Bijlage 2 - Nota gemeentelijke gezondheidsbeleid Texel 2024-2026

Aantal uren sport en bewegen bevorderen Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat voldoet aan de beweegnorm (= minstens 1 uur per dag) Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat fietst of loopt naar school Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat wekelijks sport in georganiseerd verband Percentage jongeren (4 t/m 11 jaar) dat lid is van een sportvereniging

8,1%

9%

65,8% 24,4%

79,3% 42,3%

33,4%

52,9%

56,4% 42,9%

68,6% 42,0%

12,9%

13,3%

85,2%

91,1%

74,2%

71,0%

81,6%

69,6%

Niet gehaald Gehaald

Gehaald

Actie 2: Gezonde leefstijl ouderen bevorderen. Speerpunten gezondheidsbeleid 2018-2022

Ouderen blijven langer gezond, daarbij extra inzetten op: Preventie van o.a. hart- en vaatziekten – Het aantal ouderen dat te maken heeft met (de gevolgen van) hart- en vaatziekten (≥ 65 jaar) daalt

Cijfermatige onderbouwing 2016 2020

Doel gehaald?

onbekend

Onbekend

17,1

9 Het onderzoek dat in 2017 gepubliceerd is en waar in het ‘Beoogde resultaat’ naar verwezen wordt, gaat over de cijfers uit 2016. 10 Over het algemeen zijn de cijfers afkomstig uit de ‘Corona gezondheidsmonitor jeugd 2021’. Sommige gegevens komen echter

ook uit de jeugd monitor 2019, omdat de vragen per jaar in de monitor kunnen verschillen.

22/39

Preventie van o.a. diabetes – Het aantal ouderen dat te maken heeft met diabetes (≥ 65 jaar) daalt Valongelukken voorkomen – Het percentage ouderen dat in het afgelopen jaar is gevallen daalt

12,8%

11,1%

Gehaald

30%

33,4%

Niet gehaald

Actie 3: Initiatieven voor ontmoeting stimuleren en faciliteren. Speerpunten gezondheidsbeleid 2018-2022

Cijfermatige onderbouwing 2016 2020

Doel gehaald?

Het uitbreiden van sociale netwerken (fysieke plekken, maar ook bijvoorbeeld digitaal) Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat genoeg vrienden heeft 81,5% 97,2% Percentage jongeren (4 t/m 11 jaar) dat geen vrienden heeft 11,8% 8,3% Percentage inwoners 18-65 jaar dat wekelijks contact heeft met 66,6% 64,6% buren/mensen in de straat Percentage inwoners 65+ jaar dat wekelijks contact heeft met 70,3% 74,2% buren/mensen in de straat Percentage inwoners 18-65 jaar dat zich enigszins tot sterk 13,3% 12,9% sociaal uitgesloten voelt Percentage inwoners 65+ jaar dat zich enigszins tot sterk sociaal 7,3% 5,6% uitgesloten voelt Percentage inwoners 18-65 jaar dat ontevreden is over 18,4% 25,3% buurthuis/buurtwerk Percentage inwoners 65+ jaar dat ontevreden is over Onbekend 15% buurthuis/buurtwerk

Gehaald

Verlagen van de (sociale) eenzaamheid Percentage inwoners 18-65 jaar dat zich matig tot (zeer) ernstig eenzaam voelt Percentage inwoners 16-25 jaar dat zich matig tot (zeer) ernstig eenzaam voelt Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat zich matig tot (zeer) ernstig eenzaam voelt Percentage inwoners 65+ jaar dat zich matig tot (zeer) ernstig eenzaam voelt Percentage inwoners 18-65 jaar dat zich emotioneel eenzaam voelt Percentage inwoners 16-25 jaar dat zich ernstig emotioneel eenzaam voelt Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat zich ernstig emotioneel eenzaam voelt Percentage inwoners 65+ jaar dat zich emotioneel eenzaam voelt Percentage inwoners 18-65 jaar dat zich sociaal eenzaam voelt Percentage inwoners 16-25 jaar dat zich ernstig sociaal eenzaam voelt Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat zich ernstig sociaal eenzaam voelt Percentage inwoners 65+ jaar dat zich sociaal eenzaam voelt

Niet gehaald 40,0%

45,8%

42,3%

44,8%

57,0%

50,8%

46,9%

47,7%

22,4%

27,0%

8,7%

21,5%

16,2%

15,0%

20,3% 28,5% 10,7%

22,4% 27,0% 13,6%

16,6%

10,0%

33,5%

32,8%

Actie 4: Texelkompas ontwikkelen (actualiseren, uitbreiden en optimaliseren van de Texelse sociale kaart) en deze breek bekendmaken onder de Texelaars. Voor dit actiepunt zijn geen cijfers vanuit de GGD monitor gebruikt om de ontwikkeling aan te tonen.

23/39

Actie 5: Eerder inzetten op gezinsproblematiek, (bv (v)echtscheidingen, schulden, rouw en verlies) via het ontwikkelen en uitvoeren van concrete programma’s met Texelse partners. Speerpunten gezondheidsbeleid 2018-2022

Cijfermatige onderbouwing 2016 2020

Doel gehaald?

Inwoners krijgen zo snel mogelijk de juiste ondersteuning

Onbekend

Voorkomen van te veel stress en overbelasting binnen gezinnen waardoor daar uit voortvloeiende -vaak zwaardere- problematiek wordt voorkomen Percentage ouders dat het gevoel heeft alleen te staan voor de 15,8% 21,7% opvoeding (0 t/m 11 jaar) Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat zich vaak gestrest voel 9,3% 10,9% door de thuis situatie Percentage jongeren (16-25 jaar) dat vaak, meestal of 24,0% 32,0% voortdurend stress ervaart Percentage jongeren (16-25 jaar) dat lichamelijke of psychische 19,0% 51,3% klachten ervaart door stress Percentage volwassenen (18-65 jaar) dat (heel) veel stress ervaart Onbekend 20,4% Percentage ouderen (65+) dat (heel) veel stress ervaart Onbekend 5,3% Percentage volwassenen (18-65 jaar) dat (heel) veel stress ervaart Onbekend 1,3%% op het gebied van opvoeding Percentage ouderen (65+) dat (heel) veel stress ervaart op het Onbekend 0,5% gebied van opvoeding Percentage volwassenen (18-65 jaar) dat (heel) veel stress ervaart Onbekend 6,4% op het gebied van geldzaken Percentage ouderen (65+) dat (heel) veel stress ervaart op het Onbekend 0,8% gebied van geldzaken Percentage volwassenen (18-65 jaar) dat (heel) veel stress ervaart Onbekend 7,1% op het gebied van gezondheid Percentage ouderen (65+) dat (heel) veel stress ervaart op het Onbekend 2,2% gebied van gezondheid

Niet gehaald

Inwoners krijgen weer grip op en houden controle over hun eigen leven Bij dit onderdeel zijn ook de cijfers van de inwoners van 65+ mee genomen. Aangezien het bij gezinsproblematiek ook gaat over rouw en verlies.

