9.a. Raadsvoorstel kaderbrief 2024-2027.pdf

Raadsvoorstel Onderwerp: Jaar/nummer: In behandeling bij:

Kaderbrief 2024 -2027 Veiligheidsregio Fryslân 2023/04 Burgemeester Van de Pol

Voorstel De raad wordt voorgesteld geen zienswijze te geven op de kaderbrief 2024-2027 en aanverwante documenten van de Veiligheidsregio Fryslân.

Samenvatting Jaarlijks krijgt de gemeenteraad de kaderbrief vanuit de Veiligheidsregio Fryslân (VRF) ter voorbereiding op de begroting van de VRF. De context waarin de VRF opereert is weerbarstig en dynamisch. De maatschappelijke relevantie van de VRF is door de inzet op het gebied van de coronacrisis, de opvang van ontheemden uit Oekraïne en Crisis Noodopvang, groter dan ooit. Maar omdat de rol van de VRF in crisissituaties in de toekomst onduidelijk is, gaat deze kaderbrief gepaard met onzekerheid. Daarnaast heeft de VRF te maken met een aantal belangrijke landelijke lopende ontwikkelingen zoals de Omgevingswet, de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra), de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s en de discussie rondom taakdifferentiatie bij de brandweer. Ook hiervan zijn de uitkomsten nog onduidelijk. Het uitgangpunt van de VRF blijft het sober en doelmatig uitvoeren van hun dienstverlening. De VRF zoekt naar de optimale balans om enerzijds de kwaliteit van hun dienstverlening in stand te houden, anderzijds de kosten beheersbaar te houden.

Toelichting 1.1

De indexatie staat ter discussie.

De kaderbrief 2024-2027 is besproken in de bestuurscommissie Veiligheid en Gezondheid en het DB. Over de indexatie van 14,5% voor de materiële kosten is uitgebreid gediscussieerd. In de huidige systematiek is de indexering gebaseerd op de Consumentenprijsindex (CPI), conform bestuurlijke afspraken. De afgelopen jaren heeft dit geen problemen opgeleverd, omdat de CPI vrijwel gelijk was aan de compensatie die gemeenten ontvingen uit het gemeentefonds. Er is nu echter sprake van een zeer hoog inflatiepercentage en het is niet bekend in hoeverre gemeenten worden gecompenseerd voor de huidige inflatie. Naar aanleiding van de discussie heeft VRF in de aanbiedingsbrief alternatieven in beeld gebracht voor de indexering van de materiële kosten. De huidige afspraak met betrekking tot de werkelijke looncompensatie blijft gehandhaafd. Bij de behandeling van de begroting 2023 VRF is er ook gediscussieerd over de gehanteerde index die ten grondslag ligt aan de indexatie van de materiële kosten. Uitkomst was dat in opdracht van het bestuur momenteel een evaluatie wordt uitgevoerd over de te hanteren index. De uitkomsten van deze evaluatie worden in het eerste halfjaar van 2023 verwacht.

2

1.2

De kaderbrief is gebaseerd op de huidige bestuurlijke afspraken.

De bestuurlijke afspraak om de materiële kosten te indexeren op basis van de CPI over de maand november voorafgaand aan het begrotingsjaar is vastgelegd in de financiële verordening van VRF. De financiële verordening is vastgesteld door het AB. Hier kan alleen van worden afgeweken als het algemeen bestuur (AB) hierover een besluit neemt. Omdat het AB nog geen besluit heeft genomen om af te wijken van de bestuurlijke afspraken is de kaderbrief opgesteld op basis van de huidige afspraken. In de aanbiedingsbrief worden scenario’s beschreven die kunnen leiden tot een mogelijke alternatieve oplossingsrichting voor de indexering van de materiële kosten. Scenario 0: De huidige systematiek wordt gehandhaafd. Dit betekent dat het bovenstaande kader 2024-2027 ongewijzigd blijft. Voor gemeenten betekent dit dat zij worden geconfronteerd met een forse uitzetting van hun begroting waarvan het uiterst onzeker is of hier een compensatie uit het gemeentefonds tegenover komt te staan. Scenario 1: Prijsontwikkeling gelijk laten aan het laatst vastgesteld kader, leidend tot een takendiscussie. Dit betekent dat het effect van de autonome ontwikkelingen niet wordt doorberekend. Dit leidt tot een aanzienlijke inperking van de omvang en kwaliteit van de taakuitvoering. Deze oplossingsrichting leidt tot een takendiscussie en mogelijk tot het niet langer voldoen aan de wettelijke vereisten.

Scenario 2: Prijsontwikkeling gelijk laten aan het laatst vastgesteld kader en het tekort achteraf verrekenen. Dit betekent dat de autonome ontwikkelingen niet worden doorberekend, waardoor VRF koerst op een begroot tekort van € 4,5 miljoen in 2024. Als dit tekort daadwerkelijk optreedt, leidt dit tot een negatieve egalisatiereserve van € 2 miljoen. Om de egalisatiereserve weer aan te vullen tot het minimumniveau van € 1,5 miljoen zullen gemeenten totaal € 3,5 miljoen moeten betalen. Het nadeel van dit scenario is dat er wordt voorbijgegaan aan de effecten voor komende jaren. Het vastgestelde kader wordt hiermee structureel te laag geïndexeerd en het risico bestaat dat gemeenten elk jaar aanvullend moeten bijstorten. Scenario 3: Prijsontwikkeling voorlopig beperken tot 8% en achteraf evalueren. In dit scenario wordt de indexatie van de materiële kosten voorlopig afgetopt tot 8%. Deze indexatie wordt achteraf op basis van de werkelijke ontwikkeling van het gemeentefonds geëvalueerd. Dit betekent dat de uitbreiding van het financieel kader voorlopig wordt beperkt tot € 2,7 miljoen i.p.v. € 4,5 miljoen, zie de volgende tabel.

