten | 2.020 | 13,5 | 2,3 Totaal | 14.967 | 100 | 16,7 Het percentage overhead ten opzichte van de totale lasten in de begroting bedraagt 16,7%.

Dit percentage was in de afgelopen jaren als volgt: 2026 15,7% 2025 14,2% 2024 14,7% 2023 15,4% 2022 15,1% Hieruit blijkt dat het percentage overhead ten opzichte van de totale lasten iets stijgt in vergelijking met voorgaande jaren. Dit komt met name door incidentele kosten voor 2027 met betrekking tot de huisvesting van Gemeentewerken. 165 166

167 Paragraaf Grondbeleid Grondbeleid In het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) staat dat de paragraaf grondbeleid moet ingaan op: 1. een visie op het grondbeleid in relatie tot de doelen van de programma’s in de begroting; 2. een beschrijving van de manier waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert; 3. een actuele verwachting van de resultaten van de totale grondexploitatie; 4. een onderbouwing van de verwachte winstneming; 5. de beleidsuitgangspunten voor de reserves voor grondzaken, in relatie tot de risico’s van de grondzaken. Visie op en wijze van grondbeleid De Omgevingswet verplicht de gemeente om haar ruimtelijk beleid vast te leggen in een omgevingsvisie. De gemeente werkt momenteel aan het opstellen van deze omgevingsvisie. Texel heeft in het verleden een actief grondbeleid gevoerd. Daardoor is een grondpositie ontstaan die de realisatie van nieuwbouwprojecten voor de komende jaren mogelijk maakt (uitvoering Actieplan Wonen, Woningbouwprogramma Texel 2020-2030, Woonvisie). Uitgaande van de gemeentelijke visie op wonen, detailhandel en bedrijventerreinen is de grondpositie van de gemeente groot genoeg om gewenste ontwikkelingen via actief grondbeleid mogelijk te maken.

De Omgevingswet biedt daarnaast voldoende ruimte voor een sterke gemeentelijke regierol in de ruimtelijke ontwikkeling, ook als de gemeente de bouwgrond niet zelf in eigendom heeft (facilitair grondbeleid). De manier waarop de gemeente haar grondbeleid uitvoert, staat beschreven in de nota grondbeleid. Daarbij is gekozen voor situationeel grondbeleid: per project wordt bekeken of de gemeente een actieve of meer faciliterende rol heeft. Te verwachten resultaat Per 1-1-2026 is besloten dat de gemeente Texel de grondexploitaties niet langer halverwege het jaar actualiseert op basis van de actuele boekwaarde. Daarom worden in deze tussentijdse rapportage geen financiële wijzigingen of bijstellingen van de bestaande grondexploitaties weergegeven in de presentatie. Wel wordt elk project financieel gemonitord. Als er grote afwijkingen of wijzigingen in de scope zijn, wordt dat tussentijds gemeld. In het kader van de begroting zijn alle projecten financieel doorgelopen, maar worden de grondexploitaties niet meer herzien. Daarom zijn de resultaten in de tabellen ongewijzigd ten opzichte van de actualisatie bij de jaarrekening. Wel zijn De Kompas en de Jan Drijverschool inmiddels afgesloten en daarom niet langer opgenomen in de tabellen. De Zeevaartschool is aan het overzicht toegevoegd op prijspeil 1-7-2026. De overige grondexploitaties staan nog op prijspeil 1-1-2026.

Verder zijn er op dit moment twee grondexploitaties in voorbereiding, namelijk bedrijventerrein Oudeschild en de transformatie van de Fonteinschool naar woningen. 168 Een negatief bedrag bij de boekwaarde betekent dat er per saldo meer is ontvangen dan uitgegeven. Een positief bedrag bij de boekwaarde betekent dat er op 31 december van het betreffende jaar meer is uitgegeven dan ontvangen. Uit het overzicht blijkt dat de boekwaarde van de grondexploitaties per saldo uitkomt op € 547.569 per 31 december 2025. Dit sluit niet langer aan op de paragraaf grondbeleid van de jaarrekening van begin dit jaar. In het saldo waren destijds nog de resultaten van De Kompas en Den Hoorn opgenomen. Deze grondexploitaties zijn inmiddels afgesloten. In de onderstaande tabel staat een inschatting van de nog te realiseren kosten en opbrengsten per grondexploitatie. Algemene toelichting lopende grondexploitaties In het kader van de begroting zijn de grondexploitaties niet volledig herzien, maar is wel gekeken naar de belangrijkste wijzigingen. Indien van toepassing, worden deze hieronder kort toegelicht. Voor de projecten Oudeschild, Oosterend en de Marsweg zijn de laatste civiele werkzaamheden volop in uitvoering. De verwachting is dat deze eind dit jaar allemaal zijn afgerond en dat de grondexploitaties kunnen worden afgesloten. Ook zijn de opbrengsten volledig gerealiseerd.

