Document · PDF

Concept-Accountantsverslag Texel 2025

Raadsvergadering 30 juni 2026, gemeente TexelBij agendapunt: BESPREEKSTUK - Programmarekening 202520.762 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Accountantsverslag 2025 Gemeente Texel

2 Samenvatting

Samenvatting

Jaarrekening

Aan de raadsleden van gemeente Texel Emmalaan 15 1791 AT Den Burg

18 juni 2026 Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2025. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2025. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de ambtelijke organisatie, de wethouder Financiën en met de Auditcommissie.

Bevindingen controle

Interne beheersing

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording.

Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering. Vervolgens geven wij op hoofdlijnen ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle.

We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn.

Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag. Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.

J.G. Schuijt MSc RA

3 Samenvatting

Samenvatting

Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Wij zullen een goedkeurende controleverklaring verstrekken Wij zullen een goedkeurende controleverklaring verstrekken bij de jaarrekening van uw gemeente. Dit houdt in dat wij van oordeel zijn dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt EUR 1.723.000. Onzekerheden aanwezig, maar onder controletolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. De totale onzekerheid in de jaarrekening is EUR 601.000. Dit bedrag is veel lager dan vorig jaar, terwijl de totale cliëntgebonden kosten juist hoger zijn. Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 14.588.649 bedragen. Dit is hoger dan de vastgestelde verantwoordingsgrens van EUR 1.723.000.

De reden voor de onrechtmatigheid is een samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 5.203.819, waarvan EUR 3.905.507 acceptabel) en onrechtmatige aanbestedingen (EUR 9.384.830). Wij zijn niet tot een andere conclusie gekomen dan het college.

Foutherstel op rechtmatigheidsverantwoording 2024 plaatsgevonden In de rechtmatigheidsverantwoording die is opgenomen in de jaarrekening 2024 heeft het college vastgesteld dat de onrechtmatigheid in totaal EUR 22,0 miljoen bedroeg. Dit jaar heeft voortschrijdend inzicht echter aangetoond dat deze onrechtmatigheid in werkelijkheid hoger was, maar vooral anders verdeeld tussen begrotingsonrechtmatigheid en onrechtmatigheid vanuit het voorwaardencriterium. In overeenstemming met de Kadenota Rechtmatigheid heeft het college deze fout in de rechtmatigheidsverantwoording 2025 herstelt. Jaarstukken kunnen beter de bestuurlijke hoofdlijn weergeven Ons samenvattend beeld van de jaarstukken is dat deze veel detailinformatie bevatten en daardoor zeer uitgebreid zijn. Wij hebben vernomen dat dit mede is gedaan vanwege de wensen vanuit de raad die in het verleden geuit zijn. Wij begrijpen deze wens van de gemeenteraad, maar de keerzijde hiervan is dat het veel tijd kost om tot de bestuurlijke hoofdlijn te komen. Daarom raden wij u aan om achtergrondinformatie en informatie die verband houdt met de voortgang van eerder genomen maatregelen op te nemen in een afzonderlijke bijlage. Een andere constatering is dat, hoewel er in 2025 een goede verbetering heeft plaatsgevonden, de jaarstukken nog niet volledig voldoen aan de eisen die het BBV eraan stellen.

4 Samenvatting

Samenvatting

Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

De informatiewaarde van de programmaverantwoording kan beter Wij zijn van mening dat de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording voldoende is, maar ook dat verbetering mogelijk is om de raadsleden nog beter in positie te brengen. Dit zit vooral in het nog concreter (SMART) maken van de doelstellingen en resultaten. Niet elk voornemen en actie bevat een duidelijke norm, een beoogd resultaat voor de inwoner of een expliciete evaluatievraag. Ook ontbreekt het aan kritische prestatie-indicatoren (kpi’s) op basis waarvan de raad goed kan sturen.

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen, bijvoorbeeld ten aanzien van de waardering van de (im)materiële vaste activa en de voorzieningen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt..

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Financiële positie van uw gemeente is voldoende, maar kwetsbaar De financiële positie van uw gemeente als geheel is voldoende, maar blijft kwetsbaar. In het bijzonder vragen de solvabiliteit en netto schuldquote de komende jaren aandacht van het college en uw raad. Daarom raden wij u aan om bij iedere begroting, bestuursrapportage en jaarrekening, alsmede bij raadsbesluiten met een materieel financieel effect, de (verwachte) ontwikkeling van de solvabiliteit en nettoschuldquote expliciet zichtbaar te laten maken door het college.

Weerstandsvermogen is toereikend Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2025 is gedaald van 7,36 naar 2,82. Hiermee is deze ratio nog steeds hoger dan norm van tussen 1,0-1,4 die uw raad vooralsnog heeft gesteld in de Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen. In de Nota is overigens opgenomen dat de gemeenteraad in de financiële verordening vaststelt welk waarderingscijfer de norm is voor het weerstandsvermogen. Dit heeft echter niet plaatsgevonden in de Financiële verordening gemeente Texel 2025. Daarom raden wij u aan om dit alsnog te doen. De afname van het weerstandsvermogen komt vooral doordat de financiële omvang van de risico’s sterker is toegenomen dan de omvang van de beschikbare weerstandscapaciteit. De belangrijkste reden hiervoor is dat het college op basis van een advies van de Raad van Openbaar Bestuur twee aanvullende risico’s heeft opgenomen dat de uitkering uit het gemeentefonds wordt ontvangen, flink zal afnemen door de herverdeling van het gemeentefonds.

