Bijlage - Rapport landschappelijke inpassing

Regelstation Texel Zuid-Eierland

Landschappelijke inpassing Urban Synergy | 17 oktober 2022

Opgave Liander is voornemens om het elektriciteitsnet in de gemeente Texel uit te breiden met een nieuw regelstation. De uitbreiding van het net is noodzakelijk omdat de vraag en het aanbod van elektriciteit in deze gemeente toeneemt. Het betreft een kleinschalige ontwikkeling van minder dan 500 m2, buiten bouwvlak in landelijk gebied. De provincie heeft aangegeven dat artikel 6.59 van de omgevingsverordening van toepassing is, waardoor een goed onderbouwde ruimtelijke inpassing van belang is.

Ligging beoogde locatie nieuw regelstation op Texel

De beoogde locatie voor het nieuwe regelstation ligt aan de Postweg, ten noordoosten van het vliegveld Texel International Airport. Tussen de beoogde locatie voor het nieuwe regelstation en het bestaande vliegveld ligt een perceel waar Rednose een hangar gaat ontwikkelen. Qirion en Liander hebben Urban Synergy gevraagd om dit landschappelijk inpassingsplan te maken voor het nieuwe regelstation. De gemeente Texel wordt betrokken bij het opstellen van dit inpassingsplan.

Het nieuwe regelstation aan de Postweg bevindt zich naast de nieuwe ontwikkeling van de Rednose hangar

Regelstation Regelstations worden op onderstations aangesloten. Ze zorgen voor verdeling van een gemiddelde hoeveelheid vermogen op middenspanning en voor de spanningsregeling om de kwaliteit van de levering bij de eindgebruikers op peil te houden. Transformatorhuisjes en middelgrote windmolenparken, zonneweiden en industriële klanten worden op deze regelstations aangesloten. In dit geval gaat het om een regelstation zonder omzetfunctie, deze komen op locaties waar alleen spanningsregeling noodzakelijk is. Het gebouw is modulair opgebouwd en heeft als belangrijkste modules de transformatorruimte, de middenspanningschakelruimte en ondergrondse kabels. De stations van Liander worden standaard ontworpen met rode bakstenen en een donkere plint op de gevels. Afhankelijk van de omgeving kan er gekozen worden voor alternatieven, zie hiernaast. Aan de Postweg te Texel is een 10kV regelstation gepland.

Aanzicht standaard modulair station en mogelijke gevelbekleding

Modulaire opbouw van de verdeelstations

Ruimtelijke analyse

Historische onderlegger Voordat Texel de eilandvorm kreeg die we vandaag kennen, hebben er diverse grote transformaties plaatsgevonden. Voornamelijk veroorzaakt voor natuurlijke landschapsvormende processen, regelmatig bijgestuurd door de mens die het land in gebruik nam. Strandpolder Eierland De beoogde locatie voor het regelstation ligt in de Polder Eierland, een van de grootste inpolderingen op Texel. In de 17e eeuw werd de zanddijk tussen de Hoge Berg en Eierland aangelegd. De hierachter ingesloten strandvlakte vormde de strandpolder Eierland. Functioneel ontworpen landschap Het landschap van polder Eierland is, net als andere landaanwinningen en droogmakerijen, ontworpen vanuit functionaliteit. Dit landschap kent daardoor een rigide lijnenspel; de bebouwingslocaties versterken die structuur. Lange waterassen met erfbeplantingen geven het polderlandschap een formele dramatiek. De strandpolders op Texel zijn opvallend open, bomen en beplanting zijn niet nadrukkelijk aanwezig in het lijnenspel van de polder. Oude kreken nog zichtbaar Oude natuurlijke kreken doorbreken het functionele ordeningspatroon van de strandpolders. Hiermee is de historische onderlegger nog zichtbaar in het huidige landschap. Beeld van Texel, gemeente Texel, 2013

Schetsen ontstaan strandpolder in Texel’s landschap

Schets huidige strandpolder Ontworpen identiteit: continueren Beeldkwaliteitsplan, 2013

Karakteristiek strandpolder Ruimtelijke karakteristiek strandpolder • Grootschalige rationele opbouw • Regelmatige en rechtlijnige verkaveling • Rechte wegen in grote vierkanten • Grote losse erven langs de wegen • Zeer open karakter • Duinen en dijken als begrenzingen en decor • Oude kreken doorbreken het strakke grid

