9.a. Gemeenteblad Evaluatie Ondernemersfonds geactualiseerd na Raadscie.pdf

Gemeenteblad Onderwerp: Jaar/nummer: In behandeling bij:

Evaluatie Terschellinger Ondernemersfonds 2021/78 Wethouder Hoekstra - Sikkema

Voorstel Instemmen met het voortzetten van het Ondernemersfonds Terschelling voor de periode van 3 jaar, van 1 januari 2022 tot 31 december 2024. Jaarlijkse financiering van dit fonds vindt plaats door een ophoging van het tarief onroerend zaakbelasting niet-woning.

Samenvatting Op 21 november 2017 heeft de gemeenteraad ingestemd met de realisatie van een Ondernemersfonds voor de periode van drie jaar. De gemeente draagt bij aan dit fonds middels een jaarlijkse subsidie, gefinancierd middels een ophoging van het tarief onroerende zaakbelasting niet-woning. In 2020 is vanwege de corona-situatie besloten om deze afspraken met een jaar te verlengen. In augustus 2021 heeft het Terschellinger Ondernemersfonds een evaluatierapport ingediend. Op basis van dit rapport is het voorstel om de bijdrage aan het Terschellinger Ondernemersfonds, alsmede de ophoging van het tarief onroerende zaakbelasting niet-woning, gedurende een periode van drie jaar voort te zetten. Na drie jaar wordt wederom een evaluatie opgesteld, waarna bezien wordt of dit fonds voortgezet wordt.

Toelichting Zoals uit het evaluatierapport blijkt overheerst tevredenheid over de wijze waarop het Ondernemersfonds functioneert. Er vindt structureel gebiedsmarketing plaats, gecoördineerd en betaald door het fonds, en het draagvlak onder de ondernemers wordt als onverminderd groot benoemd. Het rapport sluit met het voorstel om een convenant voor onbepaalde tijd aan te gaan. Keuzes die nu voorliggen voor de gemeente zijn ofwel de bijdrage aan het Terschellinger Ondernemersfonds en de bijbehorende ophoging op het tarief onroerend zaakbelasting niet-wonen staken per 31 december 2021, ofwel kiezen voor verlenging voor een bepaalde tijd, ofwel kiezen voor verlenging voor onbepaalde tijd. De gemeente heeft belang bij een gezond economisch klimaat op het eiland. Gezamenlijke gebiedsmarketing, gefinancierd door ondernemers middels een opslag op de onroerend zaakbelasting voor niet-woningen, kan dit klimaat nog altijd ondersteunen. De gemeente ziet uitvoering van dergelijke marketing niet als een eigen taak, maar onderkent het belang hiervan. Dit maakt staken van de bijdrage aan het fonds niet voor de hand liggend. Voorstel in de evaluatie is om het convenant ten behoeve van het Ondernemersfonds voor onbepaalde tijd te verlengen. Verlengen voor onbepaalde tijd heeft als voordeel dat het het Ondernemersfonds zekerheid biedt op de lange termijn.

Hier is echter ook een aantal kanttekeningen bij te plaatsen.

2

In het rapport wordt aangegeven dat het fonds zich nog een periode op gebiedsmarketing wil richten. Na deze periode worden wellicht ook andere doelen opgepakt. Dit maakt verlengen van het convenant met nog een periode, in tegenstelling tot voor onbepaalde tijd, reëel. Middels een evaluatie aan het eind van deze periode kan bekeken worden welke doelen het fonds in deze periode gerealiseerd heeft en met welke doelstelling het fonds de periode daarna in wil gaan. De huidige evaluatie geeft reeds aan dat het belangrijk is dat het fonds het eigen functioneren om de paar jaar kritisch bekijkt, het is raadzaam om op dit moment de looptijd van het convenant daar aan te koppelen. Een ander aandachtspunt hierin is dat het fonds gedurende twee jaren in een bijzondere periode heeft gefunctioneerd. De corona-jaren 2020 en 2021 zijn voor iedereen op zowel persoonlijk als professioneel vlak afwijkend geweest, zo ook voor het toerisme op het eiland. Dit heeft, zoals het rapport stelt, kansen geboden voor de marketing van Terschelling, maar ook bijzondere uitdagingen. Daarnaast kan de periode na deze twee corona-jaren wellicht een ander effect op het draagvlak onder ondernemers en andere stakeholders opleveren.

