Bijlage 1 Concept Begroting 2026, De Dienst Noardwest Fryslan

De gemiddelde uitkeringen zijn geïndexeerd conform de loonvoet sector overheid zoals opgenomen in de septembercirculaire gemeentefonds 2024. Voor 2026 is de indexatie 3,8%. Voor de meerjarenraming is er met de volgende percentages geïndexeerd: o 2027: 4,8% o 2028: 4,0% o 2029: 4,0%

Inkomen: Indexatie aantal cliënten met Loonkostensubsidie

Voor het bepalen van het gemiddeld aantal cliënten voor loonkostensubsidie is uitgegaan van de in de septembercirculaire 2024 gehanteerde groeifactor. Er is geïndexeerd met de volgende percentages o 2026: 6,8% o 2027: 6,4%

Begroting 2026 (versie 1)

De Dienst Noardwest Fryslân

48

o o

2028: 6,2% 2029: 5,7%

Inkomen: Lasten TOZO

Voor de lasten van de uitvoering van het debiteurenbeheer TOZO (door BZF) is een reservering getroffen. De lasten vallen hierdoor niet in de exploitatie.

Inkomen: ROOO

De (tijdelijke) regeling Opvang ontheemden Oekraïne loopt van juli 2022 tot 4 maart 2026. Voor 2026 is voor het hele jaar een bedrag opgenomen. De regeling is uitgebreid met een nieuwe taak voor gemeenten, nl. het innen van een eigen bijdrage en het terugvorderen van leefgeld in de situaties dat de meerderjarige ontheemde Oekraïner zelf over voldoende inkomen beschikt. Vanaf 2025 voert De Dienst deze nieuwe taak uit voor de gemeenten Harlingen, Terschelling en Waadhoeke. De lasten betreft het leefgeld en de baten de inning van de eigen bijdrage en de terugvordering.

Werk en Participatie: Pastiel

De afspraken met Pastiel, zoals opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst, zijn uitgangspunt voor de begrote lasten voor Participatie en Inburgering. Daarbij is rekening gehouden met de uitgangspunten van de business case Empatec (stapsgewijs financieel ingroeimodel) en de CPI voor 2026.

Werk en Participatie: Beschut Werken

Het gemiddeld aantal cliënten voor begeleiding Beschut Werk is gebaseerd op de realisatie van 2024. Voor het begeleidingsbudget Beschut Werk is een bedrag van € 10.000 opgenomen. Dit is gebaseerd op de realisatie van 2024. De gemeente ontvangt de vergoeding op basis van hun taakstelling maal een bedrag van € 11.300. Dit bedrag is van € 8.100 verhoogd naar € 11.300.

Armoedebestrijding: AV-Frieso

De AV-Frieso is per 2025 vervallen en is daarom niet meer begroot. Risico! Het vervallen van de AV-Frieso kan mogelijk effect hebben op de hoogte van de aanvragen bijzondere bijstand. Dit risico hebben we niet meegenomen in de begroting 2026.

Armoedebestrijding: CER

De Compensatie Eigen Risico (CER) is gemaximaliseerd op het bedrag van €100,-. Hierop is geen indexatie toegepast.

Armoedebestrijding: Schuldpreventie

De lasten voor schuldpreventie zijn voor de gemeente Terschelling verhoogd i.v.m. uitbreiding van het PING loket.

Wmo: Indexaties:

De uitgangspunten zijn gehanteerd zoals gepresenteerd in de begroting na wijziging 2025. De uitkomsten van de begroting na

Begroting 2026 (versie 1)

De Dienst Noardwest Fryslân

49

wijziging 2025 zijn geïndexeerd met 4,2%. Dit percentage laat de gemiddelde OVA index zien sinds 2020. Wmo/Jeugd: Baten en lasten centrum gemeente Leeuwarden

Per 2026 nemen we de meerkosten vanuit centrumgemeente Leeuwarden op in de begroting van De Dienst. Dit is geen kostenstijging, omdat de gemeenten deze voorheen zelf opnamen. Het betreft hier met name de baten en lasten van de maatschappelijke opvang, vrouwenopvang, beschermd wonen en middelen hoofdlijnenakkoord GGZ. De bedragen zijn opgenomen conform de dekkingsplannen van SDF. Voor gemeente Waadhoeke zijn afwijkende bedragen opgenomen conform afstemming met de afdeling Financiën.

