Bijlage 1. Jaarverslag De Bolder 2023
Tekst van het document
CONCEPT 2023
• JAARVERSLAG • JAARREKENING Versie 1.2 d.d. 24 mei 2024
[2]
INHOUDSOPGAVE
Jaarverslag
Blz.
1.
Voorwoord
4
2.
Programmaverantwoording
6
3.
Verantwoording 2023
9
Paragrafen
12
Jaarrekening Balans
16
Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening
17
Grondslagen van de financiële verslaglegging
18
Toelichting op de balans
20
Niet in de balans opgenomen verplichtingen
24
Begrotingsrechtmatigheid
24
Wet normering topinkomens
24
Gebeurtenissen na balansdatum
25
Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening
26
Overzicht incidentele baten en lasten
31
Overzicht structurele mutaties in het eigen vermogen
32
Overzicht taakvelden
33
Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
35
Bijlagen Organisatieschema
41
Organisatie en commissies
43
Lijst van begrippen en afkortingen
45
[3]
JAARVERSLAG
-4-
JAARVERSLAG 1.
Voorwoord
We kijken bij Leer-werkbedrijf De Bolder terug op een dynamisch en intensief jaar. De vorming van Het Huis Van Ontwikkeling, de toekomstvisie en het governance-vraagstuk voor De Bolder en daarnaast ook de normale bedrijfsvoering, hebben veel inzet van de medewerkers binnen de organisatie gevraagd. De Raad is in december akkoord gegaan met Het Huis van Ontwikkeling en met de toekomstvisie van De Bolder. Met de goedkeuring voor het gekozen toekomstscenario van De Bolder ging de raad ook akkoord met de benodigde investeringen. Hiermee is het voortbestaan van De Bolder gewaarborgd en is het personeel van De Bolder verzekerd van een beschutte werkplek. In 2023 bestond De Bolder alweer 65 jaar en het verheugt ons dat we de Texelaars een passende werkplek binnen ons productiebedrijf, of daarbuiten bij een reguliere werkgever, kunnen blijven bieden. Het vraagstuk met betrekking tot de governance van De Bolder is verschoven naar 2024. De Bolder gaat vooral herinvesteren in de wasserij. In het boekjaar is een nieuwe wasmachine gekocht met een capaciteit van 57 kilogram en heeft de aanbesteding plaatsgevonden voor een nieuwe mangelstraat. De aanschaf hiervan geschiedt in 2024 en de ingebruikname zal in mei zijn, nog voordat het drukke toeristenseizoen van start gaat.
De keuken in de kantine, is in december vernieuwd en biedt in de toekomstmogelijkheden om te benutten voor een food-leerlijn. Vanuit de productie zien we dat de vloerplaten en houten producten conjunctuurgevoelig zijn en we hebben te maken met wat afnemende vraag bij opdrachtgevers. Dit geldt gelukkig niet voor de afdelingen Wasserij, Buitendienst en Varia/Fijnwerk. Gemeenten en onze branchevereniging Cedris hebben samen met de vakbonden zich ingespannen voor een loonsverhoging en een betere reiskostenvergoeding voor onze medewerkers. Deze extra inkomsten is de medewerker gegund in deze financieel moeilijke tijden. Helaas is voor ons bedrijf vanuit het Rijk geen dekkende financiële compensatie voor de loonsverhoging gekomen. Doordat we onze prijzen nog enigszins hebben kunnen verhogen is de opbrengst verkoop en productie hoger dan verwacht. Omdat we ook meer bijdragen ontvingen en er minder kosten werden gemaakt, is het resultaat een stuk beter dan verwacht en kan De Bolder weer iets toevoegen aan de eigen reserve. De structuur en financiering van sociaal ontwikkelingsbedrijven, waar De Bolder toe behoort, staat landelijk erg onder druk en initiatieven vanuit het Rijk, gemeenten en de sociaal ontwikkelingsbedrijven zelf, moeten in de toekomst leiden tot een Visie Toekomstbestendige Sociaal Ontwikkelingsbedrijven.
De economisch moeilijke tijden met stijgende prijzen zijn goed merkbaar voor onze medewerkers. Om die reden hebben we afgelopen jaar een training Energiekosten en Grip op je geld aangeboden. Daarnaast hield een budgetcoach een financieel spreekuur. De workshops Plezierig werken, die op initiatief van de OR waren gestart, eindigden abrupt in 2020 door de Coronapandemie. In een andere opzet en met een nieuwe trainer zijn ze in 2023 hervat met het eerste thema: vriendelijkheid. De andere twee thema’s: behulpzaamheid en verbinding komen aan bod in 2024. Na de workshops herinneren posters op de afdelingen de medewerkers aan het belang van het onderwerp en wordt er ook aandacht aan besteed tijdens het werkoverleg op de afdelingen. De interne en externe vertrouwenspersonen hebben succesvol hun opleiding afgerond waarmee we een professionaliseringsslag hebben gemaakt. Afgelopen jaar stokte de instroom van medewerkers in het kader van de Participatiewet Praktijkroute terwijl dat in 2021 twee personen waren en in 2022 vijf personen. Het komende jaar zal naar verwachting wel weer instroom van de Praktijkroute plaatsvinden, voortkomend uit stages bij De Bolder.
-5-
Twee stagiaires die werkervaring opdeden in het kader van een UWV re-integratietraject, hebben een beschut werk indicatie gekregen. Samen met een voormalige leerling uit het speciaal onderwijs, stroomden daardoor drie medewerkers met een arbeidsovereenkomst in. Een voormalige WSW-medewerker keerde terug en WSW-medewerkers maakten minder gebruik van de seniorenregelingen en Regeling Vervroegde Uittreding (RVU) dan was verwacht. Dit alles leidde ertoe dat het aantal personen en het aantal FTE minder daalden dan was geprognotiseerd. Het komende jaar staat in het teken van de ontvlechting van taken met betrekking tot trajecten en de vorming van het Huis Van Ontwikkeling, de governance van De Bolder en implementatie van de herinvesteringen in De Bolder.
Namens het Managementteam van De Bolder, Volkert Bakker Marieke ter Burg
-6-
2.
Programmaverantwoording
Onze missie: Leer-werkbedrijf De Bolder levert een passende, waardevolle en duurzame bijdrage aan trajecten van burgers van Texel, die een steuntje in de rug nodig hebben bij het vinden én behouden van (een vorm van) arbeidsmatige deelname aan de samenleving. Onze visie: Centraal staat (het recht op) participatie en de daaruit voortvloeiende leer-en werktrajecten van medewerkers. Werken bij of via De Bolder is daarbij zowel doel als middel. Ieder mens is uniek, daarom leveren we altijd maatwerk. We werken nauw samen met ketenpartners in de samenleving. De Bolder biedt (voor kortere of langere tijd) werkervaringstrajecten, stages, beschut werken, re-integratietrajecten, begeleiding bij werken op locatie, begeleid werken en detacheringen bij externe werkgevers. De hierbij gegenereerde inkomsten komen ten goede aan de duurzame en financieel-economisch verantwoorde instandhouding van het productiebedrijf. Kritieke succesfactoren: • • • •
Wij slagen erin het (directe en indirecte) belang van onze medewerkers altijd voorop te stellen en daarbij de balans te bewaken tussen onze sociale doelstellingen en onze productiedoelstellingen. Wij slagen erin om met ons relatief kleine team vanuit verbondenheid samen te werken. Wij slagen erin de waarden en de reputatie van De Bolder uit te dragen naar onze partners en klanten in de samenleving. Onze waarden zijn betrouwbaarheid, transparantie en goede kwaliteit voor een eerlijke prijs. Wij beseffen dat onze opdracht ook is De Bolder in stand houden voor de Texelaar met afstand tot de arbeidsmarkt in de toekomst.
