5.c Bijlage Jaarstukken 2022.pdf

Werkelijke inkomsten

- eigendom woningen

1.343.000

1.361.000

18.000

1%

- eigendom niet-woningen

681.000

651.000

-30.000

-4%

- gebruiker niet-woningen

391.000

414.000

23.000

6%

Afvalstoffenheffing

847.000

860.000

13.000

2%

Rioolheffing

860.000

868.000

8.000

1%

in €

Verschil in €

Verschil in %

Onroerende + roerende zaak belasting

Precariobelasting

125.000

125.000

-

0%

Toeristenbelasting

3.276.000

3.511.000

235.000

7%

Forensenbelasting

817.000

802.000

-15.000

-2%

Havengelden

265.000

215.000

-50.000

-19%

Grafrechten

7.000

14.000

7.000

100%

Leges burgelijk e stand en burgerzak en

150.000

127.000

-23.000

-15%

Leges bouwvergunningen en welstand

756.000

789.000

33.000

4%

Totaal

9.518.000

9.737.000

219.000

2%

Uitgangspunt bij de lokale heffingen afvalstoffenheffing, rioolheffing, grafrechten en leges is dat deze maximaal kostendekkend mogen zijn, een gemeente mag hier geen winst op maken. Voor gemeentelijke belastingen geldt dat niet. Vanuit dat oogpunt worden in de komende jaren verschillende leges en heffingen opnieuw bekeken. Hiervoor is het programma kostendekkendheid.nl aangeschaft. Hiermee kan snel worden gekeken of de begrote en werkelijk geïnde leges en rechten kostendekkend zijn. Onroerende zaakbelasting (OZB) De grondslag voor de heffing van OZB in 2022 is de WOZ-waarde met peildatum 1 januari 2021. De feitelijke opbrengst over het belastingjaar 2022 is per saldo € 11.000 hoger dan geraamd. De reden hiervan is dat de WOZ-waarde altijd iets hoger wordt vastgesteld dan vooraf ingeschat. Tarieven Onroerende zaakbelasting (OZB) In %

Jaarstukken 2022

2021

2022

Eigendom Woningen

0,1010%

0,0950%

Eigendom Niet-Woningen

0,2900%

0,3150%

Gebruiker Niet-Woningen

0,2080%

0,2250%

36

Rioolheffing Sinds de introductie van de Wet gemeentelijke watertaken op 1 januari 2008 dient de gemeente niet alleen zorg te dragen voor stedelijk afvalwater, maar ook voor regenwater en grondwater. Om deze taken goed uit te voeren worden er kosten gemaakt. Deze kosten worden via de rioolheffing verhaald op gebruikers van woningen en niet-woningen. Het tarief voor de rioolheffing wordt gebaseerd op het vastgestelde verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP). In 2019 is het vGRP voor 2019-2023 vastgesteld. Het tarief voor de rioolheffing is al een aantal jaar gelijk. De werkelijke opbrengst voor het belastingjaar 2022 valt € 8.000 (1%) hoger uit dan geraamd. Tarieven Rioolheffing In € Tarief Rioolheffing

2021

2022

176

180

De inkomsten uit rioolheffing mogen de kosten die gemoeid zijn met deze taken niet overschrijden. In onderstaande tabel is de kostendekkendheid van de rioolheffing te zien. Het dekkingspercentage geeft bijvoorbeeld aan dat de kosten voor dat percentage gedekt worden door de ontvangen heffingen. Een tekort hoeft niet te worden gedekt door tariefsverhogingen maar wordt gedekt vanuit de voorziening. Op deze manier is de kostendekkendheid van riolering altijd 100%. Voor een overzicht van de opbouw van deze voorziening verwijzen wij naar paragraaf 3, onderhoud kapitaalgoederen. Kostendekkendheid Rioolheffing Begroot 2022

In €

Werkelijk 2022

Verschil

Lasten taak veld 7.2 (incl. toerek eningen)

783.500

586.701

-196.799

Saldo exploitatielasten taakveld 7.2 Riolering

783.500

586.701

-196.799

235.000

235.000

-

Toe te rek enen k osten Toerekening overhead BTW

118.000

117.737

-263

Saldo exploitatielasten taakveld 7.2 Riolering

1.136.500

939.438

-197.062

Opbrengst heffingen

-860.000

-868.000

-8.000

Saldo Riolering

276.500

71.438

-205.062

Dekkingspercentage

76%

92%

17%

Afvalstoffenheffing De gemeente zamelt huishoudelijk afval in is verantwoordelijk voor de afvoering en verwerking. Met ingang van 2012 heeft de gemeente deze taken ondergebracht bij Omrin. Omrin is een samenwerkingsverband op het gebied van afvalinzameling van alle gemeenten in Friesland. Om deze samenwerking te kunnen bekostigen wordt er afvalstoffenheffing geheven per huishoudelijke aansluiting. Het tarief afvalstoffenheffing wordt jaarlijks geïndexeerd en opnieuw vastgesteld. In 2022 was de werkelijke opbrengst afvalstoffenheffing € 13.000 hoger dan geraamd. Dit komt door een hoger aantal aansluitingen.