De jaarafsluiting kan worden verbeterd, samenwerking is goed De gemeentelijk organisatie maakt een goede ontwikkeling door die ook zichtbaar is in het afsluitproces. Over het algemeen zijn wij dan ook tevreden met de wijze dit proces en de jaarrekeningcontrole zijn verlopen. Desalniettemin zien wij op onderdelen ruimte voor verbetering bij de dossiervorming. Om dit te kunnen realiseren dient de kennis van de medewerkers in het financiële proces verder verbeterd te worden. Tevens raden wij aan om interne controles binnen de financiële administratie op een hoger niveau te brengen, waardoor de kwaliteit van het afsluitdossier omhoog gaat.

5 Samenvatting

Samenvatting

Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen in het fysiek domein

Onze belangrijkste bevindingen in het sociaal domein

Verwacht resultaat actieve grondexploitaties verbeterd Het totaal te verwachten resultaat van alle actieve grondexploitaties samen op eindwaarde bedraagt EUR 2,2 miljoen negatief. Vorig jaar was dit nog EUR 3,3 miljoen negatief. In dit bedrag zat toen ook nog de in 2025 afgesloten exploitatie Jan Drijverschool. Zonder dit project bedroeg het totaal te verwachten resultaat vorig jaar EUR 2,5 miljoen. De belangrijkste reden van de positieve ontwikkeling is de bijstelling van de exploitatie Oosterend. Dit komt vooral omdat de gronden tegen hogere prijzen worden verkocht dan verwacht. Tevens is een subsidie ontvangen om versnelling van de woningbouw mogelijk te maken.

Kosten jeugdzorg in 2025 met 29,1% toegenomen De stijging van de kosten in de jeugdzorg betreft EUR 1,2 miljoen (29,1%) en is te wijten aan hogere prijzen door indexaties, maar vooral aan een verdere groei in het aantal cliënten in de zorg met een gemiddeld steeds zwaardere zorgbehoefte, Wij zien deze trend landelijk plaatsvinden, maar signaleren wel direct dat dit binnen uw gemeente (ver) bovengemiddeld is. Naast het feit dat er een beperkt aantal dure cliënten zijn die meer en zwaardere zorg nodig hebben, signaleren wij ook dat de kosten voor de preventie in 2025 zijn afgenomen. Onze ervaring is echter dat een investering in de preventie (de voorkant van het proces) vaak leidt tot lagere cliëntgebonden kosten. Daarom raden wij u aan om te onderzoeken welke aanvullende maatregelen nog kunnen worden getroffen om meer grip te krijgen op de omvang en kwaliteit van de instroom in de zorg. . Goede aanzet gemaakt om prestatielevering zorg zelf vast te stellen Om de prestatielevering door de zorgverleners vast te stellen werd tot vorig jaar volledig gesteund op de productieverantwoordingen van deze zorgverleners. Hierdoor was u voor de rechtmatige uitvoering van de processen binnen het sociaal domein afhankelijk van derde partijen. Wij hebben daarom aanbevolen om de prestatielevering van de zorg door de eigen organisatie vast te laten stellen.

Dit jaar hebben wij geconstateerd dat een goede aanzet gemaakt is om hieraan invulling te geven. Dit heeft ertoe geleid dat er geen onzekerheid meer is ten aanzien van de levering van de Wmo zorg in natura. Wel zijn er nog onzekerheden voor de jeugdzorg in natura en de zorg die via pgb budgetten wordt betaald. Hoewel dit vervelend is, vinden wij het een compliment waard dat de organisatie dit zelf heeft weten vast te stellen.

Verwacht verlies ontwikkeling Fonteinschool in resultaatbestemming In de begroting 2025 is een bedrag meegenomen van EUR 1,0 miljoen voor het verlies dat de gemeente maakt bij het herontwikkelen van de voormalige Fonteinschool. Dit verlies mag volgens het BBV pas in de jaarrekening worden meegenomen, nadat de grondexploitatie door de raad is geopend. Dit heeft niet plaatsgevonden in 2025. Daarom heeft het college voorgesteld om het positieve verschil tussen begroting en jaarrekening dat door het nog niet openen van de grondexploitatie veroorzaakt is, op te nemen in een bestemmingsreserve. Richt de interne beheersing van de verhuurexploitatie tijdig in De consequentie van het besluit om zelf 25 sociale huurwoningen te exploiteren is dat de gemeente de rol van woningverhuurder op zich heeft genomen. Dit vraagt van uw organisatie dat zij op korte termijn de administratieve organisatie en interne beheersing inricht om rechtmatige sociale verhuur mogelijk te maken. Op het moment van onze controlewerkzaamheden moest dit proces nog worden afgerond.

6 Samenvatting

Samenvatting

Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Onze belangrijkste bevindingen in het domein bedrijfsvoering Het resultaat na bestemming is in de jaarrekening 2025 uitgekomen op EUR 3,5 miljoen. In de primaire begroting en de tussentijdse rapportages worden verwachte resultaten direct in de reserves verantwoord, waardoor het verwachte resultaat na bestemming altijd uitkomt op nul. Wij geven u in overweging om reservemutaties alleen bij de jaarrekening voor te stellen aan de raad. Hierdoor is het beter mogelijk om gedurende het jaar analyses op te stellen en wordt het inzicht in de daadwerkelijke resultaatontwikkeling bevorderd.