Voor Oosterend en Oudeschild lijken de kosten iets lager uit te vallen, waardoor naar verwachting het resultaat verbetert. Voor De Cocksdorp zijn inmiddels de laatste kavels verkocht. Zodra de opstal is gerealiseerd, kunnen de laatste civiele werkzaamheden worden uitgevoerd. Het streven is om dit dit jaar nog af te ronden, maar het risico bestaat dat dit pas in 2027 kan worden uitgevoerd. Voor het gezondheidsplein zullen de civiele werkzaamheden naar verwachting binnenkort starten en in 2028 worden afgerond. Op 30 juni is de grondexploitatie voor de Zeevaartschool geopend. In deze grondexploitatie worden andere parameters gehanteerd dan bij de overige grondexploitaties die per 1-1-2026 zijn herzien. Dit komt mede door ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Deze ontwikkelingen zullen naar verwachting een negatieve impact hebben op kosten en opbrengsten.

169 Naast de vastgestelde grondexploitaties zijn er nog twee projecten die op korte termijn worden voorgelegd aan het college en de raad, namelijk Bedrijventerrein Oudeschild en de woningbouwontwikkeling op de locatie van de Fonteinschool. Voorziening en winstneming Uit het overzicht blijkt dat zes grondexploitaties een negatieve eindwaarde hebben. Volgens het BBV moet bij een verwacht verlies op de eindwaarde een voorziening worden getroffen ter hoogte van het betreffende tekort. Het overzicht hieronder geeft het saldo voorraad gronden in onderhanden werken per 31 december 2025 weer: Uit het overzicht blijkt dat er voorzieningen zijn getroffen voor de onrendabele grondexploitaties. Het totale saldo van de voorraad gronden in onderhanden werken bedraagt daarmee € 154.710. Dit bedrag wijkt af van de voorziening die is gecommuniceerd in de paragraaf grondbeleid van de jaarrekening. Deze afwijking komt doordat de gesloten grondexploitaties Jan Drijverschool en De Kompas niet langer in de overzichten zijn opgenomen. Volgens de voorschriften van het BBV worden winsten pas genomen op het moment dat deze zich daadwerkelijk voordoen. In de regel is dat wanneer er bij afsluiting van de exploitatie sprake is van een positief grondexploitatieresultaat. Onder strikte voorwaarden kan en moet tussentijds winst worden genomen.

Hiervoor schrijft het BBV de Percentage of Completion-methode (POC) voor. Omdat de meeste grondexploitaties, zoals hierboven aangegeven, een negatief resultaat hebben, wordt voor 2026 geen winstneming verwacht. Risico’s en kansen projecten Bij grondexploitaties zijn er altijd onzekerheden, zowel kansen als risico’s. Hoe verder een project is gevorderd, hoe kleiner de onzekerheden zijn. Om de risico’s deels af te dekken, heeft de gemeente Texel een weerstandsvermogen. Dit staat in paragraaf Weerstandsvermogen. De grondexploitaties Oosterend, Oudeschild, De Cocksdorp en Marsweg zijn nagenoeg afgerond. Daardoor zijn de resterende risico’s voor deze projecten beperkt. De ontwikkelingen bij het Gezondheidsplein en de Zeevaartschool bevinden zich nog in een relatief vroeg stadium. Daardoor zijn de onzekerheden over het behalen van het geraamde resultaat groter. Daarom worden voor deze projecten uitgebreide risicoanalyses uitgevoerd, waarin zowel macro-economische als projectspecifieke risico’s in kaart worden gebracht en financieel gewaardeerd.

170 Paragraaf Financiering Waar gaat het over? De gemeente zorgt ervoor dat uitkeringen, subsidies, rekeningen en salarissen op tijd worden betaald. Om dit te kunnen doen, zijn naast de inkomsten van het Rijk en de gemeentelijke belastingen soms kortlopende leningen nodig om tijdelijke financiële pieken op te vangen, omdat uitgaven en inkomsten niet altijd gelijk lopen. Daarnaast zijn langlopende leningen nodig om investeringen te kunnen doen. Verder geeft deze paragraaf inzicht in de financieringsbehoefte, de huidige en verwachte leningenportefeuille, trends en ontwikkelingen, het EMU-saldo en de toerekening van rente. Wetgeving en gemeentelijk beleid Het wettelijke kader is vastgelegd in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido), de Wet houdbare overheidsfinanciën (HOF), de Gemeentewet en het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Daarnaast gelden de interne regels uit het treasurystatuut. Deze gaan vooral over het beleid voor het lenen en uitlenen van geld. De gemeente financiert zoveel mogelijk met eigen middelen, zoals reserves en voorzieningen. Pas als deze middelen zijn gebruikt, wordt er geleend. Decentrale overheden moeten het bedrag aan liquide middelen dat boven het wettelijke drempelbedrag uitkomt, in de schatkist van het ministerie aanhouden. Dit drempelbedrag is 2% van het begrotingstotaal. Voor Texel is dat € 1,8 miljoen.

