6.d. Jaarverslag en Jaarrekening 2022
Tekst van het document
Jaarstukken 2022 Versie 1
Dit is een publicatie van de Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân Postadres algemeen: Postbus 4 8800 AA Franeker Telefoonnummer algemeen: 0517-380200 Eise Eisingastraat 8 8801 KE Franeker
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................................... 2 Voorwoord ............................................................................................................................. 4 1 Inleiding ......................................................................................................................... 5 1.1 Opzet jaarstukken 2022 ......................................................................................... 5 1.2 De organisatie ........................................................................................................ 6 1.2.1 Taken en bevoegdheden ................................................................................ 7 1.2.2 Begroting- en rekeningprocedure ................................................................... 7 2 Jaarverslag 2022 ........................................................................................................... 9 2.1 Algemeen............................................................................................................... 9 2.2 Taakwijziging Bedrijfsvoeringsorganisatie effect op begroting ................................ 9 2.3 COVID-19, oorlog, inflatie en de impact hiervan op onze uitvoering .......................
9 2.4 Financiële programmaverantwoording 2022 De Dienst NWF ................................10 2.5 Programma Werk, Participatie en Inkomen ...........................................................12 2.5.1 Gemeentelijke verantwoordelijkheid vanuit de Participatiewet ...................... 12 2.5.2 Doelstellingen en acties Werk, Participatie en Inkomen ............................... 12 2.5.3 Cliënten - Programmaonderdeel Werk en Participatie .................................. 16 2.5.4 Financiën - Programmaonderdeel Werk en Participatie ................................ 19 2.5.5 Cliënten - Programmaonderdeel Inkomen .................................................... 21 2.5.6 Financiën - Programmaonderdeel Inkomen .................................................. 22 2.6 Programma Armoedebestrijding ............................................................................24 2.6.1 Gemeentelijke verantwoordelijkheid vanuit armoedebestrijding .................... 24 2.6.2 Doelstellingen en acties Armoedebestrijding ................................................ 24 2.6.3 Toekenningen – Armoedebestrijding ............................................................ 25 2.6.4 Financiën – Armoedebestrijding ...................................................................
26 2.7 Programma Wmo en Jeugdwet .............................................................................28 2.7.1 Gemeentelijke verantwoordelijkheid vanuit de Wmo en de Jeugdwet ........... 28 2.7.2 Focus op tijdige uitvoering van projecten binnen De Dienst NWF................. 29 2.7.3 Doelstellingen en acties Wmo en Jeugdwet 2022 ........................................ 30 2.7.4 Cliënten en voorzieningen – Programmaonderdeel Wmo ............................. 33 2.7.5 Financiën – Programmaonderdeel Wmo ...................................................... 36 2.7.6 Cliënten – Programmaonderdeel Jeugdwet .................................................. 38 2.7.7 Financiën – Programmaonderdeel Jeugdwet ............................................... 43 2.8 Paragraaf Bedrijfsvoering ......................................................................................46 2.8.1 Verantwoordelijkheid van De Dienst Noardwest Fryslân............................... 46 2.8.2 Doelstellingen en acties................................................................................ 46 2.8.3 Openbaarheidsparagraaf Wet Open Overheid (Woo) ................................... 47 2.8.4 Paragraaf Weerstandsvermogen .................................................................. 48 2.8.5 Risico´s in relatie tot de omvang van de benodigde weerstandscapaciteit....
49 2.9 Paragraaf Financiering ..........................................................................................51 2.9.1 Financieringsbehoefte/leningenportefeuille/renterisiconorm ......................... 51 2.9.2 Kasgeldlimiet ................................................................................................ 51 2.9.3 Kasgeldbeheer ............................................................................................. 51 2.9.4 Liquiditeitsbeheer ......................................................................................... 51 3 Jaarrekening 2022 ........................................................................................................53 3.1 Balans per 31 december 2022 ..............................................................................53 3.2 Overzicht van baten en lasten over 2022 ..............................................................54 Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 2
3.2.1 Overzicht van baten en lasten conform BBV-regelgeving ............................. 55 3.2.2 Bedrijfsvoeringslasten .................................................................................. 56 3.3 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..............................................58 3.3.1 Continuïteit ................................................................................................... 58 3.3.2 Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening .................... 58 3.3.3 Grondslagen voor de waardering van activa en passiva ............................... 59 3.3.4 Grondslagen voor de resultaatbepaling ........................................................ 60 3.3.5 Begrotingsrechtmatigheid ............................................................................. 61 3.4 Toelichting op de balans per 31 december 2022 ...................................................62 3.4.1 Materiële vaste activa ................................................................................... 62 3.4.2 Financiële vaste activa ................................................................................. 62 3.4.3 Vlottende activa ............................................................................................ 63 3.4.4 Eigen vermogen ...........................................................................................
65 3.4.5 Verloop voorziening...................................................................................... 65 3.4.6 Vlottende passiva ......................................................................................... 66 3.4.7 Niet uit de balans blijkende verplichtingen .................................................... 68 3.5 Toelichting overzicht van baten en lasten..............................................................69 3.5.1 Resultaten- en verschillenanalyse bedrijfsvoeringslasten ............................. 69 3.5.2 Ziekteverzuim ............................................................................................... 70 3.5.3 Uitvoering debiteurenbeheer ........................................................................ 71 3.5.4 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen .............................................
71 4 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ...................................................74 4.1 Besluit tot vaststelling............................................................................................75 Bijlage A Overzicht materiële vaste activa........................................................................76 Bijlage B SISA bijlage 2022..............................................................................................77 Bijlage C Overzicht van baten en lasten naar taakvelden .................................................81 Bijlage D Beleidsindicatoren 2022 ....................................................................................82 Bijlage E Begrippenlijst ....................................................................................................83 Bijlage F Afkortingenlijst ...................................................................................................85 Bijlage G Verdeelsleutel bedrijfsvoeringslasten ................................................................87 Bijlage H Afrekening met deelnemende gemeenten .........................................................88 Bijlage I Overzicht berekening Vangnetuitkering Inkomen 2022......................................90
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 3
Voorwoord In Noardwest Fryslân werken gemeenten van oudsher samen aan een goed functionerend sociaal domein, met oog voor de kwetsbaren en aandacht voor elkaar. Daarom is in 1999 De Dienst Noardwest Fryslân opgericht. Sindsdien is er veel veranderd. Externe bewegingen hebben altijd interne invloed. Wetten kwamen, gemeenten gingen, gebiedsteams kwamen en beleidstaken gingen. In 2022 waren externe bewegingen op wereldschaal zelfs van invloed op onze dagelijkse praktijk. Na een paar jaar met een aantal harde lockdowns werden coronamaatregelen langzaam versoepeld en in maart 2022 volledig afgeschaft. Tegelijkertijd ontstonden er door de Russische invasie van Oekraïne op 24 februari 2022 direct nieuwe vraagstukken op het gebied van de energie- en voedselmarkten. Dit werkte door in de werkzaamheden van de Dienst voor de deelnemende gemeenten in vorm van de Energietoeslag en leefgeld voor Oekraïners. Achter deze werkzaamheden zitten veel beleidskeuzes en uitvoeringsacties. Als het dan lukt om het geld bij de inwoners te krijgen die het nodig hebben, kunnen we tevreden zijn.
Andere acties die we in 2022 effectief hebben opgepakt betreffen het vereenvoudigen en verbeteren van data-analyses voor beleid en uitvoering, digitaliseren van activiteiten, verhogen van security-awareness, werving en selectie van nieuwe medewerkers in een onrustige arbeidsmarkt, vormgeven en uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering, kennis actueel houden, lancering van een nieuwe website en nieuw intranet en actief werken aan de vitaliteit en veerkracht van onszelf. Zo maar een greep uit de acties die we in 2022 hebben afgerond. Dus ook in 2022 werkten we in gezamenlijkheid met onze netwerkpartners aan een goed functionerend sociaal domein. Met oog voor de kwetsbaren en aandacht voor elkaar. Zo zorgen we er met elkaar voor dat sociale ondersteuning werkt! Marius Jellema Directeur
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 4
1 Inleiding Voor u liggen de jaarstukken 2022 van de Dienst Noardwest Fryslân. Eshuis Accountants heeft de controle op de jaarrekening 2022 afgerond.