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

De positieve afwijking van het resultaat ten opzichte van de begroting is ook zichtbaar in voorgaande jaren. Dit beeld vraagt naar onze mening om een overzichtelijke bestuurlijke analyse van de oorzaken. Naar onze mening ontbreekt juist dit overzichtelijke, samenvattende bestuurlijk overzicht in de jaarstukken. Daarom hebben wij het college aangeraden om vanaf 2026 de jaarstukken te beginnen met een financiële samenvatting van maximaal twee pagina’s, waarin het werkelijke resultaat wordt afgezet tegen de bijgestelde begroting. Uw speerpunten zijn uitgewerkt in dit verslag Voor 2025 heeft u ons via de auditcommissie de volgende speerpunten meegegeven: • De interne beheersing bij het verlenen en vaststellen van Beleidsgestuurde Contract Financiering (BCF) subsidies • De opzet en uitvoering van de Verbijzonderde Interne Controle (VIC), inclusief voorstellen tot verbetering

Interne beheersing verlenen en vaststellen BCF subsidies De conclusie uit onze werkzaamheden, maar ook uit die van de VIC, is dat de kwaliteit en volledigheid van de dossieropbouw van de BCF subsidies wisselend is, en in meerdere gevallen zelfs onvoldoende om de rechtmatigheid vast te kunnen stellen. Structurele verbeteringen in dossiervorming, het gebruik van correcte zaaknummers en het borgen van alle relevante stukken zijn noodzakelijk om de rechtmatige uitvoering van de BCF subsidieregeling te waarborgen. Wij hebben het college aangeraden om: • een eenduidig proces in te richten voor verstrekte subsidies, waaronder BCF, • de Algemene Subsidieverordening 2020 te actualiseren; • meer verbinding te leggen tussen de doelstellingen en beoogde maatschappelijke effecten; • bij het verlenen van de subsidies concretere afspraken te maken over maatschappelijke effecten. Opzet en uitvoering van de VIC, inclusief voorstellen tot verbetering De samenwerking en communicatie met de medewerkers van de VIC is erg prettig verlopen. De VIC-documentatie is volledig en goed controleerbaar. Hierdoor konden wij in onze controle effectief gebruik maken van de bevindingen van de VIC en zijn doublures voorkomen. Het controleplan heeft in 2025 in opzet en uitvoering een goede ontwikkeling doorgemaakt.

Daarnaast zijn nieuwe werkprogramma’s ontwikkeld die de komende jaren verder op maat gemaakt worden. Wij hebben de concerncontroller enkele aanbevelingen gegeven om het VIC-plan technisch inhoudelijk nog beter uit te werken. Daarnaast hebben we enkele tips gegeven om het VIC-plan beleids- en procesmatig verder door te ontwikkelen. Deze tips zijn deels al meegenomen in het VIC plan 2026.

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel

De reikwijdte van onze controle U heeft ons verzocht om de jaarrekening 2025 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het controleplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.

Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het controleplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.

Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording

Jaarstukken gemeente Texel

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie

Jaarverslag

Jaarrekening

Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

Programmaverantwoording

Paragrafen

Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting

Rechtmatigheidsverantwoording

Overige gegevens

SiSa-bijlage

Bijlage taakvelden

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening

Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen

Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle Toleranties De jaarrekening hoeft niet helemaal vrij te zijn van fouten en onzekerheden voordat wij een goedkeurend oordeel mogen afgeven bij de jaarrekening. Wij mogen op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) rekening houden met goedkeuringstoleranties. U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren.

Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

De maximale omvang van de goedkeuringstolerantie in het BADO is met ingang van het boekjaar 2025 gewijzigd en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan reserves. Als raad kunt u wel besluiten om ons te vragen de jaarrekening met een lagere tolerantie te controleren. Dit heeft u niet gedaan. Wij geven pas een niet-goedkeurende verklaring af als wij afwijkingen in de jaarrekening constateren boven deze grenzen. Om de totale omvang van de afwijkingen te bepalen, moeten wij met ingang van dit jaar de fouten en onzekerheden bij elkaar optellen. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel kan als volgt worden samengevat:.

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Afwijkingen en onzekerheden

< 2%

< 4%

> 4%

Goedkeurend

Beperking

Oordeelonthouding of Afkeuring

Uitvoeringstolerantie Omdat wij in de controle gebruik maken van deelwaarnemingen en steekproeven zijn wij volgens onze beroepsregels verplicht om een deel van de goedkeuringstolerantie te ‘reserveren’ voor onontdekte fouten. Om die reden doen wij een afslag van 20% op de goedkeuringstolerantie om te komen tot onze uitvoeringstolerantie. De uitvoeringstolerantie wordt door ons gebruikt in de uitvoering van de controle. Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen aan u rapporteren. Deze grens bepaalt u zelf en is afhankelijk van de mate van detail waarmee u geïnformeerd wilt worden. De hoogte van de rapporteringstolerantie heeft geen invloed op de nauwkeurigheid of diepgang van onze aanpak. U heeft deze grens vastgesteld op EUR 50.000.

Samenvatting van onze tolerantiegrenzen Voor dit controlejaar hebben wij de onderstaande goedkeuringstoleranties gehanteerd. Omdat de werkelijke lasten exclusief toevoegingen aan de reserves hoger zijn dan in de begroting werd verwacht, zijn deze toleranties hoger dan dat wij eerder hebben gemeld in ons controleplan. Tolerantie

Bedrag

Goedkeuringstolerantie

1.723.000

Uitvoeringstolerantie

1.378.400

Rapporteringstolerantie

50.000

Bijlagen

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen

Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle Single information, Single audit (SiSa) Via de SiSa-bijlage bij de jaarrekening legt u verantwoording af over van ministeries en provincies ontvangen specifieke uitkeringen. De hiervoor toegepaste uitvoeringstolerantie wijkt niet af van de jaarrekening. In het BADO zijn specifieke rapporteringstoleranties gegeven waaraan wij ons moeten houden. Hiervoor verwijzen we graag naar artikel 5 van het BADO.

Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Wet Normering Topinkomens (WNT) Voor de controle op de verantwoording in het kader van de WNT gelden de toleranties zoals jaarlijks gepubliceerd in het Controleprotocol WNT. De betreffende toleranties variëren van 0 (in geval van wel/niet opnemen functionarissen) tot enkele duizenden euro’s ten aanzien van onjuistheden in de verantwoording.

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring te verstrekken bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.

Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke onzekerheden het gaat.

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel

Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht Fouten Er zijn geen niet-gecorrigeerde fouten boven de rapporteringstolerantie. Onzekerheden De onzekerheden kunnen als volgt worden gespecificeerd:

Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle

Omschrijving onzekerheid

Bedrag in EUR 1.000

Levering Jeugdzorg niet vastgesteld

479

Levering zorg via pgb niet vastgesteld

122

Totaal

601

Levering Jeugdzorg in natura niet vastgesteld De zorgverleners die een totale productie leveren van meer dan EUR 200.000, dienen een verantwoording te verstrekken voorzien van een accountantsverklaring waaruit blijkt dat de zorg daadwerkelijk geleverd is. Het college heeft geconstateerd dat enkele zorgverleners dit niet (tijdig) hebben gedaan, dan wel een niet-goedkeurende verklaring hebben meegestuurd. De totale omvang van de onzekerheid die uit deze constatering is ontstaan, bedraagt ongeveer EUR 479.000. Om deze onzekerheid te verlagen heeft het college controles uitgevoerd op de prestatielevering van deze zorg. Uit deze werkzaamheden is niet gebleken dat de zorg daadwerkelijk geleverd is, voornamelijk omdat het in de jeugdzorg moeilijk is om, vanwege de privacywetgeving, de juiste gegevens te krijgen. Daarom nemen wij het gehele bedrag mee als onzekerheid in onze oordeelsvorming. Dit bedrag is veel lager dan vorig jaar, terwijl de totale cliëntgebonden kosten juist hoger zijn. Hierdoor kunnen wij, ondanks de wettelijke lagere controletolerantie, toch een goedkeurende controleverklaring afgeven bij de jaarrekening 2025.

Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Levering Pgb-zorg niet vastgesteld Naast de zorg in natura, verstrekt de gemeente ook een bedrag van EUR 122.000 aan Pgb-budgetten. Op deze categorie zorg heeft het college geen aanvullende werkzaamheden uitgevoerd om de levering vast te stellen. Daarom nemen wij de totale pgb-lasten mee als onzekerheid in onze oordeelsvorming.

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen

Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Achtergrond Dit jaar heeft het college wederom een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt daarom binnen de reikwijdte van onze controle. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven.

Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen? Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.

Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op de maximale grens van 2% van de werkelijke lasten, exclusief toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan (afgerond) EUR 1.723.000 miljoen. Vaststelling door het college Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 14.588.649 bedragen. Dit is hoger dan de verantwoordingsgrens. De reden voor de onrechtmatigheid is een samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 5.203.819), en onrechtmatige aanbestedingen (EUR 9.384.830). De details zijn toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording. De wijze waarop dit is gebeurd vinden wij erg transparant en geeft beter inzicht in de oorzaken en gevolgen van de fouten en onduidelijkheden dan bij andere gemeenten.

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Foutherstel op rechtmatigheidsverantwoording 2024 plaatsgevonden In de rechtmatigheidsverantwoording die is opgenomen in de jaarrekening 2024 heeft het college vastgesteld dat de onrechtmatigheid in totaal EUR 22,0 miljoen bedroeg. Dit jaar heeft voortschrijdend inzicht echter aangetoond dat deze onrechtmatigheid in werkelijkheid hoger was, maar vooral anders verdeeld tussen begrotingsonrechtmatigheid en onrechtmatigheid vanuit het voorwaardencriterium. In overeenstemming met de Kadenota Rechtmatigheid heeft het college deze fout in de rechtmatigheidsverantwoording 2025 herstelt. In de paragraaf Bedrijfsvoering heeft het college de achtergrond van de fout in detail toegelicht.

Voorwaardencriterium

Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen in detail beoordeeld, inclusief het foutherstel afkomstig uit 2024. Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.

Wij hebben geconstateerd dat in het normenkader dat uw raad heeft vastgesteld verschillende collegebesluiten en beleidsregels zijn opgenomen, waaronder het interne inkoopbeleid. Dit zorgt ervoor dat het kader dat u met het college heeft afgesproken strikter is dan bij andere gemeenten.

Eigen inkoopbeleid opgenomen in normenkader Op 17 december 2025 heeft uw gemeenteraad het normenkader vastgesteld dat het college gebruikt heeft bij het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording. In het normenkader staat een opsomming van alle wet- en regelgeving met een financiële effect op de jaarrekening waaraan het college de rechtmatigheid van haar handelen moet toetsen. Hoewel het niet gebruikelijk is, is het een keuze van uw raad om in dat normenkader ook besluiten op te nemen die door uw raad zijn gemandateerd aan het college.

Mede omdat het interne inkoopbeleid is opgenomen in het normenkader, is de onrechtmatigheid op het voorwaardencriterium in vergelijking met andere gemeenten erg hoog. Van de totale onrechtmatigheid binnen het aanbestedingsproces van EUR 9,4 miljoen, heeft ongeveer EUR 6,3 miljoen betrekking op het eigen inkoopbeleid. Om beter vergelijkbaar te zijn met andere gemeenten, het college alleen te laten toetsen aan externe wetgeving en beleid dat uw als raad zelf heeft willen vaststellen en de controlecapaciteit binnen de gemeente niet te overbelasten, raden wij u aan om met ingang van 2026 het normenkader in overeenstemming te brengen met de minimale eisen die de Kadernota Rechtmatigheid daaraan stelt.

Samenvatting

Jaarrekening

Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven M&O criterium

Begrotingscriterium

Maak M&O onderdeel van uw beheersingskader In de kadernota Rechtmatigheid adviseert de commissie BBV om een overkoepelend beleidsstuk M&O te maken. Deze bevat naast de filosofie, algemene uitgangspunten en risicoanalyse ook maatregelen ter voorkoming en afdoening. Uw gemeente beschikt (nog) niet over een specifiek M&O beleid. Wel zijn er verspreid in de organisatie in opzet beheersmaatregelen aanwezig ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik.

