JR 2024 Terschelling def - gewaarmerkt
Tekst van het document
Jaarrekening 2024
Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
Inhoudsopgave Inleiding................................................................................................................................................... 4 1. Hoofdlijnen.......................................................................................................................................... 6 1.1 Bestuurlijke hoofdlijnen ................................................................................................................ 7 1.2 Financiële hoofdlijnen ................................................................................................................... 9 2. Programma's ..................................................................................................................................... 19 2.0 Bestuur en Ondersteuning .......................................................................................................... 20 2.1 Veiligheid..................................................................................................................................... 24 2.2 Verkeer, vervoer en waterstaat .................................................................................................. 28 2.3 Economie ....................................................................................................................................
32 2.4 Onderwijs .................................................................................................................................... 34 2.5 Sport, cultuur en recreatie .......................................................................................................... 38 2.6 Sociaal Domein............................................................................................................................ 43 2.7 Volksgezondheid en milieu ......................................................................................................... 50 2.8Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing.......................................................................... 54 3. Paragrafen ......................................................................................................................................... 59 3.1 Lokale heffingen .......................................................................................................................... 60 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................ 71 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen .....................................................................................................
83 3.4 Financiering ................................................................................................................................. 93 3.5 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................ 98 3.6 Verbonden partijen ................................................................................................................... 102 3.7 Grondbeleid .............................................................................................................................. 118 3.8 Openbaarheidsparagraaf Jaarrekening 2024............................................................................ 119 3.9 Personele lasten ........................................................................................................................ 121 4. Jaarrekening .................................................................................................................................... 123 4.1 Baten en lasten ......................................................................................................................... 124 4.2 Balans ........................................................................................................................................
126 4.3 Vaste activa ............................................................................................................................... 129 4.4 Vlottende activa ........................................................................................................................ 133 4.5 Vaste passiva ............................................................................................................................. 136 4.6 Vlottende passiva ...................................................................................................................... 140 4.7 Waarderingsgrondslagen .......................................................................................................... 143 4.8 Rechtmatigheid ......................................................................................................................... 146 4.9 Wet Normering Topinkomens .................................................................................................. 148 5. Controleverklaring van de accountant............................................................................................ 150
2 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 6. Bijlagen ............................................................................................................................................ 151 6.1 Staat van reserves en voorzieningen ........................................................................................ 152 6.2 Staat van langlopende leningen ................................................................................................ 155 6.3 Staat van gewaarborgde leningen ............................................................................................ 156 6.4 Opbrengst en verdeling toeristenbelasting .............................................................................. 157 6.5 Verantwoording budget cofinanciering 2024 ........................................................................... 159 6.6 Begrippenlijst jaarrekening 2024 .............................................................................................. 160 6.7 SiSa ............................................................................................................................................ 163 6.8 Uitvoeringsagenda 2022-2026 ..................................................................................................
169 6.9 Taakvelden ................................................................................................................................ 171
3 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
Inleiding Als gebruikelijk bieden wij u hierbij ter afsluiting van het jaar 2024 de jaarrekening aan. Via de jaarrekening verantwoorden wij ons als college in de richting van uw raad over hetgeen in de loop van het jaar wel en niet is gerealiseerd. Het is logisch daarbij op z’n minst met een schuin oog te kijken naar hetgeen in de verschillende programma’s van die begroting voor het jaar 2024 aan plannen is gepresenteerd. In programma 0 gaat het bijvoorbeeld om ‘bestuur en ondersteuning’. In dat kader kan de komst van een nieuwe (waarnemend) burgemeester, het vertrek van twee zittende wethouders en de komst van drie nieuwe wethouders niet onvermeld blijven. Voor de continuïteit van het politiek-bestuur is zo’n wisseling van de wacht altijd ongewenst en enige verstoringen waren daardoor niet te voorkomen. Binnen de gemeente wordt gewerkt met de Uitvoeringsagenda 2022-2026. Daarin is te zien wat de voortgang van de werkzaamheden is, wat de behaalde doelen zijn en de knelpunten. Het volledige overzicht van de Uitvoeringsagenda 2022-2026 staat in bijlage 6.8. Behaalde doelen die zijn gerealiseerd zijn in groen weergegeven. De voortgang m.b.t. de overige doelen is in oranje of rood weergegeven. Veel doelen zijn in uitvoering maar nog niet afgerond. De review geeft inzicht in planning, risico’s en benodigde acties.
Oranje is onderhanden en kan aan het einde van het Uitvoeringsprogramma afgerond zijn. Rood vergt meer inspanning of langere looptijd en zal hoogstwaarschijnlijk niet tijdig afgerond worden. De belemmeringen of vertragingen zijn divers, maar worden veroorzaakt door capaciteitsproblemen, wijzigingen in wet- en regelgeving of door vertraging als gevolg van samenwerking met externe partners. Als het om ons toeristisch product gaat dan was 2024 in cijfers goed vergelijkbaar met 2023. Het aantal overzettingen door Rederij Doeksen was bijna gelijk als dat in 2023 (0,17% lager). Zorgen zijn er wel: de kosten van een reis naar c.q. het verblijf op Terschelling worden als hoog ervaren en in vele sectoren blijkt het moeilijk voldoende gekwalificeerd personeel te vinden. In 2024 was ‘wonen’ het gehele jaar voor inwoners en gemeente een topprioriteit. Parallel aan de verzending van deze jaarrekening bent/wordt u als raad geïnformeerd over het aantal nieuwe woningen, dat in de afgelopen jaren daadwerkelijk is gerealiseerd. Na een initiatief vanuit de raad van Terschelling is in 2024 veel aandacht besteed aan de voorwaarden die zullen worden gesteld aan het verlenen van een nieuwe concessie voor de veerdienst van/naar Terschelling vanaf 2029. In 2025 krijgt dat een vervolg.
Op onderwijsgebied zijn de zeilen bij gehesen met het doel zowel kwalitatief goed basisonderwijs als ook kwalitatief goed voortgezet onderwijs voor Terschelling te behouden. In moderne gebouwen waar het prettig is te verblijven. De komende jaren moeten de vruchten worden geplukt van het voorwerk dat gedaan is. In september kwam enigszins onverwacht het bericht dat de haven van Terschelling ‘bouwkundig’ in veel slechtere staat is dan we hadden verwacht. Daarmee kwamen we gezamenlijk voor een omvangrijke uitdaging te staan die qua aanpak geen uitstel duldt. In december is door de raad besloten tot het doorvoeren van een koerswijziging. We gaan ons primair richten op ‘vervanging & renovatie’. Een florerend havengebied is van groot belang voor eilanders, voor toeristen, voor ondernemers en ieder ander die Terschelling bezoekt. Dat de vervanging en renovatie ook in financiële zin voor een kleine gemeente als de onze een hele toer zal worden is zonneklaar. Omdat het noodzakelijk bleek een aantal voorzorgsmaatregelen te nemen is door ons college besloten ten
4 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 laste van het resultaat van 2024 voor een bedrag van €1.355.000 een ‘voorziening voorzorgsmaatregelen haven Terschelling’ te vormen. Belangrijke gebeurtenissen werpen hun schaduwen vooruit. Omdat in 2024 steeds duidelijker werd, dat we de komende jaren als gemeente voor omvangrijke investeringen komen te staan, is er relatief veel aandacht besteed aan het verscherpen van het beeld van onze financiële positie. Besloten is een aantal geplande investeringen op te schuiven, maar in 2025 zal de discussie daarover in de volle breedte gevoerd worden. Elk jaar komen ook weer thema’s aan de orde die zich niet vooraf laten aankondigen. Zo waren we in 2024 plotseling druk met de groei van de rattenpopulatie op Terschelling en met de negatieve gevolgen van het wegvallen van de vertrouwde busvervoerder op Terschelling. Ondanks het vormen van een flinke voorziening voor noodzakelijke maatregelen in het havengebied, kon het jaar toch worden afgesloten met een voordelig saldo van €1.165.000. Dat is met name terug te voeren op enkele forse incidentele meevallers (opvang vluchtelingen in eigen beheer en hogere uitkering gemeentefonds). Wij zien nog vele uitdagingen in het verschiet liggen, maar wij hebben ons werk met plezier gedaan en zien ernaar uit daar een goed vervolg aan te geven.
Burgemeester en wethouders van Terschelling,
De burgemeester, De secretaris,
Mr. R.S. Cazemier H. de Jong
5 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
1. Hoofdlijnen
6 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
1.1 Bestuurlijke hoofdlijnen Kaders en cijfers Over Terschelling Terschelling is met in totaal 67.400 hectare één van de grootste gemeenten van Nederland. Dit komt doordat een groot deel van de Waddenzee, en daarbij het vogeleiland Griend, toebehoort aan het grondgebied van de gemeente Terschelling. Terschelling is met haar unieke sfeer, natuur en landschap erg in trek bij toeristen en daggasten. Naast een aantrekkelijke en veilige leefomgeving zijn de zee, toerisme en natuur belangrijke pijlers voor de economie van het eiland. Inwoners De bevolking van de gemeente Terschelling is, op 1 januari 2025, vastgesteld op 4923 inwoners. (Bron CBS)
Organogram gemeente Terschelling
Planning- en control cyclus 2024
Programmabegroting 2024
De raad heeft op 9 november 2023 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2024 vastgesteld.
1e begrotingswijziging 2024 (=1e Bestuursrapportage 2024)
De raad heeft op 17 juli 2024 de 1e begrotingswijziging van 2024 (=1e Bestuursrapportage 2024) vastgesteld.
2e begrotingswijziging 2024 (=2e de Bestuursrapportage 2024)
De raad heeft op 12 december 2024 de 2e begrotingswijziging van 2024 (=2e Bestuursrapportage 2024) vastgesteld.
7 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
Jaarrekening 2024
Het college legt op 8 juli 2025 verantwoording af aan de raad over begrotingsjaar 2024.
8 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
1.2 Financiële hoofdlijnen Resultaat en voorstel bestemming van het resultaat van de jaarrekening Gemeente Terschelling heeft over 2024 een positief resultaat behaald van € 1.165.000. Resultaat jaarrekening 2024 In € 1.000 Gerealiseerd saldo van baten en lasten Bij: reeds bestemd resultaat Af: voorgestelde budgetoverheveling Gerealiseerd resultaat
1.899 631 -1.365 1.165
Het reeds bestemde resultaat bestaat uit toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die bij de vaststelling van de begroting 2024 en gedurende het jaar via begrotingswijzigingen door de raad zijn goedgekeurd. Daarnaast wordt er voorgesteld om een budgetoverheveling te doen naar 2025. Deze bestaat uit budgetten die in 2024 niet zijn uitgegeven omdat de uitvoering is doorgeschoven. Onderstaande tabel geeft aan dat het jaarrekeningsaldo van de gemeente Terschelling een structureel evenwicht kent. Dit houdt in dat de structurele lasten gedekt kunnen worden door de structurele baten. Een toelichting van de incidentele baten en lasten is te vinden bij het onderdeel incidentele baten en lasten. Structureel jaarrekening saldo In € 1.000 Saldo van baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Begrotingssaldo na bestemming Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) Structureel jaarrekeningsaldo
2022
2023
2024
764
594
1.899
538
-243
-734
1.302
351
1.165
172
-210
499
1.130
561
666
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen beschrijft het vermogen van de gemeente om eventuele calamiteiten financieel op te vangen. Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. Onderstaande tabel laat de opbouw van het weerstandsvermogen zien. Uit de tabel blijkt dat de algemene reserve voldoende capaciteit heeft om te voldoen aan de weerstandscapaciteit. Opbouw weerstandscapaciteit In € 1.000
31-12-2024 9 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 Opbouw weerstandscapaciteit Stand algemene reserve Reserve recreatie Bij: Gerealiseerd resultaat 2024 Beschikbare weerstandscapaciteit Minimale weerstandscapaciteit Overschot minimale weerstandscapaciteit per 1 januari 2025
3.892 338 1.165 5.395 3.603 1.792
Analyse resultaat jaarrekening Analyse van het rekeningresultaat In € 1.000
PROG 0 - Bestuur en ondersteuning PROG 1 Veiligheid PROG 2 - Verkeer, vervoer en waterstaat PROG 3 Economie PROG 4 Onderwijs PROG 5 - Sport, cultuur en recreatie PROG 6 - Sociaal domein PROG 7 Volksgezondheid en milieu PROG 8 - VHROSV
Saldo begroting exploitatie
5.798
513
6.311
Werkelijk rekening saldo (incl. mutaties reserves) 6.499
-1.216
-
-1.216
-1.232
-16
-2.532
63
-2.469
-3.714
-1.245
4.195
101
4.296
4.355
59
-595
30
-565
-519
46
-1.775
40
-1.735
-1.837
-102
-2.514
34
-2.480
-1.195
1.285
-801
10
-791
-838
-48
266 1.057
-1.345 6
-352 1.165
992 1.159
-1.611 -1.051 * Afrondingsverschillen bij PROG 7 en 8
Saldo begroting reserves
Totaal saldo begroting
Afwijking (= nadelig)
188
Het verschil tussen het totaal saldo begroting 2024 en het werkelijk rekening saldo 2024 is € 1.159.000 voordelig. Dit voordeel is incl. het verschil tussen de begrote en de werkelijke mutaties reserves. In het begrotingsjaar 2024 is de primitieve begroting vijf keer aangepast en het verwachte resultaat 2024 na wijzigingen bedraagt € 6.000 positief.
10 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 Opbouw van het begrotingssaldo in € 1.000
Primaire begroting 2e Bestuursrapportage 2023 Budgetoverheveling 2023 naar 2024 1e Bestuursrapportage 2024 2e Bestuursrapportage 2024 Nagekomen besluiten Begrotingssaldo 2024 per 11 december 2024
Saldo begroting exploitatie
Saldo begroting reserves
Totaal saldo begroting (mutaties)
-666 600
512 -
-154 600
-456
456
-
-1.444
89
-1.355
1.482
-
1.482
-567 -1.051
1.057
-567 6
Verklaring resultaat jaarrekening op hoofdlijnen: Eind 2023 heeft het ministerie een maatstaf aangepast in de algemene uitkering waardoor de gemeente Terschelling er volgens de decembercirculaire € 800.000 bij zou krijgen in december. Omdat hier nog een correctie op kwam in januari is voorzichtigheidshalve € 568.000 als nog terug te betalen post opgenomen in de jaarrekening. Omdat de correcties inmiddels zijn uitgevoerd is nu bekend of de gemeente Terschelling dit bedrag moet terug betalen of mag houden. Op basis van de betaalspecificaties over het jaar 2023 (ontvangen in 2024) moet de gemeente Terschelling afgerond € 90.000 terug betalen en is er € 478.000 ingeboekt ten gunste van het resultaat in 2024. In 2024 is er een voorziening Voorzorgsmaatregelen haven gevormd. Deze is noodzakelijk en conform BBV en de uitgangspunten zoals beschreven in de Nota Reserve & Voorzieningen. De dotatie in 2024 ten laste van het resultaat is € 1.355.000. Voor de Oekraïners is er een voordeel 2023 en 2024 ten gunste van het resultaat 2024 verantwoord. Dit is voordeel van € 1.780.000. Het voordeel binnen het sociaal domein wordt met name veroorzaakt door lagere kosten van WSW en beschut werk, maatwerkvoorzieningen (WMO), Jeugd etc. Dit is een voordeel per saldo van € 351.000. Aan onvoorzien is totaal € 150.000 minder ingezet. Overige positieve- en negatieve afwijkingen.
Per saldo € 239.000 nadelig.
11 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
Mutaties in de reserves In de begroting voor het jaar 2024 is door de Raad vastgesteld welke dekkingen vanuit de reserves plaatsvinden. In onderstaande tabel staan de begrote en werkelijke mutaties van de reserves weergegeven. Mutaties in reserves in € 1.000 Toevoeging reserves Onttrekking reserves
Begroot -355 1.412 1.057
Realisatie -1.720 986 -734
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden altijd als incidentele baten en lasten beschouwd, tenzij het (onder voorwaarde) om financierings- en dekkingsreserves gaat of om onttrekkingen uit de daartoe toereikende (bestemmings)reserves voor minimaal 3 jaar, met als doel de structurele kosten te dekken. Toelichting op de belangrijkste afwijkingen in de mutaties in reserves Voorstel mutaties in reserves in € 1.000 (toevoeging is -) Reserve haven Dotatie uit exploitatie Bijdrage exploitatie Reserve recreatie Strandbewaking Reserve Waddenprogramma Onttrekking reserve Waddenprogramma Reserve Dr. J.W. van Dierenfonds Rentetoevoeging Reserve exploitatie 't Behouden Huys Onttrekking negatief exploitatieresultaat Reserve budgetoverheveling Studiekosten team publiek
Begroot
Realisatie
Afwijking
-354 417 63
-354 430 76
13 13
89 89
89 89
-
450
-
-450
450
-
-450
-1 -1
-1 -1
-
-
11
11
-
11
11
-
-104
-104
12 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 Voorstel mutaties in reserves Inningskosten Toeristenbelasting RO gebiedsperspectief polder/nota ruimtelijke kwaliteit Project terrassenbeleid Externe ondersteuning Schylger Jouw Leerlingenvervoer en schoolzwemmen Verduurzamen eigen vastgoed Verduurzamen openbare verlichting Geoffereerde werkzaamheden CNL/Halfweg Opstellen programma volkshuisvesting Extra budget inhuur volkshuisvesting Uitwerken parkeermotie oud west Onderhoud fietspaden Douche- en toiletunits Vervangen duikers en waterwegen Overgebleven middelen havenproject Overgebleven middelen project erfgoed Realisatie budgetoverheveling 2023 Totaal mutaties reserves
-
-70
-70
-
-33
-33
-
-10
-10
-
-38
-38
-
-35
-35
-
-150
-150
-
-40
-40
-
-20
-20
-
-50
-50
-
-50
-50
-
-25
-25
-
-40
-40
-
-50
-50
-
-7
-7
-
-605
-605
-
-38
-38
456
456
-
456 1.057
-909 -734
-1.365 -1.791
Reserve havenbedrijf
13 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 De onttrekking uit de reserve havenbedrijf viel in werkelijkheid iets hoger uit dan begroot. De exploitatielasten waren hoger dan voorspeld, waardoor een iets hogere onttrekking nodig was. Reserve recreatie In 2024 bleken de kosten van de strandbewaking fors te stijgen. De raad heeft besloten om deze stijging te dekken door een onttrekking te doen aan de reserve recreatie. De extra kosten van € 89.000 zijn daarom conform besluit onttrokken uit de reserve recreatie. Reserve Waddenprogramma Vanaf 2023 wordt er een onttrekking geraamd vanuit de reserve waddenprogramma ter financiering van eventuele projecten die onder de regiodeal vallen. In 2024 zijn er geen projecten geweest die hiervoor in aanmerking zijn gekomen en deze onttrekking is dus niet gerealiseerd. Reserve Dr. J.W. van Dierenfonds In 2024 wordt enkel rente toegevoegd aan deze reserve, conform de nota reserves en voorzieningen. Reserve exploitatie 't Behouden Huys Museum 't Behouden Huys had in 2024 meer lasten dan begroot. Het tekort is onttrokken uit de exploitatiereserve van het museum. Reserve budgetoverheveling Vanuit de budgetten 2024 wordt voorgesteld een totaalbedrag van € 1.365.000 bestaande uit diverse budgetten, over te hevelen naar 2025. De toevoeging aan de reserve wordt middels instemming met deze jaarrekening bekrachtigd.
Ontwikkeling van de eigen vermogen positie, bij het volgen van het voorstel van de resultaatsbestemming Eigen vermogen positie in € 1.000 Algemene reserve Bestemmingsreserves Resultaat Totaal eigen vermogen Totaal vermogen Verhouding eigen vermogen/totaal vermogen Minimale benodigde weerstandscapaciteit per 31 december
2022
2023
2024
4.489 4.970 1.302 10.761
3.541 7.477 351 11.369
3.892 8.213 1.165 13.270
35.469 30,3%
35.892 31,7%
38.700 34,3%
3.498
3.550
3.603
14 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
15 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
Incidentele baten en lasten Op grond van artikel 189 Gemeentewet moet de gemeenteraad erop toezien dat de begroting structureel in evenwicht is. In een begroting die in evenwicht is, worden de structurele lasten - over de gehele periode van vier jaar - gedekt door structurele baten. Om vast te stellen dat er sprake is van een structureel evenwicht is het belangrijk om te begrijpen welk deel van de baten en lasten structureel zijn, en welk incidenteel. De onderstaande tabellen beschrijven de incidentele baten en lasten in het jaarrekeningresultaat. Het onderscheid tussen incidenteel en structureel is niet altijd even duidelijk. Het BBV hanteert de richtlijn dat de tijdelijke baten of lasten 'eindig' zijn, ze een incidenteel karakter hebben. Onttrekkingen en toevoegingen van en aan reserves kunnen altijd als incidenteel worden aangemerkt. Incidentele baten Incidentele baten In € Onttrekkingen aan de reserves Vluchtelingenopvang (specifieke uitkering) Nationaal isolatieprogramma (specifieke uitkering) Diverse Specifieke uitkeringen Totaal incidentele baten
Taakveld 0.10 6.1
2024 986 2.091
7.4
519
div
17 3.613
Onttrekkingen aan de reserves Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden altijd als incidenteel beschouwd, tenzij het (onder voorwaarde) om financieringsreserves en dekkingsreserves gaat of onttrekkingen uit de daartoe toereikende (bestemmings)reserves voor minimaal drie jaar met als doel structurele kosten te dekken. Specifieke uitkeringen Specifieke uitkeringen zijn fondsen die door het Rijk worden verstrekt aan gemeenten en provincies op basis van hoofdstuk 3 van de Financiële-verhoudingswet. Deze zijn bedoeld om bepaald beleid van de Rijksoverheid uit te voeren op lokaal en regionaal niveau. De voorwaarden kunnen verschillen per uitkering, waarbij het kan voorkomen dat er een onderbouwde aanvraag moet worden gedaan, zoals recent bij de Regio Deal en de Startbouwimpuls. Vervolgens moeten zij de middelen vaak verder verstrekken aan de beoogde doelgroep(en). Dit dient doelmatig te gebeuren, zodat dit in lijn is met de beleidsdoelen van het Rijk. Specifieke uitkeringen zien we als incidenteel en nemen we in zowel de batenkant (ontvangst gelden) als de lastenkant (uitgave gelden) mee in de incidentele baten en lasten.
Incidentele lasten Incidentele lasten In € Toevoeging aan de reserves Eenmalige storting gebouwenbeheerplan
Taakveld 0.10 0.4
2024 -1.720 -200
16 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 Incidentele lasten Organisatie ontwikkeling Transparantie samenwerking raad en organisatie "De gemeente profileert zich als een goede werkgever'' Vluchtelingenopvang (specifieke uitkering) Nationaal isolatieprogramma (specifieke uitkering) Implementatie omgevingswet Diverse specifieke uitkeringen Totaal incidentele lasten
0.4 0.4
-25 -30
0.4
-50
6.1
-312
7.4
-519
8.1 div
-241 -17 -3.114
Toevoegingen aan de reserves Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden altijd als incidenteel beschouwd, tenzij het (onder voorwaarde) om financieringsreserves en dekkingsreserves gaat of onttrekkingen uit de daartoe toereikende (bestemmings)reserves voor minimaal 3 jaar met als doel structurele kosten te dekken. Eenmalige storting gebouwenbeheerplan Uit het vastgestelde meerjarenonderhoudsplan voor gebouwen kwam naar voren dat de stand van de voorziening te laag was opgenomen. Een eenmalige storting in 2024 was nodig om de voorziening weer op peil te brengen om het onderhoud de komende tijd goed te kunnen uitvoeren. Organisatieontwikkeling In de begroting 2024 is eenmalig een extra bedrag beschikbaar gesteld ten behoeve van organisatieontwikkeling. Dit bedrag is gedeeltelijk ingezet voor de uitvoering van het werkbelevingsonderzoek. Het andere deel is gebruikt voor de advisering voor het project publieksdienstverlening. Transparantie samenwerking raad en organisatie In de begroting 2024 is een bedrag beschikbaar gesteld om de samenwerking tussen de raad en organisatie te verbeteren. Het bedrag is volledig besteed en er is onder andere gewerkt aan het verbeteren van de onderlinge verhoudingen. De gemeente profileert zich als een goede werkgever Dit budget is in 2024 ingezet voor de gewijzigde manier van arbeidsmarktcommunicatie.
Specifieke uitkeringen Specifieke uitkeringen zijn fondsen die door het Rijk worden verstrekt aan gemeenten en provincies op basis van hoofdstuk 3 van de Financiële-verhoudingswet. Ze zijn bedoeld om bepaald beleid van de Rijksoverheid uit te voeren op lokaal en regionaal niveau. De voorwaarden kunnen verschillen per uitkering, waarbij het kan voorkomen dat er een onderbouwde aanvraag moet worden gedaan, zoals recent bij de Regio Deal en de Startbouwimpuls. Vervolgens moeten zij de middelen vaak verder
17 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 verstrekken aan de beoogde doelgroep(en). Dit dient doelmatig te gebeuren, dit in lijn is met de beleidsdoelen van het Rijk. Specifieke uitkeringen zien we als incidenteel en nemen we in zowel de batenkant (ontvangst gelden) als de lastenkant (uitgave gelden) mee in de incidentele baten en lasten. Implementatie omgevingswet Vanaf 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Om de invoering hiervan te realiseren is een uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld. Hoewel de Omgevingswet een structurele taak van de gemeente wordt, schrijft het BBV voor dat de kosten die gemaakt worden ter voorbereiding op de uitvoering van een nieuwe of gewijzigde structurele taak als incidenteel aangemerkt worden. De implementatiekosten zijn tijdelijk en vallen daarom niet onder de structurele lasten.
18 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
2. Programma's
19 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
2.0 Bestuur en Ondersteuning Het programma 'Bestuur en Ondersteuning' is bedoeld om ondersteuning te bieden op verschillende gebieden. De onderwerpen die binnen dit programma vallen, zijn onder andere het faciliteren van de Raad en het College, Burgerzaken en Personeel en Organisatie. Het programma biedt dus een breed scala aan onderwerpen, elk met hun eigen specifieke doel. Het faciliteren van de Raad en het College omvat het verlenen van ondersteuning aan deze organen op verschillende gebieden. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het ondersteunen bij vergaderingen en het opstellen van beleidsstukken. Burgerzaken richt zich op het bieden van dienstverlening aan burgers, zoals het verstrekken van paspoorten en rijbewijzen. Tot slot richt Personeel en Organisatie zich op het ondersteunen van medewerkers en het zorgen voor een goed functionerende organisatie.
Opvolging rekenkameronderzoek(en) Woonvisie: De voorbereidingen voor het opstellen van een nieuwe Woonvisie (Programma Volkshuisvesting) worden dit jaar opgepakt. De aanbevelingen van de Rekenkamer worden daarbij betrokken. Mobiliteitsvisie: In 2024 is een start gemaakt met het inventariseren van het beleid dat een relatie heeft met de mobiliteit op Terschelling. Op basis van het bestaande beleid en toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen wordt een interne discussiestuk gemaakt over mogelijke oplossingen voor mobiliteitsvraagstukken. Op basis van het discussiestuk wordt een plan van aanpak gemaakt voor het opstellen van een mobiliteitsvisie. De verwachting is dat in 2025 een start wordt gemaakt met het maken van de mobiliteitsvisie inclusief het participatietraject.
Beleidsindicatoren Bestuur en Ondersteuning Formatie (in fte per 1.000 inwoners) Bezetting (in fte per 1.000 inwoners) Apparaatskosten (in € per inwoner) Externe inhuur (als percentage van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen) Overhead (in % van de totale lasten)
2024
2023 18
18
13
13
-1.756
-1.636
39%
39%
25%
25%
20 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
Financiën Realisatie programma 0 Bedragen in € 1.000
Taakveld
Exploitatie Lasten 0.64 0.1 0.2 0.4 0.8 0.62 0.61 0.11
0.5 Baten 0.7
0.64 0.1 0.2 0.4 0.8 0.62 0.61 0.11
Belastingen overig Bestuur Burgerzaken Overhead Overige baten en lasten OZB nietwoningen OZB woningen Resultaat van de rekening van baten en lasten Treasury
Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefon ds Belastingen overig Bestuur Burgerzaken Overhead Overige baten en lasten OZB nietwoningen OZB woningen Resultaat van de rekening van baten en lasten
Primitieve begroting 2024
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
0
0
-16
16
-1.181 -109 -7.408 0
-2.166 -111 -8.836 0
-2.126 -92 -8.645 102
-40 -19 -191 -102
0
0
-239
239
-72
-72
-108
36
-1.404
-2.015
0
-2.015
0 -10.174
0 -13.200
-159 -11.283
159 -1.917
11.713
13.775
13.881
-106
102
130
171
-41
14 130 191 30
14 130 191 30
53 127 292 0
-39 3 -101 30
1.467
1.387
1.296
91
1.344
1.433
1.582
-149
0
1.509
0
1.509
21 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 Taakveld
0.5
Mutaties reserves Toevoeginge n 0.10
Onttrekkinge n 0.10
Totaal
Treasury
Mutaties reserves
Mutaties reserves
Primitieve begroting 2024 384 15.375 5.201
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
393 18.992 5.792
422 17.823 6.540
-29 1.169 -748
-1
-1
-105
104
-1
-1
-105
104
450
514
64
450
450 449 5.650
514 513 6.305
64 -41 6.499
450 554 -194
Taakveld 0.4 Overhead kent € 191.000 lagere lasten dan begroot. De post salariskosten van de ambtelijke organisatie kent een voordeel door vacatureruimte. De baten kennen een voordeel van € 101.000 bestaande uit opbrengsten van detacheringen, aankoop verlofuren en een onttrekking aan de voorziening onderhoud voor de buitendienst. De lasten van taakveld 0.5 Treasury zijn hoger dan geraamd. Het gaat om een bedrag van € 159.000 voor rente langlopende geldleningen en kosten betalingsverkeer. Taakveld 0.6 OZB De baten uit Onroerende Zaakbelasting woningen zijn € 149.000 hoger doordat de totale WOZwaarde van woningen, en met name recreatiewoningen, nog steeds stijgt. De stijging was hoger dan waar rekening mee was gehouden bij het vaststellen van de definitieve OZB tarieven voor 2024. De baten van OZB niet-woningen zijn € 91.000 lager dan begroot. De totale WOZ-waarde van de niet-woningen kwam lager uit dan was berekend bij het vaststellen van het OZB tarief voor 2024. Nog niet alle niet-woningen zijn voorzien van een WOZ-waarde en een aanslag OZB, zoals een groot deel van de categorie recreatieterreinen. De herwaardering volgt zo spoedig mogelijk waarmee dit tekort in 2025 wordt ingelopen. De ambtshalve verminderingen van aanslagen OZB niet-woningen zijn opgenomen onder de lasten. Deze zijn hoger dan geraamd.
Taakveld 0.7 Algemene uitkering gemeentefonds kent een voordeel door mutaties die voortvloeien uit de decembercirculaire 2024 van het gemeentefonds. Taakveld 0.8 Overige baten en lasten. Dit taakveld kent een voordeel van € 102.000 door vrijval van oude balansposten inzake afrekening Sociale Zaken en nog te betalen bedragen aan de Belastingdienst. Mutaties reserves. Het bedrag van €105.000 betreft een toevoeging aan de reserve budgetoverheveling en rentetoevoeging aan het Dr. J.W. van Dierenfonds.
22 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
23 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
2.1 Veiligheid Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor het beleid op het gebied van veiligheid. Samen met verschillende partijen, waaronder de politie, het openbaar ministerie, de Veiligheidsregio, ondernemers en inwoners, werken we dagelijks aan een veilige woon- en leefomgeving. Hierbij richten we ons op zaken als crisisbeheersing, rampenbestrijding, overlast door jongeren, relletjes in het uitgaansleven en drugshandel. Elk incident of gebeurtenis kan de veiligheid of het gevoel van veiligheid bedreigen. De prioriteiten die we als gemeente hebben op het gebied van veiligheid leggen we vast in een Integraal Veiligheidsplan (het IVP).
Integraal veiligheidsplan In 2024 heeft de gemeente een uitgebreide veiligheidsanalyse uitgevoerd als voorbereiding op het opstellen van het Integraal Veiligheidsplan 2025-2028. Deze analyse is gebaseerd op zowel objectieve data als interviews, waarmee een helder beeld is verkregen van de subjectieve en objectieve veiligheidssituatie binnen onze gemeente. Op basis van de bevindingen uit deze analyse zijn vier prioriteiten vastgesteld. Deze prioriteiten vormen de kern van het daaruit voortvloeiende Integraal Veiligheidsplan 2025-2028, waarin een beleidsaanpak en kaders zijn uitgewerkt voor de uitvoering van het veiligheidsbeleid. Dit plan draagt bij aan een veilige en leefbaarder gemeente. In januari 2025 is het Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 door de raad vastgesteld.
Een veilige woon- en leefomgeving Het toeristische karakter van Terschelling brengt specifieke veiligheidsrisico’s met zich mee. Jaarlijks ontvangt ons eiland ruim 500.000 gasten, waardoor veiligheidsthema’s zoals (jeugd)criminaliteit en verkeersveiligheid verder reiken dan alleen onze eigen inwoners. Dit vraagt om een brede aanpak, waarbij niet alleen inwoners en ondernemers, maar ook bezoekers worden aangesproken op hun bijdrage aan een veilig Terschelling. Een veilig eiland betekent een plek waar inwoners prettig kunnen wonen en werken, ondernemers veilig kunnen ondernemen en gasten zorgeloos vakantie kunnen vieren. Om dit te waarborgen, werkt de gemeente met een flexibel opschalingssysteem voor toezicht en handhaving, aangevuld met de inzet van gastheren in de uitgaansgebieden. Afgelopen jaar is de uitbreiding van de gemeentelijke handhaving verder geoptimaliseerd. Daarnaast is de samenwerking in de uitvoering versterkt door middel van strakke werkafspraken en procesaanvullingen, wat heeft bijgedragen aan een efficiëntere en effectievere aanpak van de veiligheidsuitdagingen op Terschelling.
Crisisbeheersing en rampenbestrijding 24 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 In 2020 is de gemeente gestart met de gebiedsgerichte aanpak natuurbrand, een vierjarige cyclus die in 2024 is afgerond. Binnen deze periode zijn belangrijke stappen gezet om de natuurbrandveiligheid te verbeteren. Zo is de bluswatervoorziening in de natuurgebieden voltooid en hebben samenwerkingspartners de aanbevelingen op het gebied van natuurbrandbeheersing opgepakt. In februari 2025 wordt de evaluatie van deze cyclus afgerond. Daarnaast zijn er in samenwerking met de Veiligheidsregio diverse multidisciplinaire oefeningen gehouden om de vakbekwaamheid van bestuur en crisisfunctionarissen te versterken. Hierbij zijn verschillende scenario’s getraind, waaronder een grootschalige regionale oefening rond een cyberaanval. Deze oefening heeft waardevolle inzichten opgeleverd en vormt een stevige basis voor de verdere ontwikkeling van gemeentelijke crisisprotocollen. Vanwege de afhankelijkheid van softwarediensten in Leeuwarden heeft deze thematiek een grensoverstijgend karakter, wat vraagt om een nauwe afstemming met externe partners.
Integriteit en veiligheid. Integriteit en veiligheid staan hoog op de agenda binnen zowel de landelijke veiligheidsagenda als de regionale prioriteiten. Dit betekent dat niet alleen gemeenten, maar alle overheidsinstellingen hun beleid op orde moeten houden om ondermijnende criminaliteit effectief tegen te gaan. De Friese Waddeneilanden hebben zich geconformeerd aan de Friese Norm, waarmee alle gemeenten dezelfde standaarden hanteren om beleid consistent te houden en een waterbedeffect te voorkomen. Gezien de beperkte capaciteit van de waddengemeenten wordt efficiënt samengewerkt via een uitvoeringsplan, waarin afspraken zijn vastgelegd over kennisdeling, informatie-uitwisseling en onderlinge ondersteuning bij de implementatie van instrumenten tegen ondermijning. In 2024 is binnen deze samenwerking de beleidsregel Bibob (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) verder uitgewerkt en is gezamenlijk een Meld Misdaad Anoniem-campagne opgezet om bewustwording en meldingsbereidheid te vergroten.
Brandweerkazerne In 2024 is de zoektocht vervolgd naar een geschikte locatie voor de nieuwe brandweerkazerne. In 2025 zal de locatie definitief worden bepaald.
Beleidsindicatoren Veiligheid Verwijzingen Halt (per 1.000 jongeren) Winkeldiefstallen (per 1.000 inwoners) Geweldsmisdrijven (per 1.000 inwoners) Diefstallen uit woning (per 1.000 inwoners)
2024 n.b.
2023 16
n.b.
2,03
8,0
4,1
0
0
25 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 Beleidsindicatoren Veiligheid Vernielingen en beschadigingen (in openbare ruimte, per 1.000 inwoners) Bron: Waarstaatjegemeente.nl
2024 4,5
2023 3,7
26 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
Financiën Realisatie programma 1 Bedragen in € 1.000
Taakveld
Exploitatie Lasten 1.1
1.2
Baten 1.2
Mutaties reserves Toevoeginge n 1.10
Onttrekkinge n 1.10
Totaal
Crisisbeheersi ng en brandweer Openbare orde en veiligheid
Openbare orde en veiligheid
Mutaties reserves
Mutaties reserves
Primitieve begroting 2024
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
-668
-789
-794
5
-366
-486
-521
35
-1.034
-1.275
-1.315
40
59
59
83
-24
59 -975
59 -1.216
83 -1.232
-24 16
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0 0 -975
0 0 -1.216
0 0 -1.232
0 0 16
27 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
2.2 Verkeer, vervoer en waterstaat Terschelling is een prachtig eiland om te wonen, werken en recreëren. Om ervoor te zorgen dat dit zo blijft, is het belangrijk om de infrastructuur en het water goed te onderhouden. Om de uitdagingen het hoofd te bieden, moeten we in sommige gevallen groot denken en groot doen. Zo ligt de focus de komende jaren op de aanpak van het havengebied: de levensader van ons eiland. Daarnaast besteden we veel aandacht aan de groeiende parkeerbehoefte en zorgen we voor de aanleg en het onderhoud van wegen en (fiets)paden.
Consolidatie havens Eind 2024 is besloten de gemeentelijke haven en de haven van de Stichting Passantenhaven tot één geheel te maken onder de nieuwe Stichting Waddenhaven Terschelling.
Operationele haven De haven wordt beheerd door de havenmeesters, die ervoor zorgen dat schepen zowel kunnen aanmeren als vertrekken. Hiermee leveren zij een belangrijke bijdrage aan het transport van goederen en personen tussen Terschelling en Harlingen. Om de werkzaamheden efficiënt uit te voeren, is een Gemini WR 505 RIB aangeschaft ter vervanging van een van de bestaande boten.
Uitgevoerd regulier onderhoud Naast het project havenfront is regulier onderhoud noodzakelijk om de haven operationeel te houden. In samenwerking met Rijkswaterstaat is de haven gebaggerd. Er is een bestek opgesteld, een aannemer geselecteerd en de werkzaamheden zijn uitgevoerd en opgeleverd. Daarnaast zijn herstelwerkzaamheden en regulier onderhoud uitgevoerd aan de water- en elektriciteitsvoorzieningen en de steigers.
Wegenbeheerplan 2026-2030 In 2024 is gestart met het opstellen van het wegenbeheerplan voor de periode 2026-2030. De wegtypes en de gewenste kwaliteitsniveaus zijn bepaald en vervolgens door de raad vastgesteld.
Regulier onderhoud wegen In 2024 is op verschillende locaties wegonderhoud (o.a. Nieuw schoolpad, Akkersweg, West Alettalaan, fietspad polder, voetpad Heereweg) uitgevoerd. Daarbij zijn op diverse plekken doorgroeistenen in de bermen langs de wegen geplaatst (o.a. Noordlandweg, Heester Kooiweg). Daarnaast is de belijning opgenomen in het beheerprogramma Brutis en is de kwaliteit beoordeeld met het oog op herstel in 2025.
Verkeersveiligheid Samen met de provincie is een campagne opgezet om de fietsveiligheid op Terschelling te verbeteren, met extra aandacht voor het gedrag van de fietser. Daarnaast is deelgenomen aan het
28 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 landelijke project Doortrappen, dat zich richt op het stimuleren van veilig en langer fietsen onder ouderen.
Voorzorgsmaatregelen haven In 2024 is begonnen met het in kaart brengen van de staat van de haven van Terschelling. Door Walhout Civil begin is 2025 een rapport opgeleverd waaruit een betrouwbare schatting te maken is van de minimale benodigde maatregelen om de haven veilig toegankelijk te houden tot de geplande renovatie in 2027/2028. Op grond van het BBV en de Nota R&V dient in 2024 een voorziening Voorzorgsmaatregelen haven te worden gevormd. De dotatie € 1.355.000 aan de voorziening in 2024 dient ten laste van het resultaat te worden gevormd.
Verduurzamen Openbare Verlichting In 2024 is gewerkt aan het uitvoeringsplan voor het verduurzamen van de openbare verlichting. Dit wordt in 2025 afgerond.
29 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
Financiën Realisatie programma 2 Bedragen in € 1.000
Taakveld
Exploitatie Lasten 2.1 2.3 2.4
Baten 2.1 2.3 2.4
Mutaties reserves Toevoeginge n 2.10
Onttrekkinge n 2.10
Totaal
Verkeer en vervoer Recreatieve havens Economische havens en waterwegen
Verkeer en vervoer Recreatieve havens Economische havens en waterwegen
Mutaties reserves
Mutaties reserves
Primitieve begroting 2024
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
-1.413
-1.495
-1.190
-305
-48
-56
-56
0
-1.312
-1.866
-2.466
600
-2.773
-3.417
-3.711
294
515
515
304
211
75
83
89
-6
287
287
205
82
877 -1.896
885 -2.532
598 -3.113
287 581
-354
-354
-1.031
677
-354
-354
-1.031
677
417
417
430
-13
417 63 -1.833
417 63 -2.469
430 -601 -3.714
-13 664 1.245
Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer. De post beheer en onderhoud wegen, straten en pleinen kent lagere lasten en daardoor ook een lagere onttrekking aan de onderhoudsvoorziening. Taakveld 2.4 Economische havens en waterwegen. Er is op totaal taakveld niveau sprake van een overschrijding. Deze is als volgt te op hoofdlijnen te verklaren:
30 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 •
De begroting voor Masterplan Haven kent in 2024 een onderbesteding. Ook de eind 2024 door de raad extra beschikbaar gestelde middelen (€500.000) zijn niet in 2024 tot besteding gekomen. • Daarnaast is er in 2024 een voorziening Voorzorgsmaatregelen haven gevormd. Deze is noodzakelijk en conform BBV en de uitgangspunten zoals beschreven in de Nota R&V. De dotatie in 2024 ten laste van het resultaat is € 1.355.000. Mutaties reserves. De toevoegingen aan de reserves hebben betrekking op de reserve haven en de reserve budgetoverheveling voor het havenproject, onderhoud fietspaden, parkeren Oud West en duikers.
31 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
2.3 Economie Uit cijfers van onder andere de VVV blijkt dat toeristen Terschelling nog steeds goed weten te vinden. Om een goede balans tussen de leefbaarheid voor de eilanders en het toerisme, maar ook tussen natuur en toerisme te behouden, vindt de gemeente het belangrijk om hier voldoende aandacht aan te besteden. We willen ervoor zorgen dat het toerisme op Terschelling op een duurzame en verantwoorde manier plaatsvindt, zodat niet alleen de toeristen, maar ook de eilanders en de natuur hiervan kunnen profiteren.
Toeristische visie Door beperkte capaciteit is nog niet gestart met de toeristische visie. Na afronding van de omgevingsvisie zal hiermee gestart worden.
Kampeerbeleid Er is in nauw overleg met de kampeersector en eilanders gewerkt aan een concept beleidskader kamperen, wat in 2025 voor besluitvorming aangeboden zal gaan worden.
Terrassenbeleid In vervolg op de pilot is in 2024 gewerkt aan een concept beleidskader voor terrassen. Dit zal in 2025 voor besluitvorming aangeboden worden.
Beleidsindicatoren Economie Functiemenging (in %) Vestigingen (van bedrijven), per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 - 64 jaar Bron: Waarstaatjegemeente.nl
2023 56,0 271,3
2022 54,5 259,2
32 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
Financiën Realisatie programma 3 Bedragen in € 1.000
Taakveld
Exploitatie Lasten 3.4
Baten 3.4
Mutaties reserves Toevoeginge n 3.10
Onttrekkinge n 3.10
Totaal
Economische promotie
Economische promotie
Mutaties reserves
Mutaties reserves
Primitieve begroting 2024
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
-369
-588
-444
-144
-369
-588
-444
-144
4.430
4.783
4.778
5
4.430 4.061
4.783 4.195
4.778 4.333
5 -138
0
0
-80
80
0
0
-80
80
0
101
101
0
0 0 4.061
101 101 4.296
101 21 4.355
0 80 -59
Taakveld 3.4 Economische promotie kent lagere lasten dan begroot. Het bedrag dat beschikbaar is gesteld voor douche- en toiletvoorzieningen is niet tot besteding gekomen (hiervoor is een dotatie van € 50.000 aan de reserve budgetoverheveling opgenomen in programma 5). Mutaties reserves: er zijn toevoegingen aan de reserve budgetoverheveling opgenomen ten behoeve van inningskosten toeristenbelasting en het terrassenbeleid.
33 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
2.4 Onderwijs Toekomstbestendig en inclusief onderwijs met maximale ontplooiingskansen voor de eilander kinderen. Het doel van het programma Onderwijs is: kwalitatief onderwijs bieden aan alle kinderen en jongeren op Terschelling. Belangrijke speerpunten voor de komende jaren zijn: • het vernieuwen en verduurzamen van de scholen; • het stimuleren van duurzame sport- en beweging faciliteiten; • het ondersteunen van leerlingen met achterstanden; • de aanpak van schooluitval; • leerlingenvervoer; • inclusief onderwijs; Ook werken we mee aan goede kinderopvangmogelijkheden met voldoende capaciteit. Het onderwijsprogramma is gericht op het tegengaan van krimp en het behoud van arbeidskrachten, wat van essentieel belang is voor de leefbaarheid op het eiland. Daarnaast ondersteunen we het NHLStenden bij een onderzoek het onderwijsaanbod op Terschelling te verbreden.
Toekomstbestendige onderwijshuisvesting In 2024 zijn veel stappen gezet op het vlak van onderwijs. Zo is op 11 december 2024 een intentieverklaring getekend tussen de twee organisaties voor Primair Onderwijs en de gemeente Terschelling, om de mogelijkheden voor een nieuwe bestuursvorm te onderzoeken. De diverse ontwikkelingen hebben invloed op de huisvestingsplannen, die in 2025 daarom verder geconcretiseerd worden, zoals gepland te starten met Midsland.
Brede versterking onderwijs Onderwijsachterstandenbeleid en uitvalpreventie: in 2024 is hier gestaag aan doorgewerkt met de diverse partners. Inclusief onderwijs: in 2024 is veel contact geweest met de Onderwijsinspectie en zijn diverse verbeteringen en plannen nader geconcretiseerd om in de nabije toekomst de samenwerking en integraliteit in het onderwijs te borgen. Doorlopende leerlijnen en beroepsonderwijs: ook op dit punt zijn stappen gezet om in 2025 tot concrete resultaten en samenwerkingen te komen.
Overige onderwerpen Leerlingenvervoer: de regelingen en de bootverbinding met Vlieland zijn gecontinueerd conform voornemens, zoals in Begroting 2024 vastgelegd.
34 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 Organisatie Openbaar Onderwijs Terschelling: in december 2024 is een intentieverklaring getekend tussen Openbaar Primair Onderwijs Terschelling (OPOT), Christelijke Vereniging voor Primair Onderwijs Terschelling (CVPOT) en de gemeente Terschelling, om de mogelijkheden voor een nieuwe bestuursvorm te onderzoeken. Ook wordt de opdracht van de raad uitgewerkt die tot doel heeft het bestuur van het Schylger Jouw naar de wal te brengen'. De Onderwijsinspectie heeft het Schylger Jouw inmiddels met een voldoende beoordeeld, de verbeterpunten zijn afdoende opgepakt.
Beleidsindicatoren Onderwijs Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificaties (vsv-ers in % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs)
2023 0
2022 0
30
9
2,2
1,8
Bron: Waarstaatjegemeente.nl
35 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
Financiën Realisatie programma 4 Bedragen in € 1.000
Taakveld
Exploitatie Lasten 4.1
4.2 4.3
Baten 4.1
4.2 4.3
Mutaties reserves Toevoeginge n 4.10
Onttrekkinge n 4.10
Totaal
Openbaar basisonderwij s Onderwijshuis vesting Onderwijsbel eid en leerlingzaken
Openbaar basisonderwij s Onderwijshuis vesting Onderwijsbel eid en leerlingzaken
Mutaties reserves
Mutaties reserves
Primitieve begroting 2024
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
-1.737
-1.737
-2.151
414
-327
-327
-294
-33
-2.087
-2.144
-2.553
409
-4.151
-4.208
-4.997
789
1.735
1.735
2.150
-415
76
76
112
-36
1.802
1.802
2.259
-457
3.613 -538
3.613 -595
4.521 -477
-908 -118
0
0
-73
73
0
0
-73
73
0
30
30
0
0 0 -538
30 30 -565
30 -43 -520
0 73 -45
Taakveld 4.1 Openbaar onderwijs kent hogere (salaris)lasten waar hogere baten tegenover staan. Per saldo is het verschil budgettair neutraal.
36 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken kent zowel hogere lasten als hogere baten. Dit heeft betrekking op de post Openbaar voortgezet onderwijs. Mutaties reserves: de toevoeging aan de reserve budgetoverheveling van € 73.000 heeft betrekking op TUS-uitkeringen en het project erfgoed.
37 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
2.5 Sport, cultuur en recreatie Sporten en bewegen De buurtsportcoach is de centrale figuur in de uitvoering en organisatie van het sportbeleid. Hij zorgt voor verbinding tussen sportaanbieders en maatschappelijke instellingen zoals jeugdzorg, het Eilandteam, onderwijs en de gezondheidszorg. De sportcoach richt zich op het bevorderen van sportdeelname in de basisschoolleeftijd. De gemeente ondersteunt initiatieven op het gebied van sport en bewegen met subsidies. Tot en met 2027 is er zowel voor de buurtsportcoach als voor de subsidies structureel budget opgenomen. Vanuit de brede SPUK-regeling komen er aanvullende middelen beschikbaar. Cultuur & recreatie Subsidies De gemeente ondersteunt diverse organisaties en initiatieven op het gebied van cultuur en samenleving met behulp van subsidies. Het budget hiervoor is geïndexeerd. In 2024 hebben we dit voortgezet en hebben we de verschillende subsidiemogelijkheden via de sportcoach expliciet onder de aandacht gebracht. Vrijwilligers Er is een plan van aanpak voor het ondersteunen en versterken van eilander vrijwilligersorganisaties opgesteld. Dit plan richt zich niet op financiële steun aan individuele organisaties, maar op het versterken van de vrijwilligersorganisaties in brede zin.
Sport Sporten en bewegen: de functie van buurtsportcoach is uitgebreid met de functie van coördinator Sport & Preventie. Vanuit deze twee taken is de buurtsportcoach onder meer bezig met het uitrollen van een programma voor valpreventie. Daarnaast is onder meer een lokale editie van de Avondvierdaagse en de Terschellinger editie van het Waddentoernooi vanuit deze functies neergezet. Sporthal Midsland: zoals in de Begroting aangegeven, maakt dit als aandachtsgebied deel uit van de uitrol van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor Midsland, dat in 2025 nader geconcretiseerd gaat worden.
Cultuur & Recreatie Subsidies: in 2024 is het ontwerp van de herziene Algemene Subsidieverordening door de gemeenteraad vastgesteld. Deze zal, na de inzagetermijn, in 2025 definitief voor besluitvorming aan de raad aangeboden worden. Hierin zijn onder meer de procedures omtrent subsidies waar mogelijk vereenvoudigd. Vrijwilligers: door gebrek aan capaciteit is het gewenste plan om vrijwilligersorganisaties structureel te steunen nog niet gerealiseerd. Wel is waar mogelijk ad hoc ingezet op ondersteunen van organisaties, onder meer door het afsluiten door de gemeente van een collectieve evenementenverzekering voor kleine sociaal maatschappelijke evenementen.
38 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
't Behouden Huys ’t Behouden Huys bestaat sinds 2023 uit drie ‘zuilen’: Museum, Historisch Centrum & Erfgoed Terschelling (Digitaliseringsproject). Naast de jaarlijks terugkerende werkzaamheden en kerntaken, staan er unieke ambities op het programma om de komende jaren zoveel mogelijk mensen in aanraking te laten komen met de Terschellinger cultuur en historie. Nieuwe en eigentijdse museumtentoonstellingen In 2024 is in samenwerking met het Rijksmuseum de Barentsz-tentoonstelling heringericht en heeft ’t Behouden Huys een 16e-eeuwse sleutel afkomstig van Nova Zembla langdurig in bruikleen gekregen. De nieuwe tentoonstelling over de visserij op Terschelling is in 2024 ontwikkeld en geopend. In 2024 is de voorbereiding gestart voor de tentoonstelling over de Terschellinger Barent Fockesz, internationaal bekend geworden als ‘De Vliegende Hollander’. Zichtbaarheid & vindbaarheid van het Museum en het Historisch Centrum Op de boot van Harlingen naar Terschelling is ’t Behouden Huys goed zichtbaar met twee animaties over de Lutine en de sleutel uit ’t Behouden Huys van Willem Barentsz. De nieuwe tentoonstelling over de sleutel van Nova Zembla heeft landelijk veel aandacht gekregen, o.a. door de NOS. Bezoekers komen er speciaal voor naar het museum.
Ontsluiten collectie ’t Behouden Huys is ook in 2024 hard aan de slag gegaan met het digitaal raadpleegbaar maken van de beeldbank en de museale objecten. Dit zal de komende jaren een van de kerntaken blijven. Educatie In samenwerking met eilander basisscholen hebben we het educatief project ‘ontwikkeling Terschellinger landschap’ uitgevoerd en hebben de kinderen een tocht gemaakt langs Stortum, De Oude Dijk, De Striper Polder, het Striper Kerkhof, de Pontswiel en de locatie van Kasteel van Arenberg.
Erfgoed Terschelling Registratie systeem en website • •
In 2024 is er hard gewerkt aan de inrichting van het systeem en optimalisatie van de website. Het registratiesysteem is verbeterd en ingericht voor alle deelnemende stichtingen en verenigingen. Dat zijn er nu 41. De module ‘crowdsourcing’ is erbij gekomen, hierdoor kan iedereen helpen met het beschrijven van beeldmateriaal. We betrekken inwoners en ander publiek bij het archief en kunnen zo veel data ophalen om het archief aan te vullen. De crowdsource opening in de vijfpoort was succesvol. Veel stichtingen en verenigingen zijn enthousiast om zo’n avond te organiseren om het systeem op deze manier te vullen met hun leden. Deze zullen we vanuit team Erfgoed begeleiden.
39 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 •
Er is een versimpelde manier ontwikkeld voor deelnemende partijen om stukken toe te voegen in het registratiesysteem, dit scheelt veel tijd! Digitalisering en ontsluiting •
Er is een grote digitaliserings-slag gemaakt; vanuit museum ’t Behouden Huys zijn alle bijzondere boeken en documenten gescand en deze worden op de site gezet. Voor Schylge Myn Lantse zijn de boekjes gedigitaliseerd en op de site gezet. Deze zijn nu op woord (OCR) doorzoekbaar gemaakt. De Terschellingers zijn gedigitaliseerd in samenwerking met de Eilandpers, naast dat dit een meerwaarde is voor het erfgoed, zal het ook zorgen voor meer verkeer naar de website. Eind van dit jaar bestaat de Terschellinger 40 jaar, er wordt bekendheid aan gegeven, dit is ook mooie publiciteit voor Erfgoed Terschelling. De inventarislijsten van het gemeente archief zijn op de site gezet en zullen per thema gedigitaliseerd worden. • Er is een scanplek gecreëerd in ’t Behouden Huys zodat stichtingen en verenigingen goed doorzoekbaar hun stukken kunnen scannen. Communicatie Er zijn communicatie formats gemaakt. Zo krijgt Erfgoed Terschelling ook via social media meer bekendheid. Via de website is er nu een koppeling gemaakt en in de zoekbalk staat nu een Favicon. Erfgoed • • •
De Facebook site ‘Terschelling in vroeger tijden’ is heel populair. De mensen die veel plaatsen op deze site zijn benaderd en hebben toestemming gegeven om hun info en foto’s te gebruiken op de erfgoed site. De verhalen-module is aangeschaft. En laagdrempelige tool op de website waardoor iedere eilander zijn ‘verhaal’ kan delen. Zo gaat het immateriële erfgoed ook niet verloren. Deze module wordt in 2025 in gebruik genomen. We hebben een tool ontwikkeld om de documentatie van de rijksmonumenten uit het erfgoedregister in het archief op te nemen. Dit is een wettelijke verplichting voor de gemeente en Atlantis (het registratiesysteem) leent zich hier erg goed voor. De rijksmonumenten worden doorzoekbaar op de erfgoed website.
Beleidsindicatoren Sport, cultuur en recreatie Niet sporters (in %) Bron: Waarstaatjegemeente.nl
2022
2020
54,5
52,8
40 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024
Financiën Realisatie programma 5 Bedragen in € 1.000
Taakveld
Exploitatie Lasten 5.2 5.3
5.4 5.5 5.6 5.7
Baten 5.2 5.3
5.4 5.6 5.7
Sportaccomm odaties Cultuurpresen tatie, cultuurproduc tie en cultuurpartici patie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Sportaccomm odaties Cultuurpresen tatie, cultuurproduc tie en cultuurpartici patie Musea Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Primitieve begroting 2024
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
-739
-792
-947
155
-163
-196
-160
-36
-601 0
-587 -79
-1.695 -41
1.108 -38
-263 -144
-263 -192
-262 -314
-1 122
-1.910
-2.109
-3.418
1.309
199
199
333
-134
0
0
2
-2
65 68 2
65 68 2
1.173 107 2
-1.108 -39 0
334 -1.576
334 -1.775
1.617 -1.801
-1.283 26
Mutaties reserves Toevoeginge n
41 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2024 Taakveld
5.10
Onttrekkinge n 5.10
Totaal
Mutaties reserves
Mutaties reserves
Primitieve begroting 2024 0
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
0
-88
88
0
0
-88
88
0
40
51
-11
0 0 -1.576
40 40 -1.735
51 -37 -1.838
-11 77 103
Taakveld 5.2 Sportaccommodaties kent zowel hogere lasten als baten. Dit heeft betrekking op zwembad de Dôbe. Ter compensatie van de stijging van energieprijzen is er door het Rijk een specifieke uitkering beschikbaar gesteld. Dit is de Specifieke uitkering meerkosten energie openbare zwembaden (SPUK-MEOZ). Onder dit taakveld zijn eveneens bestedingen voor de Brede SPUK verantwoord. Taakveld 5.4 Musea kennen eveneens zowel hogere lasten als baten die te maken hebben met
de bijdrage van € 1 miljoen die is ontvangen van Staatsbosbeheer en vervolgens is overgemaakt aan de Tonnenloods. Taakveld 5.7 Openbaar groen kent een nadeel van € 122.000 door hogere lasten. Door
personeelstekort/ziekte in onze eigen buitendienst zijn onderhoudswerkzaamheden als snoeien van groen, maaien, bomen zagen en onderhoud van perkjes uitbesteed aan derden. Daarnaast is sprake van opdrachten die groter zijn geworden door achterstallig onderhoud. Hiervan is de boomveiligheidscontrole (BVC) een voorbeeld. Jarenlang is geen BVC uitgevoerd waardoor ons gehele bomenbestand (3000 bomen) in één keer moest worden geïnspecteerd. Uit deze inspectie kwam veel extra snoei- en kapwerk dat urgent was vanwege veiligheid en ziektebestrijding. Denk aan spoedkap van bomen waarin tijdens de inspectie iepziekte of honingzwam werd geconstateerd. In dat laatste geval kunnen bomen knakken waardoor de (verkeers)veiligheid in het geding komt. Onder Mutaties reserves is een toevoeging aan de reserve budgetoverheveling opgenomen ter grootte van € 88.000 voor Schylger Jouw en douche- en toiletunits.