Bijlage 2 - Rapport systeemstudie Texel, presentatie resultaten Royal Haskoning DHV

Congestie op het eiland Dit scenario verhevigt de behoefte aan verzwaring van het net op Texel. Ook wanneer er andere vormen van flexibiliteit worden ingezet, die we hieronder bespreken, dan blijft de behoefte aan verzwaring bestaan.

Gas In dit scenario is geen aardgas of groen gas voorzien. Dit zou betekenen dat het gasnet op den duur moet worden verwijderd door de netbeheerder, zoals de regel is voor kabels en leidingen die niet meer in gebruik zijn.

5.5

Flexibiliteit

In plaats van uitbreiding van de Wadkabel of, indien Texel strikt zelfvoorzienend wenst te worden, in plaats van gebruik van de Wadkabel, zijn ook andere opties voorstelbaar om de nodige flexibiliteit te bieden. Het is belangrijk om op te merken dat ook met inzet van de huidige Wadkabel en daarnaast grootschalige opwek met zon en wind het niet mogelijk is om maximale elektrificatie te faciliteren zonder daarnaast voorzieningen voor flexibiliteit. Immers, de piekvraag is te groot voor de Wadkabel en op piekmomenten is er ook niet per se lokaal aanbod vanuit zon en wind. Anders gezegd: meer opwek niet de oplossing wanneer de Wadkabel een knelpunt vormt, de oplossing is gelegen in uitbreiding van de Wadkabel of nieuwe vormen van flexibiliteit.

Elektriciteitsverbruik reduceren, vraagverschuiving en slim laden Om de pieken in het elektriciteitsverbruik binnen de capaciteit van de Wadkabel te brengen, zou op jaarbasis 4% gereduceerd of verschoven moeten worden.

Batterij Om het elektriciteitsoverschot van de zomer naar de winter te brengen, zou een batterij nodig zijn met een vermogen van 95 MW en een opslagcapaciteit van 45 GWh. Dit beschouwen we als een onrealistische grootte. Ter referentie: deze opslagcapaciteit komt overeen met circa 700.000 elektrische auto’s. Ook bij een andere mix van zon een wind blijft de benodigde batterij onrealistisch groot. Wanneer de batterij wordt ingezet om pieken af te schaven om ze binnen de capaciteit van de huidige Wadkabel te brengen, dan zou de batterij 36 MW en 165 MWh groot moeten zijn. Dit beschouwen we als zeer groot, maar niet geheel onrealistisch. Het komt overeen met ruim 2500 elektrische auto’s.

15 september 2023

SYSTEEMSTUDIE TEXEL

BJ1866IBRP001F01

28

Projectgerelateerd

Conversie en seizoensopslag De behoefte aan seizoensopslag is in dit scenario groter dan in het scenario met groen gas. Dezelfde overwegingen zijn echter van toepassing: warmteopslag heeft het nadeel dat een wko en een warmtenet aangelegd moeten worden en alsnog warmtepompen nodig zijn voor het opwaarderen van de opgeslagen warmte. De route met waterstof is erg kostbaar.

Curtailment Als de pieken in netto teruglevering worden begrensd tot de maximale capaciteit van de Wadkabel (61 MVA), dan zou in dit scenario 98% van de elektriciteitsproductie kunnen worden teruggeleverd en 2% niet.

15 september 2023

SYSTEEMSTUDIE TEXEL

BJ1866IBRP001F01

29

Projectgerelateerd

6

Scenario overbrugging

In dit scenario onderzoeken we de mogelijkheden van de energietransitie binnen de huidige capaciteit van de bestaande Wadkabel. Liander verwacht dat uitbreiding van de Wadkabel circa tien jaar zal duren vanaf het moment van besluitvorming tot vergunningsaanvraag en uiteindelijke realisatie. Gedurende deze periode zal de energietransitie niet stilstaan, door landelijke trends zal er beweging zijn in energievraag en -aanbod, en ook gemeente Texel, de eilandbewoners en lokale ondernemers zullen aan de slag willen met plannen voor verduurzaming. De vraag is in hoeverre de capaciteit van de huidige Wadkabel beperkingen oplevert voor deze trends en plannen. Zoals eerder aangegeven is de maximale capaciteit om elektriciteit te leveren aan Texel nu 31 MVA en om terug te leveren 61 MVA. De huidige pieken zijn berekend op respectievelijk 18 en 9 MVA. Dat betekent dat er nog enige ruimte is voor ontwikkelingen, aangenomen dat het net op het eiland zelf daartoe uitgerust wordt.

