k. Bijlage 3f - Duurzaamheidsadvies - Duinweg 1A, 8896HK Hoorn Terschelling.pdf
Tekst van het document
DUURZAAMHEIDS ADVIES
Gemeente Terschelling Duinweg 1A 8896KK Hoorn Terschelling
1
DUURZAAMHEIDS ADVIES
Gemeente Terschelling Duinweg 1 a 8896KK Hoorn Terschelling Tabel 1
Algemene gegevens
Datum advies
2 augustus 2022
Bouwjaar
1976
Gebruiksoppervlakte
508 m²
Functie
Kantoorfunctie, Onderwijsfunctie
Monument
Nee
Energielabel
D
EP2: Primair fossiel verbruik
241,44 kWh m²
CO2 uitstoot
23.072 kg/jaar
Bijzonderheden
EP1: Energiebehoefte EP3: Hernieuwbare energie
Geen bijzonderheden
183,39 kWh m² 14,8 %
Gasverbruik
10.811 m³
berekend verbruik
Stroomverbruik
8.503 kWh
berekend verbruik
In de portal van DB energie staan voor dit object geen verbruiksgegevens,
dit heeft vermoedelijk te maken met het naastgelegen object wat gebruik maakt van dezelfde installaties. Om een goed vergelijk te kunnen maken zijn we hier uitgegaan van het berekende theoretisch verbruik.
Opdrachtgever
Gemeente Terschelling
Contactgegevens
Ecocert
Maarten den Ouden
maarten@ecocert.nl Figuur 1 voorblad Vooraanzicht Duinweg 1 a, Hoorn Terschelling
2
INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE ------------------------------------------------------------------------------------------------- 3 SAMENVATTING ---------------------------------------------------------------------------------------------------- 4 OBJECT-------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5 OBJECTOMSCHRIJVING ------------------------------------------------------------------------------------------- 5 BEZETTING EN GEBRUIK ------------------------------------------------------------------------------------------ 5 THERMISCHE SCHIL ---------------------------------------------------------------------------------------------- 5 INSTALLATIES --------------------------------------------------------------------------------------------------- 6 VERLICHTING --------------------------------------------------------------------------------------------------- 7
ENERGIELABEL EN ENERGIEVERBRUIK --------------------------------------------------------------------------- 8 ENERGIELABEL -------------------------------------------------------------------------------------------------- 8 ENERGIEVERBRUIK EN VERDELING --------------------------------------------------------------------------------- 8
BESPAREN EN VERDUURZAMEN ---------------------------------------------------------------------------------- 9 OMSCHRIJVING VOORGESTELDE VERBETERMAATREGELEN ----------------------------------------------------------- 9 EFFECTEN VERBETERMAATREGELEN ----------------------------------------------------------------------------- 10 ONDERZOCHTE MAATREGELEN WELKE NIET HAALBAAR OF NIET UITVOERBAAR ZIJN ----------------------------------- 10 VOORGESTELDE SCENARIO’S ENERGIEBESPARING ----------------------------------------------------------------- 10
BIJLAGE I: WAARNEMINGEN ------------------------------------------------------------------------------------- 12 BIJLAGE II: UITGANGSPUNTEN & DEFINITIES ------------------------------------------------------------------- 13 BIJLAGE III: CHECKLIST VERBETERMAATREGELEN ------------------------------------------------------------- 14 BIJLAGE IV: WETTELIJKE BEPALINGEN --------------------------------------------------------------------------- 15 BIJLAGE V: VERDUURZAMEN VASTGOED ----------------------------------------------------------------------- 16
3
SAMENVATTING De ambitie van Terschelling is om het gemeentelijk vastgoed te verduurzamen en om versneld van het aardgas af te komen. Het doel is om in 2023 47% minder CO2 uit te stoten dan in 2016 en om op termijn volledig aardgasvrij te zijn. De focus ligt hierbij primair op energiebesparing waarbij maatregelen voor duurzame opwekking pas worden gerealiseerd nadat het gebouw optimaal is voorzien van isolatie. In dit advies worden mogelijke bespaar- en verbetermaatregelen omschreven en toegelicht voor het object aan de Duinweg 1A. Het object is door ons bezocht en de constructies, installaties, tekeningen, installatieschema’s en energiegegevens zijn geanalyseerd. De basis voor het advies zijn feitelijke waarnemingen op locatie waarbij de huidige staat van het gebouw is geïnventariseerd. Dit geldt voor zowel de bouwkundige staat, de aanwezige isolatie en de installaties. Momenteel beschikt het pand over energielabel D. Hierbij staat een A+++++ (5 plusjes) label voor een zeer energiezuinig gebouw en een G label voor een zeer onzuinig gebouw. Om de energetische staat van het object te verbeteren zijn er zijn er vier duurzaamheidsscenario’s bepaald en doorgerekend: 1.