Deze bijzondere tijd maakt dat het goed is om over drie jaren wederom te kijken of het fonds nog voorziet in een behoefte en draagvlak heeft onder de eilander ondernemers die het bekostigen. Tenslotte geeft het rapport aan dat er, na de eerste jaren, gebleken is dat de gehanteerde governance binnen de organisatie niet optimaal bleek te zijn. Er wordt voor de komende periode daarom gestreefd naar het instellen van een kleine Raad van Toezicht, om deze governance te waarborgen en te optimaliseren. Aangezien het fonds bekostigd wordt vanuit een gemeentelijke subsidie, is het goed om als gemeente de vinger aan de pols te houden bij deze organisatorische ontwikkeling en in een evaluatie aan het eind van de nieuwe convenantsperiode te bekijken of hiermee de governance binnen het Terschellinger Ondernemersfonds goed georganiseerd is of wellicht nog wijzigingen behoeft. Bovengenoemde zaken zijn niet op zeer korte termijn uit te voeren en te beoordelen. Het actualiseren van het convenant en dit wederom aangaan voor drie jaren is daarom aan te bevelen.

Historie Op 21 november 2017 heeft de gemeenteraad ingestemd met de realisatie van een Ondernemersfonds voor de periode van drie jaar. In 2020 is vanwege de corona-situatie besloten om deze afspraken met een jaar te verlengen. In augustus 2021 heeft het Terschellinger Ondernemersfonds een evaluatierapport ingediend.

Juridische gevolgen/fatale termijnen/handhaving De jaarlijkse subsidie aan het Ondernemersfonds is opgenomen in het Subsidiejaarprogramma, en vindt plaats conform de Algemene Subsidieverordening gemeente Terschelling 2011. De tarieven voor onroerend zaakbelasting moeten voorafgaand aan het jaar waarop deze betrekking hebben vastgesteld worden. Deze worden uiterlijk in de raad van 15 december 2021 besloten.

3

Belang voor toerisme/samenleving/economie Het Terschellinger Ondernemersfonds verzorgt marketing voor het gehele eiland en ondersteunt daarmee het economisch klimaat. De gemeente beschouwt toeristische marketing en promotie niet als haar kerntaak, maar onderkent het belang van algemene promotie van het Terschellinger toeristische product en het belang hiervan voor de Terschellinger gemeenschap. Het Ondernemersfonds behartigt collectieve belangen en vormt een verbindende factor.

Financiële/personele/organisatorische gevolgen De hoogte van de subsidie wordt bepaald door de gerealiseerde meeropbrengst, vanuit de verhoging van het tarief onroerend zaakbelasting niet-woningen. Deze bijdrage is derhalve budgetneutraal. In 2021 bedroeg de bijdrage aan het Ondernemersfonds € 150.000,- Bij aanvang van het Ondernemersfonds in 2018 bedroeg de opslag op het tarief onroerend zaakbelasting niet-woningen €80,- per €100.000,- WOZ-waarde. Dit wordt jaarlijks geïndexeerd. In 2022 wordt het tarief derhalve €87,49 per €100.000,- WOZ-waarde.

Communicatie/interactiviteit Het evaluatierapport is opgesteld in opdracht van het Terschellinger Ondernemersfonds. Het bestuur van het fonds is voorafgaand aan de behandeling van het onderwerp in de raadscommissie geïnformeerd over de status van het onderwerp.

