accountant > jaarstukken Terschelling gewaarmerkt
Tekst van het document
Jaarrekening 2025 Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025
Inhoudsopgave Voorwoord en leeswijzer ................................................................................................................... 4 Ambities, stand van zaken ............................................................................................................. 5 1. Hoofdlijnen.................................................................................................................................... 8 1.1 Bestuurlijke hoofdlijnen ........................................................................................................... 9 1.2 Financiële hoofdlijnen ............................................................................................................ 10 2. Programma's ............................................................................................................................... 19 2.0 Bestuur en Ondersteuning ..................................................................................................... 20 2.1 Veiligheid............................................................................................................................... 27 2.2 Verkeer, vervoer en waterstaat..............................................................................................
31 2.3 Economie ............................................................................................................................... 35 2.4 Onderwijs .............................................................................................................................. 38 2.5 Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................................... 42 2.6 Sociaal Domein ...................................................................................................................... 47 2.7 Volksgezondheid en milieu .................................................................................................... 54 2.8 Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing ..................................................................... 61 3. Paragrafen ................................................................................................................................... 66 3.1 Lokale heffingen .................................................................................................................... 67 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing............................................................................. 80 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................
91 3.4 Financiering ......................................................................................................................... 100 3.5 Bedrijfsvoering..................................................................................................................... 103 3.6 Verbonden partijen .............................................................................................................. 107 3.7 Grondbeleid......................................................................................................................... 123 3.8 Openbaarheidsparagraaf Jaarrekening 2025 ........................................................................ 124 3.9 Personele lasten .................................................................................................................. 126 4. Jaarrekening .............................................................................................................................. 127 4.1 Baten en lasten .................................................................................................................... 128 4.2 Waarderingsgrondslagen ..................................................................................................... 131 4.3 Balans ..................................................................................................................................
134 4.4 Vaste activa ......................................................................................................................... 137 4.5 Vlottende activa................................................................................................................... 141 4.6 Vaste passiva ....................................................................................................................... 144 4.7 Vlottende passiva ................................................................................................................ 148 4.8 Rechtmatigheid.................................................................................................................... 151 4.9 Wet Normering Topinkomens .............................................................................................. 152
2
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025 5. Controleverklaring van de accountant ....................................................................................... 154 6. Bijlagen...................................................................................................................................... 155 6.1 Staat van reserves en voorzieningen .................................................................................... 156 6.2 Staat van langlopende leningen ........................................................................................... 159 6.3 Staat van gewaarborgde leningen ........................................................................................ 160 6.4 Opbrengst en verdeling toeristenbelasting........................................................................... 161 6.5 Verantwoording budget cofinanciering 2025 ....................................................................... 163 6.6 SiSa ...................................................................................................................................... 164 6.7 Taakvelden .......................................................................................................................... 171 6.8 Begrippenlijst jaarrekening 2025 .......................................................................................... 173
Gemeente Terschelling
3
Jaarrekening 2025
Voorwoord en leeswijzer Als gebruikelijk bieden wij u hierbij ter afsluiting van het jaar 2025 de jaarrekening aan. Via de jaarrekening verantwoorden wij ons als college in de richting van uw raad over hetgeen in de loop van het jaar wel en niet is gerealiseerd. Het is logisch daarbij op z’n minst met een schuin oog te kijken naar hetgeen in de verschillende programma’s van de begroting voor het jaar 2025 aan plannen is gepresenteerd. Iets dat wij overigens ook al in de begroting voor 2026 hebben gedaan. In financiële zin is het jaar afgesloten met een tekort van € 617.000. De primitieve begroting die door de raad in november 2024 is vastgesteld sloot met een positief saldo van € 849.000 en een financieel dekkend meerjarenperspectief. De afwijkingen van die primitieve begroting waarvan in 2025 sprake is geweest, worden in deze jaarrekening toegelicht. Wat ons college betreft verdienen de volgende zaken speciale vermelding: 1. De opbrengst Toeristenbelasting blijft € 487.000 achter bij de ramingen. De optimistische verwachtingen omtrent de afschaffing van het forfaitaire systeem per 1-1-2025 zijn niet bewaarheid geworden. Het aantal overzettingen door Doeksen was 441.032 wat 0,03% meer was dan in 2024. De toerist lijkt (gemiddeld) te hebben gekozen voor een iets kortere verblijfsduur op Terschelling.
Vanwege de mogelijk structurele doorwerking van deze ontwikkeling is het belangrijk daar in de loop van 2026 speciale aandacht aan te schenken (analyse en maatregelen). 2. In 2025 hadden we gedacht een opbrengst van € 600.000 te realiseren door de verkoop van onroerende zaken. Die opbrengst is niet gerealiseerd. 3. Diverse geraamde uitgaven tot een totaalbedrag van € 1,162 miljoen zijn in 2025 niet uitgegeven. Wij stellen u voor de betreffende budgetten niet ten gunste van het rekeningresultaat te brengen, maar over te hevelen naar het jaar 2026. Naar ons oordeel gaat het om uitgaven die nog steeds noodzakelijk zijn, uitgaven die in 2025 voor het eerst waren geraamd.
Het jaar 2025 was het eerste en direct ook het laatste volle jaar van het in 2025 zittende college van B&W. Binnen de gemeentelijke organisatie is ook in 2025 gewerkt met de ‘Uitvoeringsagenda 2022-2026’. Daarin is te zien wat de voortgang van de werkzaamheden is, wat de behaalde doelen zijn en wat de knelpunten waren. Het volledige overzicht van die uitvoeringsagenda staat opgenomen in bijlage 6.7. Behaalde doelen die zijn gerealiseerd zijn in groen weergegeven. De voortgang m.b.t. de overige doelen is in oranje of rood weergegeven.
Algemeen/haven Bij een beoordeling van de financiële positie van onze gemeente is duidelijk, dat de bereikbaarheid van ons eiland c.q. de ontwikkeling van ons havengebied daarin centraal staat. In 2025 hebben we geïnvesteerd in voorzorgsmaatregelen om de haven zo goed mogelijk te kunnen blijven gebruiken, maar hebben we ook moeten besluiten om de werkhaven per 1 mei volledig af te sluiten. Bij het afsluiten van het jaar 2025 bestond nog geen zicht op de wijze van financiering van de noodzakelijke renovatie en vervanging van de diverse kades, waaronder de Willem Barentszkade. Als één van de kleinste gemeenten van het land zal het voor ons niet mogelijk zijn de noodzakelijke investeringen in het havengebied op een volledig verantwoorde wijze zelfstandig te financieren. Bij het vorenstaande moet aangetekend worden, dat we ook andere uitdagingen hebben. Zo heeft de raad besloten een nieuwe school voor Voortgezet Onderwijs te bouwen in Midsland en zijn
4
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025 beheerplannen vastgesteld voor het onderhoud van onze kapitaalgoederen (gebouwen, riolering, wegen en groen). Op zichzelf is het goed dat we als gemeente op alle fronten kunnen beschikken over actuele beheerplannen. Daarmee weten we waar we wat dat betreft aan toe zijn. Maar duidelijk is ook dat de uitvoering van deze beheerplannen gepaard zal gaan met flinke uitgaven. We noemen ook nog speciaal de investeringen die we willen doen in het oppervlaktewatersysteem, het op orde brengen en in stand houden van een goed functionerend watersysteem in het buitengebied (duikers, sloten en greppels), waar de gemeente een belangrijke rol in heeft.
Ambities, stand van zaken In de begroting voor 2025 hebben we 19 speerpunten benoemd. Die worden hieronder aan een korte beschouwing onderworpen.
1. Personeel & Organisatie. In 2025 hebben we zwaar geïnvesteerd in onze ambtelijke organisatie door een flink aantal nieuwe medewerk(st)ers aan te stellen (eilanders!). Al in 2025 hebben we daar positieve effecten van ondervonden. De kwetsbaarheid van de organisatie is verminderd en zo’n nieuwe, relatief omvangrijke, groep zorgt voor een frisse wind in de organisatie.