Financiële verordening geeft goed inhoud aan het begrotingscriterium Naar onze mening geeft uw financiële verordening in artikel 12 goed inhoud aan de randvoorwaarden van het begrotingscriterium. In dit artikel is door de raad antwoord gegeven op de vraag welke overschrijdingen van de begroting als acceptabel worden aangemerkt. Deze overschrijdingen moeten wel benoemd worden in de rechtmatigheidsverantwoording, maar hoeven niet nader te worden toegelicht. Tevens is in dit artikel opgenomen wat de spelregels zijn ten aanzien van het tijdig melden van onderschrijding van lasten en afwijkingen van de begrote baten. Hiermee heeft u voldaan aan de eisen en aanbevelingen van de commissie BBV.

Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Naar onze mening is de borging van het M&O criterium echter nog onvoldoende uitgewerkt. Er ontbreekt een formeel en samenhangend M&O-kader waarin per proces of domein expliciet is vastgelegd welke beheersmaatregelen van toepassing zijn, hoe deze worden bewaakt en op welke wijze hierover wordt gerapporteerd. Daarnaast is geen centrale verantwoordelijkheid of toezichtstructuur ingericht voor de bewaking van de naleving van de M&O-maatregelen. Wij hebben begrepen dat het college voornemens is om het M&O-criterium op te nemen in het toekomstige beheersingskader. Voor deze uitwerking is nog geen concrete planning, prioritering of implementatie-strategie vastgesteld. Hierdoor wordt het M&O-criterium in de huidige praktijk beperkt toegepast en is het onvoldoende ingebed in de dagelijkse uitvoering van processen. Het gevolg hiervan is dat de preventieve beheersing van M&O onvoldoende is ingericht en dat afwijkingen met name achteraf worden gesignaleerd. Daarom hebben wij het college aangeraden om de uitvoering en bewaking van M&O-maatregelen structureel te borgen, hierover periodiek te rapporteren en het M&Obeleid verder uit te werken, inclusief een duidelijke toedeling van verantwoordelijkheden voor uitvoering, toezicht en rapportage.

15 Samenvatting

Samenvatting

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarstukken in het algemeen In dit deel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarstukken. Ons oordeel is gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit het perspectief van de raadsleden. Daarnaast beoordelen wij of de programmaverantwoording en paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan deze documenten stelt.

Jaarstukken algemeen

Programmaverantwoording

Programmaverantwoording Paragrafen

Paragrafen

Financiële positie

We geven eerst ons algemene beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarstukken. Vervolgens gaan we specifiek in op de programmaverantwoording en paragrafen.

Ons samenvattend beeld van de jaarstukken Ons samenvattend beeld van de jaarstukken is dat deze veel detailinformatie bevatten en daardoor zeer uitgebreid zijn. Wij hebben vernomen dat dit mede is gedaan vanwege de wensen vanuit de raad die in het verleden geuit zijn. Wij begrijpen deze wens van de gemeenteraad om informatie, maar de keerzijde hiervan is, dat het de raadsleden naar onze mening veel tijd kost om tot de bestuurlijke hoofdlijn te komen. Onze ervaring is dat hoe dikker het document is, hoe minder goed het gelezen wordt. Daarom raden wij u aan om achtergrondinformatie en informatie die verband houdt met de voortgang van eerder genomen maatregelen op te nemen in een afzonderlijke bijlage. Een andere constatering is dat, hoewel er in 2025 een goede verbetering heeft plaatsgevonden, de jaarstukken nog niet volledig voldoen aan de eisen die het BBV eraan stellen.

Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Op de volgende pagina hebben wij de enkele tips opgenomen voor het college om de leesbaarheid en informatie waarde van de jaarstukken ter verbeteren.

16 Samenvatting

Samenvatting

Jaarrekening

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarstukken in het algemeen Onderdeel

Beeld

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Jaarstukken algemeen

Jaarstukken algemeen

Programmaverantwoording

Programmaverantwoording Paragrafen

Paragrafen

De programmaverantwoording kent een duidelijke structuur, maar is zeer omvangrijk en bevatten veel uitvoeringsdetail, historische raadsbesluitteksten en achtergrondinformatie. Daardoor kost het de raad veel tijd om tot de bestuurlijke hoofdlijn te komen.

Tip Voeg per programma een korte bestuurlijke samenvatting toe: wat ging goed, wat viel tegen, wat vraagt besluitvorming of bijsturing? Dit verhoogt de leesbaarheid voor de raad aanzienlijk. Maak consequenter onderscheid tussen activiteit, output en maatschappelijk effect. Dit verbetert het SMART-gehalte en maakt de stukken meer sturingsgericht. Indien detailinformatie over oude maatregelen, subsidies en historische besluiten gewenst is, plaats deze dan zoveel mogelijk in bijlagen. Dit houdt de hoofdlijn in het programma leesbaar.

Financiële positie

Financiële positie Paragrafen

De paragrafen zijn redelijk tot goed uitgewerkt. De paragrafen Lokale lasten, Bedrijfsvoering, Financiering en Weerstandsvermogen bevatten inhoudelijk bruikbare informatie, maar zijn ook weer erg omvangrijk.

Jaarrekening

De jaarrekening is inhoudelijk bruikbaar voor financieel specialisten, maar lastig te begrijpen voor raadsleden zonder financiële achtergrond.

Bevindingen controle

Voeg per paragraaf een samenvattend kader toe met trends, risico’s en bestuurlijke conclusie. Dit vergroot de informatiewaarde. Maak in het weerstandsvermogen duidelijker welke ontwikkelingen van de kengetallen tijdelijk zijn en welke structureel. Dit voorkomt een te optimistische duiding van deze kengetallen.

Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Geef meer inhoudelijke toelichting bij de balansposten en verplichte overzichten, zoals het overzicht met incidentele baten en lasten. Dit maakt de jaarrekening makkelijker te lezen en beter te interpreteren.

17 Samenvatting

Samenvatting

Jaarrekening

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording Hieronder hebben wij ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording samengevat in tabelvorm. Aspect verantwoording

2025

2024

Leesbaarheid



Informatiewaarde



Overeenstemming met jaarrekening



In overeenstemming met het BBV



In onderstaande tabel hebben wij dit samengevat: SMART-element

Score



De prestaties uit de begroting zijn over het algemeen concreet geformuleerd en komen herkenbaar terug in de jaarstukken. De bewoordingen zijn nog wel erg algemeen.



Er zijn wel indicatoren, maar een deel is vertraagd, nog niet beschikbaar of onvoldoende gekoppeld aan concrete streefwaarden en gewenste effecten.



De keuzes passen bij de schaal van Texel en de bestuurlijke omgeving, maar de bezetting van de organisatie en vertraging in de uitvoering van de ambities zorgen dat niet alles gerealiseerd wordt of kan worden.



Veel acties en maatregelen hebben een planning of einddatum, maar worden niet tijdig uitgevoerd. Dit wordt vaak pas achteraf inzichtelijk.

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Jaarstukken algemeen

Jaarstukken algemeen

Programmaverantwoording

Programmaverantwoording Paragrafen

Paragrafen

Legenda

Betekenis



Voldoet niet of beperkt aan de norm



Voldoet aan de norm; verbetering is mogelijk om de raadsleden beter in positie te brengen



Voldoet aan de norm en brengt het algemeen bestuur goed in positie

Specifiek

Meetbaar

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Uit deze beoordeling blijkt dat de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording naar onze mening voldoende is, maar ook dat verbetering mogelijk is om de raadsleden nog beter in positie te brengen. Dit zit vooral in het nog concreter (SMART) maken van de doelstellingen en resultaten. Er is vooral beschreven welke activiteiten zijn uitgevoerd. Minder sterk zijn de elementen meetbaarheid en effectgerichtheid. Niet elk voornemen en actie bevat een duidelijke norm, een beoogd resultaat voor de inwoner of een expliciete evaluatievraag. Ook ontbreekt het aan kritische prestatieindicatoren (kpi’s) op basis waarvan de raad goed kan sturen.

Acceptabel

Realistisch

Tijdsgebonden

Toelichting

18 Samenvatting

Samenvatting

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Jaarstukken algemeen

Jaarstukken algemeen

Programmaverantwoording

Programmaverantwoording Paragrafen

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Samenvattend geldt dat wij de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen over het algemeen redelijk tot goed vinden.

Paragrafen Proces

Financiële positie

2025

2024

Financiële positie

Tegelijkertijd bestaan er wel duidelijke verschillen tussen de verschillende paragrafen. Dit hebben wij in dit onderdeel per paragraaf gedaan. Hierbij is de volgende legenda gehanteerd: Legenda

Betekenis



Voldoet niet of beperkt aan de norm



Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om het algemeen bestuur beter in positie te brengen



Voldoet aan de norm en brengt het algemeen bestuur goed in positie

Belangrijkste bevindingen en observaties

Weerstandsvermogen



De paragraaf biedt een goede basis om inzicht te krijgen in de risico’s en financiële positie van de gemeente, maar naar onze mening is de analyse op onderdelen te positief. De stijgende schuldquote en dalende solvabiliteit geven aanleiding tot een scherpere trendduiding, ook richting de toekomst.

Interne beheersing

Lokale heffingen



Alle voor de gemeenteraad belangrijke onderdelen zijn opgenomen, maar door de omvang en technische invulling van de paragraaf zijn de leesbaarheid en informatiewaarde naar onze mening nog te beperkt.

Speerpunten van de gemeenteraad

Onderhoud kapitaalgoederen



De paragraaf is uitvoering en bevat veel informatie, maar een overzichtelijke financiële doorvertaling van het onderhoud per kapitaalgoed en een bestuurlijke samenvatting ontbreken naar onze mening.

Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

de gemeenteraad Speerpunten van

Bijlagen

19 Samenvatting

Samenvatting

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces

Jaarrekening

2025

2024



Belangrijkste bevindingen en observaties

Jaarrekening Grondbeleid Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag

Financiering



Bedrijfsvoering



Jaarstukken algemeen

Programmaverantwoording

Ook in deze paragraaf worden alle verplichte onderdelen vooral vanuit de techniek behandeld, maar een duidelijke bestuurlijke duiding ontbreekt. De vraag wat de bevindingen betekenen voor de gemeenteraad wordt niet goed beantwoord. Als voorbeeld noemen we de relatie tussen de leningenportefeuille en de vertraging in de investeringen.

Programmaverantwoording Paragrafen

Paragrafen



De paragraaf bevat alle onderdelen die het BBV en de financiële verordening voorschrijven. De informatiewaarde kan worden verbeterd door de risico’s voor de gemeente die voortkomen uit de verbonden partijen compacter en scherper op te schrijven.



In 2024 was deze paragraaf nog niet expliciet opgenomen in het BBV. Met de wijziging in het besluit is ook meer richting gegeven aan de inhoud van de paragraaf. Wij vinden dat de paragraaf compact is, maar voor de raad zou meer inzicht in prestaties en doorlooptijden helpen.



Deze paragraaf is niet wettelijk verplicht, noch wordt in de financiële verordening gevraagd om deze paragraaf toe te voegen. De informatiewaarde en bruikbaarheid van de paragraaf is naar onze mening beperkt. De inhoud ervan zou eventueel kunnen worden meegenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering.