1.1 Opzet jaarstukken 2022 De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag is opgenomen in hoofdstuk 2 en bestaat uit de programmaverantwoordingen op dienstniveau en de paragrafen weerstandsvermogen, financiering en bedrijfsvoering. De programmaverantwoording geschiedt zowel inhoudelijk als financieel. De programmaverantwoording laat puur de baten en lasten van het programma zelf zien. De bedrijfsvoeringslasten verantwoorden we in deze jaarstukken in hoofdstuk 3. We leggen de jaarstukken ter vaststelling voor aan het Bestuur van De Dienst. Ook bespreken we de uitkomst van de jaarstukken met de afzonderlijke gemeenten in de daarvoor geplande planning & control gesprekken. Eventuele vragen en opmerkingen over dit rapport ontvangen wij graag via e-mailadres planningencontrol@sozawe-nw-fryslan.nl. In hoofdstuk 3 is de jaarrekening opgenomen, bestaande uit de balans, het overzicht van baten en lasten en de verantwoording van de bedrijfsvoeringslasten. In hoofdstuk 4 treft u de controleverklaring van onze accountant aan. Tevens is hierin het bestuursbesluit tot vaststelling van de programmarekening 2022 opgenomen. Het overzicht van de gemeentelijke bijdragen is opgenomen in bijlage H. Voor een begrippenlijst en de afkortingenlijst verwijzen wij u naar bijlage E en F.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 5
1.2 De organisatie De Gemeenschappelijke Regeling De Dienst Noardwest Fryslân is per 1 januari 2021 gewijzigd van een openbaar lichaam naar een bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO). In 2021 was De Dienst gemandateerd voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Jeugdwet. Voor de Participatiewet, het Besluit Bijstandverlening Zelfstandigen 2004 (Bbz), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW) en de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte zelfstandigen (IOAZ) gold dat er sprake was van een delegatie van bevoegdheden door gemeenten aan De Dienst. Per 1 januari 2022 is de Gemeenschappelijke Regeling opnieuw aangepast. Gemeenten hebben besloten hun bevoegdheden in het kader van de Wmo en Jeugdwet aan De Dienst te delegeren in plaats van De Dienst te mandateren. De kosten voor de programma’s Wmo en Jeugd landen als gevolg van deze delegatie van bevoegdheden vanaf 1 januari 2022 weer in de begroting en jaarrekening van De Dienst. Om een goed vergelijk tussen de boekjaren 2021 en 2022 te kunnen maken, zijn de lasten 2021 van de Wmo en Jeugdwet ook in deze jaarstukken opgenomen. De Dienst heeft een platte structuur met korte lijnen. De directeur stuurde in 2022 via teamleiders de afdelingen dienstverlening en bedrijfsvoering aan.
Het bestuur wordt vertegenwoordigd door één of meerdere wethouders van de deelnemende gemeenten. De samenstelling van het bestuur is per 31 december 2022 is als volgt: Naam
Gemeente
Functie
Mevrouw J. Hoekstra- Sikkema Mevrouw M. van der Meer De heer E. de Groot Mevrouw M.Vellinga-Beemsterboer
Terschelling Waadhoeke Harlingen Vlieland
Voorzitter Waarnemend voorzitter Lid Lid
Het management van de Dienst wordt gevormd door:
Naam
Functie
De heer M.J. Jellema
Directeur
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 6
1.2.1 Taken en bevoegdheden Wij verrichten op grond van de huidige Gemeenschappelijke Regeling (deels) de volgende taken: 1. Uitvoering van de Participatiewet 2. Uitvoering van de IOAW 3. Uitvoering van de IOAZ 4. Uitvoering van het Bbz 5. Uitvoering van de Wet Kinderopvang 6. Uitvoering van de Wet Inburgering 7. Uitvoering van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 8. Uitvoering van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen 9. Uitvoering van de Wmo 2015 10. Uitvoering van de Jeugdwet 11. Uitvoering van overige wetten op de terreinen van de sociale zekerheid, gesubsidieerde arbeid, maatschappelijke zorg en jeugdzorg waarvan de uitvoering aan de gemeentebesturen al dan niet in medebewind is opgedragen. Hiernaast voerden wij gedeeltelijk de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (girale financiering leefgeld) en de Eenmalige Energietoeslag voor de gemeenten uit in 2022. 1.2.2 Begroting- en rekeningprocedure Artikel 34 van de Wet gemeenschappelijke regelingen schrijft het volgende voor: Begroting • Het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie stelt de begroting vast in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient. • Het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie zendt de begroting binnen twee weken na de vaststelling, doch in ieder geval vóór 1 augustus van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, aan gedeputeerde staten.
Financiële en beleidsmatige kaders en de voorlopige jaarrekening • Het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie zendt vóór 15 april van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, de algemene financiële en beleidsmatige kaders en de voorlopige jaarrekening aan de raden van de deelnemende gemeenten. Jaarrekening • Het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie stelt de jaarrekening vast in het jaar volgende op het jaar waarop deze betrekking heeft. • Het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie zendt de jaarrekening binnen twee weken na de vaststelling, doch in ieder geval vóór 15 juli van het jaar volgende op het jaar waarop de jaarrekening betrekking heeft, aan gedeputeerde staten. Op 8 april 2021 is de Begroting 2022 door het bestuur van de Dienst voorlopig vastgesteld. De definitieve vaststelling heeft plaats gevonden op 1 september 2021. De Begroting na Wijziging 2022 is op 15 december 2021 door het bestuur voorlopig vastgesteld. De definitieve vaststelling heeft plaats gevonden op 13 april 2022.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 7
Jaarverslag 2022 In het jaarverslag beschrijven we de resultaten van de acties die we in 2022 ondernomen hebben om de doelstellingen uit de begroting na wijziging 2022 te behalen
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 8
2 Jaarverslag 2022 2.1 Algemeen Het jaarverslag is opgesteld conform het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV 2004).
2.2 Taakwijziging Bedrijfsvoeringsorganisatie effect op begroting Per 1 januari 2022 is de Gemeenschappelijke Regeling opnieuw aangepast zoals beschreven in paragraaf 1.2. Gemeenten hebben besloten hun bevoegdheden in het kader van de Wmo, de Jeugdwet en een deel van Armoedebestrijding aan De Dienst te delegeren in plaats van aan De Dienst te mandateren. Hierdoor worden deze programma-onderdelen vanaf 1 januari 2022 weer in de begroting en jaarrekening van De Dienst opgenomen. Voor een correcte verantwoording conform de BBV 2004 worden de cijfers van de primitieve begroting 2022 en de realisatie over 2021 in de programma- en resultatenrekening opgenomen conform de situatie voor de taakwijzing. De cijfers van de herziene begroting 2022 en de realisatie over 2022 worden verantwoord op basis van de taken na wijziging van de bedrijfsvoeringsorganisatie.
2.3 COVID-19, oorlog, inflatie en de impact hiervan op onze uitvoering De coronacrisis is ook in 2022 nog van impact geweest. Door De Dienst zijn in de eerste helft van 2022 maatregelen getroffen om inwoners, gemeenten, zorgaanbieders en medewerkers daar waar nodig en mogelijk te ondersteunen. Zo zijn zorgaanbieders gefaciliteerd door compensatieregelingen. Daarnaast hebben we ervoor gezorgd dat de rechten, plichten en afspraken rond de (financiële) gevolgen van de coronacrisis duidelijk waren en correct werden uitgevoerd. Hierbij hebben wij de richtlijnen van VNG en het Ketenbureau i-Sociaal Domein opgevolgd. Op het moment dat alles weer van het slot ging, brachten geopolitieke ontwikkelingen nieuwe onzekerheid. Rusland viel Oekraïne binnen met alle gevolgen van dien. In de eerste plaats het verschrikkelijke leed dat Oekraïners wordt aangedaan. Een ander gevolg was de sterke stijging van met name energieprijzen, die voor iedereen merkbaar was. Deze twee impactvolle gebeurtenissen voor mensen hebben ook impact op de bedrijfsvoering en daarmee de jaarrekening van De Dienst. Wij hebben op verzoek van de NWF-gemeenten de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (girale financiering) en de Eenmalige Energietoeslag mogen uitvoeren. Hierdoor nam met name op de afdelingen gerelateerd aan ‘Inkomen’ het aantal FTE’s toe.