Scenario energielabel C: Maatregelenpakket om minimaal tot energielabel C te komen door onder andere
2.
Scenario energielabel: Maatregelenpakket om minimaal tot energielabel A te komen door onder andere
3.
Scenario aardgasvrij: Maatregelenpakket voor een aardgasvrij gebouw.
isolatie en ledverlichting, zonder duurzame opwekking.
isolatie en ledverlichting, zonder duurzame opwekking.
4.
Scenario aardgasvrij en energieneutraal: Maatregelenpakket voor een aardgasvrij gebouw en een (voor zover als mogelijk) energieneutraal gebouw, in dit scenario is duurzame opwekking meegenomen.
Deze scenario’s zijn hieronder uiteengezet. Alle scenario’s en prijzen zijn doorgerekend exclusief BTW en geven een goede richting. Voor de daadwerkelijke uitvoering dienen er aanvullende doorrekeningen te worden gemaakt, deze kunnen afwijken van de bedragen welke door ons zijn begroot. Tabel 2
Samenvatting scenario’s energiebesparing
Scenario’s energiebesparing 1. 2. 3. 4.
Scenario energielabel C Scenario energielabel A Scenario aardgasvrij Scenario aardgasvrij En energieneutraal
Label
Besparing
CO2
Besparing
[A t/m G]
[€]
[kg/jaar]
C
€ 2.044
2.525
A+
€ 3.781
7.760
A++
€ 2.728
12.625
A+++
€ 8.815
14.702
*Bij een energieneutraal gebouw wordt er voldoende energie opgewekt om in de energiebehoefte van al het gebouw gebonden
verbruik te voorzien. Een energieneutrale situatie is hier niet mogelijk, het ontbreekt aan ruimte om voldoende zonnepanelen te plaatsen. In theorie zouden er 55 zonnepanelen extra geplaatst moeten worden, deze zijn niet meegenomen in de berekening. 4
OBJECT Objectomschrijving Het object is gebouwd in 1976 en is opgetrokken uit geïsoleerde gevels. De kozijnen zijn grotendeels voorzien van
HR++ beglazing. Het platte dak is voorzien van een respectievelijk 90 mm isolatie, 100 mm isolatie en een onbekende isolatiedikte. De vloer welke grenst aan de kruipruimte is niet voorzien van isolatie.
Bezetting en gebruik Het object is 5 dagen per week in gebruik. Op werkdagen tussen 8.00 uur en 17.00 uur wordt het object het meest intensief gebruikt. We zijn uitgegaan van een maximale bezetting van 26 personen per groepsruimte.
Thermische schil Hieronder staan de thermische eigenschappen van de aanwezige bouwkundige constructies. De Rc-waarde wordt gebruikt voor dichte constructies: hoe hoger de Rc-waarde, hoe hoger de isolatiegraad. Voor ramen wordt de Uwaarde gehanteerd: hoe lager de U-waarde, hoe hoger de isolatiegraad. De ZTA-waarde staat voor het percentage zonlicht dat door een raam naar binnen kan komen. Voor zover mogelijk worden de isolatiewaarden bepaald aan de hand van de constateringen ter plaatse, van tekeningen of op basis van het bouwjaar. Tabel 3
Bouwkundige constructies in het gebouw
Constructie
Type
Rc [m2k/w]
U [m2k/w]
Gevel 30 mm isolatie
Gevel
1,03
Gevel 40 mm isolatie
Gevel
1,25
Gevel (Rc = 1.25)
Gevel
2,67
Paneel in kozijn 40 mm isolatie
Paneel
1,10
Paneel in kozijn ongeïsoleerd
Paneel
3,70
Raam Enkel glas (hout)
Raam
5,10
0,85
Raam Dubbel glas (hout)
Raam
2,90
0,75
Raam HR++ glas (hout)
Raam
1,80
0,60
Deur ongeïsoleerd
Deur
3,40
Dak hellend 90 mm isolatie
Dak hellend
2,22
Dak plat 100 mm isolatie
Dak plat
2,44
Vloer ongeïsoleerd
Vloer
0,15
Raam HR++ glas (metaal)
Raam
Dak plat isolatie onbekend
Dak plat
1,30
Dak plat 90 mm isolatie
Dak plat
2,22
2,30
ZTA [%]
0,60
5
Figuur 2 Een deel van het platte dak is voorzien van 90 mm isolatie.
Figuur 3 In het gebouw is HR++ glas aanwezig.
Installaties Het object wordt verwarmd door twee in cascade opgestelde HR107% verwarmingsketels. Het systeem werkt ook voor Duinweg 1. De warmte wordt afgegeven door plaatradiatoren. In de onderwijsfunctie wordt de lucht
mechanisch afgezogen. In de overige delen van het gebouw zijn er natuurlijke ventilatievoorzieningen. Warm tapwater wordt bereid met lokaal opgestelde elektrische boilers. Er is geen koeling- of luchtbehandelingssysteem
aanwezig. Op het hellende dak zijn 60 PV-panelen aanwezig, deze hebben een hellingshoek van 36° en zijn zuid georiënteerd.
Figuur 4 Het object wordt verwarmd door twee in cascade opgestelde HR107% verwarmingsketels.
Figuur 5 Warm tapwater wordt bereid middels lokaal opgestelde elektrische boilers.
6
Verlichting Het geïnstalleerd vermogen van de aanwezige verlichting is van invloed op het energielabel en op het
energieverbruik. We focussen ons hierbij op de verlichtingsintensiteit van de aanwezige hoofdverlichting. Het gaat hier om de gebouw gebonden verlichting, accentverlichting is niet meegenomen. Het verlichtingspercentage is uitgedrukt in Watt per m². Wanneer er overal conventionele tl-verlichting aanwezig is dan ligt het geïnstalleerd
vermogen voor verlichting op ca. 20 Watt per m². Wanneer er overal zuinige ledverlichting aanwezig is dan ligt het vermogen op ca. 6 Watt per m². Tabel 4
Verlichting in de energiesectoren
Energiesector
Groep
%
Vermogen
Regeling
Energiesector 1
Klaslokalen
100%
13,34 W/m
Automatisch
Energiesector 1
Verkeersruimten
100%
2,04 W/m2
Vertrekschakeling
2
Figuur 6 Deels is nog conventionele tl-verlichting
Figuur 7 De verlichting wordt deels geregeld via een
ledverlichting.
vervangen kunnen er zuinige schakelingen worden
aanwezig, deze kan goed worden vervangen door
vertrekschakeling. Wanneer de verlichting wordt toegepast met daglichtregeling en aanwezigheidsdetectie.
7
ENERGIELABEL EN ENERGIEVERBRUIK Energielabel De Europese richtlijn EPBD (Energy Performance of Buildings Directive) stelt dat voor elk gebouw bij verandering van huurder of eigenaar helderheid over de energetische kwaliteit gegeven moet worden. Het energielabel geeft de energetische kwaliteit van het gebouw weer met de energie-index en de bijbehorende labelklasse. A+++++ (5 plusjes) staat voor zeer energiezuinig, G staat voor zeer energie onzuinig. Het energielabel is 10 jaar geldig. Tabel 5
Het energielabel van het gebouw
Energielabel
D
EP1: Energiebehoefte
183,39 kWh m²
EP2: Primair fossiel verbruik
241,44 kWh m²
EP3: Hernieuwbare energie
14,8 %
Gasverbruik
10.811 m³
berekend verbruik
Stroomverbruik
8.503 kWh
berekend verbruik
In de portal van DB energie staan voor dit object geen verbruiksgegevens, dit heeft vermoedelijk te maken met het naastgelegen object wat gebruik maakt van dezelfde installaties. Om een goed vergelijk te kunnen maken zijn we hier uitgegaan van het berekende theoretisch verbruik.
Energieverbruik en verdeling We hebben niet de beschikking over realistische verbruiksgegevens. In onderstaand overzicht is het theoretisch verbruik onderverdeeld in het gebouw gebonden energieverbruik per deelpost. Tabel 6
Berekend energieverbruik
Deelpost
Verbruik in kWh [totaal kWh/jaar]
Totaal (minus opwekking)
118.779 kWh
Ventilatie
7.378 kWh
Verwarming
110.276 kWh
Tapwater
1.025 kWh
Koeling
000 kWh
Bevochtiging
000 kWh
Ontvochtiging
000 kWh
Verlichting
14.500 kWh
Hulpenergie
379 kWh
Opwekking
14.779 kWh
8
BESPAREN EN VERDUURZAMEN Omschrijving voorgestelde verbetermaatregelen Tabel 7
Voorgestelde verbetermaatregelen
Maatregel
Omschrijving Het platte dak, welke grenst aan buitenlucht, aan de bovenzijde vernieuwen en voorzien van een laag drukvast isolatiemateriaal met een
totale isolatiewaarde van Rc. 6,0. Het dak en de dakconstructie worden
onderzocht op asbesthoudende materialen, er wordt bouwfysisch
onderzoek uitgevoerd en er wordt gekeken naar de aanwezige isolatie Plat dak vernieuwen en
voordat er verdere maatregelen worden doorgevoerd. Ook wordt er
(buitenzijde), Rc. 6,0
worden is het raadzaam om eerst het dak te voorzien van isolatie en om
voorzien van isolatie
gekeken naar het afschot. Wanneer er zonnepanelen geplaatst gaan de dakbedekking te vernieuwen. Hou er rekening mee dat bepaalde
verzekeraars voorwaarden stellen voor de combinatie van dakisolatie en zonnepanelen in verband met brandveiligheid. In een aantal gevallen is dakisolatie met steenwol vereist.
De verlichtingsarmaturen vervangen door led armaturen. We zijn uitgegaan van één op één vervanging van de bestaande armaturen door Verlichting vervangen door ledverlichting
led armaturen zonder dat er een nieuw verlichtingsplan wordt opgesteld en met hergebruik van de aanwezige bekabeling. Het vermogen voor verlichting wordt hiermee met ca. 70% verlaagd. Het plaatsen van een elektrische lucht-water warmtepomp voor het verwarmen van het object. Wanneer dit pakket als totaal wordt doorgevoerd kan de gasaansluiting worden verwijderd en wordt een
CV installatie vervangen
door warmtepomp met LTV verwarming
mooie stap gemaakt richting een gasloos en (bijna) energieneutraal object. Het gehele warmte afgiftesysteem dient te worden vernieuwd en gereed
te
worden
gemaakt
voor
lage-temperatuurverwarming,
bijvoorbeeld lage temperatuurconvectoren eventueel gecombineerd
met vloerverwarming. Het kan zijn dat de elektriciteitsaansluiting verzwaard moet worden voor de plaatsing van de warmtepomp, dit dient nader te worden onderzocht. Om
Mechanische balansventilatie met WTW en CO2 sturing plaatsen
een
gezond
binnenklimaat
te
creëren
dienen
er
extra
balansventilatiesysteem
met
ventilatievoorzieningen te worden getroffen. Wij zijn in dit geval uitgegaan
van
een
mechanisch
warmteterugwinning en CO2 sturing. Dit heeft een positieve bijdragen
aan het comfort maar leidt in de meeste gevallen tot een toename van het energieverbruik. Daarnaast is rekening gehouden met de frisse scholen norm.
9
Effecten verbetermaatregelen Tabel 8
Individuele gevolgen van de voorgestelde verbetermaatregelen
Maatregel Plat dak vernieuwen en voorzien van isolatie (buitenzijde), Rc. 6,0 Verlichting vervangen door ledverlichting Mechanische balansventilatie met WTW en CO2 sturing plaatsen
CV installatie vervangen door
warmtepomp met LTV verwarming
Label
Energie
CO2
Besparing
[A t/m G]
besparing [€]
[kg/jaar]
C
€ 487
1.160
C
€ 2.044
2.525
A+
€ 3.781
7.760
A++
€ 1.521
10.965
Onderzochte maatregelen welke niet haalbaar of niet uitvoerbaar zijn Tabel 9
Overzicht van onderzochte maatregelen welke naar ons idee niet haalbaar zijn
Maatregel
Omschrijving In theorie zouden er 55 zonnepanelen van 375WP per paneel extra
Extra zonnepanelen plaatsen
geplaatst moeten worden om uit te komen op een energie neutrale situatie. Er is echter geen bruikbaar dakoppervlakte meer beschikbaar waar zonnepanelen op kunnen worden geplaatst.
Voorgestelde scenario’s energiebesparing De maatregelen uit het eerste scenario zorgen voor ten minste energielabel C zonder duurzame opwekking, de maatregelen uit scenario twee zorgen voor energielabel A zonder duurzame opwekking en de maatregelen uit het derde scenario zorgen voor een aardgasvrij gebouw. De maatregelen uit het vierde scenario zorgen voor een aardgasvrij en voor zover als mogelijk energieneutraal gebouw. Hierbij is duurzame opwekking wel meegenomen.
Onder energieneutraal wordt verstaan dat er voldoende energie wordt opgewekt om in de energiebehoefte van het gebouw en de gebouwgebonden installaties te kunnen voorzien. Dus energie voor verwarming, koeling, ventilatie en verlichting. Het gebruikersdeel, bijvoorbeeld de energie voor Tv’s computers, valt hier buiten. Tabel 10
Overzicht van voorgestelde verbetermaatregelen per scenario
Scenario 1. 2.
3.
Scenario
energielabel C Scenario energielabel A Scenario aardgasvrij
Maatregelen • Verlichting vervangen door ledverlichting • Mechanische balansventilatie met WTW en CO2 sturing plaatsen • Verlichting vervangen door ledverlichting • Plat dak vernieuwen en voorzien van isolatie (buitenzijde), Rc. 6,0
• CV installatie vervangen door warmtepomp met LTV verwarming 10
Scenario
Maatregelen • Verlichting vervangen door ledverlichting
4.
Scenario aardgasvrij en energieneutraal
• Plat dak vernieuwen en voorzien van isolatie (buitenzijde), Rc. 6,0
• CV installatie vervangen door warmtepomp met LTV verwarming • Mechanische balansventilatie met WTW en CO2 sturing plaatsen
Tabel 11
Gevolgen van de maatregelenpakketten
Scenario’s energiebesparing 1. 2. 3. 4.
Scenario
energielabel C Scenario energielabel A Scenario aardgasvrij Scenario aardgasvrij En energieneutraal
Label
Besparing
CO2
C
€ 2.044
2.525
A+
€ 3.781
7.760
A++
€ 2.728
12.625
A+++
€ 8.815
14.702
[A t/m G]
[€]
Besparing
[kg/jaar]
*Bij een energieneutraal gebouw wordt er voldoende energie opgewekt om in de energiebehoefte van al het gebouw gebonden
verbruik te voorzien. Een energieneutrale situatie is hier niet mogelijk, het ontbreekt aan ruimte om voldoende zonnepanelen te plaatsen. In theorie zouden er 55 zonnepanelen extra geplaatst moeten worden, deze zijn niet meegenomen in de berekening. Het maximaal haalbare op deze locatie is hiermee bereikt.
11
BIJLAGE I: WAARNEMINGEN
Figuur 8
Een deel van de verlichting is voorzien van aanwezigheidsdetectie.
Figuur 9
Het hellend dak is voorzien van 90 mm isolatie.
Figuur 10
Het is niet mogelijk om de vloer te isoleren omdat de kruipruimte niet volledig doorloopt onder de vloer. Een groot deel is op het zand gestort.
Figuur 11
De warmte wordt afgegeven door plaatradiatoren.
12
BIJLAGE II: UITGANGSPUNTEN & DEFINITIES Indexering voor (energie-) prijzen, inflatie en rentelasten: 0%.
BTW-tarief is overal exclusief voor zowel energiekosten als investeringskosten. We gaan uit van het berekende energieverbruik tenzij het daadwerkelijke energieverbruik bekend is.
Energietarieven worden opgenomen op basis van de energienota of de inkooptarieven 2021 inclusief transportkosten, ODE, vast recht en energiebelasting, exclusief BTW.
Voor het energielabel worden hoeveelheden van bouw- en installatiedelen bepaald. De aanwezige installaties worden bepaald en er wordt een onderverdeling gemaakt in functies en sectoren. Op basis hiervan wordt het verlies in kWh per m² gebruiksoppervlakte berekend. Dit leidt tot de energielabelklasse van het object.
De terugverdientijd van de scenario’s wordt lineair berekend. Er wordt geen rekening gehouden met een verandering in de onderhoudskosten in de scenario’s, bijvoorbeeld voor dagelijks onderhoud of kort cyclisch onderhoud.
De genoemde investeringskosten zijn gebaseerd op kengetallen, door marktwerking en andere factoren kunnen de werkelijke kosten afwijken van de door ons geprognotiseerde investeringskosten.