Loonontwikkelingen ‘24 Prijsontwikkelingen ‘24 Totaal effect indexaties

Voorliggend kader 1.110 3.446 4.556

Scenario 3 1.110 1.617 2.727

Voorlopige uitbreiding kader

6,4%

4,0%

Verschil 1.829 1.829

3

In dit scenario wordt de huidige (extreme) inflatie voorlopig niet volledig gecompenseerd maar wordt de definitieve gemeentelijke bijdrage achteraf bepaald op basis van de werkelijke loonprijscompensatie die gemeenten via het gemeentefonds over de jaren 2022, 2023 en 2024 ontvangen. In scenario 0 ligt het risico bij de gemeenten. Grote onzekerheid of de indexering wordt gecompenseerd door het gemeentefonds. In scenario 1 ligt het risico bij VRF. Onzekerheid of de taken nog kunnen worden uitgevoerd en of er kan worden voldaan aan de wettelijke eisen. In scenario 2 is het risico dat er tekorten op de begroting van VRF ontstaan die vervolgens door gemeenten moeten worden bijgestort. Scenario 3 biedt de volgende praktische oplossingen: Het probleem wordt gedeeld tussen gemeenten en de veiligheidsregio. Veiligheidsregio Fryslân committeert zich aan een inspanningsverplichting om kritisch te blijven kijken naar de eigen organisatie.  De uiteindelijke verrekening is na de evaluatie gelijk aan de werkelijke loonprijscompensatie die gemeenten via het gemeentefonds over de jaren 2022, 2023 en 2024 ontvangen.  Met de indexatie van 8% is getracht om de ontwikkeling van het gemeentefonds zo goed mogelijk in te schatten, en zo het risico van verrekenen voor zowel gemeenten als Veiligheidsregio Fryslân te beperken.  

Gezien de voor-en nadelen van de verschillende scenario’s adviseert VRF het bestuur om scenario 3 uit te laten werken in de begroting 2024. Dit scenario betreft een tijdelijke afwijking van de huidige systematiek om op gepaste wijze invulling te geven aan de huidige omstandigheden. Daarmee kan de voorliggende kaderbrief 2024-2027 met deze kanttekening worden vastgesteld. De huidige indexatiesystematiek kan in normale omstandigheden ‘gewoon’ in stand worden gehouden.

Historie N.V.T.

Juridische gevolgen/fatale termijnen/handhaving Zienswijzen op de kaderbrief moeten uiterlijk 4 februari 2022 ingediend zijn bij de VRF.

Belang voor toerisme/samenleving/economie De VRF is voor de gemeente de belangrijkste partner op het gebied van veiligheid. Het belang om te blijven investeren in de VRF is voor de veiligheid en de inwoners van Terschelling erg belangrijk.

Financiële/personele/organisatorische gevolgen VRF komt met het voorstel om scenario 3 uit te laten werken in de begroting 2024. Hiermee komt VRF tegemoet aan de volgende bezwaren:  Het is niet reëel om de materiële kosten op dit moment voor 2024 en verdere jaren al met 14,5% te verhogen. Het zijn momenteel financieel

4



ingewikkelde en onzekere tijden. Het is lastig om ver vooruit te kijken, de onzekerheid wat de werkelijke indexatie voor de toekomst zal zijn is erg groot. Er bestaat grote onzekerheid over de compensatie in het gemeentefonds.

Bijdrage gemeente Terschelling op basis van de voorliggende kaderbrief

Bijdrage gemeente Terschelling op basis van voorgestelde scenario 3

Door voor de indexering materiële kosten bij de begroting 2024 eerst 8% door te berekenen en achteraf te verrekenen op basis van de werkelijke loonprijscompensatie wordt ook niemand bevoordeeld of benadeeld. Het geeft gemeenten de zekerheid dat deze autonome ontwikkeling wordt gecompenseerd en VRF wordt door de gemeenten gecompenseerd voor de werkelijke indexatie. Daarom wordt geadviseerd geen zienswijze in te dienen onder voorwaarde dat scenario 3, zoals beschreven in de aanbiedingsbrief, in de begroting 2024 verder wordt uitgewerkt.

Communicatie/interactiviteit Het besluit van de gemeenteraad wordt gecommuniceerd aan de Veiligheidsregio Fryslân.

Advies van de raadscommissie N.V.T.

Ter inzage liggende stukken VRF Kaderbrief 2024-2027 Kaderbrief 2024 Aanbiedingsbrief kaderbrief 2024-2027 gemeenteraden

Datum behandeling in B&W + ondertekening Terschelling, 10 januari 2023 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Terschelling, H.M. de Jong, secretaris/directeur

C.M. van de Pol, burgemeester