Dit levert bijvoorbeeld tevens een verschuiving op in de toerekening van de bedrijfsvoeringslasten naar de taakvelden (financiële indeling van het Rijk). De directe kosten en de uitvoeringslasten van de eenmalige energietoeslag zijn in april en oktober 2022 bevoorschot door de gemeenten. In de in deze rapportage getoonde gemeentelijke bijdragen van het programma Armoedebestrijding en van Bedrijfsvoering zijn deze voorschotten opgenomen t.b.v. een correcte jaarafrekening met de gemeenten (hiervoor is tevens een begrotingswijziging afgestemd met de gemeenten). Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 9
2.4 Financiële programmaverantwoording 2022 De Dienst NWF De totale programmaverantwoording geeft inzicht in de realisaties en begrotingsomvang van de verschillende programma’s in het sociaal domein. Daarom is het volgende overzicht exclusief bedrijfsvoeringlasten opgenomen. Jaar 2022 Begroting na wijziging 2022
Afwijking Afwijking (a-b) (c/b) in %
Begroting 2022
Jaar 2021 (voor taak-
Jaar 2021
(na taakw ijziging BVO) w ijziging BVO ter vergelijk)
a.
b.
c.
Lasten in euro's Inkomen Werk & Participatie Armoedebestrijding Wmo Jeugdwet Totaal lasten
23.154.654 2.362.461 8.747.485 14.818.534 19.827.648 68.910.781
23.580.066 3.157.587 7.882.196 16.016.940 17.154.500 67.791.289
-425.412 -795.126 865.289 -1.198.406 2.673.148 1.119.493
-2% -25% 11% -7% 16% 2%
25.944.449 2.500.500 1.990.228 30.435.178
26.632.074 2.585.764 2.394.460 31.612.298
26.632.074 2.585.764 2.948.948 15.801.401 18.211.362 66.179.549
Baten in euro's Inkomen Werk & Participatie Armoedebestrijding Wmo Jeugdwet Totaal baten
933.161 1.211 166.007 668.916 1.769.296
671.858 86.191 548.453 1.306.502
261.303 1.211 79.816 120.463 462.794
39%
957.201 161.067 1.118.268
1.493.614 340 173.250 1.667.204
1.493.614 341 173.853 649.117 5.155 2.322.081
Resultaat
-67.141.485
-66.484.786
-656.700
1% -29.316.910
-29.945.094
-63.857.468
Dekking in euro's Bijdrage gemeenten Inkomen Werk & Participatie Armoedebestrijding Wmo Jeugdwet Totaal dekking
22.221.492 2.361.250 8.581.478 14.149.617 19.827.648 67.141.485
22.908.207 3.157.587 7.796.005 15.468.487 17.154.500 66.484.786
-686.715 -796.337 785.473 -1.318.870 2.673.148 656.700
24.987.249 2.500.500 1.829.161 29.316.910
25.138.460 2.585.424 2.221.210 29.945.094
25.138.460 2.585.423 2.775.095 15.152.284 18.206.206 63.857.468
-
-
-
-
-
-
Netto resultaat
93% 22% 35%
-3% -25% 10% -9% 16% 1%
De inhoudelijke toelichting op de cijfers en de ontwikkelingen per programma is opgenomen onder de programmaverantwoording. We verwijzen hiervoor naar de paragrafen 2.4 (Werk, Participatie en Inkomen), 2.5 (Armoedebestrijding) en 2.6 (Wmo en Jeugdwet). Gemeentelijke bijdrage Programma's Totaal NWF Gemeente
Jaar 2022
Begroting na Afwijking Afwijking wijziging 2022 (a-b) (c/b) in %
Begroting 2022
Jaar 2021 Jaar 2021 (voor taak- (na taak- w ijziging w ijziging BVO) BVO ter vergelijk)
a.
b.
c.
Harlingen
19.238.100
19.861.771
-623.671
-3,1%
9.640.100
10.078.173
19.405.366
Terschelling
2.423.129
2.228.401
194.728
8,7%
344.603
902.750
2.729.843
355.682
368.044
-12.362
-3,4%
32.064
53.910
386.477
Vlieland Waadhoeke
45.124.575
44.026.570 1.098.005
2,5% 19.300.143
18.910.260
41.335.781
Totaal NWF
67.141.485
66.484.786
1,0% 29.316.910
29.945.094
63.857.468
656.700
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 10
Een uitsplitsing van de gemeentelijke bijdrage per programma en gemeente geeft het volgende beeld. In dit overzicht zijn ook de voorlopige cijfers 2022 en de jaarcijfers 2021 opgenomen ter vergelijk.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 11
2.5 Programma Werk, Participatie en Inkomen 2.5.1 Gemeentelijke verantwoordelijkheid vanuit de Participatiewet De gemeenten zijn verantwoordelijk voor alle inwoners die kunnen werken maar daarbij (al dan niet tijdelijke) hulp nodig hebben. Van gemeenten wordt verwacht dat zij deze doelgroep (inkomens)ondersteuning bieden, zodat zij aan de slag kunnen gaan. Uitgangspunt van de Participatiewet is de eigen verantwoordelijkheid van inwoners om in hun eigen inkomen te voorzien. De Dienst ondersteunt de inwoners hierbij door samen met de inwoner de route naar werk en/ of participatie te bepalen. De Dienst werkt hierbij samen in een netwerk met het UWV, PastielEmpatec, de gebieds- en eilandteams en tal van andere organisaties. In de volgende paragrafen wordt de stand van zaken met betrekking tot de realisatie van de doelstellingen en de financiële verantwoording verder toegelicht. 2.5.2 Doelstellingen en acties Werk, Participatie en Inkomen In 2022 hebben we de volgende acties ondernomen om onze doelstellingen te behalen: Thema: Nieuwe visie Participatiewet samen met gemeenten Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren
Gezamenlijke Visie Pwet
Gemeentelijke jaarplannen
Doelstellingen o Door de gemeenten Harlingen en Waadhoeke wordt, in samenwerking met de gemeenten Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren, gewerkt aan een visie over de Participatiewet. Ook wordt beoordeeld wat dit betekent voor de huidige samenwerkingsorganisatie Pastiel en De Dienst. Acties o Vanuit de Dienst wordt er intensief samen gewerkt met Pastiel om de inwoners in de regio zo goed mogelijk te bedienen. Er is een samenwerkingsovereenkomst getekend tussen de twee partijen. In juni 2022 is een samenwerkingsdag georganiseerd met de casemanagers van De Dienst en de medewerkers van Pastiel om de onderlinge samenwerking te bevorderen. o Vanaf de zomer van 2022 is de samenwerking tussen casemanagers van De Dienst, gebiedsteam Harlingen en Empatec/Pastiel geïntensiveerd door gezamenlijk op één locatie te werken.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 12
Thema: Aantal uitkeringsgerechtigden
Economisch effect onduidelijk
o
Samenwerking
In samenwerking met de gemeenten zijn de doelstellingen 2022 als volgt vastgesteld: - Een volledige uitstroom van 347 uitkeringsgerechtigden, waarvan 139 naar werk - Een gedeeltelijke uitstroom van 201 uitkeringsgerechtigden
Acties o De Dienst is met diverse gemeenten in gesprek geweest over de doelstellingen die we beogen voor het komende jaar (al dan niet in gezamenlijkheid). De Dienst heeft hierin het voortouw genomen om gezamenlijk tot de doelstellingen te komen. o Vanaf 1 mei 2022 is er een pilot gestart in Harlingen en Waadhoeke waarbij de nieuwe instroom uitkeringsgerechtigden intensief wordt begeleid door de casemanager TWP en waar mogelijk door Pastiel voor de duur van 6 maanden. De doelstelling is om in deze periode meer uitstroom en/of participatiemogelijkheden te realiseren. o In het najaar van 2022 is er een project gestart binnen Waadhoeke gericht op intensieve ondersteuning richting taalontwikkeling en participatie/werk aan statushouders die onder de oude wet vallen (ofwel de tussengroep). Deze ondersteuning is een samenwerking tussen De Dienst, Stavoor en Pastiel. Thema: Wetswijziging inburgering per 2022
Nieuwe Wet Inburgering
Doelstellingen o Uitvoering geven aan de “Veranderopgave Inburgering”. Acties o Het werkproces rondom de nieuwe wet is nader vormgegeven en geïmplementeerd. De inburgeraar volgt 1 van de 3 routes die zijn vormgegeven voor hen: de onderwijsroute, de werkgerichte route (B1-route) of de zelfredzaamheidsroute (Z-route). Bij al deze routes is het leren van de taal het startpunt. Taallessen worden verzorgd door Stavoor. De onderwijsroute is nog niet formeel aanbesteed. Dit wordt provinciaal opgepakt. Ondertussen is er wel een optie geregeld met het ROC in Leeuwarden. Inburgeraars kunnen wel op deze route ingezet worden. De B1-route is inmiddels ingericht en is uitbesteed aan Pastiel. De Z-route wordt uitgevoerd door Conexa.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 13
o
De toegang tot het DUO portaal is gerealiseerd. Zo kunnen we richting het DUO verantwoording afleggen over de ingezette trajecten. Vanaf medio 2023 gaan we als dienst voor de gemeentes Terschelling en Vlieland inzake de gezinsmigranten ook onze dienstverlening aanbieden. Hiervoor is een aanvraag tot toegang DUO ingediend. De taakstelling voor 2022 is succesvol gerealiseerd. Voor 2023 is de taakstelling gestegen waardoor er uitbreiding van personeel heeft plaatsgevonden.