Financiële positie

Verbonden partijen



Bevindingen controle

Wet Open Overheid (Woo)



Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Overhead



20 Samenvatting

Samenvatting

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Kengetallen BBV

Onze analyse van uw financiële positie In onze controle moeten wij expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen. Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven.

Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle

De benodigde weerstandscapaciteit is naar haar aard subjectief Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt.

Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Later in dit rapport hebben wij aangegeven dat wij, ondanks het goede beleidskader, van mening zijn dat het risicomanagement nog onvoldoende een onderdeel van de normale bedrijfsvoering vormt. Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die genoemd zijn in de paragraaf juist en volledig zijn. Wel vormen ze naar onze mening een adequate afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten.

De financiële positie is voldoende, maar kwetsbaar Wij hebben vastgesteld of de door het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. Uit de analyse van het college in de jaarstukken blijkt op het eerste gezicht dat de financiële positie van de gemeente voldoende is. Dat oordeel is verdedigbaar, maar moet wel met nuance worden gelezen. Omdat er in 2025 een fors bedrag geïnvesteerd is, met name in het Thijssehuis en de flexwoningen aan de Rietdijk, hebben de kengetallen zich negatief ontwikkeld. Dit geldt vooral voor de netto-schuldquote die is toegenomen van 58,0% naar 72,7%. Hetzelfde beeld zien we in de begroting 2026. Ook hierin signaleren we dat de solvabiliteit de komende jaren (sterk) zal afnemen tot 25,0% als u alle ambities wilt realiseren. Tevens zal dit leiden tot een toename in de netto-schuldquote naar 129,0%. Voor een kleine gemeente als Texel zijn de percentages die fors negatief afwijken bij het landelijk gemiddelde. Om goed grip te houden op de financiële positie van de gemeente, raden wij u aan om bij iedere begroting, bestuursrapportage en jaarrekening, alsmede bij raadsbesluiten met een materieel financieel effect, de (verwachte) ontwikkeling van de solvabiliteit en nettoschuldquote expliciet zichtbaar te maken. In aanvulling daarop raden wij u aan om de doorkijk van de financiële positie te verhogen naar vier jaar.

Nu is dat in de begroting 2026 nog twee jaar. In de tabel op de volgende pagina hebben wij een korte analyse opgenomen per kengetal, inclusief een doorkijk naar de begroting 2027 indien de huidige ambities worden gerealiseerd.

21 Samenvatting

Samenvatting

Onze analyse van uw financiële positie Kengetal

Jaarrekening

Begroting 2025

Realisatie 2025

Realisatie 2024

Begroting 2027

Analyse

129,0%

De werkelijke omvang van dit kengetal is beter dan begroot. Dat komt vooral doordat investeringen later zijn uitgevoerd dan waarmee in de begroting rekening was gehouden en omdat baten hoger uitvallen. Tegelijk stijgt de schuldquote wel ten opzichte van 2024 en wordt een verdere toename richting de kritische grens van 130,0% verwacht.

113,0%

De nettoschuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen laat eenzelfde trend zien als de reguliere netto schuldquote. Dit houdt in dat de komende jaren geen geld geleend zal worden ten behoeve van derde partijen.

25,0%

De solvabiliteit is beter dan begroot, maar lager dan vorig jaar. De verwachting is dat de daling zal doorzetten naar 25,0%. Voor een kleine eilandgemeente met een hoog ambitieniveau is dit een reëel aandachtspunt.

1,0%

De structurele exploitatieruimte lijkt een stabiel niveau te hebben. Kanttekening hierbij is dat in het verleden niet expliciet inzichtelijk werd gemaakt hoe hoog de incidentele baten en lasten waren. Ook ontbreekt binnen de gemeente eenduidig beleid wat incidenteel of structureel is.

0,0%

Het risico binnen de grondexploitaties zijn beperkt. De verwachte verliezen zijn al volledig voorzien en de looptijd, en daarmee de onzekerheid, van de actieve projecten is beperkt.

81,0%

Uw gemeente zit forst onder het landelijk gemiddelde en heeft formeel nog voldoende fiscale ruimte. Hiermee heeft u voldoende mogelijkheid om tekorten te dekken door middel van hogere lokale heffingen.

Informatiewaarde jaarverslag

Netto schuldquote

100,0%

72,7%

58,0%

Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

93,0%

66,1%

51,7%

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen Solvabiliteitsratio

30,0%

33,7%

35,4%

Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

Structurele exploitatieruimte

3,0%

3,5%

2,6%

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Grondexploitatie

0,0%

-0,6%

-2,5%

Bijlagen

Bijlagen Belastingcapaciteit

83,0%

80,3%

22 Samenvatting

Samenvatting

Onze analyse van uw weerstandsvermogen

Jaarrekening

In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2025. In dit onderdeel van de rapportage gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is.

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2025 fors is gedaald van 7,36 naar 2,82. Hiermee is het weerstandsvermogen nog steeds hoger dan norm van tussen 1,0-1,4 die uw raad vooralsnog heeft gesteld in de Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen. In de Nota is overigens opgenomen dat de gemeenteraad in de financiële verordening vaststelt welk waarderingscijfer de norm is voor het weerstandsvermogen. Dit heeft echter niet plaatsgevonden in de Financiële verordening gemeente Texel 2025. Daarom raden wij u aan om dit alsnog te doen, zodat invulling wordt gegeven aan de gevraagde kaderstelling in de Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen.