6.1

Energievraag

De verwachte trends en doelstellingen gelden als uitgangspunten voor het overbruggingsscenario. Gebouwde omgeving 25% elektrificatie (hybride) in 2030 Voor woningen mogen vanaf 2026 geen cv-ketels meer verkocht worden, tenzij hybride in aanvulling op een warmtepomp. In 2030 zou in Nederland circa een kwart van de cv-ketels kunnen zijn vervangen door hybride warmtepompen, en in principe geldt dit ook voor Texel. De warmtevraag zal dus deels elektrificeren. Tegelijk kan door isolatie de energievraag – gas of elektriciteit – verminderd worden. We gaan uit van 5% reductie. Ondernemers op Texel zetten zich in voor het verduurzamen van onder meer vakantieparken en restaurants. Net zoals bij woningen, zal er een trend zijn om gebouwverwarming (deels) te elektrificeren. We gaan hier eveneens uit van een kwart elektrificatie in 2030 en 5% besparing.

Mobiliteit 20% en ov 100% elektrificatie in 2030 De verwachting is dat er in 2030 in Nederland 1,9 miljoen elektrische auto’s rondrijden, ongeveer 20% van het wagenpark.14 We nemen aan dat deze trend ook zal gelden voor toeristen en ook voor de inwoners van Texel. Voor vrachtverkeer en mobiele werktuigen nemen we ook 20% elektrificatie aan. Voor het openbaar vervoer gaan we uit van 100% elektrificatie, in lijn met het Bestuursakkoord Zero Emissie Busvervoer.

TESO in voorbereiding voor elektrificatie TESO is aan de slag met elektrificatie. De volgende nieuwe veerboot komt rond 2033 in de vaart en TESO overweegt om dan te investeren in een volledig elektrisch voortgestuwde veerboot. TESO heeft de voorbereidingen hiervoor al in gang gezet en is in gesprek met netbeheerder Liander over een verzwaring van de stroomaansluiting op de veerhavens. TESO heeft dit tijdig aangegeven, opdat Liander in een vroeg stadium de impact en noodzakelijke aanpassingen op het elektriciteitsnet in kaart kan brengen en eventuele werkzaamheden starten.15

14 15

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/auto/overheid-stimuleert-milieuvriendelijker-rijden https://www.teso.nl/over-teso/nieuws/duurzame-bereikbaarheid-texel/

15 september 2023

SYSTEEMSTUDIE TEXEL

BJ1866IBRP001F01

30

Projectgerelateerd

In hoeverre de aanvraag voor de aansluiting doorwerkt op de beschikbare capaciteit, daarover is in dit onderzoek geen duidelijkheid verkregen. Op het moment is er netcongestie en worden geen nieuwe aansluitingen uitgegeven, en wanneer capaciteit beschikbaar komt, dan zal dit worden aangeboden aan de eerstvolgende op de wachtlijst. Niettemin is het voorstelbaar dat de netbeheerder op een gegeven moment wel rekening houdt met deze aansluiting en er in praktijk nog geen gebruik van wordt gemaakt tot rond 2033. Dit zou betekenen dat er significante capaciteit ongebruikt blijft. Ook na 2033 kan dit het geval blijven, namelijk als één elektrische boot in de vaart is genomen tegenover een aansluiting die al berekend is op twee.

Industrie en landbouw 10% elektrificatie in 2030 Bij industrie en landbouw gaan we uit van een trend naar 10% elektrificatie in 2030.

Per energiedrager Deze uitgangspunten resulteren in een totale energievraag van 1211 TJ. Dit is 10% minder dan de huidige energievraag, wat vooral komt door de efficiëntiewinst bij elektrificatie. Uitgesplitst naar energiedrager is de vraag opgebouwd uit 461 TJ aardgas (38%), 51 TJ van biomassa (4%), 341 TJ van elektriciteit (28%), 354 TJ van fossiele brandstoffen bijgemengd met 5 TJ biobrandstoffen (samen 30%). Merk op dat de elektriciteitsvraag in dit scenario groeit van de huidige 271 TJ naar 341 TJ. Dit is een toename van 26%.

6.2

Energie-aanbod

Zon en wind Zoals besproken in 4.2, zijn er in de RES geen zoekgebieden aangewezen op Texel voor zonnevelden of windparken. Die passen niet binnen bestaande kaders uit de regelgeving. Wel is er nog potentie voor zon op dak en op parkeerterreinen. Samen met het bestaande aanbod vanuit zon en wind, kan de totale lokale elektriciteitsproductie op 307 TJ uitkomen. Het is wel een opgave om dit te realiseren, immers alle geschikte plekken moeten daadwerkelijk worden benut.

Groen gas Er is enige groei van groen gas of biomassagebruik voorzien. Dit kan van Texel zelf komen of deel uitmaken van het gas dat via buizen naar Texel wordt aangevoerd.

6.3

Jaarbalans, seizoensbalans en piekvermogens

Jaarbalans Op jaarbasis is 307 TJ aan opwek van elektriciteit tegenover 341 TJ aan vraag. Texel is dus niet energieneutraal in dit scenario.

15 september 2023

SYSTEEMSTUDIE TEXEL

BJ1866IBRP001F01

31

Projectgerelateerd

Seizoensbalans Wanneer we kijken naar de verdeling over de seizoenen, dan valt op dat in dit scenario de elektriciteitsvraag met name in de winter begint toe te nemen. Dit komt doordat de warmtevraag deels ingevuld wordt door elektriciteit. In de winter is er een tekort, in de zomer is er een overschot.

Figuur 20: Elektriciteitsvraag en aanbod door het jaar heen in weektotalen in het overbruggingscenario

Piekvermogens De gedeeltelijke elektrificatie geeft een piekvermogen in de vraag van 23 MW en de groei in zonnepanelen geeft een piek in het aanbod van 71 MW. De maximale netto aanlevering is 23 MW en het maximale netto teruglevering is 62 MW. Onderstaande figuren geven twee weken met extremen weer: het eerste met grote vraagpieken, en het tweede met grote aanbodpieken.

Figuur 21: Een week in het jaar waarin de wadkabel maximaal moet terugleveren in het overbruggingscenario

15 september 2023

SYSTEEMSTUDIE TEXEL

BJ1866IBRP001F01

32

Projectgerelateerd

Figuur 22: Een week in het jaar waarin de wadkabel maximaal moet terugleveren in het overbruggingscenario

6.4

Infrastructuur

Wadkabel kan trends voor elektrificatie in 2030 niet faciliteren De netto piekvermogens komen neer op maximaal 26 MVA in aanlevering. Dit blijft in principe binnen de capaciteit van de Wadkabel. Met de beoogde aansluiting voor TESO erbij zou de beschikbare capaciteit van de Wadkabel echter worden overschreden. Grofweg zijn de aannames 25% elektrificatie in de gebouwde omgeving en 20% in mobiliteit; rekening houdend met de aansluiting voor TESO kan ongeveer 13% elektrificatie in beide sectoren kan worden gefaciliteerd. Hoe dan ook is een voorwaarde dat het net op het eiland op deze ontwikkelingen wordt toegerust. De maximale teruglevering komt neer op 75 MVA, wat groter is dan de capaciteit van de Wadkabel van 61 MVA. Dit betekent dat de potentie aan zonne-energie op Texel niet geheel gefaciliteerd kan worden met de huidige Wadkabel, of althans de pieken in de teruglevering. De opgewekte elektriciteit kan wel bijna geheel getransporteerd worden (zie curtailment onder 6.5).

Congestie op het eiland Voorwaarde om de Wadkabel daadwerkelijk tot maximale capaciteit te kunnen gebruiken, is dat het net op het eiland dergelijke elektriciteitsstromen ook kan verwerken. Specifiek noemen we station Den Burg, waar de Wadkabel aanlandt, en dat uitbreiding behoeft om de capaciteit van de Wadkabel ten volle te kunnen benutten. Aanpak van de netcongestie op het eiland is noodzakelijk om de trends in elektrificatie te faciliteren. Mogelijk dat woningen wel over kunnen op een hybride warmtepomp binnen hun huidige aansluitcapaciteit. Dienstverlening zal waarschijnlijk grotere aansluitingen nodig hebben, zowel voor warmtepompen als voor laadpalen voor elektrisch vervoer, en daarvoor is nu geen capaciteit beschikbaar. Ook voor verdere ontwikkeling van hernieuwbare opwek is aanpak van de netcongestie essentieel.