Thema: Zorgvuldig afhandelen van (uitkerings-)aanvragen
Verkorten doorlooptijden
Preventieve handhaving
Simpel Switchen
Doelstellingen o Het verkorten van de doorlooptijden van de aanvragen levensonderhoud naar gemiddeld 30 dagen. o Het verleggen van de nadruk van repressieve naar preventieve handhaving. o Optimaliseren van de maatregelen waarmee inwoners sneller in- en uit de bijstand kunnen (simpel switchen), zonder een nieuwe aanvraagprocedure te moeten doorlopen. Acties o Binnen Team Inkomen is hier aandacht voor en de gemiddelde doorlooptijd ligt in 2022 op 30 dagen. o De Expertise Groep Handhaving binnen team Inkomen is sinds september 2021 aan de slag met de zachte signalen. De casuïstiek welke hieruit voortkomt wordt binnen het team besproken. Dit leidt tot hogere mate van bewustwording. Er wordt ingezet op huisbezoeken afleggen en deskundigheidsbevordering. o De verkorte aanvraagprocedure en de uitkering op 0 is geïmplementeerd en word reeds ingezet. Thema: Tijdig en zorgvuldig inspringen op wetswijzigingen in de Participatiewet
Wetswijziging studietoeslag
Wijziging kostendelersnorm
Doelstellingen en acties o Op 1 april 2022 heeft er een herziening van de studietoeslag plaatsgevonden. De Dienst heeft de betreffende inwoners aangeschreven en geattendeerd op de wijzigingen. Inwoners die nog geen aanspraak maakten op deze kunnen deze nu aanvragen met minder voorwaarden. In het derde kwartaal is er een mailing verzorgd naar onderwijsinstellingen om zodoende de doelgroep te bereiken die kunnen aanvragen. Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 14
o
De wijziging kostendelersnorm is na uitstel op 13 december goedgekeurd met ingangsdatum van 1 januari 2023. Er zijn in totaal 109 dossiers welke met de nieuwe kostendelersnorm getoetst moeten worden. Hiervoor is reeds een plan van aanpak gemaakt en de implementatie is voorbereid. Vanaf 13 december zijn alle 109 dossiers getoetst en zijn de wijzigingen direct doorgevoerd. Door deze gedegen voorbereiding hebben en de inzet van de medewerkers hebben alle klanten in januari 2023 direct de voordelen genoten van de wijziging.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 15
2.5.3
Cliënten - Programmaonderdeel Werk en Participatie
Bestandsontwikkeling Werk en Participatie De bestandsontwikkeling Werk & Participatie laat zien hoeveel cliënten wij in onze caseload hebben. Wij ondersteunen onze cliënten en samenwerkingspartners waaronder de gemeenten en werkgevers in Noardwest Fryslân bij arbeidsmarkt- en participatievraagstukken. Het uniek aantal cliënten in 2022 was 2.035. Als we de cliënten, in onderstaand overzicht, rubriceren naar contractsoort zien we dat we deze cliënten 2.565 keer binnen deze contractsoorten in 2022 hebben geregistreerd. Hieruit blijkt dat één cliënt in één jaar in meerdere contractsoorten kan voorkomen.
Bestandsontwikkeling aantal cliënten Werk en Participatie De Dienst NWF Trajecten in eigen beheer Trajecten extern ingekocht Loonkostensubsidie I-deel Beschut Werken Pastiel Rustbestand** Wachtlijst Beschut Werken Inburgering Eindtotaal
Jaar Gemiddelde Begroting na Afwijking Afwijking Gemiddelde 2022* jaar 2022 wijziging 2022 (a-b) (c/b) in % Jaar 2021 a. b. c. 1.572 1.265 1.456 -191 -13% 1.312 202 142 113 29 26% 144 132 105 83 22 27% 81 35 31 27 4 15% 27 310 168 170 -2 -1% 160 157 150 150 167 27 20 20 2 130 97 97 83 2.565 1.978 1.849 129 7% 1.976
Voor een goede monitoring hebben wij onze interne en externe contracten zoals bovenstaand overzicht ingedeeld. Het overgrote deel van onze cliënten bedienen wij in eigen beheer. Hieronder vallen vele werkzaamheden zoals de samenwerking met de gebiedsteams, het UWV, Connexa (voorheen de Skule Welzijn) en Bureau Zelfstandigen Friesland. Dit doen wij met het doel om onze cliënten gezamenlijk te begeleiden naar werk, ondernemerschap of activering door bijvoorbeeld parttime werk, vrijwilligerswerk of scholing. Hiernaast worden cliënten naar werk begeleid door inzet van Pastiel, via loonkostensubsidie, door de inzet van beschut werken en door inzet van externe re-integratiebedrijven. De wachtlijst voor beschut werken is in 2022 toegenomen omdat er voor onze regio een te lage taakstelling was vastgesteld door het Rijk. Hierop hebben de raden van de gemeenten Harlingen en Waadhoeke een motie aangenomen, met als doel een eenmalige extra financiering ten behoeve van het wegwerken van de wachtlijst. In 2023 zien wij hier reeds de effecten van, namelijk door een daling van deze aantallen. Wij zijn namens de gemeenten ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de wet Inburgering (oude en nieuwe wet). Hiervoor starten wij inburgeringstrajecten, waaronder taalonderwijs. **Voor een goed zicht op het bestand, maken wij ook het rustbestand inzichtelijk.