Jaarstukken 2022

37

Tarieven Afvalstoffenheffing In € Tarief afvalstoffenheffing

2021

2022

211

215

Net als bij riolering mogen de inkomsten uit afvalstoffenheffing de kosten die gemoeid zijn met de inzameling en verwerking van afval niet overschrijden. Daarom wordt de werkelijke kostendekkenheid voor het product afval berekend. In onderstaande tabel is te zien dat de werkelijke kostendekkendheid voor het product afval, voor 2022, uitkomt op 106%. Het verschil met de begroting wordt veroorzaakt door het feit dat de werkelijke baten en lasten in 2022 incidenteel lager zijn dan begroot. Deze lagere lasten worden voornamelijk veroorzaakt door lagere kosten afvalverwerking. Naast hogere lasten waren er ook iets hogere baten vanuit de heffingen en de vergoedingen voor ingezameld afval via Nedvang. Per saldo komt de kostendekkendheid hierdoor op 106%. N.B. In de berekening van het kostendekkendheidpercentage worden niet alle toegestane kostencomponenten, zoals compensabele BTW meegenomen. Wanneer de compensabele BTW wordt meegenomen in de berekening daalt het kostendekkendheidpercentage onder de 100%. De BBV geeft aan welke kostencomponenten mogen worden meegenomen in de kostendekkendheid, maar stelt dit niet verplicht. Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing Begroot 2022

In €

Werkelijk 2022

Verschil

Lasten taak veld 7.3 Afvalinzameling

499.000

505.000

6.000

Afvalverwerking

345.000

292.000

-53.000

Milieustraat

87.000

78.000

-9.000

Overslagstation

3.000

-

-3.000

-60.000

-71.000

-11.000

Baten taak veld 7.3 Afvalverwerking Huuropbrengsten

-12.000

-12.000

-

Saldo exploitatielasten taakveld 7.3 Afval

862.000

792.000

-70.000

Toerekening overhead

19.000

19.000

-

Saldo exploitatielasten taakveld 7.3 incl. overhead

881.000

811.000

-70.000

Opbrengst heffingen

-847.000

-860.000

-13.000

Saldo Afval

34.000

-49.000

-83.000

Dekkingspercentage

96%

106%

10%

Lastendruk gemeente Terschelling De gemiddelde woonlasten in een gemeente bestaan uit OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. In de onderstaande tabel is de lastendruk van de gemeente Terschelling over de afgelopen twee jaar weergeven. Zoals te zien is stijgt de lastendruk ieder jaar als gevolg van de inflatie. De gemiddelde stijging van de lastendruk is 5% voor 2022.

Jaarstukken 2022

38

Lastendruk In €

2021

2022

Gemiddelde WOZ-waarde

340.000

392.000

OZB lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde

343

372

Rioolheffing voor gezin

176

180

Afvalstoffenheffing voor gezin

211

215

Gemiddelde woonlasten Gemeente Terschelling

730

767

Het centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) brengt jaarlijks de Atlas van de lokale lasten uit. Voor een vergelijking van de lokale lasten van de gemeente Terschelling met andere gemeenten verwijzen we naar www.coelo.nl. Precariobelasting De gemeente Terschelling heft precariobelasting als vergoeding voor het gebruik van openbare grond. De precariobelasting wordt specifiek geheven voor het plaatsen van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Door de coronacrisis is in maart 2020 besloten dat er geen precariobelasting geheven wordt over de periode dat bedrijven die hiervoor in aanmerking kwamen verplicht gesloten moesten blijven. Dit besluit is verlengd voor het jaar 2022. Per saldo ontvangen we over deze jaren minder precariobelasting. Toeristenbelasting De toeristenbelasting is een belasting die wordt geheven waarvan de opbrengst ten goede komt van het toeristisch product. Toeristenbelasting wordt geheven van degene die tegen vergoeding nachtverblijf houdt en voor de eerste dag via een opslag op het bootkaartje. De gemeente Terschelling heft een vast tarief per persoon per nacht welk jaarlijks stijgt met de inflatiecorrectie van dat jaar. Voor 2022 bedroeg de toeristenbelasting € 1,82 per nacht. Tarieven Toeristenbelasting In € Tarief Toeristenbelasting

2021

2022

1,78

1,82

De aanslagen voor de toeristenbelasting 2022 worden pas in het jaar 2023 opgelegd. De reden hiervoor is dat de verblijfsverstrekkers pas na afloop van het jaar hun aangifte toeristenbelasting kunnen indienen. Forensenbelasting De forensenbelasting wordt geheven van natuurlijke personen die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, op meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zich of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden op het eiland. De forensenbelasting voor het belastingjaar 2022 is vastgesteld op € 252,98 per slaapplaats met een maximum van € 1.264,90 per accommodatie. De werkelijke opbrengsten in 2022 zijn € 15.000 hoger dan de raming. Havengelden Havengeld is een vorm van leges, waarbij als uitgangspunt geldt dat tegenover een dienst die door de gemeente wordt verricht een vergoeding wordt geheven. De gemeente Terschelling heft havengelden van de schepen die aanleggen in onze haven en daar één of meer dagen verblijven. Deze gelden worden gebruikt voor het ‘draaiend’ houden van onze haven.