2. Communicatie We hebben onze communicatie geprofessionaliseerd met behulp van een extern bureau. Goede communicatie is in de tegenwoordige tijd voor elke gemeente een topprioriteit. Bij grote projecten zullen we in de toekomst de communicatiekosten direct meenemen in de ramingen (voorbeeld haven).
3. Veiligheid In 2025 zijn de voorbereidingen getroffen voor de bouw van een nieuwe brandweerkazerne voor West-Terschelling. In 2026 verwachten we daarover de definitieve besluitvorming (locatie)..
4. Ruimtelijke Ordening a. Campus Victoria. Op basis van een uitspraak van de raad is in het najaar een nieuwe procedure gestart waarbij het de intentie is/was grond en opstallen te verkopen aan een partij die op deze locatie zowel betaalbare woningen als onderwijs & onderzoek zou willen realiseren. b. Dellewal Wij wilden de raad in 2025 een voorstel doen tot het nemen van een formeel/concreet besluit over de toekomstige inrichting van de locatie Dellewal. Dat is er ondanks de daarover gevoerde gesprekken niet van gekomen.
5. Wonen Vanzelfsprekend blijft wonen een belangrijke prioriteit. Er zijn concrete plannen voor Zuidermiede in Midsland, voor het CNL-terrein en voor Halfweg. In de uitwerking van die plannen worden we vooral gehinderd door de stikstofproblematiek. In de toekomst gaat de netcongestie (stroom) ons ook steeds nadrukkelijker parten spelen.
6. Economische Zaken, Recreatie & Toerisme Het opstellen van een nieuwe Toeristische Visie is in overleg met uw raad uitgesteld tot na het vaststellen van de nieuwe omgevingsvisie.
Gemeente Terschelling
5
Jaarrekening 2025 Volgens planning is wel een besluit genomen over de vervanging van de riolering op het Brandarisplein en het opknappen van de omgeving. Uw raad heeft besloten nog niet te besluiten tot het vaststellen van nieuw standplaatsenbeleid. In gesprekken met de houders van de strandpaviljoens is ons duidelijk gemaakt, dat geen enthousiasme bestaat voor het realiseren van toilet- en douchemogelijkheden bij de verschillende strandovergangen.
7. Havenontwikkeling Eind 2025 is door de raad volgens planning besloten over de gewenste ontwikkeling van het havengebied (vervanging & renovatie). In de eerste helft van 2026 zal dat een vervolg moeten krijgen.
8. Havenorganisatie In 2025 is volgens plan één nieuwe havenorganisatie ontstaan onder de vlag van de nieuwe Stichting Waddenhaven Terschelling.
9. Landbouw We zijn er nog niet in geslaagd met de landbouw tot wederzijds genoegen afspraken te maken over het gebruik en het onderhoud van (polder)wegen en over het gemeentelijk maaibeleid. Dat zal in 2026 een vervolg moeten krijgen. De plannen om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn de mest die op Terschelling geproduceerd wordt te vergisten, hebben geleid tot een eindrapport dat deze ontwikkeling als kansrijk beoordeelt. Het is aan de landbouw zelf om deze ontwikkeling al dan niet een vervolg te geven.
10. Onderhoud kapitaalgoederen Zoals eerder aangegeven hebben we een flinke slag kunnen maken als het om de vaststelling van plannen voor het beheer van onze kapitaalgoederen gaat. Al onze plannen zijn actueel en voor wat betreft de financiële consequenties in de begroting verwerkt.
11. Verkeer/parkeren Als het gaat om de parkeerproblematiek in West-Terschelling is door de raad besloten tot een beleidswijziging door in te zetten op ‘autoluw beleid’ (i.p.v. een vergunningensysteem). In de eerste helft van 2026 zal daaraan een vervolg worden gegeven.
12. Duurzaamheid In 2025 is duidelijk geworden, dat we waarschijnlijk nog tot 2035 geconfronteerd zullen blijven met de problematiek die netcongestie wordt genoemd. Zoals eerdere aangekondigd is dat een reden om elkaar op ons eiland de vraag te stellen ‘wat kunnen we nog wel?’. Meer concreet wordt in dit verband wel gesproken over ‘oplossingen achter de meter’. Hoewel de problemen op dit moment nog niet levensgroot zijn, zijn we daar inmiddels samen met Liander en eilander ondernemers daadwerkelijk mee aan de slag gegaan.
13. Onderwijs Op onderwijsgebied zijn mooie resultaten te melden: • •
6
we hebben besloten een nieuwe school voor Voortgezet Onderwijs te bouwen in Midsland; het voortgezet onderwijs is per 1-1-2026 samen gegaan met OVO-Noord, een grote scholengemeenschap in het Noorden van het land;
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025 •
besloten is het primair onderwijs (christelijk en openbaar) per 1-1-2026 samen te laten gaan in één nieuwe onderwijsorganisatie (stichting).
14. Sport Met de voetbalverenigingen SC Terschelling en AVV hebben we nieuwe afspraken gemaakt over de wijze van onderhoud van de velden. Met voetbalclub AVV is overleg gestart over wensen en mogelijkheden de accommodatie in Hoorn te verbeteren en de velden te renoveren. In dat verband is het van belang eerst te weten of de lopende erfpachtovereenkomst m.b.t. het terrein kan worden verlengd.
15. Water In het najaar van 2025 is door de raad besloten tot het nemen van maatregelen die moeten leiden tot het verbeteren van het oppervlaktewatersysteem. In 2025 zijn we ook gestart met een ‘klimaatdialoog’ (met inwoners en ondernemers) met als doel te komen tot concrete, effectieve maatregelen om problemen met de waterstand op te pakken (verdroging, vernatting, verzilting, voldoende zoet water, vochtproblemen in de binnenduinrand). Onder eindverantwoordelijkheid van de provincie wordt gewerkt aan het opstellen van een integraal waterplan voor ons eiland.
16. Afval Door overheidsmaatregelen wordt het verwerken en zeker het verbranden van restafval de komende jaren snel, fors duurder. Het is ook om die reden zaak de hoeveelheid restafval sterk te reduceren. Inmiddels is door de raad besloten te investeren in de mogelijkheid op het afvalbrengstation extra scheidingsmogelijkheden te realiseren (zes afvalstromen extra). In het kader van de Regiodeal loopt een onderzoek naar de mogelijkheden de afvalstromen op Terschelling verder te beperken.
17. Cultuur Het opstellen van een cultuurnota is uitgesteld om op de inzet van ambtelijke capaciteit te kunnen besparen.
18. Handhaving Er is een nieuwe beleidsnotitie ‘Helder Handhaven’ ter vaststelling aangeboden aan de raad.
19. Strandnotitie We hebben de raad nog geen voorstel gedaan te investeren in het opstellen van een nieuwe strandnotitie omdat we ‘nut & noodzaak’ daar nog niet heel duidelijk van inzagen. We staan aan het begin van een nieuwe bestuursperiode en zijn met z’n allen goed doordrongen van het feit, dat er grote uitdagingen op ons staan te wachten. Wij gaan ervan uit daar in eendrachtige samenwerking het hoofd aan te zullen kunnen bieden. Burgemeester en wethouders van Terschelling.
Wnd. Burgemeester mr. R.S. Cazemier,
Gemeente Terschelling
Wnd. secretaris E.M. Groen,
7
Jaarrekening 2025
1. Hoofdlijnen
8
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025
1.1 Bestuurlijke hoofdlijnen Kaders en cijfers Over Terschelling Terschelling is met in totaal 67.400 hectare één van de grootste gemeenten van Nederland. Dit komt doordat een groot deel van de Waddenzee, evenals het daarbij behorende vogeleiland Griend, toebehoort aan het grondgebied van de gemeente Terschelling. Terschelling is met haar unieke sfeer, natuur en landschap erg in trek bij toeristen, waaronder steeds meer daggasten. Naast een aantrekkelijke en veilige leefomgeving zijn de zee en de natuur belangrijke pijlers van het toerisme en dus voor de economie van het eiland.