De wijze van berekenen van het weerstandsvermogen is aangepast De afname van het weerstandsvermogen komt vooral doordat de financiële omvang van de risico’s sterker is toegenomen dan de omvang van de beschikbare weerstandscapaciteit. De gewogen omvang van de risico’s is toegenomen van EUR 11,6 miljoen tot EUR 19,1 miljoen. Dit is een toename van EUR 7,5 miljoen of 65%. De belangrijkste reden hiervoor is dat het college op basis van een advies van de Raad van Openbaar Bestuur twee aanvullende risico’s heeft opgenomen dat de uitkering uit het gemeentefonds wordt ontvangen, flink zal afnemen door de herverdeling van het gemeentefonds. Tegenover de hogere risico’s staat ook een hogere beschikbare weerstandscapaciteit. Vorig jaar bedroeg deze EUR 20,7 miljoen, dit jaar EUR 22,7 miljoen. De belangrijkste reden van deze toename is dat de algemene reserve is toegenomen van EUR 12,0 miljoen naar EUR 13,6 miljoen. Het valt ons op dat deze toename is te danken aan het feit dat vorig jaar de algemene reserve van De Bolder niet werd meegeteld, en dit jaar wel. Hierdoor is de beschikbare weerstandscapaciteit aan het eind van dit jaar niet goed vergelijkbaar met die van vorig jaar.

23 Samenvatting

Samenvatting

Jaarrekening

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Grondexploitaties zijn geactualiseerd. Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van de grondexploitaties plaatsgevonden. Op de volgende pagina hebben wij de resultaten hiervan grafisch weergegeven.

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Fysiek domein

Bedrijfsvoering

Sociaal domein Bedrijfsvoering

De negatieve boekwaarde van de grondexploitaties is afgenomen met EUR 1,5 miljoen tot een bedrag van EUR 0,5 miljoen. De reden hiervoor is dat de opbrengsten, waaronder de grondverkopen, in 2025 lager zijn geweest dan de investeringen die gedaan zijn. Hieronder hebben wij dit samengevat.

Actieve grondexploitaties

2025

2024

Oosterend

0,3

0,6

De totale investeringen in 2025 bedroegen EUR 3,6 miljoen, waarvan ongeveer de helft is besteed aan het bouw- en woonrijp maken van de grondexploitatie Marsweg. In 2025 zijn geen eigen loonkosten toegerekend aan de grondexploitatie. Door de lage boekwaarde is er ook een zeer beperkt bedrag aan rente op de exploitaties geboekt.

Oudeschild

0,0

0,1

De Cocksdorp

0,1

Marsweg

1,5

Gezondheidsplein Den Burg Zuid

0,3

0,2

Tegenover de investeringen staan opbrengsten voor een totaalbedrag van EUR 1,7 miljoen. Deze kunnen als volgt worden gespecificeerd:

De Kompas

0,0

Totaal

2,2

2,5

Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Verwacht resultaat actieve grondexploitaties verbeterd Het totaal te verwachten resultaat van alle actieve grondexploitaties samen op eindwaarde bedraagt EUR 2,2 miljoen negatief. Vorig jaar was dit nog EUR 3,3 miljoen negatief. In dit bedrag zat toen ook nog de in 2025 afgesloten exploitatie Jan Drijverschool. Zonder dit project bedroeg het totaal te verwachten resultaat vorig jaar EUR 2,5 miljoen. Dit kan als volgt worden gespecificeerd (bedragen in EUR 1,0 miljoen):

Opbrengst

Bedrag in EUR miljoen

Verkoop grond

1,0

Subsidies

0,6

Exploitatiebijdragen

0,1

Met de investeringen en verkopen is een afname van EUR 1,9 miljoen verklaard. Het resterende verschil van EUR 0,4 miljoen in de boekwaarde wordt veroorzaakt door het afsluiten van de exploitatie Jan Drijverschool. Dit heeft EUR 0,4 minder verlies opgeleverd dan verwacht werd.

Hieruit blijkt dat de belangrijkste reden van de positieve ontwikkeling de bijstelling van de exploitatie Oosterend is. Door deze bijstelling is het verwachte eindresultaat van deze exploitatie verbeterd van EUR 0,6 miljoen negatief naar EUR 0,3 miljoen negatief. Dit komt vooral omdat de gronden tegen hogere prijzen worden verkocht dan verwacht. Tevens is een subsidie ontvangen om versnelling van de woningbouw mogelijk te maken.

24 Samenvatting

Samenvatting

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Fysiek domein

Bedrijfsvoering

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein

25 Samenvatting

Samenvatting

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Verwacht verlies ontwikkeling Fonteinschool in resultaatbestemming In de begroting 2025 is een bedrag meegenomen van EUR 1,0 miljoen voor het verwachte verlies dat de gemeente maakt bij het herontwikkelen van de voormalige Fonteinschool. Dit verlies mag volgens het BBV pas in de jaarrekening worden meegenomen, nadat de bijbehorende grondexploitatie door de raad is geopend. Dit heeft niet plaatsgevonden in 2025. Daarom wijkt de begroting op dit punt af van de werkelijkheid.

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Fysiek domein

Bedrijfsvoering

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Interne beheersing

Om toch invulling te geven aan de financiële kaderstelling door de gemeenteraad, heeft het college in de jaarstukken voorgesteld om het positieve verschil tussen begroting en jaarrekening dat door het nog niet openen van de grondexploitatie veroorzaakt is, op te nemen in een bestemmingsreserve. Als uw raad hierop positief besluit, dan zal dit in de jaarrekening 2026 worden verwerkt. Grond Marsweg deels intern overgedragen Omdat de gemeente de vastgoedexploitatie binnen de ontwikkeling Marsweg Noord intern zal organiseren, heeft er in 2025 een interne grondlevering plaatsgevonden Op deze grond zullen naar verwachting 25 sociale huurwoningen worden gerealiseerd die (tijdelijk) door de gemeente zullen worden verhuurd.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Texel&id=3cec1609-151b-456e-9462-0ea84820d2e3