Kerndilemma Wij werken vanuit het besef dat de ‘mix’ van categorieën van medewerkers binnen eenzelfde werkomgeving een steeds grotere uitdaging betekent. Dat geldt zowel voor het aanbieden van passend werk, omdat bij de nieuw ingestroomde medewerkers over het algemeen sprake is van forsere beperkingen, als voor de benodigde begeleiding van deze medewerkers. We zorgen voor voldoende gevarieerd werkaanbod; voldoende gevarieerd in de zin van commercieel interessant (ter ondersteuning van de economisch gezonde bedrijfsvoering) en sociaal interessant (in de zin van laagdrempelig toegankelijk voor medewerkers met significante arbeidsbeperkingen, dan wel in de zin van geschikt voor medewerkers om zich verder te kunnen ontwikkelen). Tussen beide doelstellingen zit een zekere spanning waarbij steeds weer de juiste afwegingen moeten worden gemaakt. Deze spanning wordt meer en meer voelbaar in de dagelijkse praktijk. Steeds vaker is er sprake van met elkaar conflicterende belangen. Kerncompetentie Al met al betekent het continue verenigen van deze tegenstrijdige belangen een bijzonder complexe opgave in de dagelijkse werkelijkheid van De Bolder. Wat uiteindelijk de doorslag geeft is het belang van de medewerker zelf, dat altijd centraal staat bij belangrijke besluiten. De ambtelijke staf is in staat om te gaan met deze dilemma’s die gepaard gaan met de ‘dubbele’ opdracht van De Bolder.
De toekomst van De Bolder en het Huis van Ontwikkeling In december 2021 gaf de gemeenteraad groen licht voor de visie ‘Wij zijn Texel Sociaal en Gezond’ en het uitvoeringsprogramma ‘Werk en Zekerheid’. Onderdeel van het uitvoeringsprogramma was onder andere het ontwerp van een Huis van Ontwikkeling dat ondersteuning en/of begeleiding biedt aan iedere Texelaar met een werk-, ontwikkel- of participatievraag. De afgelopen periode is een voorstel voor het Huis van Ontwikkeling nader uitgewerkt. De te realiseren maatschappelijke doelstelling is: het leveren van passende dienstverlening aan zowel inwoners, werkgevers, ondernemers, onderwijs-, maatschappelijke en welzijnsorganisaties met vraagstukken op de thema’s werken, ontwikkelen en participeren. De Bolder blijft een belangrijke interne partner van het Huis van Ontwikkeling waar het gaat om tijdelijke trajecten voor inwoners die nog iets nodig hebben voordat de weg naar reguliere arbeid open staat.
-7-
Op 19 december 2023 heeft de gemeenteraad dit voorstel aangenomen en vanaf 1 januari 2024 zal het Huis van Ontwikkeling gestalte krijgen. De activiteiten die tot nu toe vallen onder de Participatiewet en momenteel bij De Bolder zijn ondergebracht (afgezien van Beschut Werk), zullen met ingang van 2024 plaatsvinden binnen of onder de vlag van het Huis van Ontwikkeling. Tijdens dezelfde raadsvergadering van 19 december 2023 heeft de raad ook ingestemd met de keuze voor scenario 2 voor de toekomst van De Bolder zoals verwoord in de beleidsnotitie ‘Toekomst De Bolder’. Zo wordt de optimale balans gevonden tussen de maatschappelijke doelstellingen en de financiële effecten. De Bolder richt zich maximaal op zijn doelstelling: begeleiden van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of anderszins een werkplek te bieden aan burgers die een steuntje in de rug nodig hebben. Deze variant doet het meeste recht aan waar De Bolder voor staat en De Bolder kan daarmee een waardevolle partner zijn van het Huis van Ontwikkeling. Met scenario 2 gaat de gemeente Texel verder dan de wettelijke kaders uit de Participatiewet omdat De Bolder meer biedt dan alleen beschut werk.
Gezien de arbeidsmarkt op Texel, met veel arbeid in de toeristische en agrarische sector en weinig productiewerk, speelt De Bolder een bijzondere rol in het bieden van werk aan een bredere doelgroep PW-ers die naar verwachting anders moeilijk aan de slag zal komen. Werkplekken en trajecten In 2023 heeft De Bolder werk(ervaring) geboden aan diverse doelgroepen: 1. Vanuit de WSW Zolang de WSW als voorziening blijft bestaan zijn er medewerkers met een WSW-dienstverband. Jaarlijks vermindert het aantal werknemers met een WSW-dienstverband gemiddeld met ongeveer 6 personen, doordat medewerkers die uit dienst gaan (pensioen, ziekte, overlijden) niet meer worden vervangen door nieuwe instroom. Alleen wanneer een medewerker op eigen verzoek uit dienst gaat en later weer in dienst wil komen en dan nog een geldige WSW-indicatie heeft of bij overname van iemand vanuit een ander SW-bedrijf kan er nog sprake zijn van instroom. Sinds 2015 wordt door UWV namelijk geen nieuwe indicatie voor de WSW meer gegeven. In 2023 was de uitstroom met 6 personen gelijk aan het gemiddelde. Eén persoon die eerder bij De Bolder heeft gewerkt en nog op de wachtlijst stond is teruggekeerd. Na het maximum van 156 werknemers in 2010 is het aantal eind 2023 gedaald naar 88 medewerkers. Er is uit deze groep geen significante uitstroom naar extern werk meer te verwachten. 2.
Vanuit de Participatiewet De Bolder is de uitvoerder van de Participatiewet voor de gemeente Texel: ● Beschut werk Beschut werk is voor mensen die alleen in een ‘beschutte’ omgeving onder aangepaste omstandigheden arbeid kunnen verrichten. UWV adviseert de gemeente wie hierop aangewezen is. Beschut werk is sinds 2015 in de plaats gekomen van WSW. Gemeenten moeten deze mensen een betaalde baan bieden in een aangepaste omgeving: beschut werk. Op Texel komen deze personen dan in loondienst bij De Bolder. ● Praktijkroute Via de Praktijkroute wordt op de (reguliere) werkplek vastgesteld of iemand vanwege zijn/haar beperkingen zelf in staat is om het wettelijk minimumloon te verdienen. Lukt dat niet, dan wordt diegene opgenomen in het doelgroepregister en is een beoordeling door UWV niet meer nodig. Bij De Bolder hebben Texelaars ook een baan bevonden via de Praktijkroute. Eind 2023 vormden zij 25% van het totaal aantal Participatiewet medewerkers. Naar verwachting zal hun aandeel de komende jaren verder toenemen. ● Arbeidsfit maken Zij die afhankelijk zijn van een inkomensvoorziening en naar verwachting niet in staat zijn om zelfstandig regulier werk te vinden, worden een passend integraal traject aangeboden.
Door middel van arbeidsgewenning, assessment, loonwaardebepaling en begeleiding zal in een periode van 3 tot 6 maanden duidelijk moeten worden welk instrument uit de Participatiewet het meest passend is om in te zetten voor een vervolgtraject. ● Jobcoaching ten behoeve van het optimaliseren van de arbeid Door te blijven zoeken naar passende taken op werkplekken bij reguliere werkgevers en het verder ontwikkelen van de werknemer om zijn/haar taken optimaal uit te kunnen voeren, zal de duurzaamheid van de dienstverbanden worden vergroot. Aan leidinggevenden en collega’s kan de training ‘Harrie helpt’ door De Bolder worden aangeboden om op de werkvloer begeleiding te bieden aan werknemers met extra ondersteuningsbehoefte. Harrie staat voor: Hulpvaardig, Alert, Realistisch, Rustig, Instruerend en Eerlijk.
-8-
3. Vanuit de reclassering (werkgestraften) De Bolder is bij de reclassering aangemeld als uitvoerder van een project voor werkgestraften. Texelaars die een werkstraf opgelegd hebben gekregen tussen de 40 en 240 uur komen werken bij De Bolder zonder dat daar een inkomen tegenover staat. Vaak zien we dat deze Texelaars uit een zwak sociaal systeem komen wat een sterke relatie heeft met het in aanraking komen met politie en justitie. Tijdens het verplicht uitvoeren van hun taakstraf bij De Bolder, worden deze Texelaars tegelijkertijd altijd door De Bolder aangemeld bij het STT. Dit team doet een onderzoek naar de behoefte aan zorg en structuur en kan daar eventueel voorzieningen voor beschikbaar stellen. Deze aanpak draagt sterk bij aan de recidivevermindering. 4. Vanuit UWV (WIA / Wajong / Ziektewet) Sinds 2018 verzorgt De Bolder voor UWV trajecten en is daarmee voor UWV de enige re-integratiepartner op Texel die ingezet wordt ter ondersteuning van Texelaars met een WIA- of Wajong-uitkering en voor Texelaars die tijdens hun uitkeringsperiode bij UWV in de Ziektewet zijn gekomen. Er zijn 4 ‘trajecttypes’ vanuit UWV mogelijk: 1. ‘Participatie interventie’. 2. ‘Bevorderen maatschappelijke deelname’. 3. ‘Werkfit maken’. 4. ‘Naar werk’ waarbij de cliënt wordt bemiddeld naar werk bij een reguliere werkgever.
