CConstaterende datTexel
Koppel je AI →
Document · PDF

I - Managementletter 2025

Raadscommissie 30 september 2026, gemeente TexelBij agendapunt: Aanbesteding Accountant selectie21.018 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Managementletter 2025 Gemeente Texel 2 Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Aan het college van gemeente Texel Emmalaan 15 1791 AT Den Burg 15 januari 2026 Geacht college, Hierbij ontvangt u onze tussentijdse bevindingen met betrekking tot de controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2025. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2025. Onze zienswijzen, bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de portefeuillehouder Financiën en de ambtelijke organisatie. In deze rapportage hebben wij onze bevindingen en observaties opgenomen ten aanzien van uw interne beheersing voor zover wij deze hebben geëvalueerd in het kader van de jaarrekeningcontrole. De managementletter is naar haar aard kritisch. Het geeft vooral aan wat beter kan. De organisatie is zich echter bewust van de aanwezige risico’s en leemtes in de interne beheersing en acteert hierop waar ze dit nodig acht. Deze rapportage is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken.

Tevens kunt u met de pijltjes rechtsonder een pagina terug of vooruit. Wij vragen u uit duurzaamheidsoverweging terughoudend te zijn met het printen ervan. De managementletter begint met een managementsamenvatting. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle. In dit onderdeel geven wij tevens weer welke processen wij met een verhoogde aandacht hebben betrokken in onze werkzaamheden, alsmede welke significante risico’s wij onderkennen dat de jaarrekening 2025 fouten van materieel belang bevat. Vervolgens geven wij ons beeld op de interne beheersing van uw organisatie vanuit diverse onderwerpen. In het onderdeel daarna blikken we vooruit op de jaarrekeningcontrole. We sluiten de managementletter af met actuele ontwikkelingen die voor u van belang (kunnen) zijn. Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben tijdens onze werkzaamheden. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V. J.G.

Schuijt MSc RA 3 Managementsamenvatting Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Interne beheersing blijft aandacht vragen van de eerste en tweede lijn Naar onze mening is het voor ons mogelijk is om tot een goedkeurende controleverklaring te komen en dat het college een goed onderbouwde rechtmatigheidsverantwoording zou moeten kunnen afgeven, indien de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) en wij veel gegevensgerichte detailwerkzaamheden uitvoeren. Tevens dienen aanvullende controlemaatregelen genomen te worden ten aanzien van de verantwoording over de lokale heffingen die uw gemeente ontvangt van gemeente Leeuwarden. Tegelijkertijd constateren we dat de kwaliteit van de interne beheersing binnen de eerste en tweede lijn van uw gemeente op onderdelen verbeterd kan worden. Het college is zich hiervan bewust en onderneemt stappen om de kennis van en bewustwording voor interne beheersing bij de eerste lijn te vergroten. Door de beperkte formatie is het echter niet altijd mogelijk gebleken om in alle processen adequate (zichtbare) functiescheiding te realiseren.

Daarnaast vragen de primaire processen veel tijd en aandacht van de beschikbare capaciteit, waardoor de mogelijkheden voor interne controle binnen de eerste lijn beperkt zijn. Op de volgende pagina hebben wij voor de belangrijkste processen onze visie gegeven op de kwaliteit van de interne beheersing in het kader van de jaarrekening en de rechtmatigheidsverantwoording. Verbetering in de controleomgeving ondersteunt interne beheersing Onze visie is dat een goed werkende controleomgeving een belangrijke randvoorwaarde vormt voor een adequate interne beheersing van de processen binnen de gemeente. Naar onze mening kan deze randvoorwaarde beter worden ingevuld.

Onze belangrijkste aanbevelingen hiervoor zijn: • Richt de interne beheersing in op basis van het drie-lijnen model • Ontwikkel een visie op interne beheersing binnen de organisatie • Stel een visie op over de rol en positie van de concerncontroller • Werk speerpunten voor verbetering uit als cultuurverandering • Zet alle organen binnen de structuur goed in positie • Stem ambities nog beter af op de (financiële) mogelijkheden • Zet prestatiemanagement in om gedrag te sturen • Stem sturingsinformatie af op de informatiebehoefte Interne beheersing wordt te vaak gezien als ‘feestje’ van de VIC Een belangrijk signaal dat wij willen afgeven, is dat wij over de gehele breedte een gebrek aan prioriteit waarnemen in de eerste lijn als het gaat om eigenaarschap over de ontwikkeling van de interne beheersing van processen. Interne controles worden vaker beschouwd als een ‘verplicht nummer’ dan als een kans om processen te evalueren en te verbeteren. Wij willen echter benadrukken dat de kwaliteit van de interne beheersing en de rechtmatige uitvoering van processen een integrale verantwoordelijkheid is van de teamleiders in de eerste lijn. De effectiviteit van interne controles en de toegevoegde waarde ervan voor de (lerende) organisatie nemen immers toe wanneer deze in de eerste lijn worden uitgevoerd.

4 Managementsamenvatting Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Onze samenwerking met de VIC is goed De samenwerking en communicatie met de medewerkers van de VIC verloopt prettig. Ondanks dat het VIC-team zich nog in de opbouwfase bevindt, zijn wij over het algemeen tevreden over de wijze waarop de controlewerkzaamheden zijn ingericht en vastgelegd. De bijbehorende documentatie is volledig en over het algemeen goed controleerbaar. Hierdoor kunnen wij in onze controle effectief gebruik kunnen maken van de bevindingen van de VIC en worden doublures in werkzaamheden voorkomen. Uw VIC-team bevindt zich nog in de opbouwfase De medewerkers van uw VIC-team bevinden zich momenteel nog in de leer- en opbouwfase. Er wordt hard gewerkt aan het opbouwen van kennis en vaardigheden, maar de ervaring met complexe rechtmatigheidsvraagstukken en procesbeheersing is nog beperkt. Daarnaast moet de samenwerking binnen het VIC-team nog verder worden gevormd en gestroomlijnd, omdat teamstructuren, rolverdeling en werkinstructies nog niet volledig zijn uitgewerkt en ingesleten.

Om de kwaliteit van de uitgevoerde VIC-werkzaamheden te waarborgen, raden wij u aan om de komende tijd alle dossiers te laten beoordelen door meer ervaren collega’s, zoals de concern- controller. Dit voorkomt inconsistentie in de conclusievorming en onvolledige audittrails. Risicomanagement nog geen onderdeel bedrijfsvoering In 2023 heeft de gemeente de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen vastgesteld. Wij zijn van mening dat met het vaststellen van de nota een duidelijke beleidsmatige basis is gelegd voor risicomanagement en weerstandsvermogen. We zijn echter ook van mening dat het risicomanagement, net als bij veel gemeenten, nog onvoldoende een onderdeel van de normale bedrijfsvoering vormt. Op dit moment worden risico’s uit de organisatie gehaald en geëvalueerd als gevolg van de door het BBV afgedwongen actualisatie bij de begroting en jaarrekening, en nog niet een gestructureerd proces om het risicoprofiel van de gemeente te beheersen. Hierdoor blijft het risico aanwezig dat risico’s niet volledig inzichtelijk zijn en/of niet integraal worden beheerst, waardoor de gemeente mogelijk onwenselijke financiële risico’s loopt. Ontwikkel de interne frauderisicoanalyse verder door Uw organisatie beschikt over een frauderisicoanalyse die jaarlijks wordt geactualiseerd en onderdeel uitmaakt van de interne controleorganisatie.

Naar onze mening is deze analyse een goede aanzet voor een model dat is opgebouwd langs het theoretisch kader van de fraudedriehoek. Hoewel de huidige analyse inzicht biedt in potentiële frauderisico’s, de bijbehorende beheersmaatregelen en het resterende risico per proces, is het niet duidelijk waarom er sprake zou zijn van een risico. Daarom raden wij u aan om de interne frauderisicoanalyse verder door te ontwikkelen, waarbij in het detailoverzicht per aspect van de fraudedriehoek wordt geanalyseerd of er sprake is van een daadwerkelijk risico. 5 Managementsamenvatting Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Maak M&O onderdeel van uw beheersingskader Wij hebben begrepen dat u voornemens bent om het M&O-criterium op te nemen in het toekomstige beheersingskader. Voor deze uitwerking is nog geen concrete planning, prioritering of implementatiestrategie vastgesteld. Hierdoor wordt het M&O- criterium in de huidige praktijk beperkt toegepast en is het onvoldoende ingebed in de dagelijkse uitvoering van processen.

Daarom raden wij u aan om de uitvoering en bewaking van M&O- maatregelen structureel te borgen, hierover periodiek te rapporteren en het M&O-beleid verder uit te werken, inclusief een duidelijke toedeling van verantwoordelijkheden voor uitvoering, toezicht en rapportage. Uw P&C cyclus is volop in ontwikkeling De P&C cyclus binnen uw gemeente is in ontwikkeling van een sterk financieel georiënteerd proces naar een meer beleids-gestuurde cyclus. Wij juichen deze ontwikkeling van harte toe, maar signaleren tegelijkertijd dat er nog een flink aantal stappen gezet moeten worden voordat dit is gerealiseerd. Op basis van de recente P&C documenten hebben wij enkele aanbevelingen gedaan die kunnen helpen om de beleidscyclus bij uw gemeente verder te verbeteren: • Vertaal ambities naar maatschappelijke effecten • Stel gemeentespecifieke indicatoren op om prestaties te meten • Benadruk de verantwoordelijkheid van het lijnmanagement • Zorg voor een kwalitatief bredere control functie • Werk met tussentijdse periodeafsluitingen Geef meer aandacht aan continuïteit van kennis en data Wij geen acute bedreigingen voor de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking vastgesteld. Op bedrijfskritische onderdelen constateren wij echter verbeterpunten, met name op het terrein van continuïteit van kennis en data. Een voorbeeld hiervan zijn de gebruikersrechten.

Daarnaast zijn risicoanalyses op functies met veel bevoegdheden in het verleden niet consequent uitgevoerd, hoewel inmiddels een organisatiebrede inventarisatie gestart is. Wij raden u aan om het beheer van gebruikersrechten te herzien, functiescheiding te versterken en structureel risicoanalyses uit te voeren voor functies met uitgebreide bevoegdheden, inclusief borging van vervanging en kennis. Onze belangrijkste detailbevindingen en aanbevelingen Wij hebben de bevindingen en aanbevelingen met de hoogste prioriteit voor de interne beheersing hieronder samengevat: • Onderbouw memoriaalboekingen altijd zichtbaar • Realiseer functiescheiding bij memoriaalboekingen • Zorg voor actuele procesbeschrijvingen • Zorg voor volledige dossiervorming om kennis te borgen • Waarborg de rechtmatigheid van aanbestedingen in de eerste lijn • Waarborg de prestatielevering van inkopen in de eerste lijn • Verbeter de sturing op uitbestede werkzaamheden derde partijen • Verkrijg inzicht in de volledigheid van belastingopbrengsten • Verbeter de fiscale beheersing en bewaking op korte termijn • Richt de interne beheersing van de verhuurexploitatie tijdig in • Geef aandacht aan de interne beheersing van grote projecten • Ontwikkel het subsidieproces verder door • Geef maatschappelijke effecten bij subsidies meer aandacht • Borg de prestatielevering binnen het sociaal domein zichtbaar 6 De reikwijdte

van onze controle pagina uitvoeringstolerantie De gemeenteraad heeft ons verzocht om de jaarrekening 2025 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. Onderstaand hebben wij daarom weergegeven op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle betrekken. Op de volgende pagina hebben wij samengevat welke processen wel en welke processen niet in onze controle worden betrokken, bijvoorbeeld omdat de financiële omvang van die processen beneden onze uitvoeringstolerantie is. Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Reikwijdte van de controle Reikwijdte van de controle Processen in scope Processen in scope Risico’s in de controle Risico’s in de controle Jaarstukken gemeente Texel Jaarverslag Jaarrekening Programma- verantwoording Paragrafen Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting Rechtmatigheids- verantwoording Overige gegevens Bijlage taakvelden Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening

SiSa-bijlage 7 De processen die onze verhoogde aandacht hebben tijdens de controle In de tabel hiernaast hebben wij de processen opgenomen die wij met verhoogde aandacht hebben betrokken bij onze controlewerkzaamheden. Hierbij hebben wij ook aangegeven hoe wij het risico inschatten dat de baten, lasten en/of balansmutaties die uit deze processen voortkomen, kunnen leiden tot een fout die hoger is dan onze uitvoeringstolerantie. De uitvoeringstolerantie wordt door ons gebruikt in de uitvoering van de controle. Het bepaalt mede welke processen onze verhoogde aandacht hebben en hoeveel testwerkzaamheden wij moeten uitvoeren om voldoende en geschikte controlebewijs te verkrijgen. De maximale omvang van de goedkeuringstolerantie in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) is met ingang van het boekjaar 2025 gewijzigd en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan reserves. Voor dit controlejaar hanteren wij, op basis van de primaire begroting, de volgende toleranties. De goedkeurings- en uitvoeringstolerantie kunnen nog wijzigen omdat deze bij de controle uiteindelijk berekend zullen worden op basis van de werkelijke totale lasten exclusief de dotaties aan de reserves.

Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Reikwijdte van de controle Reikwijdte van de controle Processen in scope Processen in scope Risico’s in de controle Risico’s in de controle Tolerantie Bedrag Goedkeuringstolerantie € 1.685.000 Uitvoeringstolerantie € 1.348.000 Rapporteringstolerantie € 50.000 Proces / post Risico Memoriaalboekingen Hoog Betalingsorganisatie Hoog Grondverkopen Hoog Grondexploitaties Hoog Prestatielevering (inkopen, subsidies, zorg) Hoog Lokale heffingen (via gemeente Leeuwarden) Hoog Rechtmatigheidsverantwoording Normaal Administratie en informatievoorziening Normaal Inkopen en factuurverwerking Normaal Investeringen en kredietbeheer Normaal Verstrekte subsidies en bijdragen Normaal WMO en Jeugdwet Normaal Sociale uitkeringen Normaal Personeels- en salarisadministratie Normaal Onderhoud kapitaalgoederen Normaal Treasury Normaal Debiteuren en verkoopfacturatie Normaal Ontvangen subsidies en bijdragen Normaal Reserves en voorzieningen Normaal SISA Normaal WNT Normaal IT en informatiebeveiliging Normaal Budgetbeheer en de P&C cyclus Normaal BTW / BCF Normaal Risicomanagement Normaal De Bolder Normaal 8 Hoe wij onze risicoanalyse hebben

vormgegeven Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Reikwijdte van de controle Reikwijdte van de controle Processen in scope Processen in scope Risico’s in de controle Risico’s in de controle De basis voor onze risicoanalyse In het kader van onze controle hebben wij een analyse uitgevoerd van de controleomgeving van uw gemeente. Daarbij hebben wij onder meer aandacht besteed aan de volgende elementen: • de organisatiestructuur en -cultuur van de gemeente; • de inrichting en uitvoering van het leiderschap; • de doelstellingen en ambities van de coalitie, het college van B&W en de directie; • de wijze waarop de gemeenteraad de realisatie van deze doelstellingen en ambities bewaakt en invulling geeft aan haar controlerende rol; • de wijze van communicatie, delegatie, rapportage en toezicht binnen de organisatie. Deze analyse is, samen met externe ontwikkelingen en onze ervaringen bij andere gemeenten, gebruikt als input voor onze risicoanalyse. De risicoanalyse richt zich op de processen en posten in de jaarrekening die, op basis van de primaire begroting 2025, naar verwachting materieel zullen zijn.

Wij hebben in het bijzonder gekeken naar de volgende aspecten: • Frauderisico’s: situaties waarin de interne beheersing kan worden omzeild door het management, bijvoorbeeld bij individuele transacties met een hoge waarde of bij transacties en processen met een verhoogde politieke gevoeligheid; • Complexiteit van processen: risico’s op fouten als gevolg van ingewikkelde processen of transacties, waarbij vaak sprake is van afhankelijkheid van derde partijen; • Mate van subjectiviteit: risico’s die ontstaan bij posten in de jaarrekening waarvoor schattingen of inschattingen van het management noodzakelijk zijn om tot een juiste waardering te komen. Frauderisico’s in onze controle De primaire verantwoordelijkheid voor de preventie en detectie van fraude ligt bij de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. Het is onze verantwoordelijkheid om door planning en uitvoering van de controle een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen over de vraag of de financiële overzichten als geheel vrij zijn van een afwijking van materieel belang die het gevolg is van fraude (of van fouten). Wij zijn daarnaast verplicht om specifieke werkzaamheden uit te voeren op het algemene frauderisico dat het management haar positie kan misbruiken om de interne beheersing te doorbreken. Dit hebben wij vertaald in twee concrete frauderisico’s die voor al onze gemeenten gelden.

Wij hebben vooralsnog geen aanleiding te veronderstellen dat er specifiek voor uw gemeente een aanvullend risico is dat het management misbruik maakt van haar positie. Welke concrete werkzaamheden wij hebben verricht in het kader van fraude hebben wij hier verwoord. Op de volgende pagina zijn de specifieke risico’s opgenomen met een verhoogd (V) of significant (S) risico. 9 Hoe wij onze risicoanalyse hebben vormgegeven Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Reikwijdte van de controle Reikwijdte van de controle Processen in scope Processen in scope Risico’s in de controle Risico’s in de controle Risico Fraude Fouten Schattingen 1 Risico dat het management en het college hun positie kunnen gebruiken om de interne beheersing te doorbreken (standaard risico vanuit onze beroepsregels) (S)    2 Risico dat grondverkopen niet gebaseerd zijn op zakelijke transacties (S)    3 Risico dat de voorziening Rationeel Gebouwenbeheer niet nauwkeurig is verantwoord (S)    4 Risico dat het Rioolegalisatiefonds niet nauwkeurig is verantwoord (S)    5 Risico dat de gehanteerde fasering bij de berekening van de waardering van de grondexploitaties Oosterend en De Cocksdorp

onjuist is (S)    6 Risico dat zorg niet (volledig) is geleverd in overeenstemming met de beschikking (V)    7 Risico dat betaalde goederen en diensten niet (volledig) zijn geleverd (V)    8 Risico dat verantwoorde subsidielasten niet voldoen aan het bestedingenbegrip vanuit het BBV (V)    10 Ons beeld van uw interne beheersing Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Interne beheersing Interne beheersing Controleomgeving Controleomgeving (Verbijzonderde) interne controle (Verbijzonderde) interne controle Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Risicomanagement en fraude Risicomanagement en fraude PC cyclus P&C cyclus IT-omgeving en innovatie IT-omgeving en innovatie Bevindingen in uw processen Bevindingen in uw processen Voortgang bevindingen vorig jaar Voortgang bevindingen vorig jaar Naar onze mening is de kwaliteit van de interne beheersing binnen uw gemeente in de eerste en tweede lijn op dit moment nog niet toereikend om volledig zelfstandig te kunnen steunen op deze beheersingsmaatregelen bij het opstellen van een getrouwe jaarrekening en rechtmatigheidsverantwoording.

Dit oordeel betekent echter niet dat wij geen goedkeurende controleverklaring kunnen afgeven of dat het college geen rechtmatigheids- verantwoording kan opstellen. Wel impliceert het dat er, zowel door de VIC (derde lijn) als door ons, aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden noodzakelijk zijn om tot een betrouwbaar oordeel te komen. De gemeente voert nagenoeg alle wettelijke taken en bijbehorende processen in eigen beheer uit. Door de beperkte formatie is het echter niet altijd mogelijk gebleken om in alle processen adequate (zichtbare) functiescheiding te realiseren. Daarnaast vragen de primaire processen veel tijd en aandacht van de beschikbare capaciteit, waardoor de mogelijkheden voor interne controle binnen de eerste lijn beperkt zijn. Wij constateren dat de organisatie zich hiervan bewust is en reeds stappen onderneemt om de eerste en tweede lijn te versterken. Hierbij wordt gewerkt aan het vergroten van kennis en bewustwording rondom interne beheersing en het verbeteren van de verdeling van verantwoordelijkheden en werkzaamheden. Deze inspanningen dragen bij aan een verdere professionalisering van de interne beheersing, al zal het gezien de omvang van de organisatie en de beschikbare formatie een uitdaging blijven om op korte termijn grote stappen te zetten.

Naast het versterken van de eerste lijn is het van belang dat de bestaande processen structureel worden vastgelegd, inclusief interne beheersmaatregelen, en periodiek worden geactualiseerd. Duidelijke procesbeschrijvingen, waarin de zogenoemde zeven W- vragen (wie, wat, waar, wanneer, waarom, waarmee en op welke wijze) worden beantwoord, vormen een belangrijke basis voor een robuuste interne beheersing. Omdat dergelijke beschrijvingen beperkt aanwezig zijn, ontbreekt het aan duidelijke toetspunten voor de eerste lijn en de VIC om vast te stellen dat de interne beheersing juist en rechtmatig heeft gewerkt. Daarom raden wij u in deze rapportage aan om de procesbeschrijvingen op te zetten en om deze aan te vullen met concrete interne beheersings- maatregelen per proces. Daarnaast blijft het van belang om de procesbeschrijvingen actueel te houden, zodat zij blijven aansluiten op gewijzigde wet- en regelgeving, organisatorische ontwikkelingen en de dagelijkse praktijk. Hiermee wordt niet alleen de uniformiteit en kwaliteit van de uitvoering versterkt, maar ook het behoud van kennis en de continuïteit van de interne beheersing geborgd. Op de volgende pagina hebben wij voor de belangrijkste processen onze visie gegeven op de kwaliteit van de interne beheersing in het kader van de jaarrekening en de rechtmatigheidsverantwoording.

11 Ons beeld van uw interne beheersing Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Interne beheersing Interne beheersing Controleomgeving Controleomgeving (Verbijzonderde) interne controle (Verbijzonderde) interne controle Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Risicomanagement en fraude Risicomanagement en fraude PC cyclus P&C cyclus IT-omgeving en innovatie IT-omgeving en innovatie Bevindingen in uw processen Bevindingen in uw processen Voortgang bevindingen vorig jaar Voortgang bevindingen vorig jaar Legenda Betekenis  Urgente bevindingen in het proces; materiële bedreiging voor de getrouwheid en rechtmatigheid  Belangrijke bevindingen in het proces; geen bedreiging voor de getrouwheid en rechtmatigheid  Geen belangrijke bevindingen in het proces Proces Status Belangrijkste reden classificatie niet-groen Debiteuren en verkoopfacturatie  Omgevingsvergunningen  Zichtbare toets op bouwsom is niet altijd zichtbaar Ontvangen subsidies (Sisa)  Geen inkomend subsidieregister; documentatie voorwaarden vind niet gestructureerd plaats Huren en pachten  Handmatig proces; geen tussentijdse aansluiting subadministratie en financiële administratie

Inkopen en factuurverwerking  Prestatielevering niet gewaarborgd en niet altijd aantoonbaar; verbetering ingezet Betalingsorganisatie  Geen autorisatieprocedure ingericht voor betaling van subsidies en belastingen Aanbestedingen  Rechtmatigheid aanbestedingen niet verankerd in proces; hoog bedrag onrechtmatig Personeel- en salarisadministratie  Wmo en Jeugdwet  Voorspelbaarheid zorgkosten kan beter, prestatielevering zorg niet zichtbaar in proces Lokale heffingen (via Leeuwarden)  Volledigheid opbrengsten niet geborgd; onvoldoende controle op uitbestede werkzaamheden Verstrekte subsidies  Dossiervorming niet altijd voldoende om rechtmatigheid vast te stellen; beperkte controle op prestatielevering; koppeling met maatschappelijk effecten niet altijd inzichtelijk Participatiewet  Memoriaalboekingen  Functiescheiding niet altijd zichtbaar; onderbouwing handmatige boekingen niet altijd zichtbaar Treasury  Dynamische liquiditeitsplanning ontbreekt, geen aansluiting met investeringsagenda (Fraude)risicomanagement  (Fraude)risicoanalyse is beschikbaar, maar moet nog worden geborgd in organisatie Fiscale beheersing  Fiscale beheersing niet toereikend, waardoor materiële fiscale risico’s bestaan 12 Ons beeld van uw controleomgeving Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole

Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Interne beheersing Interne beheersing Controleomgeving Controleomgeving (Verbijzonderde) interne controle (Verbijzonderde) interne controle Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Risicomanagement en fraude Risicomanagement en fraude PC cyclus P&C cyclus IT-omgeving en innovatie IT-omgeving en innovatie Bevindingen in uw processen Bevindingen in uw processen Voortgang bevindingen vorig jaar Voortgang bevindingen vorig jaar Onze controlefilosofie is, naast het controleren van de jaarrekening, gericht op het verbeteren van uw bedrijfsvoering inclusief digitalisering hiervan. Dit doen wij door middel van het aangepaste 3-lines model. Hierin zijn de traditionele drie lijnen vervangen door zes principes, die hieronder zijn samengevat. Dit model geeft handvatten om te beoordelen waar in de interne beheersing risico’s worden ondervangen. Hierbij nemen wij het zogenaamde push-left principe als uitgangspunt. Het push-left principe is erop gericht de interne beheersing in de 1e en 2e lijn te optimaliseren. Dit vanuit het uitgangspunt dat fouten voorkomen beter is dan achteraf constateren.

Indien er tekortkomingen zijn in de interne beheersing in de 1e en 2e lijn, dan zullen wij deze rapporteren als bevinding, ook als deze in de 3e lijn ondervangen worden. Maar belangrijker is dat in dit model meer dat voorheen de nadruk gelegd wordt op de zachte controlemaatregelen in organisatie. Deze soft controls zijn van grote waarde voor de interne beheersing van uw gemeente en voor onze risicoanalyse in de controleaanpak. Zonder soft controls kunnen we niet controleren. Ze zijn randvoorwaardelijk voor de werking van de harde beheersmaatregelen. De kwaliteit van de soft controls bepalen mede de hoeveelheid werkzaamheden die we gaan verrichten voor het vaststellen van de werking van de “harde” interne beheersmaatregelen en de omvang van onze gegevensgerichte werkzaamheden. Wij hebben daarom met behulp van dit model uw controleomgeving in beeld gebracht. Onze bevindingen en aanbevelingen hebben we opgenomen op de volgende pagina.

13 Ons beeld van uw controleomgeving Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Interne beheersing Interne beheersing Controleomgeving Controleomgeving (Verbijzonderde) interne controle (Verbijzonderde) interne controle Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Risicomanagement en fraude Risicomanagement en fraude PC cyclus P&C cyclus IT-omgeving en innovatie IT-omgeving en innovatie Bevindingen in uw processen Bevindingen in uw processen Voortgang bevindingen vorig jaar Voortgang bevindingen vorig jaar In onze aanpak en risicoanalyse is een voorname plek ingeruimd voor de soft controls in de organisatie. Tijdens onze interim-controle hebben wij daarom nadrukkelijk aandacht besteed aan de cultuur, gedrag en samenwerking binnen uw gemeente. Dit doen wij omdat onze visie is dat een goed werkende controleomgeving een belangrijke randvoorwaarde vormt voor een adequate interne beheersing van de processen binnen de gemeente. Naar onze mening kan deze randvoorwaarde beter worden ingevuld. In dit onderdeel van onze managementletter hebben wij onze mening onderbouwd en geven we enkele aanbevelingen hoe de controleomgeving beter kan worden ingericht.

Richt de interne beheersing in op basis van het drie-lijnen model De interne beheersing is nog niet ingericht op basis van het aangepaste 3-lines model. Een belangrijke reden hiervoor is dat processen niet altijd goed beschreven en ingericht zijn. Hierdoor ontbreken toetsstenen in de opzet en bestaan van processen, op basis waarvan in de eerste lijn interne controles kunnen worden opgezet en uitgevoerd. Tevens heeft dit tot gevolg dat processen niet altijd efficiënt worden uitgevoerd, omdat richting en kaders ontbreken. In onze visie draagt een zuivere inrichting van het 3-lines model bij aan een robuuste interne beheersing. Voor de versteviging van de tweede lijn en de bevordering van de interne beheersing adviseren wij u daarom om de financieel adviseurs beter in positie te zetten om de eerste lijn in de breedte te ondersteunen, risico’s te signaleren en te bewaken en met een onafhankelijk kritische blik mee te kijken bij het uitvoeren van processen en complexe dossiers. Ontwikkel een visie op interne beheersing binnen de organisatie Onze conclusie is dat de interne beheersing binnen de gemeente informeel is ingericht en dat het binnen de organisatie nog ontbreekt aan een duidelijke zichtbare visie op de interne beheersing, de controleomgeving en de positie van de (verbijzonderde) interne controle daarin.

Naar onze mening is het met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording echter gewenst om een dergelijke visie zichtbaar te ontwikkelen en actief te implementeren. Dit vraagt een fundamentele keuze van de organisatie ten aanzien van de inrichting van de organisatie langs de drie lijnen van defensie. Wij hebben gemeente Texel leren kennen als een kleine organisatie die nagenoeg alle wettelijke taken en de daarbij behorende processen in eigen beheer uitvoert. De consequentie hiervan is dat een beperkt aantal medewerkers verantwoordelijk is voor verscheidenheid aan processen. Hierdoor is het niet altijd mogelijk om adequate controletechnische functiescheiding te realiseren in de uitvoering van de processen. Daarnaast vraagt de uitvoering van de primaire processen veel tijd en energie van de huidige formatie, waardoor beperkt tijd aanwezig is voor het uitvoeren van interne controle binnen de eerste lijn. Het gebrek aan interne beheersing in de primaire processen (zijnde de eerste lijn) kan worden opgevangen door een goed functionerende tweede en derde lijn. Wij hebben geconstateerd dat de gemeente Texel niet beschikt over een volwaardige tweede en derde lijn.

14 Ons beeld van uw controleomgeving Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Interne beheersing Interne beheersing Controleomgeving Controleomgeving (Verbijzonderde) interne controle (Verbijzonderde) interne controle Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Risicomanagement en fraude Risicomanagement en fraude PC cyclus P&C cyclus IT-omgeving en innovatie IT-omgeving en innovatie Bevindingen in uw processen Bevindingen in uw processen Voortgang bevindingen vorig jaar Voortgang bevindingen vorig jaar In beginsel kan de functie van de tweede lijn worden ingevuld door de financieel adviseurs. In de dagelijkse praktijk zijn zij echter op veel belangrijke dossiers een verlengstuk van de uitvoering in de eerste lijn. De derde lijn wordt op dit moment voor een belangrijk deel uitgevoerd door de concerncontroller. Het heeft de voorkeur in een gemeente met de omvang van Texel dat de concerncontroller vanuit een onafhankelijke positie het grotere geheel kan bewaken binnen de organisatie en een positieve invloed heeft op de lerende organisatie, maar niet primair belast is met detailcontroles.

Daarnaast zijn de uitgevoerde interne controles in de praktijk op onderdelen bedoeld ter vervanging van het ontbreken van deze controle in de eerste lijn en niet om te toetsen of de interne beheersing binnen de eerste lijn effectief heeft gewerkt. Na afloop van de controle van de jaarrekening 2025 willen wij de organisatie graag ondersteunen in de ontwikkeling van een visie op interne beheersing en de positie van de (verbijzonderde) interne controle daarin, die passend is voor de gemeente Texel. Hiertoe gaan wij graag in gesprek met het managementteam en een eventuele nieuwe portefeuillehouder, vanuit een aantal scenario’s: 1. Het formeel inrichten van de organisatie met processen, procedures en zichtbare controletechnische functiescheiding in de eerste lijn gedurende het gehele jaar. Hierdoor is de organisatie zichtbaar in control en is het mogelijk voor de tweede en derde lijn om hun rol op een effectieve manier uit te voeren. De controle achteraf geschiedt door middel van een zuivere Verbijzonderde Interne Controle gericht op het door middel van een onderbouwde risicoanalyse vaststellen dat de interne beheersing binnen de organisatie goed heeft gewerkt, alsmede het doen van concrete aanbevelingen om de interne beheersing te verbeteren; 2. De informele organisatie in stand houden en ‘ het slot op de deur’ in de vorm van een volledig gegevensgerichte controle verstevigen.

Naar onze mening vraagt dit om een uitbreiding van de huidige capaciteit binnen het VIC team die zich uitsluitend op rol van intern controleur kan richten; 3. Een mengvorm van de voorstaande scenario’s, waarbij de risico’s in kaart gebracht worden en per proces stelselmatig onderbouwde keuzes worden gemaakt hoe de interne beheersing wordt ingericht en welke rol de (verbijzonderde) interne controle hierbij kan hebben. Tevens raden wij aan om in deze risicoafweging mee te nemen in welke mate (regionale) samenwerking of volledige uitbesteding van (wettelijke) taken en processen kan bijdragen aan de verbetering van de interne beheersing van de organisatie als geheel. Op basis van de door u gemaakte fundamentele keuze kunnen wij onze interim-controle de komende jaren specifiek maken en u voorzien van gerichte aanbevelingen om de interne beheersing verder vorm te geven, passend binnen uw wensen en kaderstelling.

15 Ons beeld van uw controleomgeving Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Interne beheersing Interne beheersing Controleomgeving Controleomgeving (Verbijzonderde) interne controle (Verbijzonderde) interne controle Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Risicomanagement en fraude Risicomanagement en fraude PC cyclus P&C cyclus IT-omgeving en innovatie IT-omgeving en innovatie Bevindingen in uw processen Bevindingen in uw processen Voortgang bevindingen vorig jaar Voortgang bevindingen vorig jaar Stel een visie op over de rol en positie van de concerncontroller Wij hebben geconstateerd dat de nieuwe concerncontroller goede stappen heeft gezet in de ontwikkeling van de VIC, de bewustwording binnen de organisatie om de interne beheersing van de organisatie te verbeteren en vernieuwende inzichten in de ontwikkeling van de P&C- cyclus. Tevens heeft hij naar onze mening frisse en goede ideeën om de gemeente nog meer ‘in control’ te krijgen. In aanvulling daarop missen wij nog wel een duidelijke integrale visie welke plaats de concerncontroller zou moeten innemen in de interne beheersing binnen de gemeente.

Op dit moment vervult deze functie werkzaamheden in zowel de eerste als tweede en derde lijn. Daarom raden wij u aan om, in navolging van ons vorige punt, de rol en positie van de concerncontroller expliciet mee te nemen in de te ontwikkelen visie op de interne beheersing en de controleomgeving. In onze visie heeft de concerncontroller een onafhankelijke rol die, vanuit een goede invulling van het drielijnsmodel, buiten de lijn is gebracht. Deze positionering vraagt echter wel aandacht voor de informatievoorziening richting de concerncontroller om zijn onafhankelijke adviserende rol goed te kunnen uitvoeren. Bij andere gemeenten signaleren wij namelijk dat een grotere afstand tot de lijn het risico met zich meebrengt dat belangrijke signalen over de interne beheersing niet tijdig worden gedeeld of bekend worden bij de concerncontroller. Daarom zien wij bij verschillende gemeenten dat de concerncontroller als toehoorder aanschuift bij college- en directievergaderingen. Werk speerpunten voor verbetering uit als cultuurverandering Wij ervaren uw organisatie als daadkrachtig, slagvaardig en oplossingsgericht. Er is een duidelijke hands-on mentaliteit en een hoge teamgeest binnen de teams. Dit leidt er echter ook toe dat er veel ad-hoc gewerkt wordt en duidelijke structuren tussen de teams ontbreken.

Een neveneffect is dat medewerkers voornamelijk bezig zijn met ‘de waan van de dag’ en minder met het verbeteren van de organisatie en de processen daarbinnen. In onze gesprek met de directie is dit ook onderkend. Uit dit gesprek bleek onder andere dat de directie behoefte heeft aan strakkere sturing op effectiviteit van beleid en meer grip op de organisatie. Daarom heeft zij een organisatiemissie en visie geformuleerd onder het motto Eilandkracht. Eilandkracht is de wijze waarop de medewerkers van de gemeente Texel (samen)werken en zich inzetten voor een dynamisch, leefbaar en toekomstbestendig eiland. Kernwaarden bij deze visie zijn: in beweging, in verbinding en in balans. Deze kernwaarden sturen het handelen en vormen de karaktereigenschappen van iedereen die binnen de gemeente Texel werkt. Op basis van onze gespreken ervaren wij veel positiviteit en steun in de organisatie om veranderingen te realiseren. De voortgang gaat echter met kleine stapjes wegens de beperkte bezetting en middelen. Maar naar onze mening komt dit ook omdat de huidige werkwijze diep geworteld lijkt te zitten in de organisatie. Daarom raden wij u aan om de uitwerking van de speerpunten aan te pakken als cultuurveranderingstraject. Ondanks dat de realisatie van de speerpunten langer zal duren, zal het de kans op een succesvolle implementatie verhogen.

16 Ons beeld van uw controleomgeving Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Interne beheersing Interne beheersing Controleomgeving Controleomgeving (Verbijzonderde) interne controle (Verbijzonderde) interne controle Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Risicomanagement en fraude Risicomanagement en fraude PC cyclus P&C cyclus IT-omgeving en innovatie IT-omgeving en innovatie Bevindingen in uw processen Bevindingen in uw processen Voortgang bevindingen vorig jaar Voortgang bevindingen vorig jaar Zet alle organen binnen de structuur goed in positie Binnen het geactualiseerde Three Lines Model speelt de "tone-at-the- top" een cruciale rol. Een gemeente die zich in de ontwikkelfase bevindt van uw organisatie heeft behoefte aan structuur, stabiliteit en (politieke) rust. Dit vraagt om rolduidelijkheid en goede samenwerking binnen en tussen de gemeenteraad, bestuur en de ambtelijke organisatie. Dit betekent concreet dat: • de raad de grote lijnen bewaakt zonder teveel in te gaan op details • de raad zich concentreert op haar kaderstellende en controlerende rol en niet bestuurt.

• het college niet ‘op de stoel gaat zitten’ van de directie en de (aan)sturing van de organisatie overlaat aan de directie. Op basis van de gesprekken die we hebben gevoerd, alsmede notulen, beelden van raadsvergaderingen en andere openbare bronnen, hebben wij gesignaleerd dat deze aspecten verder ontwikkeld kunnen worden. Met onze ervaring bij andere gemeenten signaleren we bijvoorbeeld dat uw raad meer dan gemiddeld op detailniveau stuurt. Inherent hieraan werkt dit door in de aansturing vanuit het college. Hierdoor ontstaat in de praktijk rolvermenging tussen bestuur en dagelijkse aansturing van de organisatie door de directie. Dit is te voorkomen door rollen en verantwoordelijkheden beter te bewaken. Daarom adviseren wij om op direct na de nieuwe coalitievorming in gesprek te gaan over concrete verbeteringen in de samenwerking tussen de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie. Het is van belang dat alle organen binnen de gemeentelijke structuur helder worden gepositioneerd, zodat de bestuurlijke en ambtelijke processen efficiënter en effectiever kunnen functioneren en er ruimte ontstaan om de voorgenomen verbeteringen daadwerkelijk uit te voeren.

Stem ambities nog beter af op de (financiële) mogelijkheden Het is ons opgevallen dat de organisatie te maken heeft met een meer dan gemiddeld ambitieniveau en investeringsopgave, vooral ten aanzien van (betaalbare) woningbouw. Naar onze mening vormt niet alleen de financiën hierbij een beperking, maar ook de capaciteit van de ambtelijke organisatie loopt tegen haar grenzen aan. Onze ervaring is dat in een organisatie die te maken heeft met meer ambities dan zij aankan, de interne beheersing van de reguliere processen onder druk kan komen te staan. Redenen hiervoor die we in de praktijk zien zijn het ‘afsnijden’ van procedures en het uitvallen van medewerkers door hoge werkdruk. Op basis van de informatie die wij ontvangen hebben, zijn wij van mening dat er een goede aanzet gegeven is om een balans te zoeken tussen ambities en middelen. Aan de andere kant ervaren wij nog niet bij iedereen in de organisatie de urgentie van deze maatregelen. Wij begrijpen dat deze vorm van financiële beheersing een verandering in de (politieke) cultuur met zich meebrengt, maar willen benadrukken dat wij ons zorgen maken om de financiële stabiliteit van de gemeente indien dit proces niet consequent wordt uitgevoerd.

17 Ons beeld van uw controleomgeving Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Interne beheersing Interne beheersing Controleomgeving Controleomgeving (Verbijzonderde) interne controle (Verbijzonderde) interne controle Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Risicomanagement en fraude Risicomanagement en fraude PC cyclus P&C cyclus IT-omgeving en innovatie IT-omgeving en innovatie Bevindingen in uw processen Bevindingen in uw processen Voortgang bevindingen vorig jaar Voortgang bevindingen vorig jaar Zet prestatiemanagement in om gedrag te sturen Binnen het aangepaste 3-lines model wordt een belangrijke randvoorwaarde ingenomen door de sturing, coördinatie en afstemming van activiteiten binnen en tussen teams. In deze situatie vormt het coalitieakkoord de basis voor de strategie, domein- overstijgende thema’s en programma’s en doelstellingen van de organisatie. Op basis van deze uitgangspunten worden kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) en budgetten opgesteld die moeten waarborgen dat individuele doelstellingen aansluiten bij de doelstellingen van de organisatie.

Wij hebben gesignaleerd dat dit systeem bij uw gemeente nog niet optimaal functioneert. Het coalitieakkoord is vooral actiegericht en minder op het realiseren van maatschappelijke effecten. Het prestatiemanagement binnen de gemeente is daarom opgezet om de voortgang van de acties en beleidsvoornemens te bewaken. Dit is ook terug te zien in de begroting 2025 en 2026. In deze documenten ontbreekt het naar onze mening nog aan een duidelijke koppeling tussen de beleidsvoornemens en de doelstellingen en beoogde maatschappelijke effect uit het coalitieakkoord. Hierdoor werken de verschillende teams in de ambtelijke organisatie vooral inputgericht, in plaats van resultaatgericht op basis van beoogde maatschappelijke effecten. Door de doelstellingen en effecten verder aan te scherpen, maakt u het makkelijker om de visie van het bestuur te verbinden met de dagelijkse werkzaamheden van de organisatie. Wij raden u aan om na te denken op welke wijze prestatie- management binnen de gemeente in de nieuwe raadsperiode verder vorm gegeven kan worden binnen de specifieke kaders en wensen van de organisatie, Dit kan bijvoorbeeld door doelstellingen en prestatie- indicatoren top-down binnen de hele organisatie door te voeren. De rapportage over de realisatie van de doelstellingen kan dan bottom-up worden gemeten en gerapporteerd via de reguliere planning & control cyclus.

Om dit te realiseren bevelen wij u aan om dit op te nemen als onderdeel van de te ontwikkelen visie op interne beheersing. Stem sturingsinformatie af op de informatiebehoefte Op dit moment is er nog geen goede aansluiting tussen de informatiebehoefte van het management van de gemeente en de informatievoorziening door de organisatie. Binnen de gemeente wordt daarom een gebrek aan relevante sturingsinformatie ervaren.. De gegevens die nodig zijn om financieel te kunnen sturen zijn aanwezig in het financieel systeem en worden via een interface direct zichtbaar gemaakt in Cognos. Deze gegevens worden pas relevante informatie voor uw gemeente indien deze op het juiste aggregatieniveau worden ontsloten. Welk niveau dit moet zijn, wordt bepaald door de informatiebehoefte van de gebruiker van de informatie. Omdat er nog geen goede aansluiting is tussen de informatiebehoefte van het management van de gemeente en de informatievoorziening, is het risico aanwezig dat besluitvorming en sturing niet tijdig of juist plaatsvindt. Om de datakwaliteit en de beschikbaarheid van sturingsinformatie te verbeteren, raden wij aan om een plan van aanpak te maken om informatiebehoefte en informatievoorziening met elkaar te verbinden. Hierin zou tevens plaats moeten zijn voor optimalisatie van de systemen en opleiding van medewerkers.

18 Ons beeld van de (verbijzonderde) interne controle Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Interne beheersing Interne beheersing Controleomgeving Controleomgeving (Verbijzonderde) interne controle (Verbijzonderde) interne controle Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Risicomanagement en fraude Risicomanagement en fraude PC cyclus P&C cyclus IT-omgeving en innovatie IT-omgeving en innovatie Bevindingen in uw processen Bevindingen in uw processen Voortgang bevindingen vorig jaar Voortgang bevindingen vorig jaar Bij onze interim-controle hebben wij gebruik gemaakt van de VIC- werkzaamheden die op dat moment gereed waren. Hieronder hebben wij op hoofdlijnen onze bevindingen ten aanzien van het VIC-plan en de werkzaamheden van de VIC opgenomen. Onze samenwerking met de VIC is goed De samenwerking en communicatie met de medewerkers van de VIC verloopt prettig. Ondanks dat het VIC-team zich nog in de opbouwfase bevindt (zie hiernaast), zijn wij over het algemeen tevreden over de wijze waarop de controlewerkzaamheden zijn ingericht en vastgelegd. De bijbehorende documentatie is volledig en over het algemeen goed controleerbaar.

Hierdoor kunnen wij in onze controle effectief gebruik kunnen maken van de bevindingen van de VIC en worden doublures in werkzaamheden voorkomen. Het controleplan 2025 is verbeterd ten opzichte van vorig jaar Onder aanvoering van de concerncontroller heeft het controleplan in opzet en uitvoering een goede ontwikkeling doorgemaakt in 2025. In het plan is een nieuwe controleaanpak gekozen, die langs vier stappen is opgebouwd: 1. Een dialoog met de proceseigenaar over het “eigenaarschap” van het proces en de eventuele ontwikkelingen. 2. Gegevensgerichte controle uitgevoerd door de VIC. 3. De bevindingen vanuit de VIC worden navolgbaar vastgelegd en leiden tot een mogelijk advies ter verbetering. 4. De aanbevelingen en het advies worden voor hoor en wederhoor voorgelegd aan de proceseigenaar. Daarnaast zijn in 2024 met ondersteuning van een extern adviesbureau nieuwe werkprogramma’s ontwikkeld die de komende jaren verder op maat gemaakt kunnen worden. Uw VIC-team bevindt zich nog in de opbouwfase De medewerkers van uw VIC-team bevinden zich momenteel nog in de leer- en opbouwfase. Het team bestaat grotendeels uit nieuwe medewerkers die sinds de zomer van 2024 in dienst zijn, waardoor het team zowel inhoudelijk als procesmatig nog volop in ontwikkeling is.

In de praktijk resulteert dit, logischerwijs, in een wisselende kwaliteit van controles, dossiervorming, vastlegging en het formuleren van bevindingen en conclusies. Er wordt weliswaar hard gewerkt aan het opbouwen van kennis en vaardigheden, maar de ervaring met complexe rechtmatigheidsvraagstukken en procesbeheersing is nog beperkt. Daarnaast moet de samenwerking binnen het VIC-team nog verder worden gevormd en gestroomlijnd, omdat teamstructuren, rolverdeling en werkinstructies nog niet volledig zijn uitgewerkt en ingesleten. Om de kwaliteit van de uitgevoerde VIC-werkzaamheden te waarborgen, raden wij u aan om de komende tijd alle dossiers te laten beoordelen door meer ervaren collega’s, zoals de concern- controller. Dit voorkomt inconsistentie in de conclusievorming en onvolledige audittrails. Bevindingen VIC en tussentijdse rapportage De VIC heeft eind december haar rapportage uitgebracht over het eerste halfjaar 2025. In deze rapportage constateert de VIC dat de opzet van de interne beheersmaatregelen in meerdere processen als matig wordt beoordeeld, waardoor niet voor alle processen kan worden vastgesteld dat ze rechtmatig zijn uitgevoerd. Tevens blijkt uit de uitgevoerde spendanalyse dat de waarde van de onrechtmatige aanbestedingen hoger is dan de controletolerantie. Hierdoor kan het college geen schone rechtmatigheids- verantwoording afgeven in de jaarrekening 2025.

19 Ons beeld van de (verbijzonderde) interne controle Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Interne beheersing Interne beheersing Controleomgeving Controleomgeving (Verbijzonderde) interne controle (Verbijzonderde) interne controle Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Risicomanagement en fraude Risicomanagement en fraude PC cyclus P&C cyclus IT-omgeving en innovatie IT-omgeving en innovatie Bevindingen in uw processen Bevindingen in uw processen Voortgang bevindingen vorig jaar Voortgang bevindingen vorig jaar Doorontwikkeling van het VIC-plan Wij zien mogelijkheden om de VIC en haar controleplan vanaf het komende jaar verder door te ontwikkelen op de volgende punten: • Een specifieke risicoanalyse en interne beheersmaatregelen per proces ontbreekt nog in het VIC-plan. Voor de organisatie heeft het toegevoegde waarde om tevens te kijken naar de doelmatigheid en de juistheid van bepaalde processen, dan wel naar processen die een afbreukrisico vormen. • De werkzaamheden van de VIC zijn nog volledig gegevens- gericht op basis van het toetsen van hard controls in het proces.

Voor de komende jaren raden wij u echter aan om ook de soft controls onderdeel te maken van het VIC-plan. • Betrek ook IT-risico’s en IT-werkzaamheden in het VIC-plan, met nadruk op de informatiebeveiliging. De opzet, bestaan en werking van de IT-beheersorganisatie is naar onze mening een cruciaal onderdeel om een uitspraak te doen over de rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties. • Betrek grote, risicovolle en politiek gevoelige projecten in de VIC • Laat de VIC zoveel mogelijk als derde lijn opereren. Dit betekent dat de vakafdelingen de interne controles zoveel mogelijk zelf uitvoeren. Vervolgens is het aan de derde lijn om vast te stellen of de controles goed worden uitgevoerd. • Spreidt de VIC werkzaamheden beter over het jaar heen. VIC- werkzaamheden zijn er primair op gericht om processen te toetsen ten behoeve van de interne organisatie en om op korte termijn bij te sturen. Daarom is het wenselijk dat VIC-resultaten snel beschikbaar zijn. Wij raden u aan om de planning van de VIC zo aan te passen dat voor alle belangrijke processen de bevindingen en adviezen voor de organisatie minimaal per kwartaal beschikbaar zijn.

Interne beheersing wordt te vaak gezien als ‘feestje’ van de VIC Een belangrijk signaal dat wij willen afgeven, is dat wij over de gehele breedte een gebrek aan prioriteit waarnemen in de eerste lijn als het gaat om eigenaarschap over de ontwikkeling van de interne beheersing van processen. Interne controles worden vaker beschouwd als een ‘verplicht nummer’ dan als een kans om processen te evalueren en te verbeteren. Dit wordt versterkt door het feit dat teams niet of niet tijdig genoeg reageren op informatieverzoeken van de VIC. Wij willen echter benadrukken dat de kwaliteit van de interne beheersing en de rechtmatige uitvoering van processen een integrale verantwoordelijkheid is van de teamleiders in de eerste lijn. De effectiviteit van interne controles en de toegevoegde waarde ervan voor de (lerende) organisatie nemen toe wanneer deze in de eerste lijn worden uitgevoerd. Medewerkers in de eerste lijn hebben beter inzicht in de processen en kunnen daardoor sneller beoordelen of bevindingen incidenteel of structureel van aard zijn. Dit draagt bij aan de ontwikkeling van verbetermaatregelen die niet alleen praktisch uitvoerbaar zijn, maar ook op meer draagvlak binnen de organisatie kunnen rekenen. Daarnaast creëert dit ruimte voor de VIC om zich meer te richten op haar rol binnen de lerende organisatie en actief aan de slag te gaan met verbeteringen in processen.

Zo kan de VIC bijvoorbeeld de dialoog aangaan over bevindingen en procesverbeteringen met de verantwoordelijke teams, waardoor de organisatie als geheel een stap vooruit zet in de continue verbetering van interne beheersing. 20 U geeft dit jaar wederom de rechtmatigheidsverantwoording af Management-samenvatting Management- samenvatting Scope en reikwijdte controle Scope en reikwijdte controle Vooruitblik jaarrekeningcontrole Vooruitblik jaarrekeningcontrole Interne beheersing Interne beheersing Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Interne beheersing Interne beheersing Controleomgeving Controleomgeving (Verbijzonderde) interne controle (Verbijzonderde) interne controle Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Risicomanagement en fraude Risicomanagement en fraude PC cyclus P&C cyclus IT-omgeving en innovatie IT-omgeving en innovatie Bevindingen in uw processen Bevindingen in uw processen Voortgang bevindingen vorig jaar Voortgang bevindingen vorig jaar Verantwoordingsgrens is aangepast In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling.

De grens waarboven afwijkingen in de verantwoording worden opgenomen (de verantwoordingsgrens) wordt door de raad bepaald, maar bedraagt vanaf dit jaar maximaal 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. Omdat de gemeenteraad deze grens vorig jaar heeft vastgesteld op 3%, heeft er op 17 december 2025 een aanpassing plaatsgevonden van de kaderstelling door de gemeenteraad voor de periode vanaf 2025. Met deze aanpassing is de verantwoordingsgrens vastgesteld op 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. Onder het kopje Actuele ontwikkelingen hebben wij de relevante ontwikkelingen ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording voor u samengevat. Financiële verordening geeft goed inhoud aan het begrotingscriterium Naar onze mening geeft uw financiële verordening in artikel 12 goed inhoud aan de randvoorwaarden van het begrotingscriterium. In dit artikel is door de raad antwoord gegeven op de vraag welke overschrijdingen van de begroting als acceptabel worden aangemerkt. Deze overschrijdingen moeten wel benoemd worden in de rechtmatigheidsverantwoording, maar hoeven niet nader te worden toegelicht. Tevens is in dit artikel opgenomen wat de spelregels zijn ten aanzien van het tijdig melden van onderschrijding van lasten en afwijkingen van de begrote baten. Hiermee heeft u voldaan aan de eisen en aanbevelingen van de commissie BBV.

Maak M&O onderdeel van uw beheersingskader In de kadernota Rechtmatigheid adviseert de commissie BBV om een overkoepelend beleidsstuk M&O te maken. Deze bevat naast de filosofie, algemene uitgangspunten en risicoanalyse ook maatregelen ter voorkoming en afdoening. Uw gemeente beschikt (nog) niet over een specifiek M&O beleid. Wel zijn er verspreid in de organisatie in opzet beheersmaatregelen aanwezig ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik. Naar onze mening is de borging van het M&O criterium echter nog onvoldoende uitgewerkt. Er ontbreekt een formeel en samenhangend M&O-kader waarin per proces of domein expliciet is vastgelegd welke beheersmaatregelen van toepassing zijn, hoe deze worden bewaakt en op welke wijze hierover wordt gerapporteerd. Daarnaast is geen centrale verantwoordelijkheid of toezichtstructuur ingericht voor de bewaking van de naleving van de M&O-maatregelen. Wij hebben begrepen dat u voornemens bent om het M&O-criterium op te nemen in het toekomstige beheersingskader. Voor deze uitwerking is nog geen concrete planning, prioritering of implementatiestrategie vastgesteld. Hierdoor wordt het M&O-criterium in de huidige praktijk beperkt toegepast en is het onvoldoende ingebed in de dagelijkse uitvoering van processen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://texel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1331519f-ab12-4686-a824-38f250a0e88e?agendaItemId=a30b8580-9053-4308-8047-04a308242e20