15 september 2023

SYSTEEMSTUDIE TEXEL

BJ1866IBRP001F01

33

Projectgerelateerd

Gas De gasvraag neemt af, dus zijn er geen knelpunten te verwachten.

6.5

Flexibiliteit

Het lijkt niet mogelijk om alle ontwikkelingen op het vlak van elektriciteit te faciliteren voordat de Wadkabel is uitgebreid. Het is belangrijk om op te merken dat meer opwek van zon en wind daarvoor niet de oplossing is. Immers, op momenten met piekvraag is er niet per se lokaal aanbod vanuit zon en wind. De vraag is of er oplossingen mogelijk zijn in flexibiliteit. We wijzen erop dat daarbij sowieso het net op het eiland versterkt moet worden.

Elektriciteitsverbruik reduceren, vraagverschuiving en slim laden Om de pieken in het elektriciteitsverbruik binnen de capaciteit van de Wadkabel te brengen, inclusief elektrificatie van TESO, zou op jaarbasis minder dan 1% gereduceerd of verschoven moeten worden. Het faciliteren van alle ontwikkelingen ligt dus, in ieder geval tot 2030, niet ver buiten bereik. Het gaat om korte pieken en kleine hoeveelheden energie. Met enige flexibiliteit is er perspectief. Flexibiliteit zou gezocht kunnen worden bij de TESO. Allereerst moet duidelijkheid komen in hoeverre de beoogde aansluiting beslag zal leggen op de capaciteit van de Wadkabel voordat er daadwerkelijk elektrische boten in de vaart zijn genomen. Ook is het mogelijk dat er na 2033 een tijdlang één elektrische boot vaart, met een aansluiting berekend op twee. Mogelijk is op deze punten ruimte te vinden terwijl TESO onverminderd aan haar planning kan vasthouden. Ook bij andere Texelaars zou flexibiliteit gezocht kunnen worden. Met een energiemanagementsysteem (EMS) kan de elektriciteitsvraag van verschillende gebruikers gecoördineerd worden, zodat de er minder hoge pieken zijn in het verbruik. Nieuwe grootverbruikers kunnen een groepscontract of non-firm ato aangaan met de netbeheerder, oftewel een overeenkomst waarin het vermogen collectief of flexibel is afgesproken.

Hierbij kan een energiemanagementsysteem ook behulpzaam zijn. Zo kan meer efficiënt gebruik gemaakt worden van de bestaande netcapaciteit en kunnen nieuwe ontwikkelingen worden gefaciliteerd terwijl de netbeheerder de zekerheid heeft dat de gelijktijdige elektriciteitsvraag binnen de netcapaciteit blijft, meer specifiek de capaciteit van de Wadkabel. In hoeverre dit ook kan helpen om de huidige netcongestie te verlichten, is niet meteen duidelijk, want daarvoor zou moeten worden ingezoomd op de specifieke, plaatsgebonden congestie en de aansluitingen die daaronder vallen. Hier is alleen gekeken naar het eiland als geheel in relatie tot de Wadkabel.

Batterij Wanneer de batterij wordt ingezet om vraagpieken af te schaven en binnen de capaciteit van de huidige Wadkabel te brengen met reservering voor TESO, dan zou de batterij 4 MW en 6 MWh groot moeten zijn. Wanneer de batterij ook wordt ingezet om aanbodpieken te schaven, dan zou de batterij iets groter moeten zijn, namelijk 5 MW en 11 MWh. Deze groottes beschouwen we wel als realistisch. Ter referentie: de opslagcapaciteit komt overeen met circa 150 elektrische auto’s, het vermogen met circa 3000 snelladers. Een dergelijke batterij vergt wel een investering en de vraag is wie hiervoor uiteindelijk de 15 september 2023

SYSTEEMSTUDIE TEXEL

BJ1866IBRP001F01

34

Projectgerelateerd

kosten moeten dragen. Bovendien is de vraag hoe de inzet ervan praktisch te regelen is. Een netbeheerder mag niet in een dergelijke voorziening investeren noch deze beheren, omdat ze dan ook energie op het net zou zetten en zou acteren als energieleverancier, terwijl die functies juist gescheiden moeten blijven. En wanneer een netbeheerder externe aanbieders van flexibiliteit wil aanroepen voor congestiemanagement, dan dient er marktwerking te zijn met meerdere, concurrerende aanbieders.

Conversie en seizoensopslag Conversie en opslag vormen geen geschikte route om de elektrificatie te faciliteren.

Curtailment Curtailment is geen oplossing voor het capaciteitstekort voor elektrificatie van de vraagzijde, maar is gericht op de aanbodzijde. Als de pieken in netto teruglevering worden begrensd tot de maximale capaciteit van de Wadkabel (61 MVA), dan zouden in dit scenario slechts enkele pieken afgetopt moeten worden en kan vrijwel alle hier voorziene elektriciteitsproductie worden teruggeleverd (afgerond 100%). Zoals eerder opgemerkt, moet de netinfrastructuur op het eiland dan wel worden toegerust om vermogens op te nemen en te transporteren naar gebruikers op Texel of via de Wadkabel naar het vasteland.

15 september 2023

SYSTEEMSTUDIE TEXEL

BJ1866IBRP001F01

35

Projectgerelateerd

7

Conclusies en aanbevelingen

We hebben in dit onderzoek het huidige energiesysteem van Texel gereconstrueerd en drie toekomstscenario’s opgesteld. Twee daarvan hebben ‘duurzaam en zelfvoorzienend’ als vertrekpunt en één is een tussenscenario voor 2030. We hebben geanalyseerd wat de mogelijkheden zijn voor verduurzaming van de vraag en of daarbij voldoende potentie is vanuit lokale energiebronnen, daarna hebben gekeken naar de seizoensbalans en piekvermogen, en ten slotte hebben we de implicaties voor de Wadkabel geanalyseerd en onderzocht wat er alternatief nodig zou zijn aan flexibiliteit. Hieronder presenteren we onze conclusies en aanbevelingen.

7.1

Conclusies

We vatten onze conclusies samen in onderstaande lijst, die we daaronder nader toelichten. 1. Om klimaatneutraal te worden, kan Texel meevaren op de ontwikkeling van CO2-vrije elektriciteitsproductie in Nederland en de lokale energievraag elektrificeren, daarnaast kan Texel inzetten op groen gas. 2. Om energieneutraal te worden, is opwek buiten bestaande kaders nodig, zelfs in een scenario waar maximaal groen gas ingezet wordt. 3. Om zelfvoorzienend te worden, is bovendien grootschalige seizoensopslag nodig en dit achten we niet realistisch. 4. Uitbreiding van de Wadkabel ten behoeve van aanlevering is sowieso nodig, tot maximaal een verdubbeling. 5. Uitbreiding van de Wadkabel ten behoeve van teruglevering is niet kritisch, tenzij alle potentie voor opwek binnen bestaande kaders wordt benut of opwek buiten bestaande kaders wordt toegestaan. 6. Aanpak van de netcongestie op het eiland is nodig om de ontwikkelingen op Texel te faciliteren. 7. Landelijke trends voor elektrificatie zijn slechts gedeeltelijk (ongeveer half) te faciliteren met de huidige Wadkabel, tenzij er flexibiliteit georganiseerd kan worden. 8.

Met flexibiliteit van energiegebruikers (vraagverschuiving of -reductie, EMS), van leveranciers (curtailment) en van de netbeheerder (reserveringen van capaciteit) kunnen trends in elektrificatie worden gefaciliteerd binnen de huidige Wadkabel, eventueel aangevuld met een batterij. (1) Voor klimaatneutraliteit (duurzaamheid) van het Texelse energiesysteem zullen de fossiele brandstoffen moeten plaatsmaken voor hernieuwbare elektriciteit en mogelijk groen gas of andere brandstoffen van biomassa. Doelstelling in Nederland is dat de elektriciteitssector in 2035 geheel CO2-vrij is en Texel levert daar een bijdrage aan met in ieder geval zonnepanelen. Het betekent dat de opgave voor een klimaatneutraal Texel vooral is gelegen aan de vraagzijde en de elektrificatie daarvan. (2) Energieneutraal betekent dat op jaarbasis evenveel energie moet worden gewonnen op Texel als er wordt gebruikt, en hiervoor is grootschalige opwek nodig met zon en wind die ruim buiten bestaande regelgeving