Wmo: Volume voorzieningen HH en BG

Het volume in uren van de maatwerkvoorzieningen, huishoudelijke ondersteuning en begeleiding is gebaseerd op het gemiddeld aantal uren in 2024. Hierbij hebben we, waar nodig, ook rekening gehouden met de meerjarige trend.

Wmo: Collectief vervoer

Voor collectief vervoer zijn de gerealiseerde ritten van 2024 gebruikt als referentie. Deze aantallen hebben we geïndexeerd met de trend die we meerjarig zien. Voor de eilanden hebben we rekening gehouden met de vernieuwde afspraken collectiefvervoer. De gemiddelde tarieven collectiefvervoer zijn op basis van de voorlopige Nea index voor 2025 en 2026 geïndexeerd.

Wmo: Baten

Per 2027 beoogt het Rijk weer een inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de Wmo in te voeren. De invoering hiervan en de hoogte van de eigen bijdrage wordt op dit moment verder uitgewerkt. In deze begroting hebben we met een voorziene stijging van de eigen bijdragen nog geen rekening gehouden. Anderzijds zal het Rijk hierdoor ook de hoogte van het gemeentefonds verlagen. Op basis van een testberekening lijken de korting op het gemeentefonds, de verlaging van lasten en verhoging baten elkaar op te heffen.

Jeugd: Indexaties:

De uitgangspunten zijn gehanteerd zoals gepresenteerd in de begroting na wijziging 2025. De uitkomsten van de begroting na wijziging 2025 zijn geïndexeerd met 4,2%. Dit percentage laat de gemiddelde OVA index zien sinds 2020.

Jeugdwet: Inkoop SJH en Wonen

Risico! Er zijn binnen de Jeugdwet een aantal dure producten. Dit betekent dat bij een onverwachte instroom van een aantal cliënten (Vlieland/Terschelling een enkele) de kosten op kunnen lopen.

Begroting 2026 (versie 1)

De Dienst Noardwest Fryslân

50

Soms wel € 150.000 per client, wij raden de gemeenten aan om een eigen reserve te overwegen. Jeugdwet: Lokale Inkoop

Lokale Inkoop betreffen onder andere vaststellingsovereenkomsten (VOK).

Jeugdwet: SDF

De begrote lasten van Sociaal Domein Fryslân zijn opgenomen op basis van de Begroting 2025 van SDF.

Jeugdwet: Gecertificeerde Instellingen

De begrote lasten m.b.t. de Gecertificeerde Instellingen zijn opgenomen op basis van de tariefafspraken 2024 (geïndexeerd), realisatie 2023 en voorlopige realisatie 2024.

Bedrijfsvoering: Personeelsbegroting

Het personeelsbestand en de openstaande vacatures per 1 oktober 2024 vormen de basis voor de personeelsbegroting 2026. Er wordt rekening gehouden met een toename van de salariskosten op basis van Cao-afspraken en op basis van doorrekeningen vanuit de septembercirculaire 2024 van het Rijk.

Bedrijfsvoering: Overige bedrijfsvoeringslasten

De overige bedrijfsvoeringslasten zijn in het algemeen geïndexeerd met de gehanteerde CPI (2026: 2,4%).

Bedrijfsvoering: Rentebaten

De begrote rentebaten zijn opgenomen op basis van het verwachte 1 jaar vast rendement op onze liquiditeiten.

Begroting 2026 (versie 1)

De Dienst Noardwest Fryslân

51

Bijlage D: Beleidsindicatoren In het BBV is voorgeschreven dat gemeenten beleidsindicatoren opnemen in de begroting bij de programma’s. Doel hiervan is om de begroting toegankelijker te maken voor raadsleden die niet met financiën zijn belast en om een betere onderlinge vergelijkbaarheid van de gemeentebegrotingen mogelijk maken. Werk, Participatie en Inkomen Begroting Begroting Begroting na wijziging na wijziging 2026 2025 2024

Beleidsindicator

Eenheid

27. Personen met een bijstandsuitkering 28. Lopende re-integratie voorzieningen

Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 jaar

204 472

200 472

197 471

De presentatie van de aantallen zijn gebaseerd op het gemiddeld aantal unieke cliënten op jaarbasis in de betreffende regeling. De re-integratie voorzieningen zijn de totaal aantal unieke voorzieningen op jaarbasis.