“Dit moderne landschap biedt ruimte voor vernieuwing”

Leidraad Landschap en Cultuurhistorie N-H, Provinicie Noord-Holland, 2018 Nieuwere aandijkingen ‘Strandpolders’ (3)

Uitgangspunten vanuit landschap:

• Sluit aan bij de orthogonale structuur van de polder:

grootschalige opzet, regelmatige en rechtlijnige verkaveling, losse erven

• Behoud het open karakter van de polder:

ontwikkeling aan de polderlinten, met afstand tussen de kavels

• Behoud en versterk de leesbaarheid van het landschap:

open strandpolder met zicht op dijken en duinen als decor, nieuwe erven kunnen een menselijke schaal toevoegen en de leesbaarheid versterken

Zeer open karakter aandijking Eierland (3)

Aanvullende kansen ecologie:

Onderzoek mogelijkheden herstel oorspronkelijke kreken

• Aanleg flauwe natuurvriendelijke oevers met natuurlijke oeverbeplanting • Beplanting altijd inheems en gebiedseigen

Historische onderlegger Ontwikkelingen aan de Postweg Door de tijd heen hebben de erven aan de Postweg zich ontwikkelt: vaak uitgebreid en soms zijn erven aan het lint toegevoegd. De verkavelingsstructuur is door de tijd heen grootschaliger geworden, hiermee is ook het slotenpatroon op veel plekken veranderd en minder fijnmazig (en dus minder leesbaar) geworden.

Uitgangspunten vanuit cultuurhistorie:

• Behoud en versterk de leesbaarheid van het polderlandschap leesbaarheid bebouwingslint/korrels, duinen als decor

• Onderzoek mogelijkheden herstel oorspronkelijke sloten en kreken zichtbare watergangen, natuurlijke oevers in dwarsrichting van de polder (n.v.t. op beoogde locatie)

1800

1950

Heden

Waterstructuur Polder Eierland De afwatering van de strandpolders loopt voornamelijk van de stuifdijk in zuidoostelijke richting af naar het Eijerlands kanaal, haaks op de lengterichting van de hoofdwegen. Rondom het vliegveld is deze structuur grotendeels verdwenen wat de polderstructuur moeilijk beleefbaar maakt. Het beeldkwaliteitsplan “Texel in ontwikkeling” geeft de aanbeveling om de verdwenen sloten te herstellen, en sloten te verzien van bredere ecologische oevers in de dwarsrichting van de polder. Op de beoogde locatie is de slotenstructuur echter nauwelijks veranderd, waardoor hier geen aanleiding tot het toevoegen of uitbreiden van watergangen is. Wat betreft herstel en versterking van de waarde van de oude kreken, liggen er veel kansen om het landschap te versterken, echter ligt dit niet nabij de beoogde locatie van het regelstation, en dus niet voor de hand om die opgave mee te koppelen.

Kaarten via Topotijdreis.nl

Oorspronkelijke waterstructuur Eierland

Karakteristieken van het lint

Duinrand

Postweg

Karakteristiek Postweg • Bebouwing aan het lint, waardoor polder open blijft • Losliggende erven in lijn met de verkaveling, met ruime afstanden ertussen • Zichten tussen erven door naar open landschap, dijken en duinen • Diversiteit aan functies • Zeer verspringende rooilijn

Uitgangspunten erven: Dijk

• Sluit aan bij karakteristieken van de erven aan de Postweg (inrichting, orientatie, uitstraling, materialisatie) • Versterk de karakteristieken waar mogelijk

Beoogde locatie aan het lint

Woningen Bedrijven Verblijfsrecreatie Vliegveld Locatie regelstation

Po s

tw eg

Rednose hangar

Slu

fte

rw eg

Wonen Verblijfsrecreatie Agrarisch

Beoogde locatie regelstation Geplande hangar Vliegtuig onderhoud Luchtvaart fotografie Texel Air Luchtvaart- en oorlogsmuseum Hotel & restaurant Zweefvliegclub Hangar/ verkeersleiding

Tankstation

Bedrijf

Silhouet locatie

bestaande hangars vliegveld

geplande hangar

locatie regelstation

woonerf camping

Uitgangspunten silhouet:

Toekomstige locatie van het station, gezien vanaf de Hoofdweg (zicht ri. noordelijke duinrand) Het regelstation heeft een zeer bescheiden silhouet t.o.v. de duinen

• Ontwerp het silhouet van de bebouwing op het erf • Behoud zicht op en/of context met achterliggende duinen

Karakteristieken van de erven Het beeldkwaliteitsplan maakt onderscheid tussen verschillende soorten erven in de strandpolders: boerenerven, burgererven en bedrijfskorrels. In de Eierlandse polder zijn de boerenerven grootschalig. Er is sprake van een expositie van boerderijarchitectuur uit andere delen van Nederland. De boeren die zich vestigden in de polder namen namelijk hun eigen boerderijtype mee en gaven de boerderij de naam van waar ze vandaan kwamen. De boerenerven in de strandpolders hebben daardoor geen overeenkomst in bebouwingskenmerken. De ‘korrels’ hebben wel herkenbare kenmerken: de (stolp)boerderijen hebben een opvallend silhouet van kappen. Het woonhuis en de bijgebouwen vormen een ensemble op het erf. Elke korrel heeft een grote “groene voeten”: landschappelijke beplanting met grote bomen en hagen die een eenheid maken van gebouwen en buitenruimte.

Uitgangspunten erfbebouwing:

• Architectuur en materiaalgebruik passend in de karakteristiek van het landschap • Karakteristieke erfbebouwing behouden • Erfbebouwing ontwerpen als een samenhangend ensemble Beeldkwaliteitsplan Texel, Gemeente Texel, 2013

Burgererven, het tweede type erf, kent kleine en uiterst sobere woongebouwen. Elk huis heeft zijn geheel eigen stijl omheining of omlijsting.

Burgererven langs de Postweg

Boerderijschuren: rode/lichtgrijze baksteen; laag zadeldak; rode dakpannen en witte/grijze dakplaten

Karakteristieken van ‘bedrijfskorrel’ Het regelstation wordt onderdeel van de bedrijfskorrel aan de Postweg. De meeste bedrijfsgebouwen van vliegveld Texel hebben een loodsachtige uitstraling. Dit geldt voor de hangars, de zweefvliegclub, het paracentrum en het Luchtvaart- en Oorlogsmuseum. Hotelrestaurant De Vlijt vormt het meest opvallende gebouw van het vliegveldterrein. Over het algemeen hebben alle bedrijfsgebouwen in de nabije omgeving een relatief sober uiterlijk. Gevels zijn vaak uitgevoerd in grijs of witte beplating, of met een lichtrode of grijze baksteen. Daken zijn meestal grijze of zwarte platen, bij boerderijschuren soms rode dakpannen. Qua volume zien we relatief lage loodsen en schuren van één laag plus een laag zadeldak van grijs of witte beplating.

Bedrijfsgebouwen met gesloten uitstraling: plat of laag zadeldak; grijs en wit plaatmateriaal; verticale accenten op de gevel; geen of kleine ramen

Uitgangspunten bedrijfskorrel: • Loodsachtige uitstraling • Relatief laag • Sober uiterlijk Bedrijfsgebouwen voor bezoekers: plat dak, grijze/gele/rode baksteen, iets grotere ramen

Beplantingsstructuur aan het lint Beplanting is vooral bij erven te vinden waarbij het aan de woningen en/of schuren gekoppeld is. Er is geen beplantingsstructuur langs wegen en watergangen en de aanwezige loodsen staan kaal in het landschap. Aan en in de watergangen staan op veel plekken rietkragen, dit voorkomt tevens dat er teveel water verdampt en zoveel mogelijk in het gebied/op het eiland kan worden gehouden.

Omdat het landschap een zeer open karakter heeft, ligt een inpassing waarbij het station door veel en dichte beplanting volledig uit het zicht wordt genomen niet direct voor de hand, omdat dit impact heeft op de waardevolle doorzichten door het bebouwingslint.