Jaarstukken 2022

39

Bij het innen van de havengelden wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende soorten schepen: - Pleziervaart - Visserij - Vrachtschip - Passagiersschip - Overige schepen Iedere soort heeft zijn eigen tarief. De tarieven zijn terug te vinden in de tarieventabel havengelden 2022. De werkelijke opbrengsten havengelden 2022 vallen € 50.000 lager uit dan de raming. Grafrechten De gemeente Terschelling int grafrechten bij degene die een graf gebruiken van de gemeente. De opbrengsten van de grafrechten worden gebruikt voor het onderhouden van de gemeentelijke begraafplaatsen. De werkelijke opbrengst grafrechten 2022 bedroeg € 14.000. Leges burgerlijke stand en burgerzaken Leges zijn vergoedingen die gemeenten vragen als tegenprestatie voor het verlenen van diensten en het verrichten van handelingen of taken. De opbrengsten uit de heffing van leges worden gebruikt om de kwaliteit van de verrichte handelingen en taken te waarborgen en om de personeels-, huisvesting- en materieelkosten te dekken. De hoogte van de leges voor 2022 is terug te vinden in de tarieventabel behorend bij de legesverordening 2022. Het totaal van de ontvangen leges voor de burgerlijke stand (huwelijken en partnerschappen) en burgerzaken (paspoorten, rijbewijzen e.d.) is € 23.000 lager dan begroot.

Leges bouwvergunningen en welstand Net zoals de leges voor de burgerlijke stand en burgerzaken zijn bouwleges vergoedingen die gemeenten ontvangen. Ook deze opbrengsten worden gebruikt om de kwaliteit van de verrichte handelingen en taken te waarborgen en om de personeels-, huisvesting- en materieelkosten te dekken. Op 26 oktober 2022 nam de gemeenteraad een amendement (2022-80) aan over de leges voor bouwkosten in 2022. Volgens dit amendement worden de leges voor bouwkosten met terugwerkende kracht tot 1-1-2022 verlaagd. Momenteel vindt de uitvoering van deze motie plaats. Dit zal leiden tot een inschatting van de terugbetaling van reeds geheven leges in 2022. Kwijtschelding Gemeenten kunnen in Nederland zelf bepalen welke gemeentelijke belastingen onder het kwijtscheldingsbeleid vallen. Het kwijtscheldingsbeleid van de gemeente Terschelling kent de volgende uitgangspunten: • •

Het kwijtscheldingspercentage voor de inkomensnorm is vastgesteld op 100% van de bijstandsnorm; Kwijtschelding kan uitsluitend worden verleend voor: o OZB woningen (na afschaffing van het gebruikersdeel komt dit nog maar zelden voor) o Rioolheffing o Afvalstoffenheffing

Jaarstukken 2022

40

Sinds het jaar 2019 is het gemakkelijker geworden voor belastingplichtigen om kwijtschelding aan te vragen. Door de samenwerking met het Noordelijk Belastingkantoor kunnen belastingplichtigen digitaal hun kwijtschelding indienen. Het Noordelijk Belastingkantoor beoordeelt deze aanvraag en stuurt de uitkomst door naar de gemeente Terschelling. Wanneer het besluit tot kwijtschelding positief is, krijgt de belastingplichtige ook kwijtschelding voor de bovengenoemde belastingen van de gemeente Terschelling. In 2022 zijn er negen aanslagen in aanmerking gekomen voor automatische kwijtschelding. Via de reguliere weg zijn er in 2022 zijn 10 verzoeken ingediend tot kwijtschelding. Hiervan zijn drie verzoeken ingewilligd en zeven verzoeken afgewezen. In totaal werd er voor een bedrag van € 5.000 kwijtgescholden.

Jaarstukken 2022

41

Paragraaf 2 – Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Op grond van het BBV bevat de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een vaste set van financiële kengetallen. Deze kengetallen moeten inzichtelijk maken hoeveel (financiële) ruimte de gemeente heeft om extra structurele en incidentele lasten op te vangen. De financiële kengetallen kunnen door de gemeenteraad en externe toezichthouders betrokken worden bij de beoordeling en vergelijking van de financiële positie. Naast de vaste set van kengetallen bevat deze paragraaf ook inzicht in de mogelijke risico’s die de gemeente loopt, en de invloed van deze risico’s op de financiële positie. Om de risico’s te beperken, heeft de gemeente een beleid voor risicomanagement. Als beleidskaders voor dit risicomanagement gelden de financiële verordening (art. 212 Gemeentewet), de nota van reserves en voorzieningen en deze paragraaf die zowel in de begroting als in de jaarrekening is opgenomen. In dit onderdeel wordt ook de weerstandscapaciteit beschreven en de ratio weerstandsvermogen bepaald. Gekwantificeerde risico’s Een risico is een mogelijke gebeurtenis met een negatief (financieel) gevolg voor de organisatie. De risico’s relevant voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet anderszins zijn te ondervangen.