Hierin zijn cliënten opgenomen die om uiteenlopende redenen geen betaalde arbeid meer kunnen verrichten. Velen van hen participeren wel, maar door middel van laagdrempelige activiteiten. * Wij zetten in op het inzichtelijk maken van de totale populatie cliënten die wij, in samenwerking met onze partners, jaarlijks bedienen.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 16
Onderverdeling in cliëntgroepen op basis van percentage loonwaarde: • Van Waarde (loonwaarde 0-40%): zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt • Perspectiefrijk (loonwaarde 40-80%): grote afstand tot de arbeidsmarkt • Kansrijk (loonwaarde 80-100%): kleine afstand tot de arbeidsmarkt In 2022 zien we een daling van het aantal cliënten Werk en Participatie. De uitstroom naar werk, verhuizing of door overige redenen oversteeg de instroom. Binnen alle leeftijdsgroepen daalden de aantallen. De grootse daling is gerealiseerd binnen de leeftijdsgroep 18 tot en met 26 jaar (- 8,9%). De kleinste daling is gerealiseerd binnen de leeftijdsgroep 55+ (- 3,4%). Het aantal cliënten met een kansrijke positie tot de arbeidsmarkt (loonwaarde 80-100%) neemt af. Door het grote aanbod aan banen zien we dat dit type cliënt het zelfstandig lukt om tot betaalde arbeid te komen.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 17
In en uitstroom cliënten Werk en Participatie Een bijstandsuitkering kan om verschillende redenen stopgezet worden. De meest voorkomende reden is dat iemand aan het werk gaat en zodoende meer inkomsten heeft dan de bijstandsnorm. In 2022 stroomde 41% van de cliënten uit naar werk, in 2021 was dit 40%. Door de jaren heen is het aandeel uitstroom naar werk toegenomen. Ook stroomt een groot aandeel van de bijstandsgerechtigden (57%) uit vanwege verloop. Hieronder vallen: bereiken van de AOW-gerechtigde leeftijd, detentie, verhuizen naar een andere gemeente, verhuizing naar het buitenland en het aangaan van een relatie met een partner met voldoende inkomsten. De volledige uitstroom betreft cliënten die volledig zijn uitgestroomd uit de uitkering. De onderstaande grafiek geeft hier meer inzicht in. Daarnaast kunnen cliënten gedeeltelijk uitstromen, waarbij er een deel van de uitkering in stand blijft. In 2022 is 8,9% van de cliënten uitgestroomd naar parttime werk.
Bron: Data De Dienst NWF:
41% heeft in 2022 als uitstroom reden Werk
57% heeft in 2022 als uitstroom reden Overig
2% heeft in 2022 als uitstroom reden Scholing
(Jaar 2021: 40%)
(Jaar 2021: 59%)
(Jaar 2021: 1%)
8,9% is in 2022 uitgestroomd
Het percentage personen met een loonkostensubsidie was in 2022
Bron: Data Divosa;
29,5% is in 2022 uit de bijstand gestroomd (Landelijk 25,5%)
naar parttime werk (Landelijk 7,3%)
7,9% (Landelijk 6,6%)
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 18
2.5.4
Financiën - Programmaonderdeel Werk en Participatie
De Dienst NWF - Programma Werk en Participatie Jaar 2022
Begroting na wijziging 2022
Afwijking (a-b)
a.
b.
c.
€ € €
59.541 94.923 154.464
47.791 387.059 434.850
€ € € €
339.379 219.706 30.000 589.085
Afwijking (c/b) in %
Jaar 2021
11.750 -292.136 -280.386
24,6% -75,5% -64,5%
-
575.251 210.600 30.000 815.851
-235.872 9.106 -226.766
-41,0% 4,3% 0,0% -27,8%
487.278 186.759 30.000 704.037
€ 681.345 € 937.568 € 1.618.912
969.828 937.058 1.906.886
-288.483 510 -287.973
-29,7% 0,1% -15,1%
956.666 925.061 1.881.727
€ 2.362.461
3.157.587
-795.125
-25,2%
2.585.764
Taakveld
Lasten in euro's 6.1
6.4
6.5
Inburgering Eigen uren Inburgering Inkoop trajecten inburgering
Begeleide participatie Re-integratie TWP Re-integratie Beschut Werken Lokale participatie-initiatieven
Arbeidsparticipatie Re-integratie TWP Re-integratie Pastiel
Totale lasten Participatie Baten in euro's 6.4
6.5
Begeleide participatie Baten
€
-
-
-
Arbeidsparticipatie Baten
€
1.211
-
-
-
341
Totale baten Participatie
€
1.211
-
-
-
341
€ 2.361.250
3.157.587
-796.337
-25,2%
2.585.423
-
Dekking in euro's Gemeentelijke bijdragen
Toelichting op de financiën Op 1 januari 2022 is de nieuwe Wet Inburgering in werking getreden. In de begroting na wijziging zijn de lasten voor de nieuwe Wet Inburgering opgenomen tegen het bedrag van de specifieke uitkering die de gemeente voor 2022 voor de uitvoering van inburgeringstaken zou ontvangen (conform de septembercirculaire 2021). De realisatiecijfers laten zien dat er in de praktijk in 2022 veel minder is besteed aan de inkoop van trajecten inburgering. 2022 was een opstartjaar wat betreft het uitvoering geven aan de Wet Inburgering. De eerste periode van het jaar is besteed aan het aantrekken van medewerkers, provinciale aanbestedingstrajecten, het opstellen van een contract met een opleidingsinstituut, het opzetten van werkwijzen en het vormgeven van de interne en externe samenwerking met ketenpartners, als ook het toegang verkrijgen van de benodigde systemen als het DUO Portaal. In de loop van 2022 zijn de eerste gesprekken gevoerd en kreeg de begeleiding van inburgeraars meer vorm. De eerste stap bij inburgeraars bestaat uit het inschrijven bij een gemeente en het toekennen van woonruimte. Pas na het doorlopen van de eerste fasen komt de inburgeraar bij De Dienst in beeld en wordt bezien welke leertrajecten kunnen worden ingezet ter ondersteuning van de inburgering van nieuwe inwoners. In 2023 zal Inburgering verder vorm worden gegeven.
Hierin zijn we ook afhankelijk van onze partners. Vanuit het Rijk Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 19
is er in november 2022 een ketenplan gepresenteerd wat een bijdrage moet leveren aan de verdere doorontwikkeling en versnelling van Inburgering. Bij het bepalen van het Participatiebudget (Re-integratie TWP, taakveld 6.4 en 6.5, betreft budget voor de inzet van eigen uren van medewerkers van het team Werk & Participatie en de inzet van maatwerktrajecten) voor 2022 is uitgegaan van de begroting 2021 plus daarbij opgeteld de beschikbare incidentele gelden voor re-integratie voor 2022. Dit conform de septembercirculaire 2021. Hierdoor lag het budget voor 2022 € 255.000 hoger dan in de begroting 2021. In de praktijk zien we dat dit extra budget niet is benut. Daarbovenop is sprake van een onderschrijding van het reguliere budget van € 265.000. Dit is niet van negatieve invloed geweest op de realisatie van de re-integratiedoelen. De doelstellingen in het kader van doorstroom en uitstroom naar werk van uitkeringsgerechtigden zijn namelijk gerealiseerd (zie ook toelichting paragraaf 2.4.6 programmaonderdeel Inkomen). Ten opzichte van 2021 liggen de lasten ook flink lager, namelijk € 420.000,-, wat wordt veroorzaakt door het wegvallen van de lasten voor de arbeidspool van € 230.000,- en de eerder genoemde onderschrijding van het reguliere participatiebudget.
Voor begrotingsjaar 2023 zal tussentijds worden gemonitord of een neerwaartse bijstelling van de hoogte van het Participatiebudget passend is. Het team Werk & Participatie is in 2022 sterk in beweging geweest. Door de goede arbeidsmarkt zijn verschillende medewerkers uitgestroomd naar ander werk. Inmiddels zijn de vacatures weer ingevuld en is de afdeling qua bemensing op sterkte. Er is veel tijd besteed aan het ontwikkelen van een nieuw managementinformatiesysteem. Vanaf 2023 biedt dit veel meer mogelijkheden om snel een beeld te krijgen van de cliëntkenmerken. Naast een beter inzicht kan hierdoor ook gerichter worden gestuurd op de inzet van passende re-integratie instrumenten of de inzet van externe zorgaanbieders. Ook is de budgetuitnutting vanaf het tweede kwartaal 2023 ‘realtime’ te volgen waardoor het mogelijk is dit doorlopend te monitoren, hierop bij te sturen en zo nodig budgetaanpassingen voor te stellen. Voor een correcte verantwoording conform de BBV 2004 worden de cijfers van de primitieve begroting 2022 en de realisatie over 2021 in de programma- en resultatenrekening opgenomen conform de situatie voor de taakwijzing van de bedrijfsvoeringsorganisatie. Wij hebben hiervan opgave gedaan in de programmaverantwoording (paragraaf 2.4) en in het overzicht van baten en lasten (paragraaf 3.2).