Er wordt geen rekening gehouden met onvoorziene zaken, welke gedurende de inspectie niet vastgesteld konden worden. Hier kunnen geen rechten aan worden ontleend.
De berekeningen zijn uitgevoerd op basis van de BRL-richtlijnen, de NTA8800 en de ISSO-publicaties 75.1 en 75.2.
De energielabel klassen lopen van G t/m A+++++ (5 plusjes). De EP1 geeft de berekende energiebehoefte per jaar weer in kWh per m² gebruiksoppervlakte. De EP2 is het
berekende primair fossiele energieverbruik per jaar in kWh per m² gebruiksoppervlakte. De EP3 is het berekende aandeel hernieuwbare energie in procenten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de energie welke wordt opgewekt door zonnepanelen. De EP1, EP2 en EP3 bepalen onder andere het energielabel. Tabel 12
Onderliggende waarden
Basiswaarden Gasprijs incl. heffingen en transport
€ 0,247 (basis 2023) + € 0,520 (opslagen)
€ 0,760 per m³
Stroomprijs incl. heffingen en transport
€ 0,082 (basis 2023) + € 0,164 (opslagen)
€ 0,246 per kWh
Prijsstijging energie, rentelasten, inflatie
0% per jaar
Jaarlijkse CO2 uitstoot per kWh stroom
0,37 kg
Jaarlijkse CO2 uitstoot per GJ gas
56,40 kg
Jaarlijkse CO2 uitstoot per GJ warmtenet
28,50 kg
Bij bepaalde verbetermaatregelen kan er gebruik worden gemaakt van producten met een gecontroleerde
kwaliteitsverklaring. Dit zijn producten waarbij de isolatiewaarde of het vermogen is getoetst en gecertificeerd. Er kan dan een hogere rekenwaarde worden gebruikt bij de bepaling van het energielabel.
De investeringskosten van de voorgestelde verbetermaatregelen bevatten de kosten inclusief basis afwerkingskosten welke als gebruikelijk kunnen worden beschouwd.
13
BIJLAGE III: CHECKLIST VERBETERMAATREGELEN Tabel 13
Checklist verbetermaatregelen
Gevels en/of panelen isoleren aan binnen- of buitenzijde, Rc. 5,0
✓
Spouwmuren voorzien van na-isolatie, Rc. 1,8
✓
Dak voorzien van isolatie met een minimale isolatiewaarde van Rc. 6,0
✓
✓
Vloeren voorzien van isolatie minimale isolatiewaarde Rc. 4,5
✓
Warmtepomp / WKO met lage temperatuur afgiftesysteem
✓
HR107 ketel met radiatoren en/of luchtverhitters en/of LBK
✓
Stooklijn optimaliseren (lagere temperatuur instellen)
✓
Isolatie leidingen en appendages
✓
Weersafhankelijke- of optimaliserende regeling
✓
3
Tijdschakelaar met weekendschakeling en overwerktimer
✓
Recirculeren ventilatiedebiet
✓
Warmteterugwinning (WTW)
✓
4
LED verlichting in bestaande of nieuwe armaturen
✓
Bewegingsdetectie
✓
Daglichtafhankelijke regeling
✓
5
6
7
Installaties voor koeling en verwarming
Ventilatievoorzieningen
Ruimte- en buitenverlichting
Liftinstallatie
toepassing
GB1
Gebouwschil
Niet van
Niet
1
onhaalbaar
Aanbevolen
✓
Code RVO EML checklist
uitvoerbaar
Al gedaan
Glas vervangen door HR++ glas of triple glas
Maatregel
2
Economisch
Checklist verbetermaatregelen
GD1 en GD2
GC1 t/m GC5
GE1 t/m GE7
FD1 en FD2
Standby schakeling op liftbesturing
✓
Aanwezigheidsdetectie personen
✓
Zonne-energie Zonnepanelen plaatsen voor stroomopwekking
✓
Zonnecollectoren plaatsen voor tap en/of verwarmingswater
✓
Onbenutte ruimten niet koelen en/of verwarmen
✓
Periodiek schoonmaken en onderhouden installaties
✓
Instellingen regelinstallatie optimaliseren en bijhouden
✓
Verbruiken monitoren
✓
Gedrag en beheer
GA1
14
BIJLAGE IV: WETTELIJKE BEPALINGEN Energielabel bij verkoop en verhuur
Het energielabel is verplicht bij verkoop en nieuwe verhuur van alle utiliteitsobjecten. Wanneer een gebouw van