Interessant is dat er vanuit UWV ook een financiële vergoeding per traject tegenover staat die toegevoegd wordt aan de inkomsten van De Bolder. 5. Nieuwe Nederlanders De gemeente Texel krijgt vanuit het Rijk jaarlijks een contingent ‘nieuwe Nederlanders’ toegewezen, voormalige asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen en starten met hun inburgering. Dit is een, qua nationale achtergrond, pluriforme groep personen die als overeenkomst met elkaar hebben dat ze de taal moeten leren en bezig zijn met een inburgeringstraject. Per 1 januari 2022 is de (nieuwe) Wet Inburgering in werking getreden. Deze wet gaat over een nieuwe manier van inburgeren. Het gaat om meer dan het leren van de taal. Zorgen dat nieuwkomers zich ook sociaal en financieel kunnen redden is heel belangrijk in het nieuwe stelsel. Het doel van de nieuwe wet is dan ook dat nieuwkomers die inburgeringsplichtig zijn zo snel mogelijk meedoen in onze maatschappij. Om dat ook op Texel mogelijk te maken is het Samenwerkingsverband “Inburgeren op Texel” gestart. De gemeente, De Bolder, Vluchtelingenwerk en Texels Welzijn ontwikkelden gezamenlijk een aanbod waarbij taal leren in de klas wordt gecombineerd met taalstages of vrijwilligerswerk.
Door direct en kwalitatief beter de Nederlandse taal te leren, structurele begeleiding vanaf de start van het inburgeringstraject én mee te draaien verloopt het inburgeren naar verwachting sneller. Veel nieuwe Nederlanders ontvangen een bijstandsuitkering van de gemeente. De Bolder biedt door middel van zijn productiewerk de mogelijkheid om snel aan de slag te gaan in een Nederlandse arbeidscontext. Ook is toeleiding naar externe werkplekken via ons bestaande netwerk een optie. Zo kunnen de nieuwkomers sneller meedoen in onze samenleving met alle vrijheden en verantwoordelijkheden die daarbij horen. 6. Werkgeversdienstverlening Sinds 2019 faciliteert De Bolder ook ‘Spoor 2 re-integratie trajecten’, in het kader van de Wet verbetering poortwachter, voor werkgevers op Texel die dit zelf niet of moeilijk kunnen organiseren. Het gaat daarbij vaak om (kleinere) ondernemers in het midden- en kleinbedrijf. De Bolder begeleidt, in opdracht van de werkgever, de langdurig zieke medewerkers naar ander, beter passend werk. 7. Schoolstages In 2023 heeft De Bolder aan drie leerlingen van het praktijkonderwijs een stageplaats geboden. Voor MBO-leerlingen zijn we een erkend leerbedrijf, maar in 2023 hebben zij geen stage bij ons gelopen. Aantal personen per jaar ultimo
2023
2022
2021
WSW (incl.ext. begeleid werkenden) 88 P-wet (incl.externen met LKS) 34 Ambtelijk (incl. vakantiekrachten) 15 P-wet werkervaring interne trajecten 7 Overige interne trajecten/stages 10
93 32 19 3 1
102 23 18 8 6
Totaal aantal personen
148
157
154
-9-
3.
Verantwoording 2023
Financieel De jaarrekening van De Bolder sluit met een positief resultaat van € 78.000. Dit mag, gezien de slechte vooruitzichten bij het maken van de begroting en de tussentijdse aanpassing daarvan, bijna een wonder genoemd worden. De verwachting was dat we – zelfs na onttrekking van € 264k aan de Reserve egalisatie rekeningresultaten – een verlies zouden lijden van € 220k. De WSW-bijdrage viel € 103.000 hoger uit dan begroot en is gestegen tot ruim € 33.000 per SE. Dat is een forse stijging t.o.v. de afgelopen jaren, veroorzaakt door de grotere landelijke uitstroom dan verwacht, bij een gelijkblijvend totaalbudget. De netto bedrijfsopbrengst uit eigen productie bedraagt in 2023 – na aftrek van aan de productie gerelateerde lasten – € 1.298.000. Dat is € 150.000 hoger dan bij de tussentijdse aanpassing van de begroting was voorzien en ook € 44.000 hoger dan vorig jaar. Overige meevallers waren, naast enkele incidentele baten, lagere loon-en personeelskosten van zowel WSW (grotere uitstroom), PW (lagere instroom) als ambtenaren (overleden, respectievelijk uitdiensttreden, zonder vervanging), meer trajecten dan begroot en lagere kosten Investeringen In 2023 is geïnvesteerd in een nieuwe wasmachine (ruim € 46.000), ter vervanging van 2 kleinere oude machines. Ook zijn er 2 compressoren vervangen (bijna € 23.000) en is de keuken van de kantine vernieuwd (iets meer dan € 30.000).
Daarnaast is er een aanbetaling gedaan (€ 113.000) voor de nieuwe mangelstraat die in 2024 gerealiseerd zal worden (begroot voor totaal € 450.000, raadsbesluit 18 oktober 2023). Het restant van de goedgekeurde investeringsruimte 2022 en 2023 (totaal ruim € 160.000) wordt meegenomen naar 2024. Huisvesting Een deel van de beschikbare kantoorruimte in het ‘NUON’ gebouw is verhuurd aan GGZ Noord-Holland Noord, aan VluchtelingenWerk Nederland en aan de podologische praktijk Voeten op Texel. De opbrengst is in 2023 hoger dan begroot en hoger dan het voorgaande jaar, enerzijds door aanpassing van het tarief i.v.m. de kosten van energie en anderzijds door verhuur van meer m2. Ambtelijke bezetting De ambtelijke bezetting bestond eind 2023 uit 15 medewerkers, totaal 12.7 FTE. Het ziekteverzuimpercentage bedroeg in 2023 slechts 1,5 %. De totale personele kosten van de staf zijn aanzienlijk lager dan begroot, maar ten opzichte van 2022 wel gestegen met 3%, onder meer door de cao-aanpassing voor 2023.Na het vertrek van de directeur ad interim per 23 november jl. is nog geen nieuwe directeur benoemd in afwachting van de beslissing over de governance. Het MT van De Bolder blijft verantwoordelijk voor de dagelijkse aansturing, vooralsnog onder eindverantwoordelijkheid van de gemeentesecretaris WSW-bezetting Het jaar startte met 93 medewerkers.
Er zijn 6 medewerkers uitgestroomd: 3 wegens pensionering, 1 wegens overlijden, 1 na 2 jaar ziekte en 1 op eigen verzoek. Eén medewerker is ingestroomd, deze persoon had nog een geldige WSW-indicatie en had eerder ook bij De Bolder gewerkt. De bezetting en afbouw van 2022 naar 2023 ziet er als volgt uit: ✓ Daling werknemers (peildatum 31 december) van 93 naar 88 = -/- 5,4% ✓ Daling FTE (peildatum 31 december) van 71,3 naar 67,6 = -/- 5,2% ✓ Daling van het gemiddelde aantal FTE over het gehele jaar van 74,9 in 2022 naar 69,9 in 2023 = -/- 6,7% ✓ Van het aantal FTE per 31 december 2023 maakt 1,7 FTE (= 3 personen) gebruik van de RVU tegenover 2,4 FTE (= 4 personen) per 31 december 2022 ✓ De daling van het aantal medewerkers in FTE was kleiner dan het vorig jaar. Het is niet mogelijk om hieruit een trend te signaleren, want incidentele gevallen hebben in dit cijfer een grote invloed. Participatiewet-bezetting Bezetting eind 2023: ✓ 19 personen beschut (11,9 FTE) ✓ 7 personen met loonkostensubsidie intern (5,7 FTE) ✓ 9 personen met loonkostensubsidie extern ( 7,0 FTE) ✓ 13 personen op een werkervaringsplaats of taalstage In 2023 hebben totaal 21 verschillende personen een of meer trajecten gehad in het kader van een werkervaringsplaats of taalstage binnen De Bolder.
- 10 -
UWV-trajecten In 2023 liepen er voor 4 personen interne trajecten met een vergoeding vanuit UWV. Overige trajecten In het boekjaar liepen 3 personen stage vanuit het praktijkonderwijs Reclassering In het kader van reclassering hebben in 2023 zes personen een werkstraf uitgevoerd in het productiebedrijf van De Bolder. Verkoop en productie De opbrengst uit verkoop en productie is in 2023 €16.000 gestegen t.o.v. 2022, dat is een stijging van 1%. De opbrengst was duidelijk hoger dan begroot (plus € 107.000 t.o.v. gewijzigde begroting) en kwam uit op een totaal van € 1.567.000. Na aftrek van alle aan de productie gerelateerde kosten komt de netto-opbrengst uit op € 1.298.000. Dit is 3,5% hoger dan in 2022 is behaald. De inzet van uren in 2023 was totaal 99.276, tegenover 102.802 in 2022, respectievelijk 105.620 in 2021. Personele ontwikkelingen (doelgroep) Gedurende het gehele jaar heeft er scholing van het totale werknemersbestand plaatsgevonden. Deze scholing heeft zich gericht op algemene werknemersvaardigheden en veilig werken binnen De Bolder. Verder krijgen alle vorkheftruckchauffeurs en alle overige chauffeurs regelmatig bijscholing en is er aandacht voor de jaarlijkse herhalingstrainingen bedrijfshulpverlening. Ook waren er trainingsdagen voor de OR van De Bolder en was er externe begeleiding voor de OR.
De scholing ‘Plezierig Werken’, die vóór de coronapandemie op initiatief van de OR werd verzorgd (toen in samenwerking met Stichting Texels Welzijn) heeft in 2023 een vervolg gekregen met een nieuwe trainer. Arbeidsomstandigheden De arbeidsomstandigheden van medewerkers vormen een van de belangrijkste aandachtspunten binnen de bedrijfsvoering van De Bolder. Juist bij medewerkers die kwetsbaar zijn in hun fysieke en/of psychische belastbaarheid luistert de manier waarop zij worden belast zeer nauw. Ook een consistente en deskundige instructie vanuit de werkleiding is enorm belangrijk. Ter voorkoming van overbelasting wordt op de werkplek ondersteuning geboden door onze eigen arbeidsdeskundige. De eigen bedrijfsarts en arbeidsdeskundige werken nauw samen ten behoeve van verzuimpreventie en verzuimbegeleiding. Zij ondersteunen tevens de operationeel leidinggevenden in de begeleiding van de medewerkers op dit vlak. Het ziekteverzuim onder de productiemedewerkers was in 2023 11,1% en is, vergeleken met 2022, gedaald met 1,5%. Het ziekteverzuimpercentage bij De Bolder is behoorlijk lager dan het landelijk gemiddelde in dit soort organisaties. Het aantal kortdurende ziekmeldingen (minder dan 7 dagen) is echter fors hoger en daarom een belangrijk aandachtspunt in de verzuimbegeleiding.
De intensieve samenwerking tussen De Bolder en het sociaal team Texel, stichting MEE/De Wering en stichting Texels Welzijn heeft ook als positief effect dat, wanneer medewerkers ondersteuning in de privésfeer nodig hebben, dit snel geboden kan worden. Bijvoorbeeld door maatschappelijke begeleiding of op het vlak van de WMO. Overbelasting in de privésituatie is een belangrijke oorzaak voor ziekteverzuim en kan op deze manier vaak beperkt of voorkomen worden.
- 11 -
Financiële kansen en bedreigingen (analyse van de verschillen t.o.v. de begroting) • Bijdrageresultaat WSW Kans -/- € 194.000 Werkelijk resultaat + € 76.000 De WSW-lonen en -personeelskosten zijn in totaal € 143.000 lager uitgevallen dan oorspronkelijk begroot (zie specificatie in de toelichting op het overzicht van baten en lasten). In de tussentijdse rapportage was al rekening gehouden met een verlaging van € 89.000 in verband met een hogere uitstroom en meer subsidie loonkostenvoordeel (samen minus 109k), deels tenietgedaan door meer ARBO-kosten (+10k) en meer subsidie aan externe werkgevers voor begeleid werkenden (+10k). Uiteindelijk zijn de loonkosten nog lager door ontvangen WIA/WGA-uitkeringen en meer subsidie loonkostenvoordeel en meevallende personeelskosten. De begroting van de te ontvangen gemeentelijke bijdrage was in de tussentijdse rapportage aangepast (-/- 170k). Toen was al duidelijk dat een volledige compensatie van de verhoging van het WML er niet zou komen. De uiteindelijk ontvangen bijdrage is toch nog € 103.000 hoger dan toen gedacht, in overeenstemming met de toegekende formatie en het budget volgens de septembercirculaire. Alles bij elkaar is het bijdrageresultaat dus € 76.000 positief t.o.v. de oorspronkelijke begroting.
• Uitvoering Participatiewet Kans -/+ 0 Werkelijk resultaat + € 110.000 Het te verwachten resultaat was in de tussentijdse rapportage naar boven bijgesteld met per saldo € 34.000, door een te verwachten hogere bijdrage vanuit de gemeente van enerzijds en een stijging van de loon- en personeelskosten anderzijds. Uit de jaarrekening blijkt dat er aan loon- en personeelskosten uiteindelijk € 56.000 minder is uitgegeven door een lagere instroom en dat de bijdrage van de gemeente € 20.000 hoger is uitgevallen, met name door het aantrekken van het aantal trajecten in de laatste maanden van het jaar. • Overige-Trajecten Kans -/+ 0 Werkelijk +€ 14.000 In de tussentijdse rapportage was reeds rekening gehouden met een stijging (+5k) op grond van het aantal trajecten dat in eerste maanden van het jaar werd aangemeld. Het eindresultaat is dus nog 9k hoger uitgevallen. • Bedrijfsopbrengsten Kans -/- € 150.000 Werkelijke opbrengst + € 123.000. Bij het opstellen van de aangepaste begroting voorzagen we nog een daling van € 27.000 vanwege de hogere kosten voor energie en meer uitgaven voor onderhoud vervoermiddelen enerzijds (74k), gecompenseerd door minder uitgaven voor productontwikkeling en lagere afschrijvingskosten ten laste van de productie (47k).
Maar dankzij de mogelijkheid om de verhoogde energiekosten toch enigszins gecompenseerd te krijgen in de prijzen, hogere productie, met name van de wasserij, minder afschrijvingskosten door latere investeringen en minder aan de productie gerelateerde bedrijfskosten zijn de netto-opbrengsten aanzienlijk hoger dan begroot. •
Kosten bedrijfsvoering Kans -/- € 40.000 Werkelijke kosten -/- € 76.000 Deze kosten waren bij het opstellen van de tussentijdse cijfers nog verhoogd met € 105.000, vanwege hogere salariskosten (totaal € 58.000) van de ambtelijke staf i.v.m. de cao-aanpassing en door verwachte stijging van overige bedrijfskosten (ad € 47.000). Het totaal van de salariskosten van de ambtenaren is uiteindelijk juist gedaald (11k) t.o.v. de oorspronkelijke begroting door het niet (direct) invullen van ontstane vacatures en lagere personeelskosten. De post onderhoudskosten is over het gehele jaar iets lager dan verwacht en ook de kosten van energiegebruik zijn dankzij een milder najaar meegevallen t.o.v. de tussentijdse rapportage. Ook de algemene kosten vallen lager uit, vooral door uitstel van ICT-uitgaven. De aanpassing van software zal alsnog in 2024 plaatsvinden. Dan zijn er nog incidentele lasten (€ 4.000) enerzijds en incidentele baten (€ 85.000) anderzijds waardoor het totaal van de werkelijke kosten bedrijfsvoering € 76.000 lager is dan oorspronkelijk begroot.
Uiteindelijk is het resultaat vóór onttrekking uit reserves € 14.000 positief, dat is € 413.000 minder negatief dan oorspronkelijk begroot en zelfs € 579.000 minder negatief dan halverwege het jaar werd verwacht. Het eindresultaat is € 78 positief na onttrekking van € 64.000 uit de bestemmingsreserves (conform eerder genomen besluiten).
- 12 -
PARAGRAFEN Paragraaf A: Lokale heffingen
Deze paragraaf is niet van toepassing voor De Bolder. Hiervoor wordt verwezen naar de jaarrekening van de gemeente Texel.
Paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen van De Bolder is het vermogen om niet-structurele financiële risico’s op te kunnen vangen teneinde de bedrijfsvoering zonder directe externe hulp veilig te stellen. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit (de middelen waarover De Bolder beschikt/kan beschikken om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is een indicatie voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van De Bolder. Inventarisatie van de weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit van De Bolder bestaat uit de algemene reserve en de stille reserves. Stille reserves worden gevormd door de meerwaarde van activa die laag of tegen nul zijn gewaardeerd en verkoopbaar zijn als men dat zou willen. De algemene reserve bedraagt eind 2023 € 360.000. De gebouwen zijn in 2014 getaxeerd op een mogelijke verkoopopbrengst van € 4.135.000. Hier tegenover staan een WOZ-waarde begin 2023 van € 3.562.000 en een boekwaarde eind 2023 van € 1.328.000. Zonder stagnatie van de bedrijfsvoering te veroorzaken zijn er volgens bovenstaande definitie geen stille reserves. Uiteraard kan een stille reserve alleen worden geëffectueerd bij een gerealiseerde verkoop. Dit is afhankelijk van de markt.
Onderdeel van het eigen vermogen van De Bolder zijn de verschillende bestemmingsreserves. Deze reserves zijn onderverdeeld in investeringsreserves, kostenreserves en risicoreserves. Het totaal van de risicoreserves bedraagt eind 2023 € 264.000. Net als de algemene reserve zijn deze risicoreserves bestemd voor toekomstige risico’s. Inventarisatie van risico’s De oorlog in Oekraïne heeft ons duidelijk laten zien dat risico’s veranderen onder druk van de macro-economische omstandigheden. In 2023 konden de verhogingen van de productiekosten nog deels worden afgedekt door verhoging van de prijzen voor onze afnemers. In 2023 heeft De Bolder ook de gevolgen van de enorme verhoging van de kosten van energie ondervonden. De prijzen waarop gas- en elektracontracten voor 2024 in de zomer van 2023 zijn vastgeklikt zijn gelukkig lager dan de geldende tarieven van 2023. Door het tijdstip van de vastlegging van de nieuwe tarieven naar voren te halen, hebben we gepoogd de risico’s op toekomstige schommelingen te verlagen. Zoals in de programmaverantwoording al is genoemd heeft de raad tijdens de raadsvergadering van 19 december 2023 ingestemd met de keuze voor scenario 2 voor de toekomst van De Bolder zoals verwoord in de beleidsnotitie ‘Toekomst De Bolder’. Zo wordt de optimale balans gevonden tussen de maatschappelijke doelstellingen en de financiële effecten.
De Bolder richt zich maximaal op zijn doelstelling: begeleiden van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of anderszins een werkplek te bieden aan burgers die een steuntje in de rug nodig hebben. Deze variant doet het meeste recht aan waar De Bolder voor staat en De Bolder kan daarmee een waardevolle partner zijn van het Huis van Ontwikkeling. Met scenario 2 gaat de gemeente Texel verder dan de wettelijke kaders uit de Participatiewet omdat De Bolder meer biedt dan alleen beschut werk. Gezien de arbeidsmarkt op Texel, met veel arbeid in de toeristische en agrarische sector en weinig productiewerk, speelt De Bolder een bijzondere rol in het bieden van werk aan een bredere doelgroep Participatiewetmedewerkers die naar verwachting anders moeilijk aan de slag zal komen. De structuur en financiering van sociaal ontwikkelingsbedrijven, waar De Bolder toe behoort, staat landelijk erg onder druk en initiatieven vanuit het Rijk, gemeenten en de sociaal ontwikkelingsbedrijven zelf, moeten in de toekomst leiden tot een Visie Toekomstbestendige Sociaal Ontwikkelingsbedrijven. De vennootschapsbelasting is vanaf 2016 ook van toepassing op overheidsondernemingen. Die moeten zelf nagaan voor welke activiteiten ze belastingplichtig zijn. Volgens de gemeente (advies van de belastingadviseur) komt De Bolder niet door de ondernemingspoort voor haar activiteiten.
Uit een gesprek met de belastingdienst in juni 2021 is gebleken dat de dienst het eens is met het door de gemeente ingenomen standpunt over de vennootschapsbelasting t.a.v. activiteiten van De Bolder. Omdat De Bolder een productie- en bemiddelingsbedrijf is dat op diverse markten opereert, worden er hierdoor ondernemersrisico’s gelopen. Door de spreiding over diverse PMC’s en spreiding van afnemers wordt getracht dit risico beheersbaar te houden. De productie van ondervloeren beslaat in 2023 bijna 40% van de totale productie, tegenover ruim 45% in 2022 en bijna 50% in 2021. Dankzij het herstel van de wasserij na de coronapandemie en de prijsaanpassingen is het aandeel hiervan in de productie gestegen tot 22%, dat ziet dit er dus weer gezonder uit. Er bestaat natuurlijk altijd het risico dat een
- 13 -
bepaalde deelmarkt niet meer rendabel kan worden uitgevoerd of een bepaalde afnemer besluit naar een andere leverancier te gaan, maar dit kan worden opgevangen door een verschuiving naar een van de andere PMC’s. De betrokken werknemers zullen niet worden ontslagen, maar er moeten aanvullende vervangende rendabele werkzaamheden worden gevonden. Vanuit het productiebedrijf zijn er geen lopende claims met een substantieel financieel belang bekend. Risico’s die volgen uit de normale bedrijfsvoering van De Bolder zijn afgedekt door verzekeringen. Beleid De algemene reserve is een algemene buffer voor het opvangen van tegenvallers en bedraagt eind 2023 € 360.000, dat is bijna 8% van de totale bedrijfslasten. Als wordt gekeken naar de bedrijfslasten zonder WSW-loonkosten en Participatiewet, want daarvoor wordt een gemeentelijke bijdrage ontvangen, dan bedraagt de algemene reserve bijna 19% van deze bedrijfslasten. Naast de algemene reserve beschikt De Bolder nog over een risicoreserve, de reserve egalisatie rekeningresultaten, die eind 2023 € 264.000 bedraagt. Deze reserves samen vormen samen een buffer van € 624.000, dat is ruim 32% van de laatst genoemde bedrijfslasten. Kengetallen volgens art. 11 BBV: Jaarverslag 2023 Kengetallen
Verloop van de kengetallen Verslag 2023
Verslag 2022
Verslag 2021
netto schuldquote
45
44
47
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
17
14
14
solvabiliteitsratio
34
35
35
structurele exploitatieruimte
1
2
-4
Betekenis kengetallen: Netto schuldquote: weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: idem maar dan gecorrigeerd voor de uitgeleende gelden. Solvabiliteitsratio: geeft inzicht in de mate waarin een gemeente in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Structurele exploitatieruimte: in hoeverre is een gemeente in staat de structurele lasten te voldoen uit de structurele baten. De opname van bovenstaande kengetallen is verplicht volgens art 11. BBV vanaf de jaarrekening 2015. De betreffende cijfers van De Bolder worden geconsolideerd in de jaarrekening van de gemeente Texel. Voor een toelichting wordt verwezen naar de kengetallen van de gemeente Texel met de betreffende toelichting.
Paragraaf C: Onderhoud kapitaalgoederen
De samenstelling van de gebouwen van De Bolder is zo divers dat de normale onderhoudskosten, inclusief groot onderhoud, een gelijkmatig verloop in de tijd geven. Onderhoud wordt naar behoefte uitgevoerd, op basis van een meerjarenonderhoudsplan en afhankelijk van de noodzaak van het betreffende onderhoud en afhankelijk van de financiële middelen van dat moment. Een deel van het voor 2022 geplande onderhoud kon niet worden uitgevoerd wegens het teveel aan opdrachten bij uitvoerende bedrijven. Dit onderhoud is alsnog uitgevoerd in 2023.