Reguliere risico’s - risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn - kunnen worden opgevangen door het afsluiten van verzekeringen of door het vormen van voorzieningen. Voorbeelden van risico’s die opgevangen worden door het weerstandsvermogen zijn ondernemersrisico’s (of bedrijfsrisico’s) en hangen vooral samen met grondexploitatie, gebiedsuitbreiding, publiek - private samenwerking (PPS), sociale structuur (bij neergaande conjunctuur), de algemene uitkering en open-einde regelingen. Op basis van de inventarisatie is een risicoprofiel opgesteld waarmee de per eind 2022 beschikbare buffers kunnen worden geconfronteerd. Met onderstaande lijst is geprobeerd het risicoprofiel voor de gemeente Terschelling in kaart te brengen. Voor de beoordeling van de kans dat een gebeurtenis zich voordoet, met de bijbehorende ‘gekwantificeerde kans’, hanteren we de volgende vijf klassen: Klassen risico's Klasse

Kans

Financiële impact

1

Zeer klein (0 - 20%)

5%

2

Klein (21 - 40%)

25%

3

Gemiddeld (41 - 60%)

50%

4

Groot (61 - 80%)

75%

5

Zeer groot (81 - 100%)

95%

Voorbeeld: Stel: de gemeente voert een onderhoudsproject uit van € 1 miljoen. Het financiële risico wordt bepaald op € 250.000 (het bedrag dat het budget kan worden overschreden). De kans dat dit risico zich voordoet wordt geschat op gemiddeld (klasse 3). De bijbehorende financiële impact bedraagt dan op grond van de bovenstaande tabel 50%. De benodigde incidentele weerstandscapaciteit voor dit project wordt dan berekend op € 125.000. Hieronder worden de bij ons bekende risico’s uitgewerkt en geven we een recapitulatie van het totaal.

Jaarstukken 2022

42

Voor de hierna geïnventariseerde en gekwantificeerde risico’s is een rapporteringsondergrens voor het maximale financiële risico gehanteerd van € 250.000 of lager indien er bijzondere omstandigheden zijn. Maximale financiële risico’s onder de € 250.000 worden in principe niet gepresenteerd. Kosten sociaal domein Een van de grootste risico’s voor onze gemeente zijn de kosten in het Sociaal Domein. Het open eind karakter van de zorg voor jeugd en Wmo speelt hier een grote rol in. Daarnaast worden deze kosten ook sterk beïnvloed door demografische factoren. Een stijging van het aantal ouderen in de gemeente kan hierdoor een stijgend effect hebben op de kosten van Wmo. Bij het onderdeel Jeugd spelen andere factoren. De informatiestroom op dit gebied is tot nu toe niet optimaal geweest, waardoor niet alle kosten tijdig inzichtelijk waren. Hierdoor kan het zijn dat de gemeente ieder jaar weer met andere kosten geconfronteerd wordt omdat de zorgbehoefte onder de jeugd niet duidelijk in beeld is. Wel zit hier een verbeterende lijn in en wordt verwacht dat hier steeds meer grip op komt. Tot eind 2019 had de gemeente Terschelling een reserve Sociaal Domein waaruit deze onvoorziene extra uitgaven gedekt konden worden.

Deze reserve is per ultimo 2019 gedaald naar 0 en eventuele onvoorziene uitgaven moeten nu worden gedekt vanuit de andere beschikbare buffers en dus vanuit het weerstandsvermogen. Campus (Maritiem Instituut) In 2017 heeft de gemeente de gebouwen van de voormalige campus teruggekocht voor een waarde van 2,9 miljoen euro. De verwachting is dat deze gebouwen, gezien de huidige marktomstandigheden, herontwikkeld kunnen worden waarbij de actuele boekwaarde kan worden terugverdiend. Hiermee wordt het bijbehorende risico ingeschat op zeer klein. Complex voormalige dancing Dellewal De huidige boekwaarde van deze grond is 2,2 miljoen euro. In het coalitieakkoord is opgenomen dat er een heroverweging moet plaatsvinden op de grondexploitatie Dellewal. Het college is zich bewust van risico’s en streeft erna de grondexploitatie tegen minimaal de boekwaarde te verkopen. Hiermee is rekening gehouden in het risicoprofiel. Gewaarborgde leningen De gemeente staat garant voor een aantal leningen, onder andere voor de leningen die door de woningcorporatie via het WSW (waarborgfonds sociale woningbouw) zijn aangetrokken en rechtstreekse leningen aan WoonFriesland. In totaal gaat het om een bedrag van 8.9 miljoen euro. De kans dat een beroep wordt gedaan op deze garantstellingen is zeer klein, maar in theorie wel aanwezig.

Onderhoud kapitaalgoederen Door het ontbreken van een vastgesteld beheerplan voor het groenonderhoud en een aflopend plan voor het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen kunnen de financiële risico’s die dit met zich meebrengt op dit moment niet goed worden ingeschat. Er is een voorziening onderhoud gebouwen opgenomen in de balans, maar er is niet direct bekend of deze voorziening toereikend is voor de toekomstige kosten. Daarnaast kunnen extreme weersomstandigheden zorgen voor een zwaardere belasting van de kapitaalgoederen. Dit geldt zeker op Terschelling. Hierdoor is er een risico op ongepland onderhoud. Verzekeringen tegen extreme weersomstandigheden zijn ook niet altijd mogelijk. Deze kosten