eigenaar of huurder wisselt zonder geregistreerd energielabel dan kan de boete voor de verkopende- of verhurende partij oplopen tot € 20.250. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) voert hier controles op uit. Energielabel C in 2023 en energielabel A mogelijk in 2030 Per 1 januari 2023 dienen alle gebouwen in Nederland met een kantoorfunctie over minimaal energielabel C te beschikken. Is het energielabel slechter dan C, dan mag het gebouw per 2023 niet meer worden gebruikt. Wanneer de terugverdientijd van de maatregelen om het gebouw op energielabel C te brengen aantoonbaar hoger is dan 10
jaar dan komt de energielabel C verplichting te vervallen. Aansluitend gaat mogelijk de verplichting gelden dat alle kantoren in 2030 over energielabel A dienen te beschikken, dit is echter nog geen wet. Energielabel bevestigen
Bij publiekstoegankelijke gebouwen en overheidsgebouwen groter dan 250 m² moet het energielabel zichtbaar worden bevestigd. Dit geldt voor onder andere winkels, sportscholen, banken, gemeentehuizen, cafés, restaurants, theaters, gemeentehuizen, scholen e.d. Ook hierop wordt gecontroleerd door de ILT. Voor welke gebouwen is het energielabel verplicht? Woningen.
Kantoorgebouwen.
Gezondheidszorggebouwen. Gebouwen met een logiesfuncties. Bedrijfsverzamelgebouwen.
Bijeenkomstgebouwen (restaurants, cafés e.d.). Onderwijsgebouwen. Sportgebouwen. Winkels.
Woonboten. Voor welke gebouwen is het energielabel niet verplicht? Gebouwen waar geen verwarmingsenergie wordt gebruikt. Gemeentelijke monumenten en Rijksmonumenten. Kerken en moskeeën.
Gebouwen met een industriefunctie.
Gebouwen met een tijdelijke functie (<2 jaar). Vrijstaande gebouwen kleiner dan 50 m².
Gebouwen waarbij het labelplichtige deel kleiner is dan 10% van het geheel.
15
BIJLAGE V: VERDUURZAMEN VASTGOED Focus niet alleen op economische aspecten als terugverdientijden maar kijk ook naar andere zaken zoals duurzaamheid, circulariteit, comfortverbetering, hogere arbeidsproductiviteit en een lager ziekteverzuim. Gedrag van gebruikers is moeilijk beïnvloedbaar, kijk daarom ook naar maatregelen zoals sensoren.
Neem voorgestelde maatregelen uit de duurzaamheidsadviezen op in de meerjaren onderhoudsplanning
(MJOP). De MJOP is een goed hulpmiddel voor een integrale keuze van deze maatregelen zowel in geld als tijd. Verduurzamen via onderhoudsplannen kan via natuurlijke afschrijvingstermijnen eventueel gecombineerd met duurzame versnelling.
Ga voor minimaal energielabel C (2023) en heb het streven om voor energielabel A (+++++) te gaan. Pas de Trias Energetica toe: eerst de schil aanpakken, dan de installaties en tot slot de toepassing van duurzame energie.
Gebruik bij vervanging van installaties de laatste en meest duurzame installaties. Hou bij verhuur rekening met de mogelijkheden voor ‘split incentive’. Neem vooraf contact op met de huurder
om de mogelijkheden te bespreken. Dit kan interessant zijn wanneer huurcontracten hun eindtermijn naderen. Neem garanties op in de uitvraag en formuleer scherpe, duidelijke en meetbare doelstellingen in het energiebeleidsplan en leg de middelen, taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden vast. Vraag voor alle gebouwen een energielabel aan, dit is een goed- en meetbaar vertrekpunt.
Maak concrete stappen die haalbaar zijn en communiceer daarover voor meer intern draagvlak.
Terugverdientijd relateren aan de exploitatieperiode van het gebouw i.p.v. aan de gehele vastgoedportefeuille. Energiebudget voor meerdere jaren opnemen zorgt ervoor dat de opbrengsten uit de lagere
energierekening(en) revolverend kunnen worden geïnvesteerd en niet terugvloeien naar de algemene middelen.
Zet alle gerealiseerde besparingen in voor nieuwe verduurzamingsmaatregelen.
16