Jeugdwet Beleidsindicator De Dienst Noardwest Fryslân Eenheid 29. Jongeren met jeugdhulp 30. Jongeren met jeugdbescherming 31. Jongeren met jeugdreclassering

Begroting Begroting Begroting na na wijziging 2026 wijziging 2025 2024

% van alle jongeren tot 18 jaar

13%

13%

14%

% van alle jongeren tot 18 jaar

1%

1%

2%

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

0,4%

0,4%

0,3%

Wmo

Beleidsindicator De Dienst Noardwest Fryslân Eenheid 32. Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

Aantal per 10.000 inwoners

Begroting Begroting Begroting na na wijziging 2026 wijziging 2025 2024

659

659

637

Begroting 2026 (versie 1)

De Dienst Noardwest Fryslân

52

Bedrijfsvoering

Beleidsindicator

Eenheid

1. Formatie 2. Bezetting 3. Apparaatskosten 4. Externe inhuur

Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

5. Overhead

Begroting Begroting na 2026 wijziging 2025

€

Begroting na wijziging 2024

1,61 1,61 168 € 3,2%

1,61 1,61 162 € 3,3%

1,65 1,65 156 2,1%

5,8%

5,9%

6,9%

Begroting 2026 (versie 1)

De Dienst Noardwest Fryslân

53

Bijlage E: Berekening weerstandsvermogen bedrijfsvoeringsorganisatie Risico's

Oorzaak

Gevolg

Beheermaatregelen

Financiële impact

Benodigde Kans weerstandscapaciteit

a

b

= a*b

Vanuit management en HR wordt Meer inhuren dan geraamd extra aandacht gegeven aan Afbouw ziekteverzuim lukt waardoor de uitvoeringskosten verzuimpreventie en wordt extra minder goed dan gewenst toenemen Financiële gevolgen. geïnvesteerd in verzuimbegeleiding. door blijvend hoge en soms Uitgaand van 8,8% Daarnaast zijn verschillende te hoge werkdruk (door ziekteverzuim (t/m Q3 2024, initiatieven ontplooid en bijvoorbeeld uitvoer tijdelijke o.b.v. de afgelopen 24 doelstellingen geformuleerd om regelingen, krapte maanden), bij een streefcijfer medewerkers te vinden en binden en arbeidsmarkt) van 5%. het risico op onderbezetting te minimaliseren.

356.502

75%

267.376

Dit risico is beperkt beinvloedbaar. Onverwachte De uitvoer van extra regelingen Daar waar mogelijk worden omstandigheden (Corona, vraagt om extra inzet van werkzaamheden zoveel mogelijk Hogere oorlog Oektraine) hebben de tijdelijke medewerkers. De binnen de bestaande bezetting uitvoeringskosten door afgelopen jaren tot de uitvoer afgelopen jaren heeft laten zien opgepakt. Als dit echter niet uitvoer extra regelingen van extra regelingen (Tozo, dat we hier gemiddeld mogelijk is, omdat de werkdruk te Tonk, Energietoeslag, € 400.000 op uitgeven. hoog wordt, zullen externe leefgeld Oekraine) geleid. medewerkers worden ingeschakeld.

400.000

60%

240.000

Hoger ziekteverzuim dan verwacht

De Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (WNRA) is per 1 januari 2020 van kracht. Bij ontslag of afloop van tijdelijke contracten kan een transitievergoeding aan de orde zijn.

De transitie vergoeding bedraagt maximaal € 81.000 per medewerker bij ontslag (afhankelijk van duur dienstverband, leeftijd en salaris). Bij afloop van tijdelijke contracten gaat het vaak over een half tot heel maandsalaris.

Ook dit risico is beperkt te sturen. Een goede HR cyclus is ingericht en er wordt volop ingezet op het binden en inspireren van medewerkers. Hoewel dit gelukkig weinig voorkomt, kan echter niet altijd worden voorkomen dat soms ook afscheid van een medewerker wordt genomen.

162.000

40%

64.800

Onderhoud gebouw

Het Rijk heeft zich ten doel gesteld om tot 2030 een CO2-reductie van 55% te realiseren. Als overheidsorganisatie willen wij ons steentje bijdragen.