Jaarstukken 2022

43

worden bij calamiteiten voor een gedeelte gedekt uit de beschikbare voorzieningen, maar er blijft een kans dat deze niet toereikend zijn. Dit risico wordt echter geschat op klein. De consequenties van bestaande en nieuwe bestemmingsplannen Het opstellen van ruimtelijke plannen wordt steeds complexer door de nieuwe wet- en regelgeving. Ook in de komende jaren gaat er veel veranderen met de invoering van de nieuwe Omgevingswet. In het verleden is al gebleken dat Terschelling veel verschillende bestemmingsplannen kent met allemaal hun eigen karakter. Dit maakt het risico groter dat bij wijzigingen in bestemmingsplannen juridische procedures moeten worden gevolgd die vaak tijd- en geldrovend zijn. Dit risico wordt door ons vooralsnog ingeschat op klein. Terugloop toerisme De gemeente Terschelling is voor een groot deel van haar inkomsten afhankelijk van de toeristenbelasting. Mocht de aanloop van toeristen om welke reden dan ook plotseling teruglopen dan heeft dit grote gevolgen voor de financiële positie. Een dergelijke situatie deed zich voor in 2020, toen Nederland in een lockdown ging vanwege het coronavirus. Een gedeelte van de accommodaties moest sluiten en ook de veerdiensten voeren minder. Dit heeft ervoor gezorgd dat er minder toeristenbelasting binnen kwam.

In deze situatie werd er compensatie geboden vanuit het Rijk en blijkt de werkelijke financiële schade gelukkig mee te vallen. Ook in de toekomst is niet uit te sluiten dat het toerisme nog eens terugloopt door onverwachte gebeurtenissen, al achten wij de kans hierop klein en gaan wij ervan uit dat ook dan het Rijk ons dan financieel zal ondersteunen. Verstrekte geldleningen De gemeente Terschelling heeft een viertal leningen verstrekt. De verstrekte leningen brengen als risico met zich mee dat deze, door eventuele financiële problemen bij de lenende partij, niet volledig kunnen worden afgelost. De kans dat hier een beroep op wordt gedaan is zeer klein omdat de leningen worden gedekt door onderliggende hypothecaire rechten maar is wel aanwezig. Masterplan haven Op 23 september 2020 is het uitvoeringsplan Havenfront Terschelling vastgesteld door de gemeenteraad. Binnen het uitvoeringsplan zijn een aantal initiatieven en projecten gepland. De totale kosten van het plan worden inmiddels geraamd op € 15 miljoen. Deze kosten worden grotendeels gedekt door investeringen door de gemeente. Door zijn omvang brengt het project risico’s met zich mee. Deze risico’s liggen voornamelijk op het gebied van aanbesteding en uitvoering van de werkzaamheden. De kans dat deze zich voordoen wordt ingeschat op zeer klein door het voeren van een adequaat projectmanagement.

Niet-gekwantificeerde risico’s De niet-gekwantificeerde risico’s hebben eveneens een (negatief) effect op de bedrijfsvoering en/of de financiële positie van de gemeente Terschelling. Het effect hiervan is echter niet meetbaar te maken in euro’s. Hieronder is een aantal risico’s en onzekerheden benoemd, zowel eenmalig, structureel, groot, klein, etc. De volgorde van presentatie geeft geen indicatie van prioriteit of rangorde. Rijksbeleid Het beleid van het Rijk is van grote invloed op de gemeentelijke organisatie. Bezuinigingen, decentralisatie van taken, herijking van het gemeentefonds zijn actuele onderwerpen die tot onzekerheden in het (financieel) beleid leiden. Het beleid van het Rijk wordt nauwkeurig gevolgd door de organisatie, zodat er een goede inschatting gemaakt kan worden van eventuele gevolgen.

Jaarstukken 2022

44

Kosten juridische bijstand bij gegrond verklaarde bezwaren Burgers hebben de mogelijkheid om bij de indiening van bezwaarschriften tegelijk te verzoeken de kosten van juridische bijstand te vergoeden. De gemeente is verplicht deze kosten te vergoeden als een bezwaarschrift gegrond wordt verklaard en vaststaat dat het besluit waartegen de bezwaren zich richtten, onrechtmatig is genomen. Het is vooraf niet in te schatten hoeveel hiervan gebruik zal worden gemaakt. Automatisering/ICT Alle afdelingen binnen de gemeente Terschelling zijn voor een groot gedeelte afhankelijk van automatisering en ICT. In de toekomst zal dit alleen maar groeien. Daarom is het van belang dat systemen up-to-date blijven, adequaat beveiligd zijn en dat uitval opgevangen moet kunnen worden. De gemeente Terschelling heeft het beheer van onze ICT-omgeving ondergebracht bij het Shared Service Centrum Leeuwarden (SSC). De kwaliteitsafspraken en -eisen over onze ICT-omgeving zijn opgenomen in een jaarlijks af te sluiten servicelevel agreement (SLA) en onderliggende afspraken en overeenkomsten. De navolging van deze afspraken en overeenkomsten wordt gezamenlijk in Waddenverband gedaan, waardoor dit risico beperkt wordt. Algemene risico’s verbonden aan het subsidiëren van stichtingen en instellingen De gemeente Terschelling verstrekt jaarlijks vele subsidies. Deze variëren van enkele euro’s tot aan tonnen.