Met BNG Bank is afgesproken dat het bedrag boven € 385.000 dagelijks automatisch wordt overgeboekt naar de schatkist en pas wordt teruggevraagd als dat nodig is. Zo wordt de drempel niet overschreden en maakt de gemeente optimaal gebruik van de rente op tijdelijk overtollige middelen bij de schatkist. Ontwikkelingen/Risico • Toenemende schuld In 2027 en de jaren daarna zijn leningen nodig voor investeringen in onder andere infrastructuur, bedrijfsmiddelen, leningen aan het gezondheidscentrum, leningen aan inwoners voor starterswoningen en het stimuleren van toekomstbestendig wonen. Daardoor stijgt de schuldquote verder en daalt de solvabiliteit. Het risico op financiële instabiliteit neemt daardoor toe. Daarom kiest het college ervoor om terughoudend te zijn met nieuwe investeringen en deze realistischer te spreiden over de jaren. De financiële positie van de gemeente Texel is op dit moment gezond. De schuldquote is in 2025 72%, maar zal de komende jaren stijgen door de uitvoering van het reeds vastgestelde investeringsplan tot en met 2026 en het voorliggende investeringsplan voor 2027 en verder. Naar verwachting stijgt deze in 2030 naar 121,6% (ongecorrigeerd). Er is geen wettelijk maximum voor deze schuldquote, maar wel landelijke signaleringswaarden. Tot 100% wordt als gezond gezien, boven 100% als een waarschuwingszone en boven 130% als zorgelijk.

Dat betekent dat de rentelasten in de begroting te hoog worden ten opzichte van de overige lasten. De solvabiliteit daalt naar 29,4% in 2027. Dat wil zeggen dat 29,4% van de bezittingen gefinancierd wordt met eigen vermogen. De solvabiliteit moet minimaal 20% zijn. Het meerjarenperspectief van de schulden kent uitdagingen om ervoor te zorgen dat de schuldquote niet boven de 130% uitkomt en de solvabiliteit minimaal 20% blijft. Maatregelen: - Baten realistischer begroten, op basis van het BMC-onderzoek 'Stille baten en lasten'; - Investeringen uitstellen of spreiden; - Kritisch bekijken of investeringen echt noodzakelijk zijn. • Rente De renteontwikkeling is moeilijk te voorspellen en hangt in grote lijnen samen met het rentebeleid van de Europese Centrale Bank, die moet zorgen voor economische stabiliteit. De Europese Centrale Bank heeft in juni en september 2026 de rente met 0,25% verhoogd. Of verdere verhogingen nodig zijn, hangt onder andere af van de inflatie, de economische situatie en geopolitieke ontwikkelingen. De gemeente Texel reserveert budget voor rente bij nieuwe investeringsvoorstellen op basis van de renteprognose waarmee in de begroting rekening is gehouden. In de tussenrapportage en bij de voorbereiding van de programmabegroting wordt gekeken of deze gereserveerde middelen nog overeenkomen met de werkelijkheid.

Een overschot wordt ingeleverd en een eventueel tekort wordt aangevraagd. Maatregelen: Niet nodig, de gereserveerde middelen zijn voldoende. • | Achtervang De gemeente draagt bij aan de financierbaarheid van sociale volkshuisvesting en vervult een achtervangfunctie via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) voor leningen die Stichting Woontij aangaat. Maatregelen: Niet nodig, Het financiële risico is verwaarloosbaar. Renterisico Ter voorkoming en beheersing van renterisico’s zijn wettelijke kaders vastgesteld. Hieronder wordt uitgelegd wat dit inhoudt en of de gemeente hieraan voldoet, zoals aan de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. • | Kasgeldlimiet (renterisico vlottende schuld) Deze limiet bepaalt hoe groot en hoe lang tijdelijke liquiditeitstekorten mogen zijn. Gemeenten mogen slechts een beperkt deel van hun begroting met kortlopende leningen financieren, omdat langlopende leningen zorgen voor een voorspelbare rentelast. De bovengrens van de kasgeldlimiet is vastgesteld op 8,5% van de totale begroting aan het begin van het jaar. De kasgeldlimiet van de gemeente is voor 2027 afgerond € 7,67 miljoen. Dat betekent dat de gemiddelde omvang van de kortlopende schulden per kwartaal, op basis van de peildatum van de eerste dag van elke maand, met een looptijd van maximaal één jaar, niet langer dan twee kwartalen boven dit bedrag mag uitkomen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://texel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/594df33f-e15b-4f8d-a0d9-ad1fba81aca0?agendaItemId=f1e876f1-d914-42e3-bff8-1ea3f2780add