Inwoners De bevolking van de gemeente Terschelling is op 1 januari 2026, vastgesteld op 4.834 inwoners. (Bron CBS)
Organogram gemeente Terschelling
Planning- en control cyclus 2025 Programmabegroting 2025
De raad heeft op 7 november 2024 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2025 vastgesteld.
1e begrotingswijziging 2025 (=1e Bestuursrapportage 2025)
De raad heeft op 8 juli 2025 de 1e begrotingswijziging van 2025 (=1e Bestuursrapportage 2025) vastgesteld.
2e begrotingswijziging 2025 (=2e de Bestuursrapportage 2025)
De raad heeft op 6 november 2025 de 2e begrotingswijziging van 2025 (=2e Bestuursrapportage 2025) vastgesteld.
Jaarrekening 2025
Het college legt op 2 juni 2026 verantwoording af aan de raad over begrotingsjaar 2025.
Gemeente Terschelling
9
Jaarrekening 2025
1.2 Financiële hoofdlijnen Resultaat en voorstel bestemming van het resultaat van de jaarrekening Gemeente Terschelling heeft over 2025 een negatief resultaat behaald van € 617.000. Resultaat jaarrekening 2025 In € 1.000 Gerealiseerd saldo van baten en lasten Bij: reeds bestemd resultaat Af: voorgestelde budgetoverheveling Gerealiseerd resultaat
336 209 -1.162 -617
Het reeds bestemde resultaat bestaat uit toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die bij de vaststelling van de begroting 2025 en gedurende het jaar via begrotingswijzigingen door de raad zijn goedgekeurd. Daarnaast wordt er voorgesteld om een budgetoverheveling te doen naar 2026. Deze bestaat uit budgetten die in 2025 niet zijn uitgegeven omdat de uitvoering is doorgeschoven. Onderstaande tabel geeft aan dat het jaarrekeningsaldo van de gemeente Terschelling structureel in evenwicht is. Dit houdt in dat de structurele lasten gedekt kunnen worden door de structurele baten. Een toelichting op de incidentele baten en lasten is te vinden bij het onderdeel incidentele baten en lasten. Structureel jaarrekening saldo In € 1.000 Saldo van baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Rekeningsaldo na bestemming Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) Structureel jaarrekeningsaldo
2023
2024
2025
594
1.899
336
-243
-734
-953
351
1.165
-617
-210
499
641
561
666
24
N.B. In deze jaarrekening worden tabellen gepresenteerd met bedragen in duizenden euro's. Door afrondingsverschillen kunnen afwijkingen ontstaan in de totaaltellingen.
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen beschrijft het vermogen van de gemeente om eventuele calamiteiten financieel op te vangen. Onderstaande tabel laat de opbouw van het weerstandsvermogen zien. Uit de tabel blijkt dat de omvang van het weerstandsvermogen ultimo 2025 zonder gerichte maatregel lager is dan het door de raad vastgestelde minimaal benodigde weerstandsvermogen.
10
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025 Opbouw weerstandsvermogen In € 1.000 Stand algemene reserve Reserve recreatie Bij: Gerealiseerd resultaat 2025 Beschikbare weerstandsvermogen Minimale weerstandsvermogen begroting 2025 Tekort weerstandsvermogen per 1 januari 2026
31-12-2025 3.890 249 -617 3.522 3.712 -190
In de loop van 2026 denken wij uw raad een Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 20262030 aan te kunnen bieden. Op basis daarvan zullen wij u een voorstel doen met betrekking tot de minimaal noodzakelijke omvang van het weerstandsvermogen. Analyse resultaat jaarrekening Saldo begroting exploitatie
In € 1.000 PROG 0 Bestuur en ondersteuning PROG 1 Veiligheid PROG 2 Verkeer, vervoer en waterstaat PROG 3 Economie PROG 4 Onderwijs PROG 5 - Sport, cultuur en recreatie PROG 6 - Sociaal domein PROG 7 Volksgezondheid en milieu PROG 8 VHROSV totaal
Saldo begroting reserves
Totaal saldo begroting
Saldo rekening (incl. mutaties reserves)
Afwijking (= nadelig)
5.978
-232
5.746
4.951
-795
-1.346
0
-1.346
-1.243
103
-3.016
583
-2.433
-2.798
-365
4.927
169
5.096
4.722
-374
-718
73
-645
-563
82
-2.131
88
-2.043
-1.852
191
-2.883
0
-2.883
-2.137
746
-770
190
-580
-502
78
-959
153
-806
-1.193
-387
-918
1.024
106
-617
-723
Verklaring resultaat jaarrekening op hoofdlijnen De belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting 2025 worden hieronder per programma toegelicht. Na de begrotingswijzigingen werd over 2025 een positief resultaat verwacht van € 106.000. Uiteindelijk is het rekeningresultaat uitgekomen op -/- € 617.000.
Gemeente Terschelling
11
Jaarrekening 2025
Programma 0 - Bestuur en ondersteuning Voorziening wachtgelden en pensioenen bestuurders De dotatie aan deze voorziening valt € 376.000 hoger uit dan geraamd. Dit is mede het gevolg van aangepaste verslaggevingsregels (commissie BBV), waarbij de overdrachtswaarde van de pensioenvoorziening is verhoogd naar 123,5%. Gemeenten moeten de voorziening per 31 december 2025 afstemmen op de actuele prognose en de aangepaste verplichtingen.
Algemene uitkering gemeentefonds De algemene uitkering valt € 350.000 hoger uit dan begroot. Dit komt door actualisatie van verdeelmaatstaven, een positieve afrekening van de ruimte onder het BCF-plafond en compensatie voor tekorten in de jeugdzorg over 2023 en 2024.
Personele voorzieningen Op aangeven van de accountant is een personele voorziening getroffen in 2025 vanwege financiële verplichtingen voor meerdere voormalige medewerkers.
OZB niet-woningen De opbrengst uit de OZB voor niet-woningen is € 298.000 hoger dan geraamd. Dit komt door een hogere totale WOZ-waarde, met name doordat recreatieterreinen alsnog zijn gewaardeerd en aangeslagen. Daarnaast spelen herbeoordeling van objectafbakening en de invoering van een gebruiksoppervlakte bij woningdelen binnen niet-woningen een rol.
Programma 2 - Verkeer, vervoer en waterstaat Dit programma laat een nadeel zien door toevoegingen aan de reserves. Conform het raadsbesluit bij de 1e bestuursrapportage 2025 is € 335.000 toegevoegd aan de bestemmingsreserve voorzorgsmaatregelen haven (geraamd onder programma 0). Ook is een bedrag van € 152.500 toegevoegd aan de reserve kapitaallasten havenfront als jaarlijkse indexatie (niet geraamd). Dit is afgesproken in de nota reserves en voorzieningen 2025-2029.
Programma 3 - Economie Toeristenbelasting en forensenbelasting De toeristenbelasting laat een nadeel zien van € 487.000 doordat de geraamde stijging van de opbrengsten als gevolg van de afschaffing van het forfaitaire systeem zich niet voordoet. De inkomsten over 2025 worden in 2026 geïnd op basis van opgaven van belastingplichtigen. Hogere opbrengsten uit de forensenbelasting (€ 36.000) compenseren dit nadeel slechts deels.
Programma 6 - Sociaal domein Jeugdwetvoorzieningen Het aantal cliënten met een Jeugdwetvoorziening is gedaald. Dit resulteert in een financieel voordeel van € 530.000.
Programma 8 - Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV) Verkoop gemeentelijk vastgoed In de begroting 2025 is een opbrengst van € 600.000 opgenomen uit de verkoop van gemeentelijk vastgoed. In 2025 heeft echter nog geen verkoop plaatsgevonden, wat leidt tot een financieel nadeel van € 600.000.
In het begrotingsjaar 2025 is de primitieve begroting vier keer aangepast en het verwachte resultaat 2025 na wijzigingen bedroeg € 106.000 positief.
12
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025 Opbouw van het begrotingssaldo In € 1.000 Primaire begroting 2e bestuursrapportage 2024 Budgetoverheveling 2024 naar 2025 1e bestuursrapportage 2025 2e bestuursrapportage 2025 Begrotingssaldo 2025 per 6 november 2025
Saldo begroting exploitatie 405 -167
Saldo begroting reserves 444 -
Totaal saldo begroting
-1.365
1.365
-
-285
-
-285
994
-1.285
-291
-418
524
106
849 -167
Mutaties in de reserves In de begroting voor het jaar 2025 is door de raad vastgesteld welke toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves plaats zouden moeten vinden. In onderstaande tabel staan de begrote en werkelijke mutaties van de reserves weergegeven. Begroot
Realisatie
In € 1.000 Toevoeging reserves Onttrekking reserves
-1.200 1.724 524
-2.514 1.561 -953
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden altijd als incidentele baten en lasten beschouwd, tenzij het (onder voorwaarde) om financierings- en dekkingsreserves gaat of om onttrekkingen uit de daartoe toereikende (bestemmings)reserves voor minimaal 3 jaar, met als doel de structurele kosten te dekken. De toevoegingen aan de reserves zijn hoger dan geraamd door de toevoeging aan de reserve budgetoverheveling van € 1.162.000 en de rentetoevoeging aan de reserve kapitaallasten havenfront van € 152.000. Beide toevoegingen waren niet begroot. De onttrekkingen aan de reserves zijn lager dan geraamd. De onttrekking aan de reserve havenbedrijf is begroot op € 270.000. De onttrekking op basis van werkelijke lasten bedraagt €108.000.
Gemeente Terschelling
13
Jaarrekening 2025 Toelichting op de budgetoverhevelingen 2025 Toelichting In € 1.000 Parkeren Oud West
Verduurzaming gemeentelijk vastgoed
Ruimtelijke plannen
Volkshuisvesting
Opleidingstraject TLC
Buitengewoon onderhoud oppervlaktewatersysteem
14
200 Het voor parkeren in oud West beschikbaar gestelde budget wordt grotendeels doorgeschoven naar 2026 ten behoeve van het opstellen van een uitvoeringsprogramma en het fasegewijs invoeren van de gewenste maatregelen. 150 In 2025 is de uitvoering van het gebouwenbeheerplan 2024-2028 gestart. In het eerste jaar is er voornamelijk nog onderhoud volgens het MJOP uitgevoerd en daarom is het budget voor verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed nog niet benut. Vanaf 2026 komen ook de verduurzamingsprojecten uit het gebouwenbeheerplan in uitvoering, te beginnen met de verduurzaming van de gemeentewerf. Een overheveling van het verduurzamingsbudget kan goed gebruikt worden voor een optimalisatie van de verduurzaming van de gemeentewerf. Bij de verduurzaming van de gemeentewerf liggen er kansen voor het creëren van een energie-hub op het bedrijventerrein. Door daar nu aandacht aan te besteden en een duurzaamheidsinvestering te doen, kan er een vliegwielwerking ontstaan voor het verduurzamen van het gehele bedrijventerrein en de geplande naastgelegen woonwijk. 110 Veel geplande projecten zijn niet tot uitvoering gekomen in 2025. Deze lopen door in 2026 waar dan ook de kosten worden gemaakt. Denk hierbij o.a. aan CNLlocatie, Halfweg en nog steeds Zuidemiede. 100 Volkshuisvesting is een van verplichte programma’s onder de omgevingswet.
Nieuw beleid moet worden opgesteld evenals de nota omgevingskwaliteit die opnieuw opgesteld moet worden. Daarnaast vinden nog steeds privé-initiatieven plaats waarvoor budget nodig is. 100 Het toegekende budget was voor twee opleidingsjaren. Het tweede jaar TLC zal in 2026 in rekening gebracht worden. Daarom moet het resterende deel overgeheveld worden, zoals besloten bij project TLC. 40 In de raadsvergadering van 5 november is met besluit 2025/158 een budget beschikbaar gesteld voor het buitengewoon onderhoud van het oppervlaktewatersysteem. De voorbereiding voor het vervangen van duikers is in gang gezet en bewonersbijeenkomsten zijn georganiseerd. Het budget dat is vastgesteld was nodig om de werkzaamheden in gang te zetten en zal naar verwachting in 2026 volledig worden benut. Daarom is het noodzakelijk om het resterende budget 2025 over te hevelen naar 2026.
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025
Beheer en onderhoud binnenhavens
80
Isolatiesubsidie
55
Mobiliteit
55
Vuilwaterlozing
50
Handhaven parkeren oud west
45
Handhaven kampeerbeleid
45
Museum t Behouden Huys
40
Verkeersveiligheid in de polder
35
Gemeente Terschelling
Toelichting Het afgelopen jaar is er, afgezien van het vervangen van de steigers in de passantenhaven, weinig onderhoud uitgevoerd aan de haven. De oorzaak ligt in het havenproject en in de consolidatie van de haven. De verwachting is dat het onderhoud de komende jaren weer toeneemt. In elk geval wordt de haven gebaggerd. De kosten daarvoor, exclusief onderzoekskosten, toezicht en projectmanagement, zijn € 210.000. Om in 2026 geen tekort te hebben is het noodzakelijk het resterende budget 2025 over te hevelen naar 2026. Het budget voor 2025 is niet helemaal opgemaakt in 2025. In een collegevoorstel is besloten om € 55.000 van het restant over te hevelen naar 2026 en dit jaar ook subsidies toe te kennen voor isolatiemaatregelen die eerder zijn uitgevoerd. Mobiliteitsvisie in 2026. Project is overgeheveld naar team beleid, wordt in principe in 2026 uitgevoerd. Sinds 2009 is het verboden om toiletwater te lozen vanuit recreatieschepen. Door aanvullende regelgeving die in 2025 van kracht is geworden, wordt het lozingsverbod controleerbaar en handhaafbaar. In 2026 zal de uitwerking hiervan door het verbeteren van de inzamelpunten en het aanscherpen van de handhaving worden opgepakt. Voorgesteld wordt het beschikbare budget van € 50.000 door te schuiven naar 2026. In 2025 is dit niet gebruikt omdat het beleid nog niet was vastgesteld.
Nu wel noodzakelijk om handhaving goed in te richten. Kampeerbeleid is onlangs vastgesteld, nu is handhaving aan de orde. Dat was vorig jaar nog niet het geval. Helaas hebben we niet alle uitgaven kunnen realiseren binnen het kalenderjaar van 2025 voor de nieuwe tentoonstelling van de Vliegende Hollander en het boek “Roddels & Raadsels”. Om de kwaliteit van de opbouw voor de Vliegende Hollander te waarborgen en het museum in de kerstvakantie in haar volledigheid open te kunnen stellen voor publiek, hebben we besloten om de opbouw in het nieuwe jaar (2026) te starten. Hierdoor zijn de kosten hiervoor ook meegegaan naar 2026. Wat betreft “Roddels & Raadsels” zijn we afhankelijk van o.a. de vormgever die komende maand e.e.a. af zal ronden en we ook voor dit lopende project aankomende periode pas de facturatie rond hebben. Er is € 35.000 gereserveerd voor het onderzoeken van de verkeersstromen en het afwegen van belangen in de polder. Het onderzoek is noodzakelijk om een goede indeling van de wegen door de polder te realiseren. Het is niet gelukt om het project in 2025 uit te voeren maar de verwachting is dat dit in de 2e helft van 2026 uitgevoerd kan worden.
15
Jaarrekening 2025
Openbare verlichting
Documentaire Informatie Voorziening
Toelichting 40 Project is nog in uitvoering, de € 40.000 is toegekend vanuit de budgetten voor duurzaamheid. Er wordt in Q1 2026 een uitgebreid uitvoeringsplan opgeleverd voor de verduurzaming van de verlichting. 17 In 2025 is het budget voor DIV niet volledig benut. De resterende € 17.000 moet worden overgeheveld naar 2026 in verband met het opschonen van het archief 1996-2016. 1.162
Incidentele baten en lasten Op grond van artikel 189 Gemeentewet moet de gemeenteraad erop toezien dat de begroting structureel in evenwicht is. In een begroting die in evenwicht is, worden de structurele lasten - over de gehele periode van vier jaar - gedekt door structurele baten. Om vast te stellen dat er sprake is van een structureel evenwicht is het belangrijk om te begrijpen welk deel van de baten en lasten structureel zijn, en welk incidenteel. De onderstaande tabellen beschrijven de incidentele baten en lasten in het jaarrekeningresultaat. Het onderscheid tussen incidenteel en structureel is niet altijd even duidelijk. Het BBV hanteert de richtlijn dat de tijdelijke baten of lasten 'eindig' zijn, ze een incidenteel karakter hebben. Onttrekkingen en toevoegingen van en aan reserves kunnen altijd als incidenteel worden aangemerkt.
Incidentele baten Taakveld
2025
In € 1.000 Onttrekking reserve budgetoverheveling Onttrekking overige reserves Rijksbijdragen vluchtelingenopvang Specifieke uitkeringen Provinciale subsidiebijdrage duurzame warmte Verzelfstandiging onderwijs Overdracht reddingsboot aan stichting Waddenhaven Verkoop overhoekjes Totaal incidentele baten
0.10 diverse 6.1 diverse 7.5 4.1 2.4 8.3
1.365 285 1.289 371 182 103 34 3 3.632
Onttrekkingen aan de reserves Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden altijd als incidenteel beschouwd, tenzij het (onder voorwaarde) om financieringsreserves en dekkingsreserves gaat of onttrekkingen uit de daartoe toereikende (bestemmings)reserves voor minimaal 3 jaar met als doel structurele kosten te dekken.
Rijksbijdragen en specifieke uitkeringen Specifieke uitkeringen, zoals voor de vluchtelingenopvang, worden door het Rijk verstrekt aan gemeenten en provincies op basis van hoofdstuk 3 van de Financiële-verhoudingswet. Deze zijn bedoeld om bepaald beleid van de Rijksoverheid uit te voeren op lokaal en regionaal niveau. De voorwaarden kunnen verschillen per uitkering, waarbij het kan voorkomen dat er een onderbouwde
16
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025 aanvraag moet worden gedaan, zoals recent bij de Regio Deal en de Startbouwimpuls. Vervolgens moeten gemeenten deze middelen vaak verder verstrekken aan de beoogde doelgroep(en). Dit dient doelmatig te gebeuren, zodat dit in lijn is met de beleidsdoelen van het Rijk. Specifieke uitkeringen zien we als incidenteel en nemen we in zowel de batenkant (ontvangst gelden) als de lastenkant (uitgave gelden) mee in de incidentele baten en lasten.
Provinciale subsidiebijdrage duurzame warmte De provincie Fryslân heeft een eenmalig subsidiebijdrage verleend aan het onderzoek naar een warmtenet uit aquathermie in West-Terschelling.
Verzelfstandiging onderwijs De verzelfstandiging van het onderwijs leidt tot een vrijval van de voorziening vanwege waarderingsverschillen van € 103.000.
Overdracht reddingsboot aan stichting Waddenhaven Conform de gemaakte afspraken is de recent aangeschafte RIB-boot overgedragen aan de stichting Waddenhaven.
Verkoop overhoekjes De gemeente Terschelling werkt al enige jaren met een overhoekjesbeleid, waarin is opgenomen wat voor stukjes grond in aanmerking komen voor verkoop. Als een stukje grond aan de voorwaarden voldoet, wordt het verkocht aan degene die hiertoe een verzoek heeft gedaan.
Incidentele lasten Taakveld
2025
In € 1.000 Toevoeging reserves Over te hevelen budget 2025 Personele voorzieningen Vluchtelingenopvang Project Duurzame warmte West-Terschelling Implementatie Omgevingswet Totaal incidentele lasten
0.1 0.1 0.4 6.1 7.5 8.1
1.352 1.162 748 556 233 222 4.273
Toevoegingen aan de reserves Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden altijd als incidenteel beschouwd, tenzij het (onder voorwaarde) om financieringsreserves en dekkingsreserves gaat of onttrekkingen uit de daartoe toereikende (bestemmings)reserves voor minimaal 3 jaar met als doel structurele kosten te dekken.
Over te hevelen budget 2025 Het voorstel is om deze budgetten vanuit 2025 over te hevelen naar 2026. De bedragen zijn in 2026 niet begroot en maken onderdeel uit van de reserve mutaties. De aparte weergave beoogd het verschil aan te geven in de mate waarin de begrote mutaties uitgevoerd zijn.
Personele voorzieningen Op aangeven van de accountant is een personele voorziening getroffen in 2025 vanwege financiële verplichtingen voor meerdere voormalige medewerkers.
Gemeente Terschelling
17
Jaarrekening 2025
Vluchtelingenopvang Deze kosten hebben betrekking op de opvang en educatie van Oekraïense vluchtelingen.
Project Duurzame warmte West-Terschelling De kosten van dit project in 2025 worden gerekend tot de incidentele lasten.
Implementatie omgevingswet Vanaf 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Om de invoering hiervan te realiseren is een uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld. Hoewel de uitvoering van de Omgevingswet een structurele taak van de gemeente is, schrijft het BBV voor dat de kosten die gemaakt worden ter voorbereiding op de uitvoering van een nieuwe of gewijzigde structurele taak als incidenteel aangemerkt worden. De implementatiekosten zijn tijdelijk en vallen daarom niet onder de structurele lasten.
18
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025
2. Programma's
Gemeente Terschelling
19
Jaarrekening 2025
2.0 Bestuur en Ondersteuning Het programma 'Bestuur en Ondersteuning' is bedoeld om ondersteuning te bieden op verschillende gebieden. De onderwerpen die binnen dit programma vallen, zijn onder andere het faciliteren van de Raad en het College, Burgerzaken en Personeel en Organisatie. Het programma biedt dus een breed scala aan onderwerpen, elk met hun eigen specifieke doel. Het faciliteren van de Raad en het College omvat het verlenen van ondersteuning aan deze organen op verschillende gebieden. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het ondersteunen bij vergaderingen en het opstellen van beleidsstukken. Burgerzaken richt zich op het bieden van dienstverlening aan burgers, zoals het verstrekken van paspoorten en rijbewijzen. Tot slot richt Personeel en Organisatie zich op het ondersteunen van medewerkers en het zorgen voor een goed functionerende organisatie.
Eiland(er) met kwaliteit(en) In 2025 heeft de gemeente Terschelling met veel energie en overtuiging gewerkt aan een sterker en toekomstgericht ambtelijk apparaat. De krapte op de arbeidsmarkt blijft sterk voelbaar, maar juist daardoor groeide het besef dat we onze eigen kracht nog beter moeten benutten. Het besef dat er op ons eiland veel talent woont, gecombineerd met een brede wens van de raad om lokale inwoners meer kansen te bieden, gaf dit jaar een sterke impuls aan het motto Eiland(er) met kwaliteit(en). Het werd een jaar waarin trots op lokale inzet en samenwerking zichtbaar centraal stonden.
Talent Lokaal Centraal (TLC) – van plan naar uitvoering Het programma Talent Lokaal Centraal, afgekort TLC, kwam in 2025 helemaal tot leven. De aftrap van de incompany HBO+ opleiding Adviseur Lokale Overheid op Terschelling zorgde voor veel enthousiasme, zowel bij de nieuwe medewerkers als binnen de bestaande organisatie. Het was bijzonder om te zien hoe een groep nieuwe collega’s hun carrière binnen de gemeente startte met een combinatie van directe inzet op projecten en een opleiding. Zij werkten vanaf de eerste dag mee aan onderwerpen die ertoe doen in het uitvoeringsprogramma en het coalitieakkoord en daarmee onze samenleving. De aanpak brengt niet alleen nieuw talent binnen, maar versterkt ook de band tussen inwoners en de lokale overheid. Het enthousiasme waarmee de deelnemers aan hun nieuwe functie en de opleiding begonnen, werkte aanstekelijk en zorgde ervoor dat het programma meteen een plek kreeg als waardevolle investering in de toekomst van onze organisatie én de Terschellinger samenleving.
Afschaffing payroll Een andere belangrijke stap richting meer stabiliteit was het stoppen met het gebruik van payroll per 1 januari 2025. Nieuwe medewerkers treden nu direct bij de gemeente in dienst, wat zorgt voor meer duidelijkheid en verbondenheid vanaf het begin. Dit sluit volledig aan bij de koers van de cao en bij de wens van de raad. Een risicofactor is dat wij als overheidswerkgever verplicht zijn zelf de volledige WW‑kosten van voormalige medewerkers te dragen. Eventuele uitkeringen worden rechtstreeks bij ons in rekening gebracht door het UWV, wat bij een beperkte begroting snel zwaar kan wegen. Tegelijkertijd ligt de volledige verantwoordelijkheid voor re‑integratie bij ons, terwijl gespecialiseerde kennis en capaciteit schaars zijn, waardoor het risico ontstaat dat een langdurige WW‑periode zowel hogere kosten als extra druk op onze organisatie veroorzaakt.
20
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025
Werving en selectie Het afgelopen jaar heeft onze aanpak van werving een zichtbare verandering doorgemaakt. We hebben onszelf als werkgever opnieuw op de kaart gezet. De communicatiecampagne die hiervoor werd ontwikkeld, zorgde voor herkenning en leidde tot nieuwe collega’s die meteen van waarde waren. Zo is de doorlopende werkgeverscampagne van start gegaan, waardoor de gemeente Terschelling continu zichtbaar werd als aantrekkelijke werkgever. Verhalen van medewerkers, beelden van het werk op het eiland en een open uitnodiging om met ons in gesprek te gaan, maakten dat steeds meer mensen ons wisten te vinden. Het doelgroep-gericht werven via sociale media hielp ons bovendien om gerichter te communiceren en beter aan te sluiten op wat potentiële kandidaten zoeken. De vernieuwde aanpak in de selectieprocedures maakte het mogelijk om sneller te schakelen. Ook de informele gesprekken — simpelweg een kop koffie drinken om kennis te maken — bleken zeer waardevol. Het leverde mooie gesprekken op met mensen die onze organisatie anders niet bereikt zouden hebben en soms resulteerde het zelfs in de komst van nieuwe collega’s. Het behoud van kennis bleef een belangrijk aandachtspunt. Daarom laten we, daar waar de mogelijkheid er is, nieuw en ervaren personeel bewust naast elkaar werken, zodat kennis en ervaring goed wordt overgedragen.
Deze aanpak zorgde voor meer rust, continuïteit en een warmere landing voor nieuwe collega’s. De korte opzegtermijn binnen de cao maakt echter dat dit soms niet haalbaar is.
In 2025 kreeg de formatie van de gemeente Terschelling de formatieve impuls waar al jaren behoefte aan was in de vorm van het project TLC. De uitbreiding van de capaciteit werd voelbaar op de werkvloer, waar nieuwe collega’s stap voor stap instroomden. Het was een jaar waarin de organisatie meer lucht kreeg, en dat kwam goed van pas, want 2025 stond in het teken van meerdere grote projecten die veel inzet en betrokkenheid vroegen. Het havenproject, de ontwikkeling van de Tonnenloods en het parkeerbeleid zijn hier voorbeelden van. De extra capaciteit gaf de organisatie de slagkracht die nodig was om de (grote) projecten van 2025 te ondersteunen én tegelijkertijd de lopende dienstverlening aan inwoners in stand te houden. Het resultaat was een jaar waarin de organisatie merkbaar groeide, zowel in omvang als in kwaliteit, en daarmee klaar werd gestoomd voor de volgende stappen richting de toekomst.
De impuls die TLC aan onze organisatie heeft gegeven neemt niet weg dat er zorgen zijn over de toekomst. Als gemeente Terschelling zien wij duidelijk hoe de ontwikkelingen op de Nederlandse arbeidsmarkt onze organisatie raken. Onze bijzondere ligging als eilandgemeente brengt veel kracht met zich mee, maar zorgt tegelijkertijd voor specifieke uitdagingen. Waar andere gemeenten kunnen werven binnen een brede regionale arbeidsmarkt, zijn wij afhankelijk van een kleinere groep mensen die op het eiland woont of bereid is hier langdurig te werken en te reizen naar en van Terschelling. En we zien in de praktijk dat dit veel vergt van mensen. Dit in combinatie met salariëring op grond van gemeentegrootte maakt dat de gemeente Terschelling hierbij vaak aan het kortste eind trekt omdat mensen ervoor kiezen hun loopbaan elders voort te zetten. De krapte op de arbeidsmarkt en toenemende concurrentie tussen werkgevers wordt hierdoor extra voelbaar. Tegelijkertijd groeit de complexiteit van onze taken en verwachten inwoners steeds meer professionele ondersteuning van de lokale overheid. Het wordt daardoor moeilijker om voldoende vakmensen te vinden, specialistische kennis te behouden en onze dienstverlening
Gemeente Terschelling
21
Jaarrekening 2025 toekomstbestendig te organiseren. Deze combinatie maakt het noodzakelijk om scherp te blijven investeren in lokaal talent, slimme samenwerkingen, sterk in te zetten op digitalisering van repeterende werkzaamheden en te blijven zoeken naar vernieuwende manieren om medewerkers aan ons te binden.
Verkiezingen Voor de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 is in april 2025 een projectleider Verkiezingen aangetrokken. Door de val van het kabinet Schoof in juni zijn er in oktober 2025 ook nog Tweede Kamer Verkiezingen geweest. Deze zijn organisatorisch gezien vlekkeloos verlopen. De projectleider Verkiezingen leidt een heel team aan mensen op, dat vanaf zomer 2026 zelfstandig de verkiezingen voor deze gemeente kan organiseren. Er is sprake van een kleine overschrijding van de geraamde uitgaven, met name de verstrekte vergoedingen zijn hoger uitgevallen dan bij voorgaande verkiezingen.
Beleidsindicatoren Bestuur en 2025 Ondersteuning Formatie (in fte per 1.000 inwoners) Bezetting (in fte per 1.000 inwoners) Apparaatskosten (in € per inwoner) Externe inhuur (als percentage van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen) * Overhead (in % van de totale lasten)
22
2024 22
18
17
13
-2.163
-1.756
34%
39%
25%
25%
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025
Lasten programma 0 Overige baten en lasten Beheer overige gebouwen en gronden € 43.177
Belastingen overig
-€ 3.701
OZB niet-woningen
-€ 11.205.923
-€ 1.875.973
-€ 17.562 -€ 61.537 -€ 92.471 -€ 94.414
OZB woningen Treasury Burgerzaken
-€ 104.598
Baten programma 0 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds € 1.606.813
OZB woningen € 342.989
€ 1.558.852
€ 275.931 € 179.905
€ 14.110.861
OZB niet-woningen
€ 138.856 € 127.742 € 36.016
Overhead
Treasury Bestuur Burgerzaken
Gemeente Terschelling
23
Jaarrekening 2025
Financiën Realisatie programma 1 Bedragen in € 1.000 Taakveld
Exploitatie Lasten 0.1 0.11
0.2 0.3
0.4 0.5 0.61 0.62 0.64 0.8
Baten 0.1 0.11
0.2 0.3
0.4 0.5 0.61 0.62 0.64 0.7
24
Bestuur Resultaat van de rekening van baten en lasten Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Treasury OZB woningen OZB nietwoningen Belastingen overig Overige baten en lasten
Bestuur Resultaat van de rekening van baten en lasten Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Treasury OZB woningen OZB nietwoningen Belastingen overig Algemene uitkeringen en overige
Primitieve begroting 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Afwijking 2025
-1.256 -1.940
-1.445 -1.523
-1.876 0
-431 1.523
-115 -3
-110 -3
-105 -4
5 -1
-9.429 0 -72 0
-10.017 0 -72 0
-11.206 -94 -92 -62
-1.189 -94 -20 -62
0
0
-18
-18
0
0
43
43
-12.815
-13.170
-13.413
-243
14 791
202 1.367
180 0
-22 -1.367
130 31
130 31
139 36
9 5
145 393 1.478 1.418
145 393 1.574 1.276
343 276 1.607 1.559
198 -117 33 283
133
133
128
-5
13.523
13.761
14.111
350
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025 Taakveld
0.8
Mutaties reserves Toevoegingen 0.10
uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten
Mutaties reserves
Onttrekkingen 0.10 Mutaties reserves
Totaal
Primitieve begroting 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Afwijking 2025
30
30
0
-30
18.086 5.271
19.042 5.872
18.378 5.790
-664 -907
-1
-336
-118
218
-1
-336
-118
218
450
104
104
0
450
104
104
0
5.720
5.640
4.951
-689
Taakveld 0.1 Bestuur De grootste overschrijding betreft de dotatie aan de voorziening voormalige bestuurders en is het gevolg van de herziening van de pensioenregels. Conform een stellige uitspraak van de commissie BBV is de overdrachtswaarde van de pensioenvoorziening verhoogd met 123,5 procent. Gemeenten dienen bij de verantwoording over het begrotingsjaar 2025 de hoogte van de voorziening en eventuele kapitaalverzekeringen per 31 december gelijk te stellen aan de prognose, waarbij rekening wordt gehouden met de gewijzigde verplichtingen over 2025. Binnen de griffie zijn twee posten niet begroot, wat heeft geleid tot een overschrijding van € 168.000. Het betreft de inhuur en de accountskosten. Sinds september 2025 wordt een interim‑griffier ingehuurd ter vervanging van de griffier en loco‑griffier, waardoor deze post hoger is uitgevallen. Daarnaast worden de kosten voor raadscommunicatie eveneens op deze post verantwoord. Tevens was bij het vaststellen van de begroting geen rekening gehouden met de accountantscontrole, terwijl dit een gemeentelijke verplichting betreft. Taakveld 0.4 Overhead Binnen Taakveld 0.4 worden de verschillen verklaard door hogere uitbetaalde salariskosten als gevolg van ziekte en vervanging. Tegelijkertijd zijn de baten ook hoger door de ontvangen ziekte/zwangerschaps‑uitkeringen van het UWV.
Daarnaast is er in 2025 een voorziening gevormd voor verplichtingen richting voormalig werknemers. De kosten daarvan zijn ten laste van de salarissen gebracht.
Gemeente Terschelling
25
Jaarrekening 2025 Taakveld 0.61/0.62 OZB De inkomsten uit de OZB‑woningen liggen in lijn met de begroting. De totale WOZ‑waarde van woningen – vooral recreatiewoningen – is in 2025 verder gestegen. Deze stijging past binnen de verwachting waarmee rekening is gehouden bij het vaststellen van de OZB‑tarieven voor 2025. Voor niet‑woningen ligt dit anders. De totale WOZ‑waarde van deze categorie kwam hoger uit dan waarmee was gerekend. Dit komt doordat in 2024 een correctie is uitgevoerd op een object dat als woning moest worden aangeslagen, maar waarvoor eerder ten onrechte het tarief voor niet‑woningen was gebruikt. Deze correctie is in 2024 verwerkt, maar het negatieve effect daarvan is in de begroting voor 2025 te hoog ingeschat. Daarnaast waren nog niet alle niet‑woningen voorzien van een WOZ‑waarde en OZB‑aanslag voor 2025, zoals een groot deel van de recreatieterreinen. De herwaardering van deze terreinen over belastingjaar 2024 is in 2025 opgelegd. De herwaardering voor 2025 volgt in 2026. Met deze inkomsten die betrekking hebben op een voorgaand jaar is onvoldoende rekening gehouden bij het bepalen van de begrote inkomsten voor 2025. Tot slot speelt ook de periodieke herbeoordeling van de objectafbakening een rol, in combinatie met de overgang naar gebruiksoppervlakte voor de woningdelen van niet‑woningen.
Voor woningen geldt deze methode al sinds 2022; voor woningdelen binnen niet‑woningen is dit vanaf 2025 verplicht. Bij deze herberekening zijn alle objectonderdelen gecontroleerd en waar nodig aangepast. Dit heeft geleid tot een hogere opbrengst aan OZB‑inkomsten. Taakveld 0.7 Algemene uitkering gemeentefonds De algemene uitkering van het gemeentefonds is dit jaar ten opzichte van de meicirculaire gestegen met € 350.000. De stijging in de uitkering wordt veroorzaakt door actualisatie van de verdeelmaatstaven, een voordelige afrekening van de ruimte onder het BCF-plafond en compensatie van tekorten in de jeugdzorg 2023 en 2024.
26
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025
2.1 Veiligheid Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor het beleid op het gebied van veiligheid. Samen met verschillende partijen, waaronder de politie, het openbaar ministerie, de Veiligheidsregio, ondernemers en inwoners, werken we dagelijks aan een veilige woon- en leefomgeving. Hierbij richten we ons op zaken als crisisbeheersing, rampenbestrijding, overlast door jongeren, relletjes in het uitgaansleven en drugshandel. Elk incident of gebeurtenis kan de veiligheid of het gevoel van veiligheid bedreigen. De prioriteiten die we als gemeente hebben op het gebied van veiligheid hebben we vastgelegd in een Integraal Veiligheidsplan (het IVP).
Unieke veiligheid en openbare orde Vanwege de specifieke omstandigheden van een eilandgemeente vraagt veiligheid op Terschelling om maatwerk. In 2025 is in de crisisorganisatie verder geoefend met twee lokale COWA-oefeningen en een stroomstoringsoefening met vrijwilligers en professionele hulpdiensten. Ook is het Sigmavrijwilligersteam weer op volledige sterkte gebracht, waardoor de lokale hulpverleningscapaciteit is versterkt. In mei 2025 besloot de gemeenteraad om het budget voor handhaving eenmalig te verhogen. Dit besluit was primair bedoeld om een tijdelijk capaciteitstekort op te vangen en aanvullende inzet te leveren ter ondersteuning van politiecapaciteit, onder andere in verband met NAVO-gerelateerde inzet. Gedurende de zomerperiode bleek deze extra capaciteit tevens noodzakelijk vanwege meerdere openbare-orde-incidenten, waaronder vechtpartijen. De opgeschaalde inzet van zowel politie als gemeentelijke handhaving heeft geleid tot een intensievere samenwerking en betere operationele afstemming, wat een belangrijke basis vormt voor de aanpak in 2026.
Ondermijnende criminaliteit In 2025 is gewerkt aan het versterken van de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Het Bibobbeleid is vastgesteld en binnen de afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving verder geoptimaliseerd. Daarnaast is regionaal samengewerkt om de informatiepositie te verbeteren. In dat kader is in 2025 gestart met het verzamelen van data via een rioolwateranalyse om meer inzicht te krijgen in het drugsgebruik op het eiland. Deze methode biedt objectieve gegevens over trends in drugsgebruik en ondersteunt de gemeente en ketenpartners bij het ontwikkelen van een gerichte aanpak van de lokale drugsmarkt. Voor een eilandgemeente met beperkte capaciteit helpt deze informatie om beschikbare middelen en inzet effectiever en gerichter toe te passen.
Verkeersveiligheid Tijdens de zomerperiode, en met name rond Oerol, zijn extra verkeerscontroles uitgevoerd in samenwerking met politie en handhaving. Deze inzet droeg aantoonbaar bij aan een afname van verkeersongevallen in deze drukke periode. Daarnaast is aandacht besteed aan bewustwording rondom veilig verkeersgedrag op het eiland.
Digitale veiligheid en weerbaarheid
Gemeente Terschelling
27
Jaarrekening 2025 In 2025 is ingezet op het versterken van de digitale veiligheid en weerbaarheid van inwoners. Hiervoor is de gemeentelijke veiligheidspagina Veilig Terschelling ontwikkeld, die fungeert als centraal informatiepunt voor verschillende veiligheidsthema’s, zoals veilig zwemmen, verkeersveiligheid en crisisinformatie. Via interviews en communicatiecampagnes zijn inwoners actief geïnformeerd en betrokken bij veiligheidsonderwerpen. Daarnaast is in 2025 een meterkastkaart ontwikkeld met praktische handelingsperspectieven bij een stroomstoring. Deze kaart sluit aan bij landelijke campagnes, maar bevat ook specifieke informatie voor de situatie op Terschelling. De campagne en bijbehorende communicatie zijn goed ontvangen en dragen bij aan een grotere bewustwording en zelfredzaamheid onder inwoners.
Jeugdveiligheid In 2025 is ingezet op het versterken van de sociale veiligheid onder jongeren. In oktober is de aanjager Jeugd & Veiligheid gestart, met aandacht voor onderlinge omgang, internetveiligheid en vuurwerkproblematiek. Daarnaast is samengewerkt met partners zoals onderwijs, jongerenwerk en politie om signalen van overlast en risicogedrag vroegtijdig te herkennen en aan te pakken.
Vergunningverlening, toezicht en handhaving op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening en andere bijzondere wetten In de budgetten was rekening gehouden met toenemende handhavingsactiviteiten voor het invoeren van nieuw beleid. Dat gaat nu pas in 2026 plaatsvinden. De budgetten, bestemd voor kampeerbeleid en parkeerbeleid, worden overgeheveld naar 2026.
Beleidsindicatoren Veiligheid Verwijzingen Halt (per 1.000 jongeren) Winkeldiefstallen (per 10.000 inwoners) Geweldsmisdrijven (per 1.000 inwoners) Diefstallen uit woning (per 10.000 inwoners) Vernielingen en beschadigingen (in openbare ruimte, per 1.000 inwoners) Bron: Waarstaatjegemeente.nl
28
2025 4
2024 n.b.
n.b.
n.b.
3,0
3,1
2,03
n.b.
3,5
4,5
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025
Lasten programma 1
-€ 727.447
Openbare orde en veiligheid Crisisbeheersing en brandweer
-€ 531.348
Baten programma 1
€ 105.723 1
Gemeente Terschelling
29
Jaarrekening 2025
Financiën Realisatie programma 1 Bedragen in € 1.000 Taakveld
Exploitatie Lasten 1.1 1.2
Baten 1.2
Mutaties reserves Toevoegingen 1.10
Primitieve begroting 2025
Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid
Openbare orde en veiligheid
Mutaties reserves
Onttrekkingen 1.10 Mutaties reserves
Totaal
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Afwijking 2025
-728
-728
-727
1
-462
-677
-531
146
-1.190
-1.405
-1.259
146
59
59
106
47
59 -1.131
59 -1.346
106 -1.153
47 193
0
0
-90
-90
0
0
-90
-90
0
0
-
-
0 0 -1.131
0 0 -1.346
-1.243
103
Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid Het overschot wordt veroorzaakt door twee posten.
Handhaving parkeren Oud-West Dit jaar is dit budget niet benut, omdat het beleid toen nog niet was vastgesteld. Inmiddels is dat wel het geval en is het noodzakelijk om de handhaving goed in te richten. Vandaar een voorstel voor budgetoverheveling.
Handhaving kampeerbeleid Het kampeerbeleid is recent vastgesteld. Daardoor is daadwerkelijke handhaving in 2026 pas aan de orde, wat in 2025 nog niet het geval was. Vandaar een voorstel voor budgetoverheveling.
30
Gemeente Terschelling
Jaarrekening 2025
2.2 Verkeer, vervoer en waterstaat Terschelling is een prachtig eiland om te wonen, werken en recreëren. Om ervoor te zorgen dat dit zo blijft, is het belangrijk om de infrastructuur en het water goed te onderhouden. Om de uitdagingen het hoofd te bieden, moeten we in sommige gevallen groot denken en groot doen. Zo ligt de focus de komende jaren op de aanpak van het havengebied: de levensader van ons eiland. Daarnaast besteden we veel aandacht aan de groeiende parkeerbehoefte en zorgen we voor de aanleg en het onderhoud van wegen en (fiets)paden.
Uitgevoerde werkzaamheden wegbeheer De informatie rond de uitgevoerde werkzaamheden voor wegbeheer, havenbeheer en verkeer, zijn uitgewerkt in paragraaf 3.3 onderhoud kapitaalgoederen.
Parkeren In 2025 is het beschikbaar gestelde krediet voor Parkeren Oud West niet benut. Dit hangt samen met de motie vreemd die in januari 2025 door de gemeenteraad is aangenomen, waarin het college is verzocht het dossier rondom vergunningparkeren nader uit te werken. Naar aanleiding hiervan is in 2025 ingezet op de verdere uitwerking van het parkeerbeleid voor Oud West. Dit heeft geleid tot diverse scenario-analyses, inclusief onderbouwende memo’s. Uit deze uitwerking bleek de gemeenteraad dat de invoering van vergunningparkeren aanzienlijke ruimtelijke en financiële consequenties met zich mee zou brengen. Hierbij moet onder andere worden gedacht aan de mogelijke noodzaak tot het realiseren van een parkeergarage en het hanteren van relatief hoge tarieven voor vergunningen en ontheffingen. Op basis van deze inzichten heeft de gemeenteraad op 6 november 2025 besloten af te zien van de invoering van vergunningparkeren en in plaats daarvan te kiezen voor een alternatief scenario. Dit besluit is op 26 november 2025 bekrachtigd via een herstelbesluit. Er is gekozen voor beleid dat erop gericht is Terschelling autoluw te maken.
Havens Op dit moment is er veel te doen omtrent de haven. Dit geldt zowel voor de kom, de jachthaven en de werkhaven. Vanaf 1 januari 2025 beheert Stichting Waddenhaven Terschelling (SWT) zowel de passantenhaven als de beroepshaven. SWT is verantwoordelijk voor het dagelijks beheer en het klein onderhoud van de gebouwen, terreinen en installaties. De gemeente is verantwoordelijk voor het klein onderhoud van de civiele constructies en het groot onderhoud. Daarnaast is de stichting verantwoordelijk voor het dagelijks beheer van beide havens. In dat kader ontvangt de stichting havengelden van eigenaren van plezierjachten die de haven aandoen. Daarnaast int de stichting namens de gemeente de toeristenbelasting. De havenmeesters van SWT hebben ervoor gezorgd dat de schepen zowel veilig konden aanmeren als vertrekken. Zij hebben hiermee een belangrijke bijdrage geleverd aan het transport van goederen en personen tussen Terschelling en Harlingen.