Met behulp van deze subsidies kunnen stichtingen en instellingen voorzieningen voor inwoners in stand houden. Veelal heeft de gemeente hierbij ook het belang dat deze voorzieningen van een bepaald niveau zijn. Naarmate de tijd verstrijkt zal het steeds moeilijker worden om deze voorzieningen met de beschikbare middelen goed op peil te houden. Ziekteverzuim Op 1 januari 2004 is de Wet verlenging loondoorbetalingverplichting bij ziekte (WVLBZ) in werking getreden. Als gevolg van deze wet is de loondoorbetalingperiode verlengd van één naar twee jaar. Het totale loon over deze periode mag niet meer bedragen dan 170% van het laatstverdiende loon. In de CAO gemeenten is bepaald dat een zieke medewerker gedurende de eerste zes maanden recht heeft op 100% doorbetaling. In de zevende tot en met de twaalfde maand 90% en in het tweede ziektejaar 75%. Na deze 24 maanden moet bij voortdurende arbeidsongeschiktheid tot aan het einde van het dienstverband 70% van het loon worden doorbetaald. De wachttijd voor een uitkering op grond van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) – voorheen WAO – is voor volledig arbeidsongeschikten verlengd naar twee jaar. Voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten, die op of na 1 juli 2007 ziek zijn geworden, geldt sinds 1 juli 2008 nog een ‘derde ziektejaar’.

Dit risico proberen wij als gemeente zoveel mogelijk te beperken door onder andere het stimuleren van een gezonde leefstijl en het aanbieden van preventief medisch onderzoek (periodiek). Om dit risico financieel op te kunnen vangen is er in de begroting een bedrag opgenomen voor de lasten voor eventuele vervanging bij ziekte maar in extreme situaties kunnen de werkelijke kosten de geraamde budgetten overstijgen. WW en bovenwettelijke WW Werkgevers in de sector Overheid en Onderwijs zijn verplicht eigenrisicodrager voor de Werkloosheidswet (WW). De gemeente is in geval van ontslag eigen risicodrager als het aankomt op WW en WW gerelateerde uitkeringen, ook wel bovenwettelijke en nawettelijke werkloosheidsuitkeringen genoemd. Ook is de gemeente eigenrisicodrager in geval van ziekte en reintegratie van medewerkers. In het bedrijfsleven, waar premie betaald wordt aan het UWV, vangt het UWV dergelijke lasten op. Bij de overheid factureert het UWV (of een andere uitvoerende instantie voor het bovenwettelijke deel bij ontslag) aan de werkgever de maandelijkse kosten van de uitkering van de werknemer. Voor een overheidswerkgever of onderwijsinstelling kunnen dus Jaarstukken 2022

45

aanzienlijke financiële kosten gepaard gaan met een ontslag- of ziektetraject dat recht geeft op een werkloosheids- of ziekte-uitkering. Verbonden partijen De gemeente Terschelling neemt deel in een aantal verbonden partijen (zie paragraaf 6). Deze partijen voeren veelal gemeentelijke taken uit in opdracht van de gemeente Terschelling. Deelname aan deze verbonden partijen brengt een aantal risico’s mee voor gemeenten. Voorbeelden van risico’s zijn: - Financiële tekorten bij verbonden partijen; - Taken, doelstellingen en prestaties worden niet gerealiseerd; - Er zijn onvoldoende sturingsmogelijkheden door de organisatievorm (verschil in inzicht door de verschillende deelnemers) Mochten deze risico’s zich voordoen dan worden deze in de paragraaf verbonden partijen benoemd en eventueel toegelicht. Duidelijke afspraken en frequente rapportering met en door de verbonden partijen kan bijdragen aan het verkleinen van dit risico. Benodigde weerstandscapaciteit In onderstaande tabel is de totale financiële impact van alle gekwantificeerde risico’s weergeven. Deze financiële impact ligt iets onder de door de raad eerder gestelde minimale weerstandscapaciteit zoals wij die al een aantal jaren hanteren. Benodigde weerstandscapaciteit Risico

Max financieel risico

Financiële impact

Kosten sociaal domein

€

250.000

Gemiddeld

€

125.000

Campus (Martiem Instituut)

€

2.900.000

Zeer klein

€

145.000

Complex voormalig dancing Dellewal

€

2.200.000

Zeer klein

€

110.000

Gewaarborgde leningen

€

9.800.000

Zeer klein

€

490.000

Onderhoud kapitaalgoederen

€

1.000.000

Klein

€

250.000

Bestemmingsplannen

€

500.000

Zeer klein

€

25.000

Terugloop toerisme

€

4.000.000

Klein

€

1.000.000

Verstrekte geldleningen

€

430.000

Zeer klein

€

22.000

Masterplan haven

€ 15.000.000

Zeer klein

€

750.000

Totaal

€ 36.080.000

n.v.t.