Niet gehaald

Percentage volwassene (18-65 jaar) met weinig tot geen regie over eigen leven Percentage ouderen (65+) met weinig tot geen regie over eigen leven Percentage volwassene (18-65 jaar) met matige regie over eigen leven Percentage ouderen (65+) met matige regie over eigen leven Percentage volwassenen (18-65 jaar) met veel regie over eigen leven Percentage ouderen (65+) met veel regie over eigen leven

6,8%

6,4%

11,2%

11,9%

70,4%

69,1%

64,8% 22,8%

74,2% 24,4%

24,0%

13,9%

Inzet relevante trainingen Halt 2018-2022 Training Invloed van de Groep Online Veiligheid Tolerantie en Respect

2018 3 3 -

2019 2 1 -

2020 19 7 -

2021 4 5 -

2022 7 6 4

Totaal 35 22 4

24/39

Actie 6: Doorgaande leerlijn mediawijsheid van groep 1 van het basisonderwijs t/m de laatste klassen van de OSG. Speerpunten gezondheidsbeleid 2018-2022

Cijfermatige onderbouwing 2016 2020

Doel gehaald?

De positieve effecten van nieuwe media beter kunnen benutten in het dagelijks functioneren (lerende en sociale functies) Percentage kinderen (0 t/m 11 jaar) dat meer dan 2 uur per dag 12,2% 14,3% naar een beeldscherm kijkt Percentage kinderen (4 t/m 11 jaar) dat regels heeft voor het 60,8% 71,9% aantal uur achter de tv Percentage kinderen (4 t/m 11 jaar) dat regels heeft voor het 60,4% 72,9% aantal uur achter een computer, spelcomputer of tablet Percentage kinderen (4 t/m 11 jaar) dat regels heeft voor het 74,1% 83,4% soort tv-programma’s/filmpjes Percentage kinderen (4 t/m 11 jaar) dat regels heeft voor het 63,6% 80,4% soort computerspelletjes Percentage kinderen (4 t/m 11 jaar) dat regels heeft voor het 60,1% 74,3% soort website/apps Percentage ouders dat altijd weet welke sites/apps het kind (4 49,9% 59,8% t/m 11 jaar) bezoekt Percentage ouders dat altijd weet met wie het kind (4 t/m 11 23,7% 28,7% jaar) chat Percentage ouders dat altijd mee kijkt op internet met het kind 24,3% 24,5% (4 t/m 11 jaar) Percentage ouders dat met het kind (4 t/m 11 jaar) praat over 34,4% 42,1% wat ze op internet zien

Gehaald

Gezond mediagebruik bevorderen bij kinderen en jongeren

Het verminderen en liefst voorkomen van de negatieve effecten zoals, digitaal pesten, Neutraal de gevolgen van FOMO, groepsdruk, sexting, gameverslaving en concentratiestoornis Percentage jongeren (2e/4e klas VO) met problematisch game 4,2% 3,2% gedrag Percentage jongeren (2e/4e klas VO) met problematisch sociale 14,2% 13,3% media gebruik Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat in de afgelopen 3 4,2% 4,8% maanden regelmatig digitaal gepest is Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat in de afgelopen 3 2,9% 1,1% maanden zelf regelmatig iemand digitaal gepest heeft Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat een beetje tot erg Onbekend 43,0% telefoonverslaafd is Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat het afgelopen half jaar 6,4% 4,5% aan sexting heeft gedaan Percentage jongeren (2e/4e klas VO) waarbij tegen zijn of haar zin 7,0% 5,9% naaktfoto’s of seksfilmpjes verspreid zijn door iemand anders Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat ongewenst seksuele 21,9% 39,3% voorstellen via internet heeft ontvangen Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat dagelijks minimaal 3 uur 52,6% 70,9% aan sociale media besteed Percentage jongeren (2e/4e klas VO) dat zichzelf verslaafd vind 3,4 % 7,8% aan sociale media Onderstaande cijfers sluiten aan op het onderwerp, maar het grootste deel van deze doelgroep heeft het voortgezet onderwijs al afgerond.

Daardoor zijn deze cijfers met betrekking tot de resultaten van actie 6 buiten beschouwing gelaten. Percentage jongeren (16-25 jaar) dat dagelijks minimaal 3 uur aan zijn/haar telefoon besteed Percentage jongeren (16-25 jaar) dat zichzelf verslaafd vind aan zijn/haar telefoon

47,8%

60,8%

55,7%

62,0%

Buiten beschouwing

25/39

Percentage jongeren (16-25 jaar) dat dagelijks meer dan 3 uur aan gamen besteed Percentage jongeren (16-25 jaar) dat zichzelf verslaafd vindt aan gamen

4,3%

13,4%

5,4%

7,1%

Actie 7: Jongeren leren ouderen o.a. over het gebruik van tablets, sociale media en andere toepassingen van nieuwe media. Speerpunten gezondheidsbeleid 2018-2022

Cijfermatige onderbouwing 2016 2020

Doel gehaald?

Gezond mediagebruik bevorderen Ouderen meer regie kunnen laten hebben over hun eigen (digitale) leven Percentage ouderen (65+) met weinig tot geen regie over eigen 11,2% leven Percentage ouderen (65+) met matige regie over eigen leven 64,8% Percentage ouderen (65+) met veel regie over eigen leven 24,0% Ouderen maken meer gebruik van de mogelijkheden die nieuwe media biedt

Onbekend 11,9% 74,2% 13,9% Onbekend

Stimuleren van ontmoeting tussen jongeren en ouderen

Onbekend

Ouderen en jongeren van elkaar laten leren

Onbekend

26/39

Bijlage 2 Wettelijke taken gemeenten volgens WPG In de Wet publieke gezondheid staan meerdere artikelen die betrekking hebben tot de gemeentelijke nota gezondheidsbeleid. Hieronder staan de artikelen die van toepassing zijn.

Artikel 2 1.

2.

3.

Het college van burgemeester en wethouders bevordert de totstandkoming en de continuïteit van en de samenhang binnen de publieke gezondheidszorg en de afstemming ervan met de curatieve gezondheidszorg en de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen. Ter uitvoering van de in het eerste lid bedoelde taak draagt het college van burgemeester en wethouders in ieder geval zorg voor: a. het verwerven van, op epidemiologische analyse gebaseerd, inzicht in de gezondheidssituatie van de bevolking, b. het elke vier jaar, voorafgaand aan de opstelling van de nota gemeentelijke gezondheidsbeleid, bedoeld in artikel 13, tweede lid, op landelijk gelijkvormige wijze verzamelen en analyseren van gegevens over deze gezondheidssituatie, c. het bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen, d. het bijdragen aan opzet, uitvoering en afstemming van preventieprogramma’s, met inbegrip van programma’s voor de gezondheidsbevordering, e. het bevorderen van medisch milieukundige zorg, f. het bevorderen van technische hygiënezorg, g. het bevorderen van psychosociale hulp bij rampen, h. het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders, i.

het aanbieden van een vrijwillig prenataal huisbezoek door de organisatie die voor het college van burgemeester en wethouders de jeugdgezondheidszorg verricht om hulp en ondersteuning te geven aan zwangere vrouwen en hun gezinnen die in een kwetsbare situatie verkeren, voor zover daartoe aanleiding is na toepassing van een adequaat signaleringsinstrument, alsmede het in dat kader door het college bepalen van de omvang van deze doelgroep. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld over de werkzaamheden, bedoeld in het tweede lid, en kunnen met het oog op de in het eerste lid bedoelde taak regels worden gesteld over de verstrekking van niet tot een persoon herleidbare gegevens aan het college van burgemeester en wethouders door personen en instellingen werkzaam op het terrein van de gezondheidszorg en kan deze verstrekking verplicht worden gesteld. Voor zover het de gegevensverstrekking door personen en instellingen aan het college van burgemeester en wethouders betreft, bevat deze algemene maatregel van bestuur regels over de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de vergoeding van kosten.

§ 2. Jeugdgezondheidszorg Artikel 5 1. Het college van burgemeester en wethouders draagt zorg voor de uitvoering van de jeugdgezondheidszorg. 2. Ter uitvoering van de in het eerste lid bedoelde taak draagt het college van burgemeester en wethouders in ieder geval zorg voor: a. het op systematische wijze volgen en signaleren van ontwikkelingen in de gezondheidstoestand van jeugdigen en van gezondheidsbevorderende en -bedreigende factoren, b. het ramen van de behoeften aan zorg, c. de vroegtijdige opsporing en preventie van specifieke stoornissen, met uitzondering van het perinatale onderzoek op phenylketonurie (PKU), congenitale hypothyroïdie (CHT) en adrenogenitaal syndroom (AGS), d. het geven van voorlichting, advies, instructie en begeleiding, e. het formuleren van maatregelen ter beïnvloeding van gezondheidsbedreigingen. 3. Het college van burgemeester en wethouders draagt er zorg voor dat bij de uitvoering van de taak, bedoeld in het eerste lid, gebruik wordt gemaakt van: 27/39

a.

4.

5.

de gegevens uit het register onderwijsdeelnemers, bedoeld in artikel 4 van de Wet register onderwijsdeelnemers, b. digitale gegevensopslag, onder bij regeling van Onze Minister te stellen eisen aan de daarbij te gebruiken software, voor zover het gaat om vastleggen van patiëntgegevens als bedoeld in artikel 7:454 van het Burgerlijk Wetboek. Het college van burgemeester en wethouders draagt er zorg voor dat het bestand met de gegevens uit het register onderwijsdeelnemers, bedoeld in het derde lid, onderdeel a, uiterlijk één maand na verkrijging wordt vernietigd. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld over de werkzaamheden, bedoeld in het tweede lid.

§ 3. Ouderengezondheidszorg Artikel 5a 1. Het college van burgemeester en wethouders draagt zorg voor de uitvoering van de ouderengezondheidszorg. 2. Ter uitvoering van de in het eerste lid bedoelde taak draagt het college van burgemeester en wethouders in ieder geval zorg voor: a. het op systematische wijze volgen en signaleren van ontwikkelingen in de gezondheidstoestand van ouderen en van gezondheidsbevorderende en -bedreigende factoren; b. het ramen van de behoeften aan zorg; c. de vroegtijdige opsporing en preventie van specifieke stoornissen als comorbiditeit; d. het geven van voorlichting, advies, instructie en begeleiding; e. het formuleren van maatregelen ter beïnvloeding van gezondheidsbedreigingen. 3. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld over de werkzaamheden, bedoeld in het tweede lid.

§ 4. Infectieziektebestrijding Artikel 6 1. Het college van burgemeester en wethouders draagt zorg voor de uitvoering van de algemene infectieziektebestrijding, waaronder in ieder geval behoort: a. het nemen van algemene preventieve maatregelen op dit gebied, b. het bestrijden van tuberculose en seksueel overdraagbare aandoeningen, inclusief bron- en contactopsporing, c. bron- en contactopsporing bij meldingen als bedoeld in de artikelen 21, 22, 25 en 26. 2. Het bestuur van de veiligheidsregio draagt zorg voor de voorbereiding op de bestrijding van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A, alsmede op de bestrijding van een nieuw subtype humaan influenzavirus, waarbij ernstig gevaar voor de volksgezondheid bestaat. 3. De burgemeester geeft leiding aan de bestrijding van een epidemie van een infectieziekte, behorend tot groep B1, B2 of C, alsook de directe voorbereiding daarop en draagt zorg voor de toepassing van de maatregelen, bedoeld in hoofdstuk V. 4. De voorzitter van de veiligheidsregio draagt zorg voor de bestrijding van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A, of een directe dreiging daarvan, en is dan ten behoeve van deze bestrijding bij uitsluiting bevoegd om toepassing te geven aan de artikelen 34, vierde lid, 47, 51, 54, 55 of 56. 5.

Bij algemene maatregel van bestuur kunnen de taken, bedoeld in het eerste, tweede, derde en vierde lid, nader worden uitgewerkt. Artikel 6b lid 3 Het college van burgemeester en wethouders draagt mede zorg voor een deel van het vaccinatieprogramma dat daartoe bij algemene maatregel van bestuur is aangewezen. Het college draagt ervoor zorg dat deze wordt uitgevoerd door de organisatie, of onder verantwoordelijkheid van die organisatie, die voor het college de jeugdgezondheidszorg, bedoeld in artikel 5, uitvoert.

Artikel 13 1.

Onze Minister stelt elke vier jaar een landelijke nota gezondheidsbeleid en een landelijk programma voor uitvoering van onderzoek vast op het gebied van de publieke gezondheid. 28/39

2.

3.

De gemeenteraad stelt binnen twee jaar na openbaarmaking van de nota, bedoeld in het eerste lid, een nota gemeentelijk gezondheidsbeleid vast, waarin de raad in ieder geval aangeeft: a. wat de gemeentelijke doelstellingen zijn ter uitvoering van de in de artikelen 2, 5, 5a en 6 genoemde taken, b. welke acties in de bestreken periode worden ondernomen ter realisering van deze doelstellingen, c. welke resultaten de gemeente in die periode wenst te behalen, d. hoe het college van burgemeester en wethouders uitvoering geeft aan de in artikel 16 genoemde verplichting. De gemeenteraad neemt bij het vaststellen van de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid in ieder geval de landelijke prioriteiten in acht, zoals opgenomen in de landelijke nota gezondheidsbeleid

Artikel 14 1.

2. 3.

4.

5.

Ter uitvoering van bij of krachtens deze wet opgedragen taken dragen de colleges van burgemeester en wethouders van gemeenten die behoren tot een regio als bedoeld in de Wet veiligheidsregio’s, via het treffen van een gemeenschappelijke regeling zorg voor de instelling en instandhouding van een regionale gezondheidsdienst in die regio. Bij de regeling, bedoeld in het eerste lid, wordt een openbaar lichaam ingesteld met de aanduiding: gemeentelijke gezondheidsdienst. De gemeentelijke gezondheidsdienst staat onder leiding van een directeur publieke gezondheid, die wordt benoemd door het algemeen bestuur van de gemeentelijke gezondheidsdienst in overeenstemming met het bestuur van de veiligheidsregio. Met inachtneming van bij algemene maatregel van bestuur te stellen regels, staat het het college van burgemeester en wethouders vrij om de uitvoering van de taken of onderdelen van taken, bedoeld in de artikelen 2, tweede lid, onder h en i, 5, tweede lid, onder a tot en met d, en artikel 6b, derde lid, over te laten of mede over te laten aan een ander dan de gemeentelijke gezondheidsdienst. In afwijking van het eerste lid kan een regionale gezondheidsdienst worden ingesteld en in stand gehouden door de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten in twee of meer regio’s als bedoeld in de Wet veiligheidsregio’s.

In dat geval geschiedt de benoeming, bedoeld in het derde lid, in overeenstemming met de besturen van de betrokken veiligheidsregio’s, en draagt het algemeen bestuur van de gemeentelijke gezondheidsdienst ervoor zorg dat in elk der regio’s adequaat wordt voorzien in de operationele leiding van de geneeskundige hulpverlening, bedoeld in artikel 32, tweede lid, van de Wet veiligheidsregio’s.

Artikel 16 Voordat besluiten worden genomen die belangrijke gevolgen kunnen hebben voor de publieke gezondheidszorg vraagt het college van burgemeester en wethouders advies aan de gemeentelijke gezondheidsdienst.

29/39

Bijlage 2 Wettelijke taken en aanvullende diensten GGD (1) = wettelijke taak GGD (2) = wettelijke taak gemeente = Mag ook door een andere partij dan de GGD worden uitgevoerd

Focuslijn

Taken/diensten

GR Dienst Waarom

Gezonde leefomgeving

Algemene infectieziektebestrijding (1)

x

Beperken, voorkomen Monitoring, voorlichting, bron en bestrijden van en contactopsporing, inspectie (risico op) infectieziekten

x

Gezond opgroeien, Gezonde leefomgeving

Toezicht kinderopvang en Wmo (1)

x

Bijdrage aan gezonde Inspectie, kwaliteitstoezicht en veilige ontwikkeling van kinderen

x

Gezonde leefomgeving

Medische milieukunde (1)

x

Verminderen en wegnemen van gezondheidsrisico’s

Signalering, voorlichting, advisering, onderzoek

x

Gezonde leefomgeving

Reizigersadvisering (1)

x

Voorkomen (import van) infectieziekten en gezondheidsrisico’s

Voorlichting, vaccineren, verkoop beschermende middelen, bloedonderzoek

x

Wat

Texel

Gezonde Seksuele gezondheid (1) leefomgeving, Gezond ouder worden

x

Onderzoek en behandelen seksueel overdraagbare aandoeningen (soa)

Onderzoek, behandelen, voorlichting

x

Gezonde Tuberculosebestrijding (1) leefomgeving, Gezond ouder worden

x

Voorkomen en bestrijden tuberculose

Onderzoek, behandelen, voorlichting

x

Gezond opgroeien

x

Bevorderen gezonde en veilige ontwikkeling van de jeugd en voorkomen van (risico op) infectieziekten

Monitoring, (vroeg) signalering, advisering, voorlichting, (kortdurende) ondersteuning, toeleiding/verwijzing, ketensamenwerking en vaccinbeheer, medische beoordeling (contra)indicaties, voorlichting, vaccineren

x

Basispakket Jeugdgezondheidszorg (JGZ) incl. RVP (2)

30/39

Focuslijn

Taken/diensten

GR Dienst Waarom

Wat

Gezond opgroeien

Prenatale voorlichting (2)

x

Voorbereiding aanstaande ouder(s) op zwangerschap, bevalling en ouderschap

Advisering, (groeps) voorlichting, ketensamenwerking

Gezond opgroeien

Aanvullende diensten JGZ

Bevorderen gezonde en veilige ontwikkeling van de jeugd

Ondersteuning, advisering, voorlichting, implementeren, uitvoeren en evalueren van preventieve programma’s, ketensamenwerking

x

Gezonde leefomgeving

GGD Rampenopvangplan (GROP) (1)

Crisis- en rampenbestrijding

Opleiden, trainen, oefenen, coördineren, uitvoeren

x

x

Bevorderen van de gezondheid van asielzoekers

Uitvoering basispakket JGZ en RVP, infectieziektebestrijding, tuberculosescreening/ bestrijding, technische hygiënezorg, gezondheidsbevordering, soa preventie

Meedoen naar OGGZ, Vangnet & Advies vermogen (2)

x

Voorkomen van escalatie van inwoners met problemen op meerdere leefgebieden en toeleiden naar zorg en of ondersteuning

Ontvangen van meldingen, signalering, beoordeling, toeleiding, monitoring, ketensamenwerking

Meedoen naar Wvggz (2) vermogen

x

Voorkomen verstoring Ontvangen van meldingen, openbare orde door triage, verkennend onderzoek, mensen met een ketensamenwerking (urgente) zorgbehoefte

Meedoen naar Brede Centrale toegang vermogen (BCT)

x

Inzicht in proces in-, door- en uitstroom in de Maatschappelijke Opvang (MO)

Gezond Publieke Gezondheid opgroeien, Asielzoekers (PGA) (2) Gezond ouder worden, Meedoen naar vermogen

x

x

x

x

x

Indicatiestelling, procesbewaking, rapportage, ketensamenwerking

31/39

Focuslijn

Taken/diensten

GR Dienst Waarom

Meedoen naar Gezondheidscentrum voor vermogen, sekswerkers (2) Gezond ouder worden

Gezonde leefomgeving

Forensische geneeskunde (medische zorg, medische advisering, sporenonderzoek en lijkschouw) (2)

x

Wat

x

Bevorderen zelfredzaamheid, weerbaarheid en emancipatie van sekswerkers

Samen met ketenpartners spreekuur voor sekswerkers, outreachend werken op straat en internet

x

Bijdrage aan waarheidsvinding, medische zorg

Medische zorg, onderzoek, afnemen en vastleggen sporen

x

Gezond Veilig Thuis (2) opgroeien, Gezond ouder worden, Meedoen naar vermogen

x

Advies en hulpverlening

Ontvangen meldingen, advisering, onderzoek, overdracht/toeleiding, ketensamenwerking

x

Gezond Epidemiologie (1) opgroeien, Gezond ouder worden, Gezonde leefomgeving

x

Inzicht in gezondheidssituatie van de inwoners in NHN

Onderzoek, rapportage, monitoring, advisering

x

Gezond Collectieve opgroeien, gezondheidsbevordering Gezond ouder (1) worden, Meedoen naar vermogen

x

Bevorderen van de gezondheid, stimuleren van gezond gedrag

Beleidsadvisering, implementeren, uitvoeren en evalueren van gezondheid bevorderende programma’s, ketensamenwerking

x

Gezonde leefomgeving

x

Bevorderen gezondheidssituatie door ondersteuning gemeentelijke besluitvorming

Beleidsadvisering, analysering, x beleidsmatige ondersteuning bij de implementatie, (door)ontwikkeling en evaluatie van (nieuw) beleid

Advisering en ondersteuning gemeentelijk gezondheidsbeleid procesbegeleiding en ondersteuning van gemeenten (1)

32/39

Bijlage 3 Voorbeeld preventiematrix uitvoeringsplan gezondheidsbeleid Gewenste situatie

Universele preventie – Basis

Selectieve preventie – Extra

Geïndiceerde preventie Probleem/belemmering – Speciaal

Terugdringen gezondheidsachterstanden

Gezondheidsachterstanden

Kansrijke start

Achterstand vanuit de eerste 1000 dagen van een kind

Gezonde leefomgeving

Gezondheid wordt niet meegenomen in keuzes m.b.t. fysieke leefomgeving Klimaatverandering zorgt voor nieuwe uitdagingen

Een sterke sociale basis

Inwoners zonder sociaal netwerk en toenemende gevoelens van eenzaamheid

Gezonde leefstijl Terugdringen middelengebruik

Obesitas en overgewicht Drugsgebruik Middelengebruik onder jongeren Alcoholproblematiek Roken

Gezond beweeggedrag Goede psychische gezondheid Vitaal ouder worden

Onvoldoende beweging Slechte mentale weerbaarheid Onvoldoende uitvoering preventieve activiteiten ouderengezondheidszorg Ondervoeding bij ouderen Te weinig beweging Hoog valrisico en veel valongelukken

Bovenstaande preventiematrix is een voorbeeld en nog geen vaststaand format. De invulling van de gewenste situatie en het probleem/belemmering kunnen nog veranderen en anders worden weergegeven in het uitvoeringsplan gezondheidsbeleid.

33/39

Bijlage 4 GALA – speerpunten en acties Terugdringen gezondheidsachterstanden (waaronder Kansrijke Start) Beoogd resultaat: Elke gemeente heeft een lokale aanpak voor het terugdringen van gezondheidsachterstanden. In (de opzet van) de monitoring van het GALA en de SPUK wordt de vraag hoe gezondheidsachterstanden te monitoren, uitgewerkt. Acties gemeenten Gemeenten ontwikkelen een lokale aanpak voor het terugdringen van gezondheidsachterstanden om kwetsbare groepen te bereiken, waarbij ook wordt gekeken naar de interactie met andere beleidsterreinen. Uitgangspunt is een brede, domein overstijgende aanpak, bijvoorbeeld langs de volgende sporen: o Goed toegankelijk (preventie- en zorg)aanbod in de wijk; o Stimuleren van gezond gedrag en gezondheidsvaardigheden; o Zorgen voor een gezonde leefomgeving en sociale omgeving; o Stimuleren dat mensen actief mee kunnen doen aan de maatschappij. Gemeenten bieden gelijke gezondheidskansen en passen differentiatie toe bij interventies, toegespitst op (wijken met) mensen met gezondheidsachterstanden. Elk kind verdient een kansrijke start Beoogd resultaat: Elke gemeente heeft een lokale ketenaanpak kansrijke start, inclusief interventies, en maakt samenwerkingsafspraken met partners rondom de eerste duizend dagen van een kind.

Acties gemeenten: Per 2024 heeft elke gemeente een ketenaanpak kansrijke start die gericht is op de eerste 1000 dagen van elk kind dat in een kwetsbare situatie zit. Daarvoor maken zij samen met relevante partijen via lokale coalities structurele (keten)afspraken, zodat gezinnen in een kwetsbare situatie vroegtijdig in beeld komen en de zorg en ondersteuning krijgen die ze nodig hebben rondom de eerste 1000 dagen (van -10 manden tot en met 2 jaar) van kinderen. Het gaat daarbij om partijen als de GGD, partijen uit de geboortezorg, het sociaal domein, de JGZ-uitvoerende partij, de huisarts en de zorgverzekeraar. Gemeenten zorgen ervoor dat inwoners in de vruchtbare leeftijd (die in een kwetsbare situatie verkeren) voldoende regie (kunnen) nemen op hun kinderwens. Voor inwoners in een kwetsbare situatie die ondersteund worden met een erkende interventie bij het nemen van regie op de kinderwens en niet in staat zijn de gewenste anticonceptie zelf te betalen, dient de gemeente deze kosten op zich te nemen. Gemeenten zorgen ervoor dat inwoners in de vruchtbare leeftijd (die in een kwetsbare situatie verkeren) in het verlengde van prenatale voorlichting op een laagdrempelige manier preconceptievoorlichting aangeboden kunnen krijgen en bekend zijn met de mogelijkheden voor preconceptiezorg (preconceptieconsult).

Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten Gezonde leefomgeving Beoogde resultaat: Bij besluitvorming over de fysieke leefomgeving (zoals in omgevingsplannen) wordt gezondheidskennis toegepast. Die kennis gaat over gezondheidsbevordering (bijv. uitnodigen tot bewegen en ontmoeten) én over gezondheidsbescherming (bijv. bescherming geluid- en luchtkwaliteit). Acties gemeenten: Gemeenten zorgen voor de inzet van gezondheidskundige kennis bij hun besluitvorming over de fysieke leefomgeving, zodat de gezonde leefomgeving een plek krijgt in gemeentelijke 34/39

-

omgevingsplannen en kunnen hierbij gebruik maken van advisering door de GGD. Gemeenten betrekken in ieder geval de aspecten die genoemd zijn in het position paper van de VNG ‘Samen werken aan de gezonde leefomgeving’. Gemeenten verkennen de mogelijkheid om bij het Schone Lucht Akkoord (SLA) aan te sluiten als dit niet al het geval is.

Klimaatverandering Beoogd resultaat: VWS en gemeenten zetten in op meer kennis en maatregelen om (kwetsbare0 mensen zo goed mogelijk te beschermen tegen hitte, allergieën, infectieziekten en uv-straling. Acties gemeenten: Door klimaat adaptieve maatregelen kan kwetsbaarheid als gevolg van klimaatverandering worden voorkomen. Gemeenten coördineren de inzet van maatregelen in hun gemeenten om (kwetsbare) mensen zo goed mogelijk te beschermen tegen hitte, smog en uv0straling. Zij maken daarover afspraken met maatschappelijke partners, zorgverzekeraars, bedrijven en inwoners en bereiden de inzet en coördinatie van maatregelen tijdens een hitteperiode voor. Het opstellen van een lokaal hitteplan is daarvoor een geschikt instrument. Bij besluiten over de inrichting van de fysieke leefomgeving worden maatregelen voor de beperking van gezondheidsrisico’s tijdens hitteperioden en van bovenmatige blootstelling aan uv-straling meegewogen, zoals de beschikbaarheid van voldoende schaduw, zonwering en aanleggen van meer groen in de stad. Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis Beoogd resultaat: Gemeenten faciliteren een sterke lokale sociale basis met een sterke sociale samenhang en laagdrempelige toegankelijke voorzieningen waar mensen op elkaar kunnen terugvallen en meedoen in de samenleving.

Dit doen zij met behulp van het opstellen van een beleidsvisie en uitvoeren van maatregelen. Acties gemeenten: Gemeenten versterken nog nadrukkelijker de inzet van de sociale basis en de algemene voorzieningen als passende laagdrempelige maatschappelijke ondersteuning. Elke gemeente heeft uiterlijk in 2024 een beleidsvisie op de sociale basis, met aandacht voor gebiedsgerichter uitvoering. Hierin komen in ieder geval de volgende thema’s aan de orde: sociale samenhang of samenlevingsopbouw, mantelzorg, tegengaan van eenzaamheid, inzet en ondersteuning van vrijwilligerswerk en professionals sociaal domein. Deze thema’s worden binnen de voorwaarden voor toekenning van de middelen verbonden aan de lokale context en de leefomgeving. Gemeenten gaan in de periode 2024-2026 mantelzorgers extra ondersteunen bij het uitvoeren van hun zorgtaken. Dit kan bijvoorbeeld door het verbeteren van de toegang tot regelingen en ondersteuningsvormen. Dit kan ook door het versterken van het steunpunt mantelzorg en het toegankelijker maken van informatie en advies. In het plan van aanpak dat gemeenten in moeten dienen voor de aanvraag van de SPUK wordt dit per gemeente concreet uitgewerkt.

Gemeenten werken aan het versterken en door ontwikkelen van hun respijtzorgaanbod om in samenspraak met de mantelzorgers in de periode 2024-2026 het respijtzorgaanbod beter aan te laten sluiten op de vraag en behoefte van de mantelzorgers. In het plan van aanpak dat gemeenten in moeten dienen voor de aanvraag van de SPUK wordt dit concreet uitgewerkt. Gemeenten gaan in regionaal verband via de samenwerkingsagenda actief de dialoog aan met zorgverzekeraars en zorgkantoren over een domein overstijgend aanbod van zwaardere vormen van respijtzorg om waar passend een aantal pilots te kunnen starten. De resultaten van deze pilots worden benut voor verder beleid. Gemeenten zetten in op een lokale aanpak eenzaamheid langs de vijf pijlers: bestuurlijk commitment, een sterk netwerk creëren, mensen met gevoelens van eenzaamheid zelf betrekken, aan een duurzame aanpak werken en monitoring en evaluatie organiseren. 35/39

Een gezonde leefstijl Beoogd resultaat: Voor kinderen en volwassenen met overgewicht of obesitas is passende ondersteuning, begeleiding en zorg toegankelijk. In 2025 hebben alle gemeenten een netwerkaanpak voor kinderen met obesitas. Er zijn samenwerkingsafspraken tussen gemeenten, zorgverzekeraars en zorgaanbieders gemaakt. Aanpak overgewicht en obesitas kinderen – acties gemeenten en VWS Gemeenten en VWS zetten zich in om interventies die bijdragen aan een gezonde omgeving voor kinderen en jongeren landelijk en lokaal te stimuleren. Er wordt onder meer gewerkt aan een gezonde schoolomgeving, een gezonde sportomgeving, een gezonde buurt en wijk, gezonde vrije tijdsomgeving en een gezonde digitale omgeving. Dit gebeurt via interventies en aanpakken zoals: de JOGG-aanpak, Gezonde School, Gezonde Kinderopvang, Gezonde Buurten, Team:Fit, Gezond UIT. De gemaakte afspraken uit het Nationaal Preventie Akkoord vormen hiervoor het uitgangspunt. Voorkomen en vroeg signalering van middelengebruik (roken, alcohol en drugs) Beoogd resultaat: Er wordt actief ingezet op het voorkomen van het gebruik van alcohol, tabak en drugs voor jongeren. Er is netwerksamenwerking voor vroeg signalering alcoholproblematiek.

Bovenstaande doelen worden gedaan aan de hand van acties op gerichte onderdelen: Effectieve lokale drugspreventie Wanneer de lokale situatie daarom vraagt zetten gemeenten een netwerksamenwerking op met relevante partijen om een drugspreventiebeleid op te stellen, waaronder in elk geval de GGD en de verslavingszorg. Voorkomen van middelengebruik onder jongeren Gemeenten zetten een samenwerkingsverband op met relevante stakeholders waaronder in elk geval de GGD en de verslavingszorg, stellen een projectleider aan voor het projectmanagement, voeren de tweejaarlijkse jeugdgezondheidsmonitor uit en zetten effectieve interventies in om de gestelde doelen te bereiken. Leeftijdsgrens op verkoop van alcohol Gemeenten zijn zich bewust van het belang van toezicht op en naleving van de leeftijdsgrens en spannen zich in voor een zo goed mogelijke uitvoering van de beginselplicht tot handhaving en het optimaliseren van het bereik van de handhaving. Gemeenten kunnen hierbij gebruik maken van de ontwikkelde kennis en expertise van het Trimbosinstituut. Bovendien kunnen gemeenten de bestaande onderlinge samenwerkingsvormen bestendigen en eventueel uitbreiden. Vroeg signalering alcoholproblematiek Gemeenten zetten een netwerksamenwerking op met relevante partijen om een aanpak voor vroeg signalering uit te voeren, waaronder in elk geval de GGD en de verslavingszorg.

Daarvoor wijst de gemeente een projectleider aan, voert monitoringsactiviteiten uit en maakt een plan van aanpak met partners. Terugdringen van roken Gemeenten nemen de rookvrije generatie met concrete doelen en activiteiten op in een lokaal preventieakkoord of hun eigen Nota Gezondheidsbeleid. Gemeenten kunnen bijvoorbeeld het invoeren van rookvrije omgevingen stimuleren, het op wijkniveau stoppen met roken ondersteunen en maatschappelijke organisaties zoals kinderboerderijen, beheerde speeltuinen, speelplekken, 36/39

zwembaden, scoutinggroepen en sportverenigingen stimuleren om rookvrij beleid te voeren. Het Nationaal Preventieakkoord is hierbij een belangrijke leidraad. Sport en beweegparticipatie Beoogd resultaat: Gemeenten zetten lokaal extra in op de verbinding tussen sport & bewegen, cultuur, gezondheid & preventie en de sociale basis. Zo veel mogelijk Nederlanders bereiken met het sport- en beweegaanbod, met als doel sporten en bewegen een vanzelfsprekend onderdeel uit te laten maken van het leven van iedere Nederlander. Acties gemeenten: Van gemeenten wordt verwacht dat bij de uitwerking van de beleidsplannen over preventieve gezondheid op lokaal niveau ook nadrukkelijk ingezet wordt op het stimuleren van bewegen en het wegnemen van obstakels. Hierbij gaat het om: De verschillende coördinatoren voor het Sportakkoord II, GALA, IZA en lokale preventeiakkoorden en andere programma’s in verbinding met elkaar brengen, waar mogelijk in een vast kernteam.

Het maken van de verbinding tussen sport, cultuur & bewegen, gezondheid & preventie en sociale basis binnen de soms daartoe al bestaande samenwerkingsverbanden (zoals bij de aanpak van de mentale gezondheid, één tegen eenzaamheid, leefomgeving, valpreventie, stoppen met roken, overgewicht en lokale preventie akkoorden) en hierbij aandacht hebben voor de aansluiting van beweegpartijen bij de relevante samenwerkingsverbanden en het wegnemen van eventuele obstakels om meer te gaan bewegen. Een laagdrempelig ondersteuningsaanbod om meer te bewegen in het dagelijks leven en hierbij de functionarissen vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties (zoals de buurtsport- en cultuurcoaches) te benutten die het sport-, beweeg- en cultuuraanbod versterken en mensen naar aanbod toe te leiden. Bij de inrichting van de fysieke leefomgeving ook rekening houden met voldoende mogelijkheden tot laagdrempelig en dichtbij bewegen in de buurt. Zorgen voor een vindbaar aanbod van beweegprogramma’s voor diverse doelgroepen. Bijdragen aan het verder ontwikkelen van beweegprogramma’s en (kansrijke) interventies door ervaringen met de implementatie terug te koppelen aan de interventie eigenaar of de GGD. Aansluiten bij (initiatieven en acties van) de Beweegalliantie om gezamenlijk een bijdrage te leveren aan het in beweging brengen van meer Nederlanders.