15 september 2023

SYSTEEMSTUDIE TEXEL

BJ1866IBRP001F01

36

Projectgerelateerd

zou treden. De precieze mix van zon en wind kan op verschillende manieren worden ingevuld. Er kan lokaal ook productie van groen gas plaatsvinden, maar de biomassa daarvoor, zoals gras en mest, heeft nu andere toepassingen. In de praktijk zal hooguit voor een zesde van de gebouwde omgeving groen gas beschikbaar zijn uit biomassa van Texel, en de economische haalbaarheid lijkt er nu niet te zijn. Wel zorgt inzet van groen gas voor lagere netbelasting dan maximale elektrificatie. (3) Zelfvoorzienend betekent dat niet alleen op jaarbasis, maar op elk moment vraag en aanbod in balans moeten zijn, en dit vraagt behalve grootschalige opwek ook grootschalige flexibiliteit om energie-aanbod op te slaan voor wanneer er vraag is. De precieze mix van zon en wind is hierop wel van invloed, maar hoe dan ook achten we de benodigde seizoensopslag onrealistisch groot. (4) Om het klimaatneutrale energiesysteem te faciliteren, is uitbreiding van de Wadkabel noodzakelijk ten behoeve van aanlevering. Bij maximale elektrificatie zou een verdubbeling van de huidige capaciteit volstaan. De precieze mix van zon en wind heeft hierop geen effect. (5) Voor teruglevering is er meer capaciteit beschikbaar en vormt de Wadkabel minder een knelpunt. Dat is pas het geval bij zeer grootschalige opwek, om energieneutraal te zijn bij maximale elektrificatie.

(6) De capaciteit van het net op het eiland zelf is voor zowel aanlevering als teruglevering nu reeds een knelpunt en versterking ervan is voorwaarde om klimaatneutraal te worden en dit geldt nog sterker voor energieneutraal en zelfvoorzienend. Het net op het eiland en met name station Den Burg zijn nu bovendien niet toereikend om de capaciteit van de Wadkabel ten volle te benutten. (7) De ontwikkelingen die sowieso gaande zijn – hybride warmtepompen, elektrisch auto’s en ov, en voorbereidingen van TESO voor elektrificatie –, zijn in 2030 niet geheel te faciliteren met de huidige Wadkabel. TESO wil mogelijk in 2033 een eerste elektrische boot in de vaart nemen, maar het is niet uitgesloten dat dit in de aanloop leidt tot ongebruikte netcapaciteit. Hier is mogelijk ruimte om andere ontwikkelingen te faciliteren terwijl TESO aan haar planning kan vasthouden. (8) Andere opties voor flexibiliteit zijn verschuiving of tijdelijke reductie van vraagpieken, EMS, curtailment van aanbodpieken, en eventueel een batterij. Een EMS oftewel energiemanagementsysteem brengt ongebruikte capaciteit van eindgebruikers bij elkaar en verzorgt coördinatie van de vraag zodat die vlakker verdeeld wordt over de tijd. Een batterij voor seizoensopslag is geen haalbaar plan, maar een batterij kan wel bijdragen om vraagen aanbodpieken binnen de capaciteit van de Wadkabel te brengen.

7.2

Aanbevelingen

Gelet op de conclusies, komen we tot onderstaande aanbevelingen. Onder de lijst lichten we deze nader toe. 1. Houd de beleidswens om klimaatneutraal (duurzaam) worden vast. 2. Overweeg de beleidswens om energieneutraal te worden in samenhang met de kaders voor grootschalige opwek. 3. Laat de beleidswens om zelfvoorzienend te worden los.

15 september 2023

SYSTEEMSTUDIE TEXEL

BJ1866IBRP001F01

37

Projectgerelateerd

4. Werk de verduurzaming van de gebouwde omgeving verder uit in samenhang met de ontwikkeling van het net op het eiland en inventariseer voor welke gebouwen behoefte zal zijn aan groen gas. 5. Faciliteer de verduurzaming (elektrificatie) van mobiliteit. 6. Geef prioriteit aan uitbreiding van de Wadkabel in het pMIEK. 7. Werk een gMIEK uit voor de aanpak van netcongestie op het eiland en geef hierin prioriteit aan uitbreiding van station Den Burg. 8. Onderzoek met TESO en Liander welke mogelijkheden er zijn zodanig dat TESO tijdig kan verduurzamen én het eiland verder kan met verduurzaming voordat de Wadkabel zal zijn uitgebreid. 9. Onderzoek met bewoners en bedrijven op Texel en met Liander welke mogelijkheden voor flexibiliteit er zijn om nieuwe ontwikkelingen te faciliteren voordat de Wadkabel zal zijn uitgebreid. (1) De beleidswens voor duurzaamheid of klimaatneutraliteit sluit aan bij Nederlandse doelstellingen en is belangrijk tegen klimaatverandering. Het is ook goed haalbaar om het Texelse energiesysteem klimaatneutraal te maken. (2) Een energieneutraal Texel is niet noodzakelijk in het licht van het Nederlandse energiesysteem en de verduurzaming daarvan, bovendien vraagt dit grootschalige opwek die ruim buiten bestaande kaders zou treden. De doelstelling om energieneutraal te worden, kan daarom het best in samenhang met bijbehorende opwek worden afgewogen.

(3) Een zelfvoorzienend Texel achten wij niet realistisch. (4) Voor de verduurzaming is het belangrijk dat iedereen duidelijkheid krijgt over wat hen te doen staat en wat de mogelijkheden zijn. Dit geldt uiteraard voor de gebouwde omgeving. In de Transitievisie Warmte heeft de gemeente de koers uitgezet en deze dient verder uitgewerkt te worden, in samenhang met de planning van Liander en wat, waar en wanneer door de netbeheerder kan worden gefaciliteerd. Het verdient aanbeveling om een inventarisatie te doen van gebouwen waar elektrificatie geen optie lijkt. Groen gas zal daar een belangrijk alternatief zijn. Met zicht op de vraag kan vervolgens worden onderzocht of lokaal het nodige aanbod geproduceerd kan worden. (5) Mobiliteit ontwikkelt zich meer autonoom, maar elektrische auto’s hebben laadfaciliteiten nodig. In de ontwikkeling en planning hiervan is een regierol van de gemeente wenselijk. (6) De Wadkabel moet sowieso worden uitgebreid ten behoeve van aanlevering. Zorg voor prioriteit hiervan, in gesprek met de netbeheerder, en door agendering met name in het pMIEK. (7) De netcongestie op het eiland is al een probleem en heeft de aandacht van Liander. Voor bijvoorbeeld de ontwikkelingen in gebouwde omgeving is het belangrijk om inzicht te hebben wat waar wanneer mogelijk is.

Werk als gemeente in samenwerking met betrokken partijen een gMIEK uit om de aanpak te coördineren en hierin eventueel prioriteiten aan te wijzen. Uitbreiding van station Den Burg is nodig om de huidige capaciteit van de Wadkabel ten volle te kunnen benutten.

15 september 2023

SYSTEEMSTUDIE TEXEL

BJ1866IBRP001F01

38

Projectgerelateerd

(8) Grote nieuwe ontwikkelingen moeten met zorg gepland worden. We noemen met name TESO, die tijdig aan de slag is met elektrificatie, wat te prijzen is, maar het is niet uitgesloten dat dit leidt tot ongebruikte netcapaciteit. Dit verdient aandacht. (9) Ook met andere Texelaars – inwoners, ondernemers en ontwikkelaars van hernieuwbare opwek – is meer flexibiliteit te organiseren zodat de verduurzaming verder kan. Wanneer zij deelnemen aan een gezamenlijk energiemanagementsysteem (EMS), flexibele contracten (non-firm ato) of groepscontracten, dan kan mogelijk meer efficiënt gebruik gemaakt worden van de bestaande netcapaciteit. Een nader onderzoek naar het te behalen voordeel, technische mogelijkheden, bereidheid, organisatie, regelgeving, kosten en andere voorwaarden is nodig als volgende stap om kansen te identificeren en Texelaars daarop samen te brengen. Een gezamenlijke inspanning is nodig, iedereen kan helpen, en waar een wil is, is een weg.

15 september 2023

SYSTEEMSTUDIE TEXEL

BJ1866IBRP001F01

39