€

2.917.000

Kans

Wij verwachten dat de gestelde weerstandscapaciteit voldoende is om de hierboven geschetste risico’s te kunnen ondervangen als deze zich voordoen. Ratio weerstandsvermogen In de volgende tabel is te zien dat de ratio weerstandsvermogen uitstekend blijft. Ratio weerstandsvermogen Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2022

Beschikbare weerstandscapaciteit (totaal reserves)

9.997.000

10.748.017

Benodigde weerstandscapaciteit

3.446.000

3.550.000

Ratio weerstandsvermogen

2,90

3,03

Het waarderingscijfer voor een ratio hoger of gelijk aan 2,0 is A en betekent uitstekend. In onderstaande tabellen is de weerstandscapaciteit nader uitgewerkt.

Jaarstukken 2022

46

Weerstandscapaciteit in €

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2022

Algemene reserve

4.157.000

4.486.629

Minimaal benodigde weerstandscapaciteit

3.446.000

3.550.000

Saldo overschot

711.000

936.629

Uit de tabel valt af te lezen dat de gemeente Terschelling eind 2022 aan de door de raad geformuleerde weerstandsnorm voldoet. Wanneer de reserve recreatie wordt meegenomen in de berekening ziet het plaatje er echter als volgt uit: Weerstandcapaciteit inclusief reserve recreatie Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2022

Algemene reserve

4.157.000

4.486.629

Reserve recreatie

328.000

477.000

Minimaal benodigde weerstandscapaciteit

3.446.000

3.550.000

Saldo overschot

1.039.000

1.413.629

in €

Financiële kengetallen In onderstaande tabel zijn de financiële kengetallen samengevat weergegeven. De kengetallen in dit overzicht zijn beoordeeld aan de hand van de in het ‘’GTK 2020 Gemeenten’’ opgenomen signaleringswaarden. Hieronder zal de berekening en beoordeling per kengetal worden toegelicht. Overzicht kengetallen Jaarrekening 2021

Kengetal

Jaarstukken 2022

Begroting 2022

Jaarrekening 2022

Netto schuldquote

34%

60%

29%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen

37%

63%

32%

Solvabiliteitsratio

32%

32%

30%

Kengetal grondexploitatie

9%

10%

9%

Structurele exploitatieruimte

2%

1%

-1%

Belastingcapaciteit

94%

92%

85%

47

Netto schuldquote Netto schuldquote Hoe lager, hoe beter

Jaarrekening 2021

Begroting 2022

Jaarrekening 2022

10.372.000

10.440.000

Vaste schulden +

11.533.000

Netto vlottende schulden +

1.903.000

Overlopende passiva +

2.645.000

5.268.000

8.082.000

Financiële vaste activa -

846.000

862.000

820.000

Uitzettingen met looptijd korter dan 1 jaar -

2.608.000

1.793.000

Liquide middelen -

748.000

6.083.000

Overlopende activa -

2.846.000

Saldo =

9.033.000

14.778.000

8.264.000

Totaal baten /

26.593.000

24.806.000

28.814.000

Netto schuldquote per 31 december

34%

60%

29%

1.524.000

3.086.000

De netto schuldquote geeft aan of de gemeente investeringsruimte heeft of juist op zijn tellen moet passen. De signaleringswaarden vanuit het provinciaal toezicht zijn: • Schuldquote onder de 90%: Minst risicovol • Schuldquote tussen de 90% en 130%: Neutraal • Schuldquote boven de 130%: Meest risicovol De gemeente Terschelling heeft volgens deze cijfers dus ruim voldoende investeringsruimte. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Hoe lager, hoe beter

Jaarrekening 2021

Begroting 2022

Jaarrekening 2022

10.372.000

10.440.000

Vaste schulden

11.533.000

Netto vlottende schulden

1.903.000

Overlopende passiva

2.645.000

Financiële vaste activa Uitzettingen met looptijd korter dan 1 jaar

-

5.268.000 -

1.524.000 8.082.000 -

2.608.000

-

1.793.000

Liquide middelen

748.000

-

6.083.000

Overlopende activa

2.846.000

-

3.086.000

Saldo

9.879.000

15.640.000

9.084.000

Totaal baten

26.593.000

24.806.000

28.814.000

Netto schuldquote

37%

63%

32%

De genoemde criteria bij de netto schuldquote gelden ook voor dit kengetal.

Jaarstukken 2022

48

Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio Jaarrekening 2021

Hoe hoger, hoe beter

Begroting 2022

Jaarrekening 2022

Eigen vermogen

9.996.000

9.459.000

10.760.000

Totaal vermogen

31.039.000

29.720.000

35.469.000

32%

32%

30%

De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen: De signaleringswaarden vanuit het provinciaal toezicht zijn: • Solvabiliteitsratio van 50% en hoger: Minst risicovol • Solvabiliteitsratio tussen de 20% en 50%: Neutraal • Solvabiliteitsratio van kleiner dan 20%: Meest risicovol De solvabiliteitsratio van de gemeente Terschelling kan worden bestempeld als neutraal. Dit houdt in dat er risico’s aanwezig zijn. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat in het totale vermogen een tweetal complexen zijn opgenomen die het totale vermogen sterk beïnvloeden, te weten het complex Dellewal en het complex Oude campus. De totale boekwaarde van beide complexen is circa € 5,2 mln. Indien deze complexen worden verkocht, ontstaat een geheel ander beeld van de solvabiliteitsratio. Grondexploitaties De boekwaarde van de voorraden gronden moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Grondexploitatie Jaarrekening 2021