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 20
2.5.5
Cliënten - Programmaonderdeel Inkomen
Bestandsontwikkeling Inkomen In de onderstaande tabel is te zien hoeveel cliënten een inkomensvoorziening hebben. Hierin staat gespecificeerd wat voor soort uitkering deze cliënten hebben. De tabel toont in hoeverre de aantallen in de begroting van 2022 zijn gerealiseerd.
Bestandsontwikkeling aantal cliënten Inkomen De Dienst NWF Participatiewet Basis Participatiewet Inrichting Participatiewet Krediethypotheek Participatiewet Préstarter IOAW Opvang Oekraïnse Ontheemden IOAZ Bbz Starters Bbz Gevestigden Bbz Light Eindtotaal
Jaar 2022
Gemiddelde Begroting Jaar na wijziging 2022 2022 a. b. 1.577 1.295 1.356 110 71 57 6 4 3 2 1 0 102 87 93 142 43 0 11 10 9 10 10 7 6 3 2 54 35 0 2.020 1.559 1.527
Afwijking (a-b) c. -61 14 1 1 -6 43 1 3 1 35 32
Afwijking Gemiddelde (c/b) in % Jaar 2021 -4% 25% 33% -6% 11% 43% 50% 2%
1.380 59 4 1 102 0 11 5 2 2 1.568
Door de gunstige economische omstandigheden en de bovengemiddeld gerealiseerde uitstroom van uitkeringsgerechtigden is het aantal inwoners met een uitkering flink gedaald. De Dienst geeft namens de gemeenten Vlieland, Terschelling, Harlingen en Waadhoeke invulling aan het verstrekken van leefgeld voor Oekraïense vluchtelingen. Door de beschikbaarstelling van deze regeling overschrijdt het gemiddeld aantal cliënten de begroting. De studietoeslag is een aanvulling van het inkomen voor studenten die door een medische beperking niet in staat zijn om naast hun studie bij te verdienen. De studietoeslag is op 1 april 2022 herzien. Vanaf deze datum is het geen bijzondere bijstand meer, maar een zelfstandige Inkomensuitkering. De Bbz Light betreft een vereenvoudigde versie van de Bbz-regeling, welke liep tot en met maart 2022.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 21
2.5.6
Financiën - Programmaonderdeel Inkomen
De Dienst NWF - Programma Inkomen Jaar 2022
Begroting na wijziging 2022
Afwijking (a-b)
a.
b.
c.
Inkomensregelingen BUIG Loonkostensubsidie Beschut Werken Lasten onderzoek IOAZ Lasten onderzoek Bbz Bbz kapitaalverstrekkingen TOZO Uitvoeringslasten TOZO Opvang ontheemden Oekraïne (ROOO)
22.401.178 322.534 9.170 -1.151 93.718 329.205
23.309.759 246.467 23.840 -
-908.581 76.067 -14.670 -1.151 93.718 329.205
-3,9% 23.420.278 30,9% 240.302 -61,5% 8.916 - 2.685.477 277.100 -
Totale lasten inkomensregelingen
23.154.654
23.580.066
-425.412
-1,8% 26.632.073
Inkomensregelingen Debiteuren BUIG Mutatie voorziening debiteuren BUIG Debiteuren Bbz Debiteuren TOZO
428.601 109.370 146.887 248.303
442.293 229.565 -
-13.692 109.370 -82.678 248.303
-3,1%
Totale baten inkomensregelingen
933.161
671.858
261.303
38,9%
22.048.024 329.205 -155.737 22.221.492
22.908.207 22.908.207
-860.183 329.205 -155.737 -686.716
-3,8% 22.517.218 2.621.241 -3,0% 25.138.459
Taakveld
Afwijking (c/b) in %
Jaar 2021
Lasten in euro's 6.3
Baten in euro's 6.3
-36,0%
691.544 167.326 293.409 341.335 1.493.614
Dekking in euro's Gemeentelijke bijdrage excl. ROOO en TOZO Gemeentelijk bijdrage ROOO Gemeentelijke bijdrage TOZO Gemeentelijke bijdragen
Toelichting op de financiën De lasten over 2022 voor het programma Inkomen waren € 686.716 lager dan begroot. De belangrijkste afwijkingen worden hieronder nader toegelicht. Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers). Door een daling van het aantal inwoners met een uitkering vallen de lasten ruim € 900.000 lager uit dan begroot. Dit ondanks dat de bijstandsuitkeringen per 1 juli 2022 zijn geïndexeerd met +/- 1,8% o.b.v. de stijging van het bruto wettelijk minimumloon. Ten eerste liggen de beter dan verwachte arbeidsmarktomstandigheden aan deze gunstige ontwikkeling ten grondslag en daarnaast is ten opzichte van andere gemeenten ook een bovengemiddeld uitstroompercentage gerealiseerd. Verder bedroegen de lasten inzake de Opvang ontheemden Oekraïne (ROOO) € 329.000. Deze lasten bestaan uit giraal leefgeld voor Oekraïense vluchtelingen en waren niet begroot. Gemeenten worden vanuit het Rijk volledig gecompenseerd voor de hiermee samenhangende lasten.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 22
Hoewel de TOZO-regelingen tot 2021 liepen, geldt dat er in 2022 nog wel door BZF inzet is gepleegd op het debiteurenbeheer. Voor deze inzet worden uitvoeringslasten in rekening gebracht, waarvoor de gemeenten overigens vanuit het Rijk worden gecompenseerd. Verder geldt dat de hieruit voortvloeiende opbrengsten onder de baten zijn verantwoord. De begrote vangnetuitkering Inkomen 2022 is opgenomen in de gemeentelijke begrotingen. Voor het inzicht verwijzen wij u naar bijlage I. In 2022 hoeft er geen vangnetuitkering te worden aangevraagd voor onze gemeenten. Voor een correcte verantwoording conform de BBV 2004 worden de cijfers van de primitieve begroting 2022 en de realisatie over 2021 in de programma- en resultatenrekening opgenomen conform de situatie voor de taakwijzing van de bedrijfsvoeringsorganisatie. Wij hebben hiervan opgave gedaan in de programmaverantwoording (paragraaf 2.4) en in het overzicht van baten en lasten (paragraaf 3.2).