Paragraaf D: Financiering
Conform het treasury-statuut van de gemeente Texel en de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) dient in de jaarrekening verantwoording over het gevoerde treasury-beleid te worden afgelegd. Deze verantwoording vindt niet plaats in de jaarrekening van De Bolder, maar in die van de gemeente Texel.
Paragraaf E: Openbaarheid
Deze paragraaf is niet van toepassing voor De Bolder. Hiervoor wordt verwezen naar de jaarrekening van de gemeente Texel.
Paragraaf F: Bedrijfsvoering
Voor een verantwoording over de bedrijfsvoering van De Bolder verwijs ik u naar het algemene gedeelte van het jaarverslag.
- 14 -
Paragraaf G: Verbonden partijen
Een verbonden partij is een privaat- dan wel publiekrechtelijke organisatie waarin De Bolder een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Volgens deze definitie heeft De Bolder geen verbonden partijen.
- 15 -
JAARREKENING
- 16 -
JAARREKENING BALANS PER 31 DECEMBER 2023 (x € 1.000) ACTIVA
2023
2022
2021
PASSIVA
2023
2022
2021
Vaste activ a
Vaste passiva
Materiële vaste activa Investeringen met een economisch nut
Eigen vermogen Algemene reserve BestemmingsreservesGerealiseerde resultaat
360 870 78
360 934 0
360 1.088 -/-52
Totaal eigen vermogen
1.308
1.294
1.396
Voorzieningen Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s
0
0
0
Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Onderhandse leningen van Openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Wet financiering decentrale overheden
1.745
1.662
1.771
Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Overige schulden
265
260
92
Overlopende passiva Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen, met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume
499
__481
690
3.817
3.697
3.949
Financiële vaste activa Leningen aan Openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Wet financiering decentrale overheden
1.745
1.308
1.662
1.294
1.771
1.403
Vlottende activ a Voorraden Grond- en hulpstoffen Gereed product en Handelsgoederen Totaal voorraden Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Rekening-courantverhoudingen met niet- financiële instellingen Overige vorderingen
284
263
217
62
_6
6
346
269
223
Vlottende passiva 120
163
253
0
0
0
2 176
1 215
6 233
Totaal uitzettingen
298
379
492
Liquide middelen Kassaldi Banksaldi
0 0
0 0
0 2
Totaal liquide middelen
0
0
2
120
93
58
3.817
3.697
3.949
Overlopende activa Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen
Totaal
Totaal
- 17 -
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING (x € 1.000)
Omschrijving
Bijdrageresultaat WSW Lonen en personeelskosten WSW Gemeentelijke bijdragen WSW
Realisatie 2023 Begroting 2023 na wijziging
Begroting 2023 voor wijziging
Lasten
Lasten Baten
Lasten
2.187
2.276
Baten
2.133
Resultaat WSW Participatiewet Lonen en personeelskosten P-wet Gemeentelijke bijdragen P-wet
261 576
Resultaat Participatiewet Overige trajecten Personeelskosten overige trajecten Vergoeding overige trajecten
616 40
0
22
2.291 104
632 36 0
596 0
13
Baten Lasten
2.461
2.179
185 607 70 0
537
2.334
Lasten
2.307
155 438
0
8
Baten
Realisatie 2021
501
11
2.354 47
325
63 1
Baten
366 41
0
17
Resultaat Overige trajecten
22
13
8
10
17
Totaal bijdrageresultaat
323
81
123
228
105
1.567
1.460
1521
1.551
1.525
Bedrijfsopbrengsten Opbrengst verkoop en productie
2.394
Realisatie 2022
Afschrijving vaste activa t.b.v. productie Overige bedrijfskosten t.b.v. productie
75 194
86 226
93 253
77 220
76 240
Bedrijfslasten t.b.v. productie
269
312
346
297
316
Totaal bedrijfsopbrengsten
1.298
1.148
1.175
1.254
1.209
Huuropbrengst gebouwen
24
20
20
17
25
Totaal overige opbrengsten
24
20
20
17
25
Overige opbrengsten
Kosten bedrijfsvoering Salariskosten ambtelijk personeel Afschrijving vaste activa algemeen Overige bedrijfskosten
1.137 54 460
1.206 54 572
1.148 54 525
1.104 54 461
1.009 54 480
Totaal kosten bedrijfsvoering
1.651
1832
1727
1.619
1.543
Totaal bijdrage- en bedrijfsresultaat
-/- 6
-/-583
-/-409
-/- 120
-/-204
Financiële baten en lasten
20
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
14
18 -/-565
10 -/-399
18 -/- 102
14 -/-190
Het resultaat van € 14.000 is het resultaat dat De Bolder heeft behaald uit de normale bedrijfsvoering, inclusief incidentele baten en lasten. Daarnaast zijn er onttrekkingen uit bestemmingsreserves, waarvoor al eerder besluitvorming is geweest. Per saldo leidt dit tot het resultaat van € 78.000.
Onttrekking/toevoeging aan reserves
64
Gerealiseerde resultaat
78
346 -/-219
-/-80
319
102
138
0
0
-/-52
- 18 GRONDSLAGEN VAN DE FINANCIËLE VERSLAGLEGGING ALGEMENE GRONDSLAGEN. Onderstaande grondslagen, waarop de waardering van activa en passiva en de resultaatbepaling is gebaseerd, zijn bedoeld als leidraad voor een juiste interpretatie van de financiële overzichten. De jaarrekening voldoet aan het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening van De Bolder is meer gedetailleerd dan het BBV voorschrijft. De Bolder heeft hier bewust voor gekozen ter vergroting van het sturingsmechanisme van de directie en de verantwoordingsbehoefte van de gemeente Texel. De waardering van de activa en de passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van historische kosten. Tenzij anders vermeld worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde. Voor zover het BBV niet anders voorschrijft, zijn de baten en lasten toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Winsten worden slechts opgenomen voor zover zij op de balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het verslagjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. De Bolder is onderdeel van de gemeente Texel Juridisch is De Bolder een afdeling van de gemeente Texel.
Praktisch kent De Bolder, binnen door de gemeenteraad van de gemeente Texel gestelde financiële en operationele kaders, echter een relatief grote mate van zelfstandigheid. Tevens kennen de activiteiten van De Bolder veel elementen die niet specifiek zijn voor een gemeente. Om deze redenen (maar ook vanwege historische redenen – De Bolder was vroeger een tak van dienst met de bijbehorende bijzondere verplichtingen) verantwoordt De Bolder zich jaarlijks via een eigen jaarrekening over de resultaten van het verslagjaar. Deze jaarrekening is primair bedoeld voor de gemeente Texel voor het afleggen van verantwoording en het overnemen van de financiële resultaten in de jaarrekening van de gemeente Texel. De jaarrekening van De Bolder is een openbaar document en kan dus ook door andere partijen gebruikt worden. De Bolder is geen zelfstandige juridische entiteit. Bij de interpretatie van de jaarrekening is het van belang van deze situatie kennis te nemen. De belangrijkste elementen hierbij zijn:
Gronden en terreinen Bedrijfsgebouwen Bedrijfsgebouwen technische installaties Machines, apparaten, overige inventaris Transportmiddelen, landbouwtractoren en aanhangwagens Personenauto’s en bedrijfsauto’s Hard- en software ICT
n.v.t. 40 jaar 10 jaar 5/10 jaar 10 jaar 7 jaar 5 jaar
Financiële vaste activa.
Betreft een lening aan de gemeente Texel ter grootte van de reserves en voorzieningen van De Bolder. Deze wordt opgenomen tegen de nominale waarde.
Voorraden.
De grond- en hulpstoffen worden overwegend gewaardeerd tegen vaste verrekenprijzen, gebaseerd op de gemiddelde inkoopprijs. Verschillen tussen vaste verrekenprijs en feitelijke inkoopprijs worden als bedrijfsresultaat verantwoord. Alleen voor de vloerplaten kunnen de verrekenprijzen tussentijds worden aangepast als er sprake is van grote schommelingen in de prijzen. Incourante voorraden zijn afgewaardeerd tot marktwaarde. De goederen in bewerking en het gereed product worden gewaardeerd tegen de grondstoffenprijs, wat tot gevolg heeft dat de gerealiseerde opbrengst pas als opbrengst wordt genomen bij verkoop en aflevering van het product.
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar.
De uitzettingen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, waarbij een voorziening kan worden getroffen voor debiteurenrisico’s voor posten ouder dan 3 maanden.
Liquide middelen.
Deze worden tegen nominale waarde opgenomen.
Overlopende activa.
Deze worden tegen nominale waarde opgenomen.
Eigen vermogen.
De algemene reserve dient als algehele buffer om toekomstige tegenvallers te kunnen opvangen. Aan de bestemmingsreserves is door het bestuur een specifieke bestemming gegeven. Aan het gerealiseerde resultaat van het begrotingsjaar zal door het bestuur een bestemming worden gegeven.
•
Op diverse plaatsen in de jaarrekening worden, in de toelichting, vorderingen op en schulden aan de gemeente Texel genoemd. Omdat De Bolder onderdeel is van de gemeente, zijn deze niet opeisbaar.
•
De jaarrekening bevat een WNT-verantwoording. In formele zin is De Bolder geen WNT-instelling en is dan ook niet opgenomen in het WNT-register van het ministerie van BZK.
Voorzieningen.
•
Het eigen vermogen staat ter beschikking van de gemeente Texel.
Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer.
•
De Bolder en de gemeente Texel dienen zich te houden aan de Europese aanbestedingsregels. Binnen De Bolder worden opdrachten beoordeeld op de opdrachtwaarde voor alleen De Bolder. Daarbij wordt niet beoordeeld of er binnen de overige onderdelen van de gemeente Texel mogelijk samenhangende opdrachten bestaan die samengevoegd zouden moeten worden met deze opdrachtwaarde.
Vennootschapsbelasting. De vennootschapsbelasting is vanaf 2016 ook van toepassing voor overheidsondernemingen. De huidige analyse geeft aan dat De Bolder als onderdeel van de gemeente niet belastingplichtig is voor de activiteiten in het kader van de WSW en de Participatiewet. Dit wordt toegelicht bij de niet in de balans opgenomen verplichtingen.
BALANS. Materiële vaste activa.
De waardering van de vaste activa is gebaseerd op de verkrijgings- of vervaardigingsprijs, verminderd met de over dit bedrag berekende lineaire afschrijvingen. Het afschrijvingspercentage is, rekening houdend met het BBV, afhankelijk van de soort investering en de geschatte levensduur, waarbij een activeringsgrens van € 10.000 wordt aangehouden. Op grond wordt niet afgeschreven.
De voorzieningen worden tegen de nominale waarde van de verwachte verplichtingen opgenomen.
De materiële vaste activa worden gefinancierd door een lening van de gemeente Texel. Het gehanteerde rentepercentage is gelijk aan het percentage van het laatst door de gemeente afgesloten krediet. De aflossing is gelijk aan de afschrijvingen van de activa, verhoogd met de boekwaarde van de desinvesteringen.
Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar. Deze worden tegen nominale waarde opgenomen.
Overlopende passiva.
Deze worden tegen nominale waarde opgenomen.
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING. Lonen en personeelskosten WSW.
Hierop worden de loonkosten inclusief personeelskosten verantwoord van het WSW-personeel.
Gemeentelijke bijdragen WSW.
Dit betreft de van de gemeente ontvangen bijdrage voor de uitvoering van de WSW.
Lonen en personeelskosten Participatiewet.
Hierop worden de loonkosten inclusief personeelskosten verantwoord van werknemers vanuit de Participatiewet.
- 19 -
GRONDSLAGEN VAN DE FINANCIËLE VERSLAGLEGGING (vervolg)
Gemeentelijke bijdragen Participatiewet.
Dit betreft de van de gemeente ontvangen bijdrage voor de uitvoering van de Participatiewet.
Opbrengst verkoop en productie.
De opbrengst is de omzet verminderd met de kosten voor grond- en hulpstoffen. De omzet is de opbrengst van aan derden geleverde goederen en diensten exclusief over de omzet geheven belastingen.
Afschrijving vaste activa t.b.v. de productie.
Dit betreft de afschrijvingskosten van de materiële vaste activa, die worden gebruikt voor het realiseren van de productie.
Overige bedrijfskosten t.b.v. productie.
Onder deze post staan alle overige bedrijfskosten, die rechtstreeks ten laste van de productie worden gebracht.
Salariskosten ambtelijk personeel.
Hierop worden de salariskosten inclusief personeelskosten van het ambtelijk personeel verantwoord.
Afschrijving vaste activa algemeen.
Dit betreft de afschrijvingskosten van de materiële vaste activa die niet direct voor de productie worden gebruikt.
Overige bedrijfskosten.
Onder deze post staan alle overige bedrijfskosten opgenomen, berekend op basis van historische kosten.
Financiële baten en lasten.
De financiële baten en lasten bestaan uit ontvangen rentebaten en betaalde rentelasten.
Onttrekking/toevoeging aan reserves.
Hieronder zijn begrepen de onttrekkingen uit en toevoegingen aan de verschillende bestemmingsreserves.
Gerealiseerd resultaat.
Het voorstel voor de resultaatbestemming wordt separaat aangeboden. Het risico voor exploitatieverliezen ligt bij de gemeente Texel.
- 20 -
TOELICHTING OP DE BALANS ACTIVA Vaste activa Materiële vaste activa x € 1.000
Boekwaarde Boekwaarde 31-12-2021 31-12-2022
Gronden en terreinen Bedrijfsgebouwen en installaties Vervoermiddelen Machines en overige inventaris Totaal
Investe ringen
Desinvesteringen
Afschrijvingen
Bijdragen Boekwaarde derden 31-12-2023
512 953 5 301
512 884 2 264
30 182
-
68 2 59
-
512 846 387
1.771
1.662
212
-
129
-
1.745
De materiële vaste activa betreffen uitsluitend activa met een economisch nut. De gebouwen, installaties, machines, inventarissen en goederen zijn op basis van een onafhankelijke taxatie voor € 16.111.000 verzekerd tegen brand- en stormschade (gebouwen voor herbouwwaarde). Deze taxatiewaarde wordt jaarlijks geïndexeerd en is aanzienlijk hoger dan de boekwaarde. In 2023 is geïnvesteerd in een nieuwe keuken in de kantine (30k). Bij de machines en inventaris gaat het om vervanging van 2 afgeschreven compressoren (23k), een nieuwe wasmachine voor 57kg die 2 oude kleine wasmachines vervangt (46k) en een aanbetaling (113k) voor de nieuwe mangelstraat die in 2024 zal worden geplaatst en in gebruik genomen. De keuken, compressoren en wasmachine zijn betaald uit overgehevelde investeringsbudgetten van 2021 en 2022 van De Bolder. Dat wil zeggen dat de jaarlijkse afschrijvingen hiervan uit de investeringsreserve worden gedekt. Voor de nieuwe mangelstraat is een raadsbesluit genomen in 2023. Hierop is in 2023 nog niet afgeschreven. Het restant van iets meer dan € 30.000 van het door de raad goedgekeurde investeringsplan 2022 (oorspronkelijk € 100.000) en ook het totaal van het door de raad goedgekeurde investeringsplan 2023 (ad € 130.000) zijn overgeheveld naar 2024.
De geplande vervanging van het dak van een van de bedrijfsgebouwen met aanpassing van de hemelwaterafvoer kon in 2023 nog niet worden gerealiseerd en zal in 2024 plaatsvinden. Dit geldt ook voor de voorgenomen aanschaf van een nieuwe grote bedrijfswagen voor het vervoer van (vuile en schone was) van en naar de klanten van de wasserij. Financiële vaste activa x € 1.000
Boekwaarde Boekwaarde 31-12-2021 31-12-2022
Lening aan de gemeente Texel
1.403
Investe ringen
Desinvesteringen
Afschrijvingen
78
64
-
1.294
Bijdragen Boekwaarde derden 31-12-2023 -
1.308
De lening bestaat uit de bij de gemeente Texel belegde reserves en voorzieningen. Onder de desinvesteringen zijn opgenomen de onttrekkingen aan reserves en voorzieningen.