Advies van de raadscommissie Het onderwerp is behandeld in de raadscommissie op 25 november 2021. In deze vergadering is door raadscommissie en college vertrouwen in het fonds uitgesproken. Er is een aantal vragen gesteld bij de behandeling. Naar aanleiding van deze vragen heeft het college een aantal zaken uit laten zoeken. Onbepaalde tijd versus afgebakende periode Vanuit het Ondernemersfonds werd aangegeven dat zij verlenging voor onbepaalde tijd prefereert. De raadscommissie heeft de vraag gesteld of het mogelijk is om het convenant te verlengen voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld vier jaar, waarna vervolgens stilzwijgende verlenging plaatsvindt. Dit geeft het fonds voldoende toekomstzekerheid en behoudt de mogelijkheid voor de gemeenteraad om betrokken te blijven. Een mogelijkheid zou bijvoorbeeld zijn om te besluiten tot voortzetten van het Ondernemersfonds Terschelling voor de periode van 4 jaar, van 1 januari 2022 tot 31 december 2025, waarna de overeenkomst stilzwijgend steeds voor vier jaren verlengd wordt, tenzij de gemeenteraad op basis van evaluatiemomenten tijdig voorafgaand aan het verlopen van de periode anders besluit. Tevens werd gevraagd of het mogelijk is om een convenant voor onbepaalde tijd toch te beëindigen, wanneer de gemeenteraad dit onverhoopt nodig acht. Een convenant kan in sommige gevallen beëindigd worden binnen de looptijd.

Dit kan echter alleen onder voorwaarden. Zo moeten de redenen om dit te doen zwaarwegend, redelijk en billijk zijn. Daarbij is het niet uitgesloten dat de partij die hier nadelige gevolgen van ondervindt gecompenseerd dient te worden. Het college benadrukt dat een convenant voor onbepaalde tijd niet licht opgevat dient te worden. Dit maakt dat de gemeenteraad geen moment heeft om te beoordelen of dit convenant nog voldoet qua organisatie, draagvlak en rol van de gemeente. De overweging open houden om een convenant met onbepaalde tijd te beëindigen zou de zekerheid van het fonds geen goed doen, dit brengt een

4

onzekerheid met zich mee dat de gemeenteraad op ieder gewenst moment kan besluiten de overeenkomst eenzijdig te beëindigen. Positie ten opzichte van andere Ondernemersfondsen in den lande Gedurende de behandeling in de raadscommissie werd regelmatig het argument genoemd dat het bij andere fondsen in den lande gebruikelijk is om na een pilotperiode over te gaan op een overeenkomst voor onbepaalde tijd. De vraag werd gesteld waarom het voorstel van het college op Terschelling afwijkt van deze handelswijze. In de evaluatie van het Ondernemersfonds wordt echter zeer duidelijk gemaakt dat het fonds op Terschelling op een unieke wijze georganiseerd is en functioneert, en daarmee niet vergeleken kan worden met de andere Ondernemersfondsen in Nederland. Ook de sterke focus op gebiedsmarketing wijkt af van het gros van de Ondernemersfondsen in het land. De meeste Ondernemersfondsen houden zich bezig met zaken die hier op Terschelling door de ondernemersverenigingen geregeld worden, zoals kerstverlichting in de winkelgebieden en de intocht van Sinterklaas. De uitspraak dat alle Ondernemersfondsen in den lande na een pilot overgaan op een convenant voor onbepaalde tijd behoeft ook enige nuancering, zo is bijvoorbeeld in juni 2021 in de gemeente Laarbeek het raadsvoorstel voor verlengen van het Ondernemersfonds aldaar juist geamendeerd om een vierjarige evaluatie vast te leggen.

Tenslotte is niet voor alle Ondernemersfondsen een besluit over de voortzetting gebaseerd geweest op een pilot in een periode die door de corona-situatie geenszins als representatief bestempeld kan worden.

Ter inzage liggende stukken Evaluatierapport Terschellinger Ondernemersfonds 2021

Datum behandeling in B&W + ondertekening Terschelling, 15 december 2021 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Terschelling, H.M. de Jong, secretaris/directeur

C.M. van de Pol, burgemeester