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 23
2.6 Programma Armoedebestrijding 2.6.1 Gemeentelijke verantwoordelijkheid vanuit armoedebestrijding Gemeenten zijn verantwoordelijk voor (tijdelijke) inkomensondersteuning. De opgave is dan ook om een (tijdelijk) financieel vangnet te bieden aan mensen die dit nodig hebben. Dit vangnet wordt geboden door een inkomen te verstrekken wanneer iemand hier recht op heeft en waar nodig aanvullende inkomensondersteuning en/of schuldhulpverlening aan te bieden. Deze opgave richt zich vooral op maatregelen die moeten voorkomen dat mensen in financiële problemen komen. Vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening hebben gemeenten de verantwoordelijkheid om schuldhulpverlening te bieden aan inwoners die dat nodig hebben. Vanuit deze verantwoordelijkheid zetten de Noardwest-gemeenten verschillende (financiële) regelingen in via de gebiedsteams en De Dienst. De Dienst, gebiedsteams en Kredietbank Nederland werken intensief samen op dit terrein. Daarnaast richten we ons op preventie en vroegsignalering: het voorkomen van (problematische) schulden bij inwoners, het bevorderen van hun financiële zelfredzaamheid en zo vroeg mogelijk hulp bieden bij het ontstaan van schulden. 2.6.2
Doelstellingen en acties Armoedebestrijding
In 2022 hebben we de volgende acties ondernomen om onze doelstellingen te behalen: o
o
o
Het niet gebruik van minimaregelingen willen we voorkomen. Als Dienst willen wij er voor zorgen dat de inwoners zo veel mogelijk aanspraak maken op toeslagen, voorzieningen en financiële regelingen om schulden en armoede te voorkomen. - Het project Fiscale Screening is geëvalueerd. Vanuit De Dienst is geadviseerd om dit project eens per 2 jaar voor de gemeenten Harlingen en Waadhoeke uit te voeren in samenwerking met Humanitas. Dit advies is overgenomen door het bestuur. - In het vierde kwartaal van 2022 zijn klanten aangeschreven die niet eerder aanspraak hebben gemaakt op een individuele inkomenstoeslag. - De flyer/ hand out met alle minimaregelingen is vernieuwd en opnieuw verspreid onder onze inwoners en ketenpartners. In 2022 is er een selectie van maatregelen uitgewerkt om de uitstroom naar werk te bevorderen. Dit is gezamenlijk opgepakt met de uitwerking van wijzigingen in de participatie wet, Breed Offensief. Deels zijn de maatregelen direct geïntegreerd in de werkwijze en deels worden deze in 2023 geïmplementeerd in samenhang met de uitvoering van wijzigingen vanuit het Breed Offensief. De surplus-regeling is opgenomen in onze dienstverlening. De uitvoering van de CER is ook in 2022 binnen de Dienst belegd en geëvalueerd met als resultaat dat deze ook in 2023 door de Dienst zal worden uitgevoerd.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 24
2.6.3
Toekenningen – Armoedebestrijding
Ontwikkeling aantal toegekende aanvragen Begroting na wijziging 2022 a. b.
Jaar 2022 De Dienst NWF
Bijzondere bijstand vergunninghouders Bijzondere bijstand TONK Bijzondere bijstand energietoeslag Bijzondere bijstand overig Compensatieregeling Wettelijk Eigen Risico Kindpakket Jeugdfonds Sport en Cultuur Kindpakket St. Leergeld Kindpakket St. Babyspullen Individuele studietoeslag Individuele inkomenstoeslag Kinderopvang Aantal cliënten bewindvoering AV Frieso idem voor niet-uitkeringsgerechtigden
Afwijking (a-b)
Afwijking (c/b) in %
Jaar 2021
c.
37 0 4.833 211 409 0 0 0 15 787 8
32 0 0 269 583 0 0 0 8 756 6
5 0 4.833 -58 -174 0 0 0 7 31 2
477
459
605 1.581
732 1.472
16%
88% 4% 33%
41 83 0 336 430 344 1.884 29 9 792 6
18
4%
461
-127 109
-17% 7%
722 1.483
100% -22% -30%
Toelichting op de bestandsontwikkeling Het aantal toegekende aanvragen bijzondere bijstand is hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt doordat in 2022 uitvoering is gegeven aan de regeling energietoeslag. De aanvragen bijzondere bijstand overig en Compensatieregeling Wettelijk Eigen Risico liggen lager dan begroot. De stijging van het aantal aanvragen individuele inkomenstoeslag wordt veroorzaakt door de maandelijkse mailing die wordt gedaan naar cliënten die vorig jaar ook een aanvraag hebben gedaan en nu nog steeds in de uitkering zitten. Hierdoor wordt het minder makkelijk vergeten om aan te vragen door cliënten.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 25
2.6.4
Financiën – Armoedebestrijding
De Dienst NWF - Programma Armoedebestrijding Afwijking (c/b) in %
Jaar 2021
10.728
19,9%
51.571
811.706 103.049 5.206.500 356.751 6.478.006 58.300 695.832 7.232.138
-32.801 1.550 500 1.076.200 -58.806 986.643 -17.400 2.910 972.154
-4,0% 1,5% 20,7% -16,5% 15,2% -29,8% 0,4% 13,4%
802.935 138.608 229.248 340.502 1.511.293 42.937 633.203 2.187.433
39.133 232.462 271.595
28.800 213.122 241.922
10.333 19.340 29.673
35,9% 9,1% 12,3%
155.224 52.727 1.450 27.540 222.423 459.364
Schuldpreventie Totaal inkomensregelingen
6.944 8.482.831
70.000 7.544.060
-63.056 938.771
-90,1% 12,4%
19.984 2.666.781
Maatwerkdienstverlening 18+ Schuldhulpverlening
199.897
284.106
-84.209
-29,6%
230.596
8.747.485
7.882.196
865.289
11,0%
2.948.948
Inkomensregelingen Bijzondere bijstand
166.007
86.192
79.815
92,6%
173.854
Totale baten Armoedebestrijding
166.007
86.192
79.815
92,6%
173.854
Gemeentelijke bijdrage structureel Gemeentelijke bijdrage incidenteel
2.298.278 6.283.200
2.589.506 5.206.500
-21.482 1.076.700
-0,8% 20,7%
2.545.846 229.248
Gemeentelijke bijdragen
8.581.478
7.796.005
785.473
10,1%
2.775.094
Taakveld
Jaar 2022
Begroting na wijziging 2022
Afwijking (a-b)
a.
b.
c.
64.758
54.030
778.905 104.599 500 6.282.700 297.945 7.464.649 40.900 698.742 8.204.292
Lasten in euro's 6.1
6.3
Samenkracht en burgerparticipatie Kinderopvang Inkomensregelingen Bijzondere bijstand bewindvoering Bijzondere bijstand vergunninghouders Bijzondere bijstand TONK Bijzondere bijstand energietoeslag Bijzondere bijstand overig Inkomensvoorz. Bijz.Bijstand Compensatieregeling Wettelijk Eigen Risico AV-Frieso Bijzondere bijstand Kindpakket Stichting Leergeld Kindpakket Jeugdfonds Sport en Cultuur Kindpakket Stichting Babyspullen Individuele studietoeslag Individuele inkomenstoeslag Minimabeleid
6.71
Totale lasten Armoedebestrijding Baten in euro's 6.3
Dekking in euro's
Toelichting op de financiën De lasten voor het programma Armoedebestrijding zijn in 2022 hoger uitgevallen in vergelijking met de begroting. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat er nog aanvullende (niet voorziene) bijdragen zijn verstrekt vanuit de regeling Energietoeslag . Er is daardoor sprake van een overschrijding van € 785.500. In 2022 is voor € 6.283.000 aan bijzondere bijstand Energietoeslag toegekend. Gemeenten zijn hiervoor door het Rijk gecompenseerd.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 26
Verder is het totaalbedrag aan toegekende bijzondere bijstand (behoudens dus de Energietoeslag) ca. € 90.000 lager uitgevallen dan begroot en geprognosticeerd. Ook lagen de lasten in verband met schuldhulpverlening en schuldpreventie met respectievelijk € 84.000 en € 63.000 lager dan begroot. We zien dat de aanmeldingen blijven teruglopen ten opzichte van voorgaande jaren. Voor een correcte verantwoording conform de BBV 2004 worden de cijfers van de primitieve begroting 2022 en de realisatie over 2021 in de programma- en resultatenrekening opgenomen conform de situatie voor de taakwijzing van de bedrijfsvoeringsorganisatie. Wij hebben hiervan opgave gedaan in de programmaverantwoording (paragraaf 2.4) en in het overzicht van baten en lasten (paragraaf 3.2).
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 27
2.7 Programma Wmo en Jeugdwet 2.7.1 Gemeentelijke verantwoordelijkheid vanuit de Wmo en de Jeugdwet Gemeenten hebben de wettelijke taak om ervoor te zorgen dat hun inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen wonen en vanuit hun eigen leefomgeving mee kunnen doen aan de samenleving (Wmo). Vanuit de Jeugdwet hebben gemeenten de taak dat jeugdigen veilig en gezond kunnen opgroeien tot volwassenen die regie kunnen voeren over hun leven. De Dienst voert taken uit op het gebied van de Wmo en Jeugdwet voor de gemeenten in Noardwest Fryslân. Vanuit deze taken regelen wij voor gemeenten vele zaken zoals: • De toegang tot applicaties o Systeeminrichtingen, Digitaliseren en Innovatie, Berichtenverkeer (technisch) • De administratieve verwerking van voorzieningen en betalingen o Procesbewaking, Beschikken, Bestellen, Betalen, Berichtenverkeer (uitvoering) • Kwalitatieve zaken: o Inkoop en Contractbeheer, Bezwaar en Beroep, Handhaving en Toezicht, Beleidsimplementatie • Het beheersen van de planning en control cyclus o Begroten, Monitoren en Verantwoorden Wij zijn een belangrijke informatiebron voor de gemeenten op het gebied van wet- en regelgeving, inkoop Maatwerkvoorzieningen Sociaal Domein en beheer van contracten, processen, financiën en overige vraagstukken en actualiteiten.
Hiernaast adviseren wij de gemeenten en hun gebiedsteams gevraagd en ongevraagd over passende oplossingen voor cliënten en onze gezamenlijke ketenprocessen. Hiervoor schakelen wij eventueel ook met onze ketenpartners, zoals aanbieders, Sociaal Domein Fryslan (SDF), Sociale verzekeringsbank (SVB), Centraal Administratie Kantoor (CAK) en onze Adviesraad.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 28
2.7.2 Focus op tijdige uitvoering van projecten binnen De Dienst NWF De Dienst is (mede) verantwoordelijk voor een betrouwbare (juiste, tijdige en volledige) implementatie en uitvoering van het Rijks-, provinciaal en lokaal beleid. In 2022 werkten wij daaraan in de volgende projecten: Wet
Project
Beleid lokaal/regionaal/Rijk Lokaal NWF
Status
Wmo
Inkoop en implementatie Collectief Vervoer Terschelling
Wmo
Inkoop en implementatie Collectief Vervoer (excl. Terschelling)
Lokaal NWF
Afgerond Q3 2022
Wmo
Implementatie iWmo hulpmiddelen
Lokaal NWF
Afgerond Q3 2022
Jeugdwet
Implementatie wet wijziging Woonplaatsbeginsel
Rijk
Afgerond Q1 2022
Jeugdwet
Implementatie Factuurafhandeling
Lokaal NWF
Afgerond Q1 2022
Jeugdwet
Implementatie inkoop Specialistische Jeugdhulp en Wonen
Provinciaal (SDF)
Lopend
Jeugdwet
Inkoop en implementatie complementaire Jeugdhulp
Lokaal NWF
Lopend
Lopend
Wmo: Inkoop en implementatie Collectief vervoer De aanbestedingsprocedures voor het Collectief Vervoer vonden in 2021 plaats. De beleidsvoorbereiding en besluitvorming is een taak voor de gemeenten. De Dienst voert de daadwerkelijke inkoop en de implementatie daarvan uit. De Dienst heeft de aanbestedingsprocedure Collectief Vervoer voor Harlingen en Waadhoeke afgerond in april 2022. De opdracht is opnieuw gegund aan de huidige leverancier Taxicentrale Waaksma. De nieuwe regeling voor het collectief vervoer is per 1 augustus 2022 ingegaan. De aanbestedingsprocedure Collectief Vervoer voor Terschelling moet opnieuw plaatsvinden in verband met een ongeldige inschrijving. Omdat de Dienst met leverancier Taxi Bakker geen overeenstemming kon bereiken over tijdelijke verlenging van de overeenkomst, is er per 1 januari 2022 een kortdurende overbruggingsovereenkomst gesloten met Taxi Yellow Cab. De Dienst heeft de aanbestedingsprocedure Collectief Vervoer voor Vlieland afgerond in juni 2022. De opdracht is gegund aan Taxi Vlieland. De nieuwe regeling voor het collectief vervoer is per 1 augustus 2022 ingegaan. De overeenkomst loopt tot en met 31 december 2023 met de optie tot verlenging met 2 keer 2 jaar.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 29
Wmo: Inkoop en implementatie iWmo hulpmiddelen Dit project, inzake de hulpmiddelen, houdt het verder digitaliseren van het proces van toewijzen en factuurafhandeling in. Met name op het gebied van de factuurafhandeling zal het proces hierdoor efficiënter verlopen. De implementatie van het project iWmo hulpmiddelen is afgerond. De aanbieder heeft nog wel wat technische problemen gehad aangaande de facturatie, welke zij in de zomerperiode hebben opgelost. Jeugdwet: Implementatie Factuurafhandeling Sinds begin januari 2022 voeren wij de verwerking van de jeugdfacturatie succesvol uit. We hebben inmiddels 7698 digitale facturen goedgekeurd ten bedrage van € 15.632.000 voor 1608 cliënten en 155 aanbieders. Jeugdwet: Implementatie inkoop Specialistische Jeugdhulp en Wonen In juli 2020 is er provinciaal gestart met de voorbereidingen voor de nieuwe inkoop Specialistische Jeugdhulp en Wonen voor 2022. De vertraging wat betreft Specialistische Jeugdhulp en Wonen is ontstaan doordat de implementatie van deze percelen twee keer is uitgesteld door juridische procedures. Nu naar 1 januari 2024. De aanbestedingsdocumenten zijn naar aanleiding van de uitkomsten van de juridische procedures aangepast. In 2022 zijn wederom lokaal de voorbereidingen gestart voor de implementatie van de Inkoop jeugd (SJH en Wonen).
Deze lokale implementatie Inkoop Jeugd is gezamenlijk met Harlingen, Terschelling, Vlieland en Waadhoeke voorbereid vanuit het lokale projectteam Inkoop Jeugd. Daarbij is ook deelgenomen aan werkgroepen bij SDF, waarbij o.a. de inhoudelijke training voor gebiedsteams is vormgegeven en de administratieve implementatie van huidige jeugdigen is uitgewerkt. Voor de implementatie in 2023 is de lokale voorbereiding en uitwerking volgend op de planning en voorbereiding vanuit Inkoop SDF. 2.7.3 Doelstellingen en acties Wmo en Jeugdwet 2022 In 2022 werkten wij aan de volgende doelstellingen en acties om de gemeenten en hun gebiedsteams optimaal te kunnen adviseren en faciliteren bij hun taken in de uitvoering van de Wmo en de Jeugdwet. Thema: Kwaliteit van dienstverlening
Administratieve lastenverlichting
Datakwaliteit verbeteren
(Pro)actief Expertise centrum
Optimale samenwerking
Doelstellingen: o Wij verlichten de administratieve lasten rond de aanvraag en verwerking van maatwerkvoorzieningen. o Wij verbeteren de datakwaliteit van onze cliëntapplicatie. o Wij zijn een (pro)actief expertisecentrum voor gemeenten, hun gebiedsteams en onze ketenpartners.
Jaarstukken 2022, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 30
o
Wij optimaliseren de samenwerking met ketenpartners, het Beleidsteam Noardwest Fryslân, gebiedsteams en SDF.
Acties: o Wij zetten in op noodzakelijke en functionele administratieve registratie van onze cliëntadministratie. o Wij verbeteren de datakwaliteit (doorlopend) door: - het uniformeren van processen en instructies. - handige (nieuwe) functionaliteiten in de cliëntapplicatie te benutten. - controleprocessen te optimaliseren. o De adviseurs Wmo en Jeugdwet scholen zich continu op ontwikkelingen in de Wmo en Jeugdwet, waarbij extra aandacht is voor de afbakening tussen de verschillende wetten in het sociaal domein, de zorg en het onderwijs. In 2022 heeft scholing plaatsgevonden in het kader van bezwaar en beroep, actualiteiten Wmo, actualiteiten Jeugdwet, de Wet verplichte GGZ en de Wet Zorg en Dwang. o De adviseurs Wmo en Jeugdwet blijven (pro)actief de gebiedsteams faciliteren, zodat de zorg passend en onder de juiste wetgeving wordt ingezet. o Wij staan nauw in contact met onze gemeenten en ketenpartners. Gezamenlijk blijven wij werken aan een optimale samenwerking door onder andere deelname in lokale, regionale en provinciale werkgroepen. Daarnaast werken we nauw samen met de gebiedsteams en het beleidsteam. Thema: Grip op kosten en proces Wmo en Jeugdhulp