Hoe lager, hoe beter NIEG (Niet In Exploitatie Genomen gronden)

-

Begroting 2022

Jaarrekening 2022

-

-

In Exploitatie Genomen gronden

2.483.000

2.483.000

2.483.000

Totaal baten

26.593.000

24.806.000

28.814.000

9%

10%

9%

De signaleringswaarden vanuit het provinciaal toezicht zijn: • Grondexploitatie onder de 20%: Minst risicovol • Grondexploitatie tussen de 20% en 35%: Neutraal • Grondexploitatie boven de 35%: Meest risicovol Onder de signaleringswaarde vanuit provinciaal toezicht wordt de grondexploitatie als minst risicovol gezien ten opzichte van de totale baten. Aan grondexploitatie zitten risico’s verbonden die zijn opgenomen in de weerstandsvermogen en risicobeheer paragraaf.

Jaarstukken 2022

49

Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele vrije exploitatieruimte is. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid.

De gemeente Terschelling scoort met deze ratio in het jaar 2022 onvoldoende. Dit wil zeggen dat de structurele financiële positie op 31 december 2022 onvoldoende was. Het betreft hier echter een momentopname en deze heeft verder geen consequenties. Gemeentelijke belastingcapaciteit Belastingcapaciteit Jaarrekening 2021

Hoe lager, hoe beter

Begroting 2022

Jaarrekening 2022

OZB lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ waarde

343

370

372

Rioolheffing voor gezin

176

176

180

Afvalstoffenheffing voor gezin

211

216

215

Eventuele heffingskorting

-

-

-

Totale woonlasten vvoor gezin

730

762

767

Landelijk gem. woonlasten meerpersoons huishouden

773

831

904

94%

92%

85%

Dit kengetal laat de belastingdruk in de gemeente Terschelling ten opzichte van de landelijke belastingdruk zien. De signaleringswaarden vanuit het provinciaal toezicht zijn: • Belastingcapaciteit onder de 95%: Minst risicovol • Belastingcapaciteit tussen de 95% en 105%: Neutraal • Belastingcapaciteit boven de 105%: Meest risicovol De belastingcapaciteit van de gemeente Terschelling kan voor 2022 als neutraal worden weergeven.

Jaarstukken 2022

50

Paragraaf 3 – Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente Terschelling heeft de openbare ruimte en gebouwen in beheer en onderhoud. Voor veel activiteiten zijn kapitaalgoederen nodig, bijvoorbeeld openbare verlichting, straatmeubilair, openbaar groen, wegen, riolering, haven en gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan zijn mede bepalend voor het voorzieningenniveau. Openbaar groen Het onderhoud van de groenvoorziening is vastgelegd in een groenonderhoudsplan. De hoeveelheid groen per inwoner in beheer van de gemeente Terschelling bedraagt 43 m2 per inwoner. In september 2015 heeft de Raad het groenbeleidsplan vastgesteld. Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen de hoofdgroenstructuur, wijkgroenstructuur, buurtgroen en bijzondere objecten (de groene parels). Hieronder volgt een financieel overzicht van het saldo per kostenplaats van het taakveld openbaar groen: Financieel cockpit Taak veld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Begroting na wijziging

Werkelijke Baten

Werkelijke Lasten

Saldo

Afwijking

Eiland Griend

-2.000

-

-2.000

-2.000

-

Beheer en onderhoud openbaar groen

-140.000

-

-145.000

-145.000

-5.000

-142.000

-

-147.000

-147.000

-5.000

Beheer en onderhoud wegen De gemeente Terschelling bezit ongeveer 600.000 m² aan verhardingen. We zijn verplicht om deze verhardingen als een goed rentmeester te beheren. Het wegenbeheerplan voor de komende jaren is in 2020 geactualiseerd en in 2021 vastgesteld. De lasten zijn in de meerjarenbegroting opgenomen. In 2022 heeft er onderhoud plaatsgevonden aan diverse Terschellinger wegen. Korte opsomming van de werken: - Hoofdweg aanpassen kruisingen - Diverse klein straatwerk onderhoud - Diverse klein asfalt onderhoud Naast uitvoerende werkzaamheden is er druk gewerkt aan een aantal projecten in de voorbereidingsfase, onderzoeken en adviezen in 2022, namelijk: - Inspecteren van alle verhardingen met een verkeersfunctie in eigendom van de gemeente. - Het vullen van het wegen beheerprogramma Brutis (data base). - Voorbereiden analyseren van de inspecties (wegcategorisering) - Voorbereiden wegenbeheerplan en beleidsvoorstellen - Herstellen fietspad lang de passantenhaven - Voorbereiden herinrichting Zwarteweg/Groene strand, consensus over voorlopig ontwerp, uitvoering 2023. - Voorbereiding herinrichting Torenstraat + afkoppeling hemelwater. - Voorbereiding Buslus Midsland, bodemonderzoeken, stedelijk water en verhardingsadvies. In de begroting van 2022 is extra ruimte opgenomen voor het in kaart brengen van het noodzakelijke onderhoud aan polderwegen en paden.

Jaarstukken 2022

51

Daarnaast is aandacht besteed aan het opstarten van het onderