Ondertiteling raadsvergadering 6 november 2024

1 Opening en mededelingen Mark Pol

Ik open deze openbare raadsvergadering en heet iedereen van harte welkom. Raadsleden in de zaal, sommigen een beetje om een hoekje, publiek op de tribune en de kijkers thuis, van harte welkom. We gaan vanavond aan de gang met de Ontwerp-Programmabegroting. Dat gaan we anders doen dan dat we de afgelopen jaren gewend waren. We gaan vanavond Algemene Politieke Beschouwingen houden bij de Programmabegroting. Zodat we daar morgenavond, als we opnieuw een raadsvergadering hebben, over kunnen stemmen. Kort het spoorboekje van vanavond. Zo meteen komen een voor een de fractievoorzitters van de verschillende partijen aan het woord. Dat doen we in de volgorde van grootste oppositiepartij, daarna de grootste coalitiepartij. Dan de daarna grootste oppositiepartij, enzovoorts. Dat kunt u zich voorstellen. De sprekers spreken van een van de twee spreekgestoeltes, vanachter de microfoons. Iedere fractievoorzitter krijgt 5 minuten de tijd. Na die 5 minuten verzoeken wij de fractievoorzitter op zijn of haar plaats te gaan zitten, zodat andere raadsleden nog vragen of opmerkingen kunnen maken over de inbreng. Als we dat hele rondje gehad hebben, schorsen we kort. Het is de bedoeling dat u mogelijke vragen aan het college meteen stelt. Zodat het college zich even kan terugtrekken en zich kan beraden op een reactie in de eerste termijn. Daarna nog een keer vanachter de spreekgestoeltes.

Totdat we dat hele rondje gehad hebben. Als we dat gedaan hebben, bespreken we aan het eind de ingediende moties en amendementen die nog niet aan de orde zijn geweest. Is daarmee het spoorboekje voor vanavond voor iedereen helder? We hadden dit al gemaild Edo Kooiman

naar iedereen in de raad. Mijnheer Kooiman. Mark Pol

Een vraag van technische aard. Moeten we bij de microfoons inloggen met onze eigen kaart? -Ja, dat is wel het handigst. Dus neem even het pasje mee als het zover is. Iedereen heeft zijn pasje inmiddels klaarliggen. Daarmee is de opening bijna geschied. Ik heb niet gevraagd of u het ermee eens bent dat we dit vanavond zo doen. We moeten de agenda daarmee nog vaststellen. Dat gaan we zo meteen doen. Er zijn mededelingen. We hebben de afwezigheid van de heer Oosterhof en van Mevrouw Van de Wetering. Dat is aan ons doorgegeven. Zijn er andere mededelingen vanuit de raad? Dat is niet het geval. Kunnen wij de agenda vaststellen en daarmee ook de afspraken over hoe we dat gaan doen met elkaar vaststellen? Mooi. Dan is die daarmee vastgesteld.

2 Vaststelling agenda Mark Pol

Dan punt 3, de rondvraag. Is er behoefte, buiten alles

3 Rondvraag Albert Huisman

wat er vanavond nog verder gaat gebeuren, aan een rondvraag? Dat is het geval. Ik geef het woord aan mijnheer Huisman. Dank u, voorzitter. De afgelopen twee maanden ben ik niet in mijn beste doen, dus het kan zijn dat ik iets gemist heb. Op 10 juli hebben wij een motie ingebracht met de titel inventarisatie, advies en werkgroepen. Die hebben we aangehouden, omdat de wethouder heeft toegezegd in november naar de raad te komen met het communicatie- en participatie of Beleidsadviesplan. Waarin ook duidelijk zou worden welke adviezen en werkgroepen er zoal zijn. Ik heb een hele batterij aan vragen daarover gesteld. Die zal ik niet opnoemen. De wethouder heeft wel een toezegging gedaan om er in november 2024 mee naar de raad te komen. Rikus Kieft

Ik concludeer dat het tijdspad niet is gehaald. Op welk moment kunnen we het bespreekstuk verwachten? Mijnheer Kieft. -Voorzitter, in de Communicatievisie wordt daar heel kort aandacht aan besteed en blijft het

opnieuw het agenderen van het onderwerp. Dus het onderwerp is niet van de agenda verdwenen, maar we hebben daar geen tijd voor gevonden om dat uitvoerig uit te werken. Wat ik u in de Commissie al zei: het zijn hele relevante vragen. Die zullen we niet allemaal kunnen beantwoorden, Mark Pol

maar een aantal wel. Dat gaan we doen, maar ik durf daar nu nog geen tijdspad aan te koppelen. Hij blijft boven water. Dank u wel. Andere punten voor de rondvraag?

4 Algemene Beschouwingen Mark Pol

Nee, dat is niet aan de hand. Dan gaan we aan de gang met de Algemene Beschouwingen. Punt 4 op onze agenda. Dan nodig ik de heer Ran uit om als eerste het woord te voeren. Nick Ran

Mijnheer Ran, u heeft het woord. -Hij is gestart. Voorzitter, ik zou graag willen zeggen dat ik schrok toen ik deze begroting voor het eerst doornam, maar helaas is niets minder waar. Voor de derde keer op rij sta ik hier met bijna dezelfde boodschap. De ambities van dit college zijn te groot, te kostbaar en onuitvoerbaar. We gaan in 3 jaar van 18 overhevelingen naar 43, naar 53. Waar we vorig jaar nog waarschuwden dat een volgende gemeenteraad de lokale heffingen zal moeten verhogen, komen we nu tot de conclusie dat dit zelfs eerder gebeurt. Tegen het Coalitieakkoord in. De schuldquote stijgt naar een verwachte 127% in 2026. Als de uitkomst van de schuldquote hoger is dan 130% staat het licht op rood en heeft de gemeente een erg hoge schuld. Aldus de Vereniging Nederlandse Gemeenten. De schuldenlast groeit van 60 miljoen naar 90 miljoen euro. Wegen worden gerehabiliteerd en in 40 jaar afgeschreven, terwijl ze die 40 jaar niet gaan halen. We leven met elkaar op de pof en we leggen de rekening bij de toekomstige generaties. De vragen die ik aan het college heb. Welke plannen heeft het college om de schuldquote te verlagen en uit de gevarenzone te blijven? Kunt u mij vijf wegen op Texel noemen die al 40 jaar meegaan? Het is mij niet gelukt om er eentje te bedenken. De algemene reserve is geslonken van 15 miljoen naar 4,8 miljoen. Terwijl de ondergrens op 2 miljoen ligt.

De reserve wordt hier gebruikt als een betaalrekening en niet, zoals gebruikelijk, als spaarrekening. Waarom kiest het college hiervoor en welke maatregelen gaat u nemen om de reserve weer op een gezond niveau te krijgen en te houden? Dan de verhoging van het Texelvinjet. Het is duidelijk dat de verhoging van het parkeervignet vooral bedoeld is om de begroting sluitend te krijgen. Toch horen we van het college dat deze maatregel bedoeld is om het gebruik van de fiets te stimuleren. Dat klinkt mooi, maar dat is een uitleg die niet strookt met de werkelijkheid. Wij willen graag eerlijkheid naar onze inwoners toe. Waarom wordt deze tariefsverhoging gepresenteerd als een maatregel om fietsen te stimuleren, terwijl het overduidelijk gaat om een gat in de begroting te sluiten? Voorzitter, het is hoog tijd dat we met elkaar kritisch kijken naar waar we kunnen besparen en welke uitgaven echt noodzakelijk zijn. Tot nu toe lijkt het college hier weinig plannen voor te hebben. We pleiten ervoor dat we verder kijken dan alleen temporiseren.

Waarom wordt er niet kritisch gekeken naar bijvoorbeeld de subsidies die wij verstrekken aan partners? Waar zijn er wellicht dubbelingen in de werkzaamheden? Waar kunnen we efficiënter werken? Welke structurele bedragen zijn in het verleden in de begroting opgenomen, die nu niet meer noodzakelijk zijn? Is het college bereid om samen met de raad de begroting grondig door te nemen en te onderzoeken waar bezuinigingen mogelijk zijn, zonder de kwaliteit van onze dienstverlening aan te tasten? Voorzitter, ik ben tot vanmiddag aan het puzzelen geweest om tot een begroting te komen waarbij de lokale heffingen niet hoeven te worden verhoogd. Doordat er al diverse raadsbesluiten zijn genomen, waarbij dekking is gezocht in de begroting van 2025 of zelfs later, hebben we onszelf buitenspel gezet. We hebben niets meer te kiezen. We zien in de ontwerpbegroting een opbrengst van 9 miljoen euro aan toeristenbelasting. Een hogere opbrengst dan in de begroting van dit jaar en dat zien we als risico. De negatieve publiciteit over de drukte op het eiland, aangewakkerd door de gebrekkige communicatie rond het Paraplubestemmingsplan kan doorwerken in het aantal overnachtingen en dus de opbrengst voor volgend jaar. De lokale lasten die stijgen voor onze inwoners. We zien een flinke toename aan Afvalstoffenheffing.

De afgelopen jaren is er in diverse zaken, zoals plastic containers, ondergrondse containers en vuilniswagen met robotarm geïnvesteerd. Ondanks alles zijn de tarieven in de afgelopen jaren met meer dan 50% toegenomen. Volgend jaar komt daar nog 10% bij. Er worden dusdanig veel kosten gemaakt voor het chippen van afvalcontainers en toegangscontrole van ondergrondse containers, dat de keuze voor DIFTAR zo meteen geen keuze meer is. De kosten zijn immers toch al gemaakt. Een erg creatieve uitvoering van de motie die wij hebben ingediend, dat wel. Bij deze begroting hadden we de ambitie om een voorstel in te dienen voor het instellen van een ondernemersloket. De noodzaak daarvoor is

groot, maar door ongelukkige communicatie met het college hebben we nog niet alle informatie die we nodig hebben om tot een voorstel te komen. We zullen daarom in de Commissievergadering van december met een motie komen om het ondernemersloket verder uit te werken. Voorzitter, 5 minuten is te kort om een uitgebreide visie op de toekomst te geven. Wij pleiten voor een realistische en zorgvuldige koers. We moeten prioriteiten stellen, onze leningen beheersen en zorgen dat de Texelaars profiteren van de inkomsten van het toerisme. Het huidige beleid, leg de rekening bij de volgende generatie. Collega's laten we met elkaar de juiste keuzes maken Mark Pol

en werken aan een financieel gezonde toekomst van Texel. Dank u wel. -Dank u wel, mijnheer Ran. Neemt u weer plaats. Zijn er vragen naar aanleiding van de inbreng van mijnheer Ran? Bij anderen uit de gemeenteraad? Mevrouw Visser, mijnheer Hercules, mijnheer Kooiman, Meneer Rutten. Anneke Visser-Veltkamp

In die volgorde. Mevrouw Visser, ga uw gang. Dank u wel, voorzitter. Ik meende de heer Ran te horen zeggen dat de algemene reserve gezien moet worden als een spaarrekening, maar dat is dan sparen met geld van de gemeenschap. Is dat de wens van de VVD? Wij vinden dat geld van de gemeenschap Nick Ran

gebruikt moet worden ten gunste van de gemeenschap en niet om te sparen. -Mijnheer Ran. Dank u wel. Een interessante vraag van mevrouw Visser. Voorzitter, we zien dat we aan de ene kant gigantische leningen aangaan. Dat we daarnaast ook nog de buffer die we hebben het hele jaar door gebruiken om uitgaven te doen. Terwijl dat wat ons betreft in een begroting thuishoort. Vet op de botten lijkt ons heel verstandig voor een gezonde bedrijfsvoering van de gemeentelijke organisatie. Een buffer is daarbij altijd welkom. Eric Hercules

Mijnheer Hercules, ga uw gang. -Voorzitter, mijnheer Ran, dank u voor uw Algemene Beschouwingen. Ook wij schrikken daar niet van, want het is inderdaad een herhaling van Beschouwingen die u al eerder heeft gegeven. U weet dat we daarin van mening verschillen. U weet ook dat wij altijd zoeken naar dingen die we delen. Daar hoor ik niets van terug in uw Algemene Beschouwingen. U scheert alle ambities over één kam. U noemt ze allemaal te hoog. Ik zou toch graag horen van de heer Ran welke delen van de begroting, welke onderwerpen, op welke inhoud Nick Ran

hij het wel kan vinden met dit college en de meerderheid van de raad. Mijnheer Ran, ga uw gang. -Dank, voorzitter. Er staan nogal wat voorstellen in de begroting. Om de angst weg te nemen, wij zijn absoluut niet van plan om tegen de begroting te stemmen. Er staan wel degelijk goede zaken in. Alleen zijn wij van mening dat je moet zorgen dat je de rekening kunt betalen en ook vooruit kijkt. Niet de rekening voor onze ambities bij een volgende generatie legt. Dat doe je door deze investeringen over zulke lange termijnen af te sluiten. Dus we kunnen ons vinden in de koers. Alleen de manier waarop de dekking wordt gezocht, daar kun je andere keuzes in maken. Niels Rutten

Mijnheer Zegel, ik kom zo meteen bij u. We gaan eerst naar mijnheer Rutten, ga uw gang. -Dank u, voorzitter. Ik heb de heer Ran een aantal dingen horen zeggen waar wij ons in kunnen vinden. Bijvoorbeeld de zorg over het toerisme. Dus ik ben heel benieuwd naar hoe de Toekomstvisie op het toerisme van de VVD luidt. De overhevelingen, we hebben nu 8 miljoen, wat we overhevelen als gemeente. Dan wordt het lastig om je begroting rond te krijgen. Je budgetteert veel meer geld, maar je hebt het niet nodig. Er ligt een bestuursopdracht van het college om daarmee aan de slag te gaan. Hoe kijkt u daarnaar? Heeft u daar vertrouwen in? Nick Ran

Waar zou u volgend jaar willen uitkomen? Onder het miljoen? Twee vragen, mijnheer Ran. -Dank u wel, voorzitter. De laatste vraag kan ik heel makkelijk beantwoorden. Als je een begroting opstelt, ga je ervoor dat alles in het jaar wordt uitgevoerd. Dus in een ultieme situatie zien we 0 aan overhevelingen. Dat is niet realistisch, omdat er ook overhevelingen tussen staan van projecten die gestart worden in het lopende jaar en het jaar daarna worden afgerond, maar zo min mogelijk. Ik kan daar geen nummer op vastpinnen. Ik kan nu niet inschatten welke trajecten meerjarig zijn. Wat betreft onze visie op het toerisme. We maken ons zorgen. De Btw-verhoging die er aankomt in 2026 kan Texel pijn gaan doen. Ook de negativiteit, zoals ik al aangaf, in uitingen in landelijke media. Onze visie op toerisme. Wij hebben de uitkomsten

Mark Pol

van het Toeristisch Toekomstplan onderschreven en dat zullen wij ook blijven doen. -Dank u wel. De heer Kooiman. Edo Kooiman

Dank u wel. Het zal u niet verbazen dat wij grote delen van de Algemene Beschouwingen van de VVD onderschrijven. De zorgen die de VVD heeft, hebben wij ook. En toch heb ik u iets horen zeggen, mijnheer Ran, over iets van ongelukkige of gebrekkige communicatie met het college. Volgens mij was dat met het Toeristisch Toekomstplan. Nick Ran

Wat bedoelt u precies met ongelukkige of gebrekkige communicatie? Mijnheer Ran. -Dank, voorzitter. De juiste woorden waren ongelukkige communicatie. Ik denk dat dat een verschil in verwachting is. Redelijk ver voordat de Ontwerp-Programmabegroting met ons gedeeld werd, liepen wij al met het idee om een ondernemersloket in te stellen en dat in te brengen in deze vergadering. Die vragen hebben wij begin oktober gesteld. Vervolgens kwam het ontwerp naar ons toe. Dat was iets later dan dat we oorspronkelijk hadden afgesproken. Dus de voorbereidingstijd en de tijd om vragen te stellen en te beantwoorden, was vrij krap. Ik was in de veronderstelling dat onze vragen los van de beantwoording van de technische vragen zou worden beantwoord. Dus ik heb vorige week met smart zitten wachten, maar er kwam geen antwoord op de vragen. Toen gisteravond de beantwoording op de openstaande vragen bij ons binnenkwam, bleek dat het antwoord van het college was dat ze dat graag in de Commissievergadering wilden bespreken. Dat is langs mij heen gegaan. Dat was een verschil van inzicht. Ik heb drie verschillende vragen gesteld. Ik had niet het antwoord in het algemene overzicht van vragen verwacht. Ik wachtte vorige week met smart op beantwoording van de vragen, maar die is niet gekomen. Mark Pol

Dus ongelukkige communicatie heb ik dat genoemd. We hadden een ander verwachtingspatroon dan het college. Ferry Zegel

Dank u wel. Mijnheer Zegel. -Dank u, voorzitter. Een vraag voor mijnheer Ran. Mijnheer Ran heeft dat verhaal al eerder verteld, vorig jaar en het jaar daarvoor. Ik herken er veel van terug. Ook al hielden we toen geen Algemene Beschouwingen, maar zijn boodschap is consistent. Het is ook wel een typisch VVD-verhaal. Besparen, besparen, besparen. U had natuurlijk iets kunnen doen aan de begroting zoals die er nu ligt. Ik ben verheugd om te horen dat u niet tegen zult stemmen. Ik rekende vanuit de VVD op een aantal amendementen of misschien zelfs een tegenbegroting. Helaas niets van dat alles. Waar is de visie van de VVD op waar het naartoe moet? Anders dan besparen, anders dan nee tegen investeren in betaalbare woningen voor Texelse jeugd, tegen een cultuurhuis, tegen investeren Nick Ran

in een groene samenleving. Kortom, tegen investeren op Texel. Mijnheer Ran. -Voorzitter, ik hoorde mijnheer Zegel zeggen dat hij goed geluisterd had, maar hij heeft zojuist woorden gebruikt die ik niet in de mond heb genomen en ook niet zo snel zal nemen. Ik ben tot vanmiddag nog aan het puzzelen geweest om een tegenbegroting in te dienen, maar het is niet te doen. Wij als raad hebben in het afgelopen jaar en zelfs twee jaar geleden, keuzes gemaakt over budgetten die we volgend jaar beschikbaar moeten stellen. We hadden kunnen zeggen: we gaan iets temporiseren. Mooi voorbeeld voor u. Bijvoorbeeld nieuwbouw op locatie Fonteinschool. Dat zou een mogelijkheid geweest zijn. Dat is niet het geval, want we hebben in 2022 al vastgesteld dat we dat geld volgend jaar gaan uitgeven. Zo is de hele begroting doorspekt van zaken die al vastgelegd zijn. Dus we hebben hier een begroting waar we niets in te kiezen hebben. Ik heb aangegeven dat wij geen grond zien om tegen deze begroting te zijn, omdat er heel veel zaken in staan waarmee wij ingestemd hebben. Ook een aantal zaken waar we niet mee ingestemd hebben, maar waar een raadsbesluit ligt. Daar committeren we ons aan. Daar zitten investeringen tussen. Daar zijn wij niet tegen. We zijn juist voor het Mark Pol

op een zuivere manier met de financiën omgaan. Dank u wel. Andere vragen of reacties in de richting van de VVD? Dat is niet het geval. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Van der Werf, u heeft het woord. Dank u, voorzitter. Allereerst wil ik iedereen bedanken, maar met name dank aan de ambtenaren die hebben meegewerkt aan het tot stand komen van deze begroting. Ze hebben samen met onze wethouder financiën een sluitende begroting voor het jaar 2025 weten te maken. Daar mogen wij als gemeente Texel

trots op zijn. Vanuit Texels Belang zit er veel ambitie verwerkt in het Collegeprogramma. Deze ambities moeten financieel haalbaar zijn en gelukkig is dat het geval. Wel moeten wij als raad zorg dragen dat de kosten beheersbaar en betaalbaar blijven voor onze inwoners op ons mooie eiland. Door de vergrijzing is er een tekort aan personeel. Het is in alle sectoren moeilijk om arbeidskrachten te vinden. De gemeente Texel hoopt zelfs door middel van filmpjes op social media nieuwe medewerkers te werven. Laten we hopen dat het jonge mensen aantrekt en als ze van de overkant komen, ze ook een woning kunnen krijgen. Jonge mensen hebben we nodig voor het voortbestaan van onze scholen in alle dorpen, maar ook zijn ze nodig in sectoren zoals de detailhandel, onze toeristische sector, in de dienstverlenende sector en de zorg. We moeten hier continu aandacht aan besteden om te zorgen dat onze economie sterk en weerbaar blijft. Texels Belang is erg begaan met de Texelaars. Wij zijn dan ook erg bezorgd over de woningnood op ons eiland. Het is een groot knelpunt. Er is meer vraag dan aanbod, wat ook de prijs opdrijft. Hierdoor wordt het vooral voor jongeren en gezinnen lastig om een geschikte en betaalbare woning te vinden. Gelukkig wordt er nu gebouwd voor de behoefte op het eiland, met de combinatie van sociale huur, betaalbare koopwoningen en woningen voor jongeren en ouderen.

De investeringen in woningbouw moet niet alleen de huidige tekorten verminderen, maar de doorstroming in de woningmarkt verbeteren en voorkomen dat jonge Texelaars naar de overkant verhuizen. Wat zijn we trots op dat mede namens Texels Belang er nu gebouwd wordt in de dorpen Oudeschild en Den Hoorn. De Cocksdorp en Oosterend volgen nog. Veel jonge Texelaars hebben hier een woning kunnen bemachtigen. De jonge Texelaars hebben veelal gebruikgemaakt van een starterslening, die de gemeente Texel beschikbaar stelt. Initiatieven en ontwikkelingen zoals het Hof van Strend, het CPOproject Beatrixlaan Molenstraat en andere particuliere bouwinitiatieven dragen bij aan onze woningbehoefte. Veel Texelaars vinden een huurwoning in de wijk Texelwende van Woontij en Rabo SmartBuild. Volgens critici vreselijke containers, maar voor de bewoners een fijne plek om te wonen. Er is een begin gemaakt met het project flexwoningen Marsweg Noord. Deze zijn straks beschikbaar voor spoedzoekers, statushouders en jongeren. Vorige week hebben we op de achterkant van de Texelse Courant de advertentie voor de nieuwbouw De Jozef kunnen zien. Op de locatie van de voormalige Jozefschool worden binnenkort 30 betaalbare en comfortabele twee- en drie kamerappartementen gebouwd. Ook op de locatie van de Fontein worden in de toekomst woningen gebouwd. Het toerisme is onze belangrijkste en grootste inkomstenbron.

Texel trekt jaarlijks veel gasten. Wat enerzijds de lokale economie een sterke impuls geeft, maar anderzijds druk legt op de natuur en de voorzieningen op ons eiland. De bezoekers, maar ook de Texelaars zelf maken naast diverse voorzieningen ook gretig gebruik van onze prachtige opgeknapte fietspaden. Deze zijn bijna allemaal klaar. Het toeristenseizoen is afgelopen decennia flink verbreed. Was vroeger het eiland in de zomervakantie flink gevuld met toeristen, nu begint het al het gehele jaar plaats te vinden. Afgelopen zomer heeft Texel negatief in de media gestaan met uitlatingen over de Texel bezoeker. Menig toerist heeft zich de vraag gesteld of hij of zij nog wel welkom is op ons eiland. Er zijn Texelaars die van mening zijn dat het te druk is geworden op ons eiland. Blijf kijken en sturen op de feiten. Mede door het toerisme hebben wij een bloeiende economie en prachtige voorzieningen. Het blijft noodzakelijk om het toerisme in goede banen te leiden, zodat de balans tussen leefbaarheid en onze economie in stand blijft. Conclusie: met een gericht woonbeleid hopen wij de Texelaars een toekomst op ons eiland te bieden. Dit is goed voor onze scholen en sportverenigingen. Dus de leefbaarheid in onze Texelse dorpen. Wij moeten ervoor zorgen dat de belangen van de Texelaars voorop blijven staan en dat de toekomstige plannen realistisch en uitvoerbaar zijn.

Dat kan alleen worden uitgevoerd als wij een financieel gezonde gemeente blijven met een sluitende begroting als deze. Dank u wel. Dank u wel, mevrouw Van der Werf. Het is wel een hele wandeling. Zijn er vragen naar aanleiding van de inbreng van Texels Belang? Ik zie mevrouw Koot, de heer Ran, Veronne Koot

de heer Kooiman en de heer Rutten. Mevrouw Koot, ga uw gang. Ik hoorde uw laatste opmerking, dat het belangrijk is om een financieel gezonde gemeente te zijn. Kennelijk bent u daar heel tevreden over en de VVD helemaal niet. Kunt u aangeven waarom u denkt dat dit een financieel Mark Pol

gezonde gemeente is en blijft voor de komende jaren? Mariët van der Werf

Mevrouw Van der Werf. -De meerjarenbegroting toont dit aan. Nick Ran

Dank u wel. Mijnheer Ran, ga uw gang. -Dank, voorzitter. De laatste woorden van mevrouw Van der Werf kunnen we onderschrijven. De financieel gezonde gemeente. De meerjarenbegroting toont inderdaad wat positiefs, maar als we daarentegen naar de leningenportefeuille kijken, dan zie ik een heel ander signaal. In

het Coalitieakkoord staat voor ons één belangrijk punt. Er staan wel meer belangrijke punten in, maar eentje wil ik er uitlichten. Dat gaat om het punt dat in deze periode lokale heffingen niet zullen stijgen of niet meer dan trendmatig. Ik kan me niet voorstellen dat dat punt bij een van de partijen tegenover mij vandaan komt, dus ik neem aan dat dat de inbreng is van Texels Belang in de Coalitieonderhandelingen. Daar heb ik ze destijds mee gecomplimenteerd, maar bij de derde begroting van dit college zien wij iets anders. Ik ben benieuwd hoe Texels Belang tegenover dat punt staat en of zij achter de schermen Mark Pol

nog hebben geprobeerd om deze verhoging tegen te houden. Dank, voorzitter. -Mevrouw Van der Werf of mijnheer Hoogerheide, dat mag ook. Cees Hoogerheide

Ik wil de vragen best wel beantwoorden. We hebben een begroting gekregen die gepresenteerd is door het college. Dat hebben wij gevolgd. Dat hoort ook zo. Eric Hercules

Naar aanleiding van dit punt, mijnheer Hercules? Mijnheer Hercules, naar aanleiding van dit punt. Ga uw gang. Voorzitter, wij werden aangesproken en ik voelde mij aangesproken over de manier waarop deze kant van de raad omgaat met belastingen. Niet meer dan trendmatig verhogen. Dat is ook onze insteek. Wij willen niet dat bewoners meer lasten gaan betalen aan de gemeente. In dit geval de ozb, die is zoals altijd alleen trendmatig verhoogd. Dat is bijzonder. We zitten in de top tien van laagste ozb van heel Nederland. De reinigingsrechten zijn hoger geworden, omdat wij die kostendekkend willen hebben. Daarom moeten we daarop inzetten, om die kosten voor het afval naar beneden te krijgen. Zodat die Afvalstoffenheffing hopelijk naar beneden kan of stabiel kan blijven in de toekomst. Wij zijn voor het trendmatig verhogen van belastingen. Deze begroting toont aan dat dat kan. Op het gebied van ozb zeker. We hebben natuurlijk het geluk van de toeristenbelasting. Daar moeten we in de toekomst kritisch naar kijken. Ik denk dat wij bij de 5% gemeenten horen in Nederland die niet in het ravijn vallen het komend jaar. We hebben al een goede begroting in vergelijking Mark Pol

met andere gemeenten in Nederland. -Dank u wel, u gaat hierop reageren? Dit is naar aanleiding van de inbreng Nick Ran

van Texels Belang? Ik sta het toe, omdat het een mooi debatje is. Daarna gaan we snel weer terug naar waar we gebleven waren. Mijnheer Ran, ga uw gang. -Dank, voorzitter. Mijnheer Hercules verwijst naar de ozb. Het doet ons deugd dat die niet meer dan trendmatig verhoogd wordt. Ik heb de Afvalstoffenheffing zojuist genoemd. U vergeet in uw betoog de parkeerbelastingen. Dat zijn ook lokale lasten en die worden behoorlijk opgekrikt. Mark Pol

Dat is veel meer dan trendmatig. Dus noem ze wel even allemaal in het vervolg. -Dank u wel. We gaan terug naar waar we gebleven waren en dat was Edo Kooiman

bij de inbreng van Texels Belang. Er waren nog twee vragen over, van de heer Kooiman en de heer Rutten. Mijnheer Kooiman, u heeft het woord. Dank u wel. Dank aan Texels Belang voor de Algemene Beschouwingen. Het was een beschouwing over wat er het laatste jaar gebeurd was. Er is één citaat, wat me opviel. Dat ging over het toeristisch onderzoek, mevrouw Van der Werf. U zei: blijf kijken en sturen op de feiten wat betreft toerisme. Wordt er dan niet gestuurd op de feiten met betrekking tot toerisme? Mark Pol

Vindt u dat? U noemt dat expliciet. -Mevrouw Van Mariët van der Werf

der Werf. -Toerisme is belangrijk. De belangrijkste inkomstenbron voor Texel. Blijven kijken en sturen op de feiten. Je moet in de gaten blijven houden dat de toeristen naar Texel blijven komen. Het belevingsonderzoek heb ik niet genoemd. Ik denk dat het belangrijk is dat we altijd goed in de gaten moeten houden dat de toeristen naar Texel blijven komen, dat ze met veel plezier Niels Rutten

naar Texel blijven komen en terug willen komen. Dank u wel. Mijnheer Rutten. -Dank u, voorzitter. In het verhaal van Texels Belang horen wij veel over het belang van sportverenigingen en scholen. Hoe belangrijk het is om te investeren in woningbouw. Dat is ons uit het hart gegrepen. Wij horen mevrouw Van der Werf ook zeggen dat het belangrijk is om als gemeente de kosten beheersbaar te houden. Ik ben heel benieuwd in welke richting Texels Belang denkt, Cees Hoogerheide

waar ze mogelijkheden zien. -Mijnheer Hoogerheide. Ik wil wel antwoord geven. Het gaat erom dat je de zaak in evenwicht houdt. Dat kun je alleen doen met een uitgekristalliseerd beleid. Mark Pol

Daar zijn we nu mee bezig. Dus wat dat betreft, mijnheer Rutten, zijn we op de goede weg. -Dank u wel. Andere vragen, opmerkingen aan Texels Belang? Dan geef ik graag het woord aan de heer Rutten. Commandeur, Witte, Eelman, Bakker, Veger, Hin. Voor ons is dat de kern van wat we hier met zijn allen doen. De mensen op dit eiland. We vragen ons als CDA af of het college de ogen nog op de bal heeft. Kijk, 6.000 tot 8.000 unieke familienamen die pasten niet in vijf minuten. Dus als u meeluistert en u voelt zich ernstig vergeten, laat het mij vooral weten. We maken ons zorgen. We willen twee dingen uitleggen. Een anonieme overheid en vastlopende regelbrij. Wat bedoelen we met anonieme overheid? Als mensen bellen over een overhangende tak bij een wandelpad, een niet goed aangesloten hemelwaterafvoer of een verstopt riool. Wij krijgen verhalen te horen als: we hebben vijf keer gebeld, maar er komt geen reactie, we worden niet teruggebeld. Die inwoners voelen zich niet echt serieus genomen. Beseft het college wel hoe belangrijk dit soort dingen zijn? Zo'n scheefliggende stoeptegel, zo'n overhangende tak. Dit soort werk van gemeentewerken is het visitekaartje van de gemeente. Dit is wat inwoners dagelijks om zich heen zien. Als u inwoners het gevoel wilt geven dat ze serieus genomen worden. Dat u er als gemeente bent voor de mensen op dit eiland, dan is dit iets waar u kunt beginnen.

Begin met gemeentewerken een gezicht te geven. Een medewerker, gewoon een mens met een telefoonnummer en een auto. Als er een klacht is, komt die langs. Kijkt wat er aan de hand is, wat er zou moeten gebeuren. Geeft dat door en volgt ook op. Laat weten wat de planning is. Is ook aanspreekbaar als er iets niet goed gaat. Voorzitter, wat heeft het college gedaan in het afgelopen jaar om de inwoners, de mensen op het eiland, centraal te zetten en een gezicht te geven? Dan denk ik meteen aan Texelgezinnen. Die hebben een gezicht. Ze bieden informele zorg op een persoonlijke manier. Ze kijken bij gezinnen wat er nodig is, wat ze kunnen doen. Ook na vrijdag 16:30 uur zijn ze bereikbaar. Dan komen we bij de regelbrij. Ik zal een voorbeeld geven. Afgelopen zomer werd ik gebeld door een oudere inwoonster van Texel. Zij wilde een gehandicaptenparkeerkaart aanvragen. Ze was bij de gemeente geweest en ze begreep niets van de procedure. "Wat is nu dat sociaal team? Waarom moet dit nu langs het sociaal team? Waarom komt er een keuringsarts van de vaste wal? Waarom kan mijn huisarts dat niet doen, want die kent toch zijn patiënten?" Na de keuring moest mevrouw wachten. Ze kon niet meteen bij de balie de kaart ophalen. Waarom? De arts heeft toch al bepaald dat het nodig is? Voorzitter, begrijp mij niet verkeerd. Er gaat veel goed en er is ook waardering voor het werk van het sociaal team.

Mensen krijgen over het algemeen wat nodig is. Ook deze mevrouw kreeg na enig wachten haar parkeerkaart. Alles gaat zorgvuldig. Wordt netjes georganiseerd. Er werken bij het sociaal team en bij gemeentewerken mensen van goede wil. Als we naar het sociaal domein kijken, zijn procedures best ingewikkeld. Deze mevrouw begreep het niet en dat horen we meer. Zeker als we naar de jeugdzorg kijken, waar Texelgezinnen actief is, is het complex. Veel organisaties zijn met een stukje bezig en dat gezin zit daar middenin. Beseft het college dat zulke uitgebreide procedures niet gratis zijn? Voor inwoners is het ingewikkeld, maar ook voor de medewerkers die dit moeten uitvoeren en hiermee om moeten gaan, zorgt dit voor werkdruk. Wij denken als CDA dat het ook wat doet met het werkplezier, als je zo vastzit in al die strakke procedures. Heeft het college hier echt de ogen op de bal? Zijn papier en procedures de kern van wat we hier doen? Is hoe we dat nu organiseren doelmatig? Gaat dit echt om de mensen op het eiland? WZ MSD, als u kritisch gaat kijken naar de papierwinkel en de procedures, zou dat misschien kunnen helpen. Wat zou mevrouw Stiekema doen? Afgelopen weekend hebben we met veel jaloezie gelezen wat er in de gemeente Pekela gebeurt. Daar komen beiden van onze punten bij elkaar. Bij bijstandsgerechtigden stappen de medewerkers in Pekela op de fiets en gaan naar die mensen toe.

Proberen te begrijpen: hoe bent u in de bijstand gekomen? Wat lukt er? Wat lukt er niet? Wat is nodig om weer aan het werk te gaan? Een van de voorbeelden. Ze gaven iemand in de bijstand een scooter, zodat die naar zijn werk kon in Zuidbroek. De kosten waren eenmalig € 1.000. Natuurlijk werd er hier en daar gemopperd dat iemand zomaar een scooter kreeg, maar het bespaarde wel € 20.000 aan bijstandsuitkeringen. Plus alle controle op sollicitatieplicht, coaching, enzovoorts. Briljant. Waarom heeft ons college zoiets niet bedacht? In 2025 hopen we dat het college de ogen op de bal houdt, de inwoner serieus neemt, de mensen op het eiland centraal stelt. Dat het college in staat is om uit de schaduw van de eigen bestuurlijke werkelijkheid te

stappen. Als het niet lukt om de inwoners in 2025 echt centraal te zetten en ons het gevoel geven dat het echt ernstig is, doen wij een toezegging als CDA. Dan wordt u volgend jaar vanaf deze plek toegesproken door ChatGPT. -Dank u wel. Vragen in de richting van het CDA? Cees Hoogerheide

Ik zie de heer Hoogerheide en mevrouw Van der Werf. Mijnheer Hoogerheide, ga uw gang. -Dank u wel, voorzitter. Mijnheer Rutten, u heeft aardig uw hart gelucht en dat mag. Daar is het hier ook voor. U doet wel een aantal dingen te kort. U noemt namen van families. Dat spreekt mij als genealoog zeer aan. Vlaming, Duinker, Van der Vis, Daalder, Dros, Roepert. Kikkert, Langeveld en niet te vergeten Wagemaker. Mark Pol

Zij hebben Texel ook gemaakt. Ik wil niemand te kort doen door namen te noemen. -Dat kon u verwachten, mijnheer Rutten. Ga uw gang. Niels Rutten

Voorzitter, mijnheer Hoogerheide slaat de spijker op zijn kop. Het paste niet allemaal in 5 minuten. Dus wie zich tekortgedaan voelt, mag zich inderdaad melden. Voor ons doen de mensen Mark Pol

op het eiland ertoe en dat is wat ik heb willen zeggen, door er een aantal families uit te lichten. Mariët van der Werf

Het voordeel is dat u nu de naam Hoogerheide meteen genoemd heeft. Mevrouw Van der Werf. Dank u, voorzitter. Ik wil daar de naam Van Eerwaarden nog aan toevoegen. Ik hoor mijnheer Rutten ook heel veel zeggen over het sociaal domein. Er strakker op zitten. Is mijnheer Rutten op de hoogte over de Wsnp, Niels Rutten

waar het sociaal domein strak aan vast zit? Mijnheer Rutten. -Zeker, we hebben een wettelijk kader waarin we dat moeten organiseren, maar het is wel een keuze hoe je dat organiseert. Het is goed om een stapje terug te doen en kritisch te kijken naar hoe we het hebben aangepakt en waar we ruimte kunnen zoeken om het anders te organiseren. Als je naar andere gemeenten kijkt, dan worden er op sommige plekken andere keuzes gemaakt. We hebben een paar voorbeelden genoemd in de Algemene Beschouwingen. Je kunt ook naar hele andere dingen kijken. Dat is meer de uitdaging die wij bij het college proberen neer te leggen. Kijk er eens kritisch naar, zonder te zeggen: u moet met de gehandicaptenparkeerkaart aan de gang of u moet met de thuiszorg aan de gang. Om er eens kritisch naar te kijken. Wat zouden we anders kunnen doen en kunnen we zorgen dat het voor de inwoner eenvoudiger wordt? Of het ook de werkdruk of het werkplezier bij de medewerkers kan verlichten. We zien nu al een aantal begrotingen op rij dat we meer capaciteit nodig hebben bij het sociaal team. Het is moeilijk voor de gemeente om mensen te vinden en aan te nemen. Dus daarom denken we dat het belangrijk is om daar aandacht voor te hebben en kritisch te kijken naar wat we doen. Mark Pol

Vinden we dat we op de goede weg zitten of kunnen we Nick Ran

het op een andere manier aanvliegen? -Dank u wel. Mijnheer Ran. Dank, voorzitter. De partijnaam van mijnheer Rutten stond onder in beeld tijdens zijn betoog, maar dat was niet nodig. Ik herkende daar duidelijk een CDA-betoog in. Wat dat betreft complimenten. Het is ook voor het eerst dat ik hier in de zaal iemand jaloers hoor zijn op een van de Pekela's. Het is een prachtige omgeving, maar zeker niet vergelijkbaar met Texel. Ik hoorde in het betoog van mijnheer Rutten geen vragen, wel heel veel denkrichtingen en suggesties. In zijn antwoord op mevrouw Van der Werf Mark Pol

kwamen die wel naar voren. Kunnen wij na de schorsing een reactie van het college verwachten op de vragen die zojuist gekomen zijn? Dat gaan we aan het college vragen zo meteen. Dank u wel. Daarmee hebben we de reacties gehad. Dan nodig ik mevrouw Visser uit om naar voren te komen. Voorzitter, aanwezige Texelaars. Toen ik in maart 2022 raadslid werd, was ik trots. Deels omdat ik daarmee in de voetsporen van mijn vader trad en deels, omdat ik raadslid werd voor PvdA pro Texel. De partij met concrete plannen en om samen met de Texelaars hard te werken voor een eiland waarop iedereen zich thuis voelt. De partij met een sterk en helder verkiezingsprogramma. Nu is het november 2024 en ik ben nog steeds trots. Trots op wat er in de tussentijd al gebeurd is. Wat er bereikt is. In ons verkiezingsprogramma beloofden wij dat we gingen bouwen. Waar het bouwen van woningen in Nederland moeilijk blijkt, is Texel het aan het doen. De eerste

sleutels zijn overgedragen. Er lopen diverse bouwprojecten en er worden binnenkort weer nieuwe projecten opgestart. We bouwen niet zomaar woningen, maar betaalbare woningen, sociale huur, middenhuur en goedkope koop. Dat is belangrijk voor het hele eiland, omdat het Texel leefbaar houdt. Verder is gestart met de bouw van het Thijssehuis, een plek waar de Texelaar aan zijn culturele trekken kan komen. Van het parkeren op de ijsbaan is geen sprake meer. Er komt een park, waarvoor de plannen zijn ontwikkeld met burgerparticipatie. Daarmee lijkt het op voorhand al geslaagd. PvdA pro Texel strijdt voor het welzijn van de Texelaar. In de begroting is dit te zien. Er is geld vrijgemaakt om de hogere kosten van de jeugdzorg te dragen en er is budget gevonden voor Texelgezinnen. Ook komt er een Texelpas om de drempel voor het gebruik van bijzondere bijstand en extra regelingen voor inwoners met een lager inkomen te verlagen. De bijdrage en subsidies voor verenigingen, musea en organisaties als de Voedselbank, blijven bestaan. Het voortbestaan van de Bolder staat niet ter discussie. In ons verkiezingsprogramma staan plannen voor een huis van ontwikkeling. Inmiddels is dit opgestart en dient het landelijk als voorbeeld. De komende jaren wordt dit verder ontwikkeld. De begroting borduurt, ondanks financieel moeilijkere tijden, voort op waar wij in 2022 aan begonnen zijn.

Samen met Texels Belang en GroenLinks. Besturen met het oog op wat het eiland nodig heeft. We zijn daarom tevreden met de begroting en komen slechts met twee amendementen. Een voor het verhogen van het uurtarief voor parkeren en een om Texelgezinnen voor 2025 incidenteel extra budget toe te kennen. In ons verkiezingsprogramma staat dat we eindelijk werk van duurzaamheid willen maken. Met onder meer goed geïsoleerde woningen. Isolatie is goed voor het milieu en zorgt voor een betaalbare energierekening. Met ons Subsidiefonds voor koop- en huurwoningen wordt zo'n lagere rekening niet alleen bereikbaar voor Texelaars die dat kunnen betalen. Op het gebied van duurzaamheid zijn er achterstanden ontstaan. Het college wil daarom flink aan de slag. Daarbij krijgt de uitvoering van het Nationaal Isolatieprogramma prioriteit. Wij verzoeken ook de invoering van het Subsidiefonds prioriteit te geven. We willen graag dat er volgend jaar goed gebruik van het Fonds gemaakt kan worden. Daarvoor is invoering in het eerste of tweede kwartaal noodzakelijk. Graag horen wij van het college of dit mogelijk is. PvdA pro Texel staat voor behoorlijk bestuur. Het nog niet hebben van een Omgevingsvisie maakt dit lastig voor de raad. Zonder de Omgevingsvisie moet ander beleid wachten of worden vastgesteld met onzekerheden. Dat is niet de bedoeling.

Wij roepen het college daarom op om haast te maken met het afronden van de Omgevingsvisie. Vorige maand ontving de raad enkele brieven over een mogelijk tekort aan locaties met een maatschappelijke bestemming. We zijn van plan om op korte termijn de mogelijkheden voor huisvesting, welzijn, zorg en sport in kaart te laten brengen en te zorgen dat we daar op Texel voldoende plek voor houden. Tenslotte nog dit. In februari kwamen wij met een motie van treurnis over het niet uitvoeren van een raadsbesluit en het daarover niet actief informeren van de raad. Dit informeren van de raad is inmiddels verbeterd. Wij denken hierdoor onze zakdoeken voorlopig niet nodig te hebben. Omdat zakdoeken niet alleen tranen op kunnen vangen, maar ook zweetdruppels, wil ik onze zakdoeken graag gewassen en gestreken overdragen aan het college. Als stimulans om de komende periode met het zweet op het voorhoofd te blijven werken aan betaalbare woningen, een Thijssehuis, de ijsbaan, het huis van ontwikkeling, duurzaamheid en alles wat Texel nodig heeft. -Dank u wel. Collegeleden kunnen in de schorsing bepalen waar ze die na de schorsing zichtbaar zullen dragen. Dat gebeurt nu al, zie ik. Heel goed. Wie kan ik het woord geven naar aanleiding van de inbreng Nick Ran

van de Partij van de Arbeid? Mijnheer Ran, ga uw gang. Voorzitter, dank voor het betoog van mevrouw Visser. Een vraag. Ik wil een handreiking doen. Op het moment dat u aan de slag gaat met de voorbereidingen, ik neem aan dat het een motie zal worden, voor de zoektocht naar locaties waar maatschappelijke functies mogelijk kunnen zijn, drink ik graag Anneke Visser-Veltkamp

koffie met u. -Mevrouw Visser. Ik weet nog niet of het een motie gaat worden Mark Pol

of dat we beginnen met het stellen van vragen, maar ik drink graag koffie rond dit onderwerp. Mooi, dat staat. Andere vragen of opmerkingen? Nee, dat is niet aan de hand. Dan nodig ik de heer Kooiman uit. Dank u wel. Ik ga aan de linkerkant staan, want daar sta ik nooit. Het voelt best wel goed. Heren en dames. Voor ons ligt de programmabegroting 2025-2028. Deze begroting vormt het beleidsmatige en financiële kader voor de komende jaren. Ik heb het doorgenomen. U schrijft als college in uw bestuurlijke boodschap dat door afname van het Gemeentefonds vanaf 2026 er een tekort resteert. Het is daarom noodzakelijk om in de komende jaren een behoedzaam en financieel beleid te voeren. Dat betekent dat zonder ingrepen de meerjarenbegroting vanaf 2026 een negatief beeld laat zien van ongeveer 2,5 miljoen. Dit tekort ontstaat door een korting op de algemene uitkering en is ook een gevolg van de prijsstijgingen. Als je kijkt naar de

schuldenlast van deze gemeente, de VVD had het er ook over, door de uitgaven van de projecten, dan hebben wij daar zorgen over. Die schuldenlast stijgt ieder jaar. Veel werk wordt over een periode van 40 jaar afgeschreven, kapitaallasten, maar deze kosten komen wel ieder jaar terug. Die moeten betaald worden. Dus per project wordt de schuldlast groter en hoger. Wij zijn benieuwd wat, de VVD heeft dat ook al gevraagd, dit college of een volgend college gaat doen om deze schuldenlast af te bouwen. Ons advies is om te temporiseren. Om twee redenen. Zo vliegt het geld niet in sneltreinvaart over de balk en het personeel. Als we zien dat bij een groen beleidsplan bijvoorbeeld veel mensen buiten de deur worden gezocht, vragen wij ons af of onze ambities niet te hoog zijn. Ook op andere sectoren piept en kraakt het bij de gemeente op het gebied van personeel. Kijk naar wat je aankan binnen deze gemeente en niet wat je ambieert. Wat het college nu voorstelt, is om de Afvalstoffenheffing fors, met bijna 10%, te verhogen. De kosten zijn hoger dan de opbrengsten. Wij snappen dat je dan de burger moet laten betalen. Alleen in het Coalitieakkoord staat dat lokale lasten ten hoogste trendmatig worden verhoogd.

In hoeverre is zo'n afspraak in zo'n Akkoord dan nog geloofwaardig? We weten nog steeds niet wat de invloed is van toerisme op die Afvalstoffenheffing, 14.000 eigen inwoners, ruim 4 miljoen toeristische overnachtingen. Die toeristen hebben een enorm effect op onze afvalstroom. Daar moet de Texelaar nu voor opdraaien. Bijvoorbeeld het afvalbrengstation. Daar kunnen Texelaars per dag 250 kilo grofvuil gratis aanleveren, iedere dag weer. Ga daar bijvoorbeeld werken met een pasjessysteem. Iemand die het hele jaar iedere dag 240 kilo aanlevert, hoeft niets te betalen. Een inwoner die één keer 300 kilo aanlevert moet wel betalen. Wij vinden dat die vervuiler de rekening moet betalen. Ondernemers, winkeliers die geen afvalcontainer hebben, we hebben er voorbeelden van, nemen het vuil mee naar huis en doen dat in hun eigen privécontainer. Mensen met een Bed & Breakfast, hetzelfde laken een pak. Die hebben gasten en ook hun vuil gaat in de privécontainer. Ondernemers met een standplaats, niet allemaal, maar ik zie het veel, proppen hun vuil in de gemeentelijke container. Zo loopt die afvalberg op en de Texelaar moet dat betalen. Probeer daar zo snel mogelijk duidelijkheid in te scheppen. Wij vinden dat onrechtvaardig. In de Commissie hebben wij het al aangestipt, het Visserijontwikkelplan. Wij vragen ons daadwerkelijk af wat voor meerwaarde dit heeft voor de visserij.

Er zijn betrokken mensen genoeg uit de ondernemerswereld van Oudeschild die mooie en goede plannen hebben. Ik heb in het weekend er weer een aangehoord. Zij worden tot dusver niet geraadpleegd. Ze konden wel een plan inleveren, maar daar wordt tot dusver niets mee gedaan. Wij zien daadwerkelijk geen enkele visser die geen bedrijf meer heeft, betrokken bij de viskweek in de coöperatie. TOP heeft in de brief ook al aangegeven dat het voor hen onduidelijk is hoe een pilot met kweekvis de visserij kan versterken. Dan heb ik er nog een. Dat is de brug van het Kogerstrand. Wij hebben begrepen dat de Omgevingsdienst nog geen vergunning heeft afgegeven voor de dijk. Het is geen brug meer. Het wordt nu een dijk. Als die nu nog niet is afgegeven, wordt het dus een jaar later dat de dijk eventueel wordt aangelegd. De huidige brug kost, als ik het goed begrepen heb, € 5.000 huur per week. Tel uit uw winst. Wij hadden destijds aangeven om de oude brug meteen te vervangen. Dan was je veel goedkoper uit geweest. Bovendien had u dan ook geen berekening over stikstof en dergelijke hoeven aan te leveren bij de Omgevingsdienst voor die vervanging van de oude brug. Wij zouden daar graag een antwoord van het college op willen hebben. Ik ben er bijna, voorzitter. De VVD had er al vragen over gesteld. Dat gaat over het jeugdbudget.

Dat wordt bijna met 1 miljoen verhoogd, omdat de kosten de afgelopen jaren hoger zijn dan begroot. Het aantal cliënten is stevig verminderd. Hoe valt dat met elkaar te rijmen? Wij zijn benieuwd naar dat antwoord. Hebben we nog iets positiefs over deze begroting? Jazeker. We zijn ontzettend blij dat er een start is gemaakt met de woningbouw in de buitendorpen. Na jaren van voorbereiding gaat nu eindelijk de schop in de grond. Projecten waar de Texelaars echt blij van worden. Dank u wel. Dank u wel. Niet helemaal binnen de 5 minuten, maar vooruit. -Ik had geoefend. Dan had ik dat positieve eraf moeten hakken, dan krijg ik ruzie met het college. Dus vooruit. Zijn er vragen of reacties naar aanleiding van het betoog van Hart voor Texel? Cees Hoogerheide

Ik zie mijnheer Hoogerheide en meneer Rutten. Mijnheer Hoogerheide, ga uw gang. -Dank u, voorzitter, het is meer een kanttekening. De voormalige wethouder Kooiman haalt aan dat we iets niet conform het collegeprogramma afgehandeld hebben. We weten allemaal en hij zeer zeker, dat je soms met voortschrijdend inzicht moet handelen. Dat geldt ook voor de Afvalstoffenheffing. Mark Pol

Het komt op ons af en wij zullen moeten volgen. Edo Kooiman

Ik hoor geen vraag, maar mijnheer Kooiman is hier vandaag als raadslid aanwezig. Wilt u daarop reageren, mijnheer Kooiman? -Dat is een keuze die je moet maken, mijnheer Hoogerheide. Wij begrijpen dat de kosten verhoogd worden en dat die ergens vandaan moet komen. De verhoging die er nu is, is niet trendmatig. Dat is

10% en dat is fors. Dat zijn nog niet eens alle kosten. Als we alles zouden door moeten rekenen aan de eilanders, zou het geen 10%, maar misschien wel 15 of 20% moeten zijn. De portefeuillehouder had aangegeven om ook naar de invloed van het toerisme te kijken. Het is niet voor niks dat ook andere waddeneilanden het slechtste jongetje van de klas zijn wat betreft afval. Die scoren allemaal heel hoog. Het is 230 kilo restafval, dat moet terug naar 30 kilo. Volgens mij is het een ongelooflijke opgave, maar wij hebben een kritische kanttekening gemaakt, mijnheer Hoogerheide. Volgens mij zijn er keuzes te maken Cees Hoogerheide

op dit onderwerp. -Mijnheer Hoogerheide. Wij krijgen de rekening van HVC gepresenteerd en die zullen we moeten betalen. Ik ben heel benieuwd hoe de heer Kooiman Mark Pol

gaat reageren op de nieuwe Afvalstoffenregeling Niels Rutten

die eraan zit te komen. -Die gaan we dan met elkaar bespreken. Mijnheer Rutten, ga uw gang. -Dank u, voorzitter. De heer Kooiman benoemt het Afvalstoffenplan en het Groen beleidsplan. Wat hij zegt, herkennen we. We hebben ooit een plan gemaakt en de ambities en de voorstellen daaruit hebben we niet weten te halen. Vervolgens doen we een onderzoek en komen we weer met nieuwe, hogere ambities. We kunnen de heer Kooiman en Hart voor Texel daar goed in volgen als CDA. We moeten nadenken of we zinvol bezig zijn. U zegt dat de ambities te hoog zijn. Welke ambities Edo Kooiman

wil Hart voor Texel dan schrappen? -Mijnheer Kooiman. U vraagt om een man een paard te noemen, mijnheer Rutten. Waar het hierom gaat, is dat het begin van deze coalitieperiode het Coalitieprogramma volstond met onderzoek zus en zo. Wat ons betreft, hoeft er veel minder onderzocht te worden en graag de handen aan het werk en doen wat je moet doen. De ambitie moet je soms bijstellen. In een Groen beheerplan staan een aantal ambities. Wij willen groenbeheer en het uiterlijk van de dorpen optimaal hebben. Laat het soms iets minder optimaal maal zijn. Als we kijken wat we met onze eigen organisatie kunnen en moeten doen en wat we moeten inhuren, 26 fte geloof ik, tegenover 7 fte die we zelf hebben. Maak die ambitie wat minder. Kijk goed in dat Groen beheersplan waar geschrapt kan worden, zodat je dat met minder mensen zou kunnen doen. En wat me wel verbaast, is dat die mensen die wij inhuren wel personeel kunnen krijgen en voor ons als gemeente wordt dat wat lastiger om die te krijgen. Dat is iets waar we aan moeten denken. De gemeente is met een goede campagne bezig om mensen binnen boord te halen. Mark Pol

Ik hoop dat we extra mensen in het groenbeheer kunnen krijgen. Eric Hercules

Dank u wel. Ik geef het woord aan de heer Hercules. Voorzitter, dank u wel mijnheer Kooiman voor uw beschouwingen en ook fijn dat u positief eindigde. Dat blijft bij mij goed hangen, dat u blij bent met alle huizen in de dorpen. Ik heb over twee onderwerpen vragen aan u. Ook wij vinden de overhevelingen elk jaar in de begroting, die elk jaar hoger worden, geen prettig gezicht. Het college heeft al een aantal zaken getemporiseerd. Het is een vraag die ook van het CDA kwam. Waarin ziet u nog de mogelijkheid om te kunnen temporiseren? Zodat we het geld over een langere tijd kunnen uitspelen en minder geld nodig hebben per jaar. Dat is de eerste. De tweede vond ik een interessante, want u heeft het best lang gehad over afval. Ik ben het met u eens, 240 kilo per dag mag je gratis weggooien. Als je er net overheen gaat, krijg je een rekening. Dat vinden wij gek. U heeft gezegd: de vervuiler betaalt. Je betaalt een tarief naar aanleiding van het afval wat je weggooit. Dat is DIFTAR. Betekent dat dat er een ommezwaai is gekomen in uw standpunt ten opzichte van de DIFTAR-voorstellen Edo Kooiman

die van het college kwamen? -Mijnheer Kooiman, twee vragen. Dank u wel. Goede vraag, mijnheer Hercules. Waar kunnen we temporiseren? Ik ben niet met de stofkam door de begroting heen gegaan en gekeken waar wel of niet getemporiseerd kan worden. Ik denk dat het college uitstekend zelf weet waar de mogelijkheden liggen om te kijken waar het programma wat rustiger aan kan doen. Dat weet ik niet. Ik heb als Groen beheersplan als voorbeeld genomen. Daar gaat een hele hap geld naartoe. Zo zullen er ongetwijfeld nog andere facetten zijn binnen deze gemeente. Duurzaamheid, maar daar zit al bijna niemand. Dus daar hoeft niet op getemporiseerd te worden. Zo zullen er ongetwijfeld andere facetten zijn waar het wat rustiger aan kan. Uw tweede vraag ging over DIFTAR. De vervuiler betaalt, dat klopt. Dan heb ik ook gekeken naar

het toerisme. Die grote verantwoordelijkheid heeft in onze afvalstroom. Misschien moeten we kijken naar waar daar het geld vandaan kan komen om eventueel mee te betalen aan het Reinigingsrecht. Misschien moet een deel van toeristenbelasting daarvoor opgeofferd worden. Dat weet ik niet, maar in die hoek zoek ik het. Eenpersoons huishoudens betalen nu nog best veel in vergelijking met andere huishoudens. Ik maak geen ommezwaai, maar ik heb met name mijn blik gericht op toerisme. Waar nu nog totaal Eric Hercules

geen duidelijkheid over is. -Mijnheer Hercules. Voorzitter, een korte reactie. Ik ben ieder geval blij dat er wat licht komt in de manier waarop we kunnen gaan kijken naar het afval. U weet ongetwijfeld dat per recreatiewoning een heffing wordt opgelegd door de gemeente. Ik ga graag met u in discussie over hoe we in de toekomst Edo Kooiman

de Afvalstoffenheffing op een andere manier kunnen gaan inrichten. -Dank u wel. Mijnheer Kooiman. Mag ik nog een korte reactie geven? Dat was een aantal jaren geleden al zo. Het grofvuil wat nu gratis aangeleverd kan worden bij het afvalbrengstation, is van grote invloed op de totale afvalberg die wij produceren. Destijds wilden we invoeren dat de bezoeker daarvoor moet betalen. Daar was toen geen meerderheid voor in de raad. Men was bang dat het vuil dan in de bermen of in de sloten terecht zou komen. Dat zijn zaken die we nog een keer goed onder de loep moeten nemen. Daardoor hoeft de Texelaar minder Reinigingsrecht te betalen. Daarvan gaat heel veel vuil naar het afvalbrengstation. Het wordt gratis aangeleverd. Ik heb begrepen dat dat niet altijd particulieren, maar ook bedrijven Mark Pol

onder een particuliere noemer zijn. Daar kunnen we een keer goed naar kijken. Dank u wel. Dit wordt ongetwijfeld vervolgd. Zijn er nog anderen die willen reageren? Dat is niet het geval. Dan wil ik de heer Soyer van GroenLinks uitnodigen. Henry Soyer

Ga uw gang, mijnheer Soyer. -Dank u wel. We zijn ruim over de helft van de huidige raadsperiode en het is goed om te kijken wat er tot nu toe bereikt is en wat er volgens ons nog meer moet gebeuren. Voordat ik dat doe, wil ik eerst een motto meegeven. Het is onze morele plicht om optimistisch te zijn. Gelukkig is wetenschapsfilosoof Karl Popper het met me eens. Ik ben op zich bang voor de toekomst die voor ons ligt. Alle ellende die de mensheid zichzelf aandoet en ons veranderde wereldse ecosysteem komt er nog bovenop. Het is onze plicht, zeker als politiek, om er het beste van te maken. Om de beste keuzes te maken, om de gevolgen zo draagbaar mogelijk te laten zijn. In ons verkiezingsprogramma hebben wij vier speerpunten benoemd. Ambitieus en geloofwaardig klimaatbeleid. Sociaal sterk en veerkrachtig Texel. Toerisme en leefbaarheid. Landschap en biodiversiteit. Over het klimaatbeleid. Wij zijn blij dat het Inwonersberaad over de energievoorziening goed van start is gegaan. Er was voldoende animo onder de Texelaars om hier aan deel te nemen. Wij zijn heel benieuwd wat eruit gaat komen. Op basis hiervan kunnen we straks knopen doorhakken over hoe wij op Texel kunnen bijdragen aan een duurzame energievoorziening. Sociaal sterk en veerkrachtig Texel. Wij zijn blij dat er forse stappen zijn gezet op het gebied van wonen.

In het verkiezingsprogramma werd een heel somber beeld geschetst. Nu kunnen we ervan uitgaan dat de positie voor starters binnen vijf jaar sterk is verbeterd en dat de woningvoorraad over tien jaar in balans is. We zijn er trots op dat het college sociale woningbouw en goedkope koop voorop stelt. Dat hier duidelijke resultaten zijn geboekt. Is het voor alle vier de speerpunten rozengeur en maneschijn? Nee, er is nog veel te doen. We hopen dat we samen met onze gewaardeerde coalitiepartners in de resterende raadsperiode nog stappen gaan zetten op de twee andere thema's. Zoals voor het thema toerisme en leefbaarheid. Diverse enquêtes wijzen uit dat ruim 50% van de Texelaars vindt dat de toeristische druk op het eiland niet moet toenemen. In ons verkiezingsprogramma en in het Coalitieakkoord staat dat de lusten van het toerisme meer ten goede moeten komen aan de Texelse samenleving. Iedereen is het erover eens dat we veel aan het toerisme te danken hebben. Onze voorzieningen waren zonder toerisme op vele vlakken minder geweest. Bij het onderwerp is de vraag waar willen we naartoe, veel lastiger te beantwoorden. Niet alleen aan welke knoppen we kunnen draaien, maar ook wat we daarmee willen bereiken. Over cruiseschepen hebben wij schriftelijke vragen gesteld en dringen bij het college aan op een spoedig antwoord.

Ook vragen wij het college een voorstel om een eind te maken aan de mogelijkheid van parkeren van campers op parkeerterreinen in de centra, die hier niet geschikt voor zijn. Zoals het parkeerterrein bij Albert Hein. Tenslotte vragen wij het college om uiterlijk in het komende voorjaar met een voorstel te komen voor het invoeren van een vergunningssysteem voor Bed & Breakfast. Om op die wijze ongebreidelde groei, met name in woonwijken, in de hand te kunnen houden. Tenslotte iets over het thema landschap en biodiversiteit. GroenLinks is pessimistisch over de richting

waarop het gaat met de biodiversiteit, maar tegelijkertijd optimistisch over wat we kunnen doen om de gevolgen binnen de perken te houden. Dat betekent dat Texel zal en moet veranderen. Het Beleids- en beheersplan groene infrastructuur geeft hiervoor voorzichtig richting aan, maar dat moet sneller en steviger. Nationale ontwikkelingen in de transitie van de agrarische sector zullen ook niet aan Texel voorbijgaan. Dit zal pijn doen, maar het geeft ook kansen. Denk aan het realiseren van kringlopen en het produceren voor de lokale gemeenschap. Het gebruik van pesticiden ligt steeds meer onder een vergrootglas en regelgeving zal in de toekomst het gebruik hiervan sterk inperken. Zie hiervoor de Nota toekomstvisie gewasbescherming 2030. Ook wij willen niet dat Texel in het voorjaar steeds oranje kleurt. GroenLinks heeft over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en het hanteren van spuitzones eerder vragen aan het college gesteld. Het antwoord was onbevredigend. Het college erkent in haar antwoord dat het voorzorgsbeginsel in deze van kracht is en dat er uit de jurisprudentie blijkt dat de 50 meterzone bij gevoelige objecten niet onredelijk is, maar verzuimt vervolgens hieraan conclusies te verbinden. Wij vragen op korte termijn van het college een voorstel waarin dat wel wordt gedaan en het niet vooruit te schuiven tot het Omgevingsplan in 2031.

De komende jaren zullen we lastige keuzes moeten maken. GroenLinks zal bij die keuzes niet mikken op de winst op korte termijn, maar op de mensen die nu al leven en straks de eeuwwisseling zullen meemaken. Bedankt voor uw aandacht. Mark Pol

Het waren drie vragen aan het college. -Dank u wel, mijnheer Soyer. Wie mag ik het woord geven naar aanleiding van de inbreng van GroenLinks? Edo Kooiman

Dat is mijnheer Kooiman. Ga uw gang. -Mijnheer Soyer, over de cruiseschepen zullen wij elkaar niet vinden. Daar zal ik u geen vragen over stellen. Ik heb wel een vraag over het vergunningstelsel voor Bed & Breakfast. U vroeg het college tempo te maken met het vergunningstelsel voor Bed & Breakfast. Dat is om de ongebreidelde groei tegen te gaan. Hoe ziet u dat verband? Iedereen kan toch een vergunning aanvragen? Henry Soyer

Er zit toch geen maximumaantal aan vast? Dat was mijn vraag. Dank u wel. -Dat maximum aantal is een van de mogelijkheden en ook een maximaal aantal in bepaalde gebieden. Zodat je bijvoorbeeld kunt zeggen dat in de centra er een maximum is en dat pas een nieuwe mag beginnen op het moment dat er een oude stopt. Wij vinden dus wel Edo Kooiman

dat je hier voorwaarden aan kunt stellen. -Mijnheer Kooiman. Dan begrijp ik uw boodschap, maar dat moet straks door de raad besloten worden. U koppelt het vergunningstelsel aan een maximering van het aantal bed en Bed & Breakfast, waar dan ook. Henry Soyer

U wilt dat aan banden gaan leggen? -Mijnheer Soyer. Dank u wel. Niet waar dan ook. Wij mikken met name op de beperking in de woonwijken. Niels Rutten