Uitgangspunten beplanting:

• Geen dichte erfbeplanting om bebouwing volledig uit het zicht te nemen • Eventueel zij- en voorerf beplanting om een erf te omkaderen Weinig tot geen beplanting bij de loodsen langs de Postweg:

Variatie aan beplantingsstructuren bij erven langs de Postweg:

Zij- en voorerf beplanting door duingras

Gesnoeide brede heg langs erf

Bosschage van bomen en hoge struiken

Bosschage van bomen en hoge struiken Zijerf met gesnoeide heg en wat kleinere Duingras beplanting aan zijkant erf langs erf bomen

Geen beplanting bij loods aan Postweg

Rietbeplanting in sloot

Conclusies analyse UITGANGSPUNTEN VOOR INPASSING Positionering in het landschap • Behoud open karakter met doorzichten naar dijken en duinen door losse erven met afstand tussen de kavels • Ontwerp het silhouet van de bebouwing op het erf • Sluit aan op het ensemble van het vliegveld Vormgeving regelstation • Ontwerp in samenhang met het vliegveld ensemble • Sluit aan bij de karakteristieken van de aanwezige bedrijfskorrel: loodsachtige uitstraling, relatief laag, sober uiterlijk Inrichting terrein • Weinig tot geen erfbeplanting, eventueel op zij- en voorerf om erf te omkaderen • Beplanting altijd inheems en gebiedseigen • Bij watergangen natuurvriendelijke oevers met natuurlijke oeverbeplanting zoals riet

Inpassingsvoorstel

Positionering Bestrating en toegangsweg Inrichting terrein Transformatorstation maakt ruimtelijk gezien onderdeel uit van het vliegveld ensemble Duinrand

Eenvoudige sobere materialisatie aansluitend op omgeving

Duinrand

4.20 Postweg Postweg

Postweg

Postweg Slufterweg

Muyweg

Slufterweg

Muyweg

Huidige situatie

positionering transformatorstation

Grasbetontegels op parkeerplaatsen: maakt waterinfiltratie mogelijk en draagt bij aan verkoeling

Bestrating rondom het station: grijze betonklinkers, keiformaat

Eenvoudig gaasmathekwerk, dennengroen

Nieuwe situatie

Nieuwe hekwerken steken niet verder het landschap in dan de huidige hekwerken van het bestaande vliegveld ensemble

Inheemse beplanting

geplande locatie nieuwe hangar transformatorRednose station

Dijk

bestaande hekwerken vliegveld ensemble

Voor de bestrating op de terreinen van Liander en TenneT worden beton klinkers met grijstint gebruikt. Dijk

maximale rooilijn nieuwe hekwerken

Haag, eenstijlige meidoorn: een besdragende soort die in de bloeifase voedsel aan insecten biedt en in het najaar aan vogels (beeld: tuinplanten.nl)

Bloemrijk graslandmengsel M1 van Crudthoeck (beeld: www.Cruydthoeck.nl)

4.20

Vormgeving regelstation Architectuur en materiaalgebruik functioneel en sober passend bij de materiaalstaat van de omgeving

www.hansestaalbouw.nl

www.dakengevelsystemen.nl

www.dakengevelrenovatie.nl

Materiaal gevels middenspannings ruimte en secundaire ruimte: stalen gevelbeplating, horizontaal uitgevoerd. Kleur: middengrijs, richtlijn ral 9008. Geen hoekpasstukken op de hoeken gebruiken: er zijn horizontale delen die in 45 graden op de hoeken naadloos aansluiten.

Materiaalstaat omgeving

www.onlinetuinhout.nl

Materiaal gevels transformatorruimte: betongevels (standaard Liander)

www.texelgeeftenergie.nl

Groen dak met zonnepanelen: waterinfiltratie, luchtverkoeling, energieopwek & tevens duurzame aanblik vanuit de lucht

Plattegrond inpassing pe

rce e

lsg ren

s(

64

x4

7m

) Onderhoudsstrook 1m breed, gras

Toegang alleen te gebruiken t.b.v. transformator wissel

Meidoorn haag niet-diepwortelend, ca. 1m breed, bijv. Crataegus monogyna MS ruimte

Hekwerk 1m hoog, dennengroen

an

de

Po s

tw eg

ve nt we g

Sec ruimte

Bloemrijk grasland, bijv. mengsel M1 van Cruydthoeck

va n

be

sta

Trafo

Geplande hangar Rednose

idi hu

Bestaande hangar vliegveld

ge

roo

ilij

nv an

he kw erk

en

vli eg

ve ld

uit

br eid

ing

Parkeerplaatsen (grasbetontegels)