Dit kan betekenen dat we extra moeten investeren in duurzame oplossingen voor ons kantoor. Bij investeringen wordt een afweging Te denken valt aan alternatieve gemaakt hoe om te gaan met energiebronnen, vervanging van duurzaamheid. Verder zal steeds (een deel) van de huidige een afweging gemaakt worden installaties. Dit kan dus extra tussen het naleven van de visie op of hoge(re) investeringskosten verduurzamen en de kosten die met zich meebrengen. We daarmee gepaard gaan. schatten het risico op € 75.000 en de kans dat dit zich

75.000

40%

30.000

Melding datalek

De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) schrijft voor dat organisaties waar zich een ernstig datalek voordoet dit Indien een datalek niet (tijdig) binnen 72 uur melden bij de wordt gemeld, dan kan de AP Autoriteit Persoonsgegevens een boete opleggen tot (AP). Een datalek wordt als maximaal € 10 miljoen euro of ernstig gezien als het leidt 2% van de omzet. tot een aanzienlijke (kans op) ernstige nadelige gevolgen voor de bescherming van persoonsgegevens.

1%

100.000

Transitievergoeding bij ontslag

Totaal

Doorlopend wordt aandacht besteed aan de bewustwording wat betreft het melden van datalekken. Ondanks alle maatregelen is het echter niet ondenkbaar dat er een lek kan ontstaan. In geval dit gebeurt, zullen we dit 10.000.000 conform de vereisten melden. Het kan echter voorkomen dat er onbewust is gelekt. Bij onbewust lekken is de termijn van 72 uur kort en bij een te late aangifte kan er dus een boete worden opgelegd. De kans dat dit zich voordoet, is klein.

672.176

Begroting 2026 (versie 1)

De Dienst Noardwest Fryslân

54

Bijlage F: Begrippenlijst Lijst gehanteerde begrippen Arbeidsparticipatie omvat alle op arbeid gerichte participatie- en reintegratievoorzieningen, zoals scholing, werkervaringsplaatsen en leer/werk trajecten. Bbz gevestigde ondernemers: Een gevestigde ondernemer die tijdelijk niet in zijn levensonderhoud kan voorzien, kan een beroep doen op de Bbz. Een ondernemer die meer dan anderhalf jaar een bedrijf of beroep uitoefent, wordt gezien als een gevestigde ondernemer. Bbz startende ondernemers: Als een startende ondernemer tijdelijk niet in zijn levensonderhoud kan voorzien, kan een beroep op de Bbz worden gedaan. Een inwoner die vanuit een werkloosheidssituatie een onderneming start, wordt gezien als startende ondernemer. Begeleiding betreft dienstverlening aan cliënten met een beperking (fysiek/ psychisch), die zelfstandig wonen en die ondersteuning nodig hebben en verkrijgen middels een beschikking. Denk aan individuele begeleiding. Beschermd wonen betreft een regeling voor het niet meer zelfstandig kunnen wonen vanwege psychische en/of psychosociale problematiek (uitvoering verloopt via gemeenten en Sociaal Domein Fryslân). Dagbesteding betreft dienstverlening aan cliënten met een beperking (fysiek/ psychisch), die zelfstandig wonen en die ondersteuning nodig hebben en verkrijgen middels een beschikking. Denk aan dagbesteding/ dagactiviteiten.

Geëscaleerde zorg 18- behoren maatregelen gericht op de opvang en het verbeteren van de veiligheid van kinderen en jeugdigen 18- met inbegrip van maatwerkdienstverleningsmaatregelen voor jeugdigen die in de desbetreffende opvang voorzieningen verblijven zoals, kinderbeschermingsmaatregelen, jeugdreclassering, voogdij en onder-toezichtstellingen. Gesloten plaatsing is een vorm van jeugdhulp waarbij de jongere verblijft bij een jeugdhulpaanbieder op basis van een machtiging gesloten jeugdzorg of een machtiging BOPZ of machtiging Wvggz. Huishoudelijke hulp betreft dienstverlening aan cliënten met een beperking, die zelfstandig wonen en die ondersteuning nodig hebben en verkrijgen middels een beschikking. In dit geval huishoudelijke ondersteuning. Inkomensregelingen zijn alle inkomensvoorzieningen en loonkostensubsidies op grond van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz2004. Waaronder tevens bijzondere bijstand en AV-Frieso.

Begroting 2026 (versie 1)

De Dienst Noardwest Fryslân

55

IOAW: deze inkomensvoorziening is bedoeld voor mensen die na hun 50e werkloos zijn geworden en langer dan 3 maanden een werkloosheidsuitkering hebben gehad. IOAZ: deze inkomensvoorziening is bedoeld voor inwoners boven de 55 jaar met een eigen bedrijf die onvoldoende inkomsten genereren om in hun levensonderhoud te kunnen voorzien. Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf zijn GGZ-behandelingen zonder verblijf voor Generalistische Basis GGZ, kindergeneeskunde en jeugd ggz behandelingen, waaronder ook voor dyslexie. Jeugdbescherming is individuele maatwerkdienstverlening voor jeugdigen 18- in opvangvoorziening waaronder Kinderbeschermingsmaatregelen OTS en Voogdij. Jeugdhulp crisis/ LTA/ GGZ-verblijf betreft jeugdhulp dat vanwege een crisissituatie verleend wordt thuis of bij een aanbieder, alle jeugdhulp die valt onder het Landelijk Transitiearrangement (LTA), en GGZ-behandeling waarbij sprake is van opname. Jeugdhulp met verblijf overig wordt op deze categorie verantwoord als het niet kan worden toebedeeld aan Pleegzorg of Gezinsgericht. Hieronder vallen ook begeleid wonen en kamertraining. Jeugdhulp zonder verblijf overig wordt op deze categorie verantwoord als het niet kan worden toebedeeld aan begeleiding, behandeling of dagbesteding.

Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie of leerplichtambtenaar in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Kansrijk (Participatie): In deze categorie vallen inwoners met een loonwaarde van 80 tot 100 procent. Deze categorie kan vrij snel uitstromen naar regulier werk en heeft daarbij vaak alleen lichte ondersteuning nodig, zoals sollicitatietraining. Maatschappelijke - en vrouwenopvang betreft het regionale vangnet voor mensen die door omstandigheden dakloos zijn of geen eigen huis hebben. Het vangnet bestaat uit de dag- en nachtopvang, crisisopvang, Huis voor Jongeren en de Algemene opvang. Maatwerkdienstverlening 18- betreft vormen van jeugdhulp die door de gemeente als individuele (niet vrij toegankelijke) voorziening worden aangemerkt waaronder o.a. begeleiding, jeugd- en opvoedhulp, pleegzorg en verblijf. Maatwerkvoorzieningen betreft materiële voorzieningen die op basis van een beschikking verstrekt worden (woon-, rolstoel- en vervoersvoorzieningen) aan mensen met fysieke beperkingen om zelfstandig te kunnen functioneren. Onderdeel van maatwerkvoorziening is ook collectief vervoer.

Begroting 2026 (versie 1)

De Dienst Noardwest Fryslân

56

Overige maatwerkarrangementen worden op deze categorie verantwoord als ze niet kunnen worden toebedeeld aan huishoudelijke hulp, begeleiding of dagbesteding. Participatiewet: deze wet is ingevoerd met ingang van 1 januari 2015 en vervangt het voorgaande stelsel van Wet Werk en Bijstand, Wet sociale werkvoorziening en Wajong. Perspectiefrijk (Participatie): Deze categorie betreft inwoners met een loonwaarde van 40 tot 80 procent. Deze groep heeft veel ondersteuning nodig, vaak voor langere periode, bij het uitvoeren van regulier werk. Denk bijvoorbeeld aan het opdoen van arbeidsritme. Pleegzorg is een vorm van jeugdhulp waarbij een jongere (tijdelijk) wordt opgenomen in een pleeggezin en waarbij pleegkind, pleegouders en eigen ouders worden begeleid door een pleegzorgaanbieder. Samenkracht en burgerparticipatie bevat de nieuwe Wet Inburgering die per 1 januari 2022 van kracht is, kosten van kinderopvang SMI en de kosten van Wmo mantelzorg. Toegang en eerstelijnsvoorzieningen betreft onder meer de kosten voor inschakeling externe experts door Gebiedsteams. Van waarde (Participatie): In deze categorie vallen inwoners met een loonwaarde van 0 tot 40 procent. Zij zijn op dit moment niet in staat om te werken, maar zijn wel van waarde. Bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk of (arbeidsmatige) dagbesteding.

WSW en beschut werk (Begeleide participatie) omvat voorzieningen ter bevordering van maatschappelijke participatie die niet gericht zijn op doorstromen naar arbeid, zoals beschut werken en dagbesteding. Ook de directe werkzaamheden van de casemanagers gericht op het bevorderen van maatschappelijke participatie worden tot dit taakveld gerekend.

Begroting 2026 (versie 1)

De Dienst Noardwest Fryslân

57

Begroting 2026 (versie 1)

De Dienst Noardwest Fryslân

58