2023
x € 1.000 2022
2021
Grond- en hulpstoffen Gereed product en handelsgoederen
284 62
263 6
217 6
Totaal voorraden
346
269
223
Vlottende activa Voorraden
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen Gemeente Texel 120 163 253 De vordering op de gemeente betreft het debiteurensaldo ad € 49.000 aangevuld met een bedrag ad € 71.000 nog te ontvangen bijdrage PW aan loonkostensubsidie en begeleiding voor externe werkgevers die iemand in dienst hebben die onder de Participatiewet valt Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd korter dan één jaar 0 0 0 Het drempelbedrag voor schatkistbankieren is voor De Bolder € 1.000.000 vanaf 30 juni 2021. Daarvoor bedroeg het drempelbedrag voor De Bolder € 250.000. Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren x € 1.000 Kwartaalcijfer op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist aangehouden Ruimte onder het drempelbedrag
TOELICHTING OP DE BALANS
Kwartaal 1
Kwartaal 2
Kwartaal 3
Kwartaal 4
1 999
2 998
2 998
1 999
- 21 -
2023
Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen Overige vorderingen
x € 1.000
2022
2021
Banksaldo BNG via gemeente Texel Handelsdebiteuren Voorziening dubieuze debiteuren
2 178 2
1 215 0
6 240 7
Totaal uitzettingen Handelsdebiteuren ouder dan 3 maanden (x € 1.000)
176
215
233
3
0
8
In het boekjaar is een voorziening gevormd voor 2k in verband met het faillissement van een klant in februari 2024. Liquide middelen Kassaldi Banksaldi
Kassaldi Banksaldi
0 0
0 0
0 2
Bij De Bolder houden we geen geld in kas en de Rabobankrekening die we alleen gebruiken voor kleine uitgaven had op 31 december een gering saldo (< 1k). Overlopende activa Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen Vooruitbetaalde kosten Nog te ontvangen bedragen Totaal overlopende activa
12 108
13 80
11 47
120
93
58
In deze post is een bedrag van € 52.000 begrepen aan nog te ontvangen subsidie lageinkomensvoordeel (LIV) in het kader van de Wet tegemoetkoming loondomein (Wtl).
PASSIVA Vaste passiva Reserves x € 1.000
Algemene reserve
Boekwaarde Boekwaarde Bestemming Herbestemming 31-12-2021 31-12-2022 resultaat
360
Ont- Onttrekking trekking tbv afschrijv.
360
-
-
-
-
Boekwaarde 31-12-2023
360
Investeringsreserves: Reserve investeringen 2003
61
40
-
-
-
19
21
Reserve investeringen 2018
474
450
-
-
-
27
423
Reserve cofinanc. transitiekst. PW
63
50
-
-
-
14
36
155
130
-
-
-
4
126
335
264
-
-
-
-
264
-52
0
-
0
78
1.396
1.294
78
Kostenreserves: Reserve transformatiekosten Risicoreserves: Reserve egalisatie rekeningresultaten Gerealiseerde resultaten: Gerealiseerde resultaat 2021 Gerealiseerde resultaat 2023 Totaal
-
78
-
-
64
1.308
- 22 -
TOELICHTING OP DE BALANS Algemene reserve De algemene reserve is bestemd als algemene buffer voor De Bolder om te voorkomen dat er bij incidentele financiële problemen in de bedrijfsvoering een beroep moet worden gedaan op de gemeentelijke begroting. De algemene reserve bedraagt eind 2023 6,5% van de totale jaarlijkse bedrijfslasten. Als bedrijf dat financieel voor 35% afhankelijk is van bedrijfsmatige ontwikkelingen die positief, maar ook negatief kunnen fluctueren, is een reserve van 6,5% betrekkelijk gering. Als wordt gekeken naar de bedrijfslasten zonder loonkosten WSW en Participatiewet, want daarvoor wordt een bijdrage vanuit het Rijk ontvangen, dan bedraagt de algemene reserve bijna 19% van deze bedrijfslasten. Bestemmingsreserves Reserve investeringen 2003: Bij investeringen ten behoeve van de productie vindt steeds de afweging plaats of een investering wel rendabel is. Investeringen ten behoeve van de productie binnen een leer-werkbedrijf als De Bolder zijn in principe nooit voor 100% rendabel, maar veelal voor 30% tot 50%. Om passend werk te kunnen bieden wordt er soms toch besloten tot een investering waarvan van tevoren bekend is dat deze slechts in geringe mate bijdraagt aan de opbrengst uit productie.
De afschrijvingslasten van de betreffende investeringen worden afgedekt uit deze reserve, waardoor de totale afschrijvingslasten van het hele bedrijf beperkt blijven. Reserve investeringen 2018: In 2018 is een nieuwe investeringsreserve gevormd. De bestaande investeringsreserve was al jaren gesloten en een aantal van de daarmee gedekte investeringen was reeds afgeschreven. Om bij vervanging daarvan niet geconfronteerd te worden met extra lasten is ervoor gekozen de toen bestaande reserve financiering van formatieplaatsen om te labelen naar investeringsreserve. Hierdoor konden de totale afschrijvingslasten van het hele bedrijf lange tijd beperkt blijven tot commercieel verantwoorde hoogte. Door herbestemming van de ‘reserve speciale trajecten P-wet’ was conform Raadsbesluit 3008139 van 16 juni 2021 een bedrag van € 100.000 toegevoegd aan de investeringsreserve. Inmiddels is deze reserve ook niet meer voldoende om de afschrijvingen van alle noodzakelijke investeringen voor de komende jaren te dekken, waardoor de afschrijvingen van toekomstige investeringen direct ten laste van de exploitatie zullen komen.
Reserve cofinanciering transitiekosten Participatiewet: De rijksoverheid heeft in het verleden een transitiebudget van landelijk € 30 miljoen beschikbaar gesteld voor het financieren van de kosten om de SW-bedrijven om te vormen van uitvoerders van de WSW naar uitvoerders van de Participatiewet. Een voorwaarde daarbij was dat de bedrijven zelf minimaal 50% aan cofinanciering bijdroegen. De voor Texel toegekende subsidie bedroeg € 39.000, wat voor € 30.000 is gebruikt voor de gedeeltelijke financiering van enkele investeringen. Uit de winstbestemmingen van 2014 en 2015 zijn bedragen toegevoegd aan deze reserve voor de financiering van de goedgekeurde plannen. De afschrijvingslasten van de betreffende investeringen worden gedekt uit deze reserve. Kostenreserves Reserve transformatiekosten: De reserve, die gevormd is uit het resultaat van 2018, is bestemd voor de inhuur van ondersteuning bij het – in eerste instantie ontwikkelen van een toekomstvisie en nu er in december daarover een besluit is genomen – nader uitwerken van het gekozen toekomstscenario, voor de inhuur van uitvoerend projectleiderschap en voor het uitvoeren van pilots in het kader van het transformatieproces, inclusief eventuele materiële kosten. Het positieve resultaat (€ 99.000) van 2020 is conform Raadsbesluit 3008139 van 16 juni 2021 toegevoegd aan deze reserve.
De Bolder heeft als uitvoeringsorganisatie geen eigen beleidscapaciteit en is daarmee aangewezen op externe inhuur van de benodigde expertise/projectleiders om al deze extra activiteiten vorm te geven. Door hiervoor een bestemmingsreserve te vormen en de betreffende kosten hieruit te financieren, komen deze noodzakelijke ontwikkeltaken niet ten laste van het exploitatieresultaat en houdt De Bolder daarmee zijn handen vrij om, naast de lopende productie, ook te kunnen investeren in de ontwikkeling van de eigen toekomst. Risicoreserves Reserve egalisatie rekeningresultaten: Al enkele jaren wordt In de meerjarenraming een dalend rekeningresultaat voorzien, dat ook negatief kan worden. Dekking van de negatieve resultaten kan uit deze bestemmingsreserve plaatsvinden, zoals is gebeurd in 2021 en 2022. Uit de winstbestemmingen 2014 t/m 2017 is een gedeelte van het voordelig resultaat in deze reserve gestort. Conform Raadsbesluit 3008139 van 16 juni 2021 is een deel van de herbestemming van de Reserve speciale trajecten P-wet t.b.v. € 59.000 toegevoegd aan deze risicoreserve.