De beweegalliantie verbindt het veld, jaagt initiatieven aan en haalt obstakels weg. Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid Beoogd resultaat: Gemeenten integreren mentale gezondheid in hun brede aanpak gezondheid/preventie, waardoor: Het voor alle inwoners van Nederland gebruikelijker is om te praten over hun mentale gezondheid. Onder meer door cultuur; Alle inwoners van Nederland beter weten waar ze binnen hun gemeenten laagdrempelige ondersteuning kunnen vinden; Alle inwoners van Nederland weten welke handvatten er zijn om met hun mentale gezondheid aan de slag te gaan. Acties gemeenten: Gemeenten ontwikkelen beleid op het gebied van mentale gezondheid binnen hun lokale gezondheidsbeleid door gebruik te maken van kansrijke en/of effectieve interventies voor mentale gezondheidsbevordering. Daarnaast sluiten ze aan bij de landelijke aanpak ‘Mentale Gezondheid: van ons allemaal’. Het begrippenkader mentale gezondheid van het Trimbos-instituut en RIVM, zoals ook gebruikt in de landelijke aanpak, is leidend voor de invulling en uitwerking van het lokale beleid. Daarbij worden kansrijke interventies ingezet, gebaseerd op de factsheet van het RIVM, Trimbos-instituut en GGD GHOR NL. 37/39

-

-

-

-

Gemeenten zetten in op het versterken van de mentale gezondheid van hun inwoners en het bieden van laagdrempelige ondersteuning waar gewenst. Gemeenten besteden bij de uitwerking van hun beleidsplannen aandacht aan het perspectief van mentale gezondheid en maken verbinding vanuit andere (bestaande) gezondheidsprogramma’s met mentale gezondheid. Er wordt gewerkt vanuit de levensloopbenadering (zoals in de landelijke aanpak opgenomen leefomgevingen school, buurt, werk en online). Gemeenten dragen zorg voor een goed sluitende (en laagdrempelige) ondersteuning afgestemd op de behoefte van de eigen inwoners. In het bijzonder wordt gekeken naar de groepen jongeren (1227 jaar) en mensen in een kwetsbare positie (waaronder kwetsbare ouderen en inwoners met een lage sociaaleconomische status). Gemeenten zetten in op samenwerkingsverbanden met goede samenwerkingsafspraken over domeinen heen. Dit kan bijvoorbeeld via de bestaande lokale preventieakkoorden. De samenwerking is mede publiek-privaat ingericht. Gemeenten dragen bij aan het verbeteren van de samenwerking tussen het sociaal domein, de huisartsenzorg en de GGZ door het versterken van de sociale basis en het mee helpen inrichten van mentale gezondheidscentra in de regio (conform afspraken in het Integraal Zorgakkoord).

Vitaal ouder worden Versterken uitvoering artikel 5a ‘Ouderengezondheidszorg’ Wet Publieke Gezondheid Beoogd resultaat: Versterkte uitvoeringspraktijk van artikel 5a van de Wet PG, wat bijdraagt aan het preventiebeleid rond het verminderen van kwetsbaarheid bij ouderen. Acties VWS en gemeenten: VWS en gemeenten brengen praktijkvoorbeelden van de wijze waarop artikel 5a van de Wpg wordt ingevuld in kaart en dragen zorg voor de verspreiding van goede voorbeelden. Gezond voedingspatroon bij ouderen Beoogd resultaat: Ondervoeding bij ouderen wordt vroegtijdiger gesignaleerd door zorgprofessionals en professionals in het sociaal domein. Acties gemeenten: Gemeenten dragen bij aan de agendering van gezonde voeding en ondervoeding bij ouderen door hier aandacht voor te hebben in de lokale nota gezondheidsbeleid of in het lokale preventieakkoord. Gemeenten kunnen het thema ondervoeding ook agenderen in regionale overleggen over (kwetsbare) ouderen waar zij bij aansluiten. Om te stimuleren dat toegangsmedewerkers in het sociaal domein aandacht besteden aan een gezond voedingspatroon en het signaleren van ondervoeding bij ouderen, kunnen gemeenten bijvoorbeeld in de afspraken met aanbieders in het sociaal domein aandacht vragen voor dit thema.

Gemeenten kunnen bijdragen aan de bewustwording bij ouderen en hun mantelzorgers op dit thema door bijvoorbeeld de inzet van de interventie ‘Goed gevoed ouder worden’ en het organiseren van buurttafels waar gezamenlijk gegeten wordt of informatiebijeenkomsten op dit thema. Bewegen door ouderen Beoogd resultaat: Er is aandacht voor de specifieke behoeften van ouderen rond bewegen en dit wordt ondersteund met een passend beweegaanbod. Acties gemeenten: Gemeenten kunnen bij de acties die genoemd staan bij ‘Een gezonde leefstijl’ onder het kopje ‘sport en beweegparticipatie’ ook specifieke aandacht hebben voor het stimuleren van bewegen bij ouderen. 38/39

-

Gemeenten kunnen buurtsport- en cultuurcoaches de ruimte geven om een gespecialiseerd aanbod voor ouderen te creëren. Onderdeel van hun werkzaamheden is om ouderen te begeleiden en les te geven aan kwetsbare ouderen.

Valpreventie bij ouderen Beoogd resultaat: Het risico op vallen bij ouderen wordt vroegtijdig gesignaleerd in zowel zorgdomein als gemeentelijk domein en wordt ondersteund door laagdrempelige toegang tot valpreventief aanbod. Jaarlijks komen er minder ouderen (65+) op de spoedeisende hulp naar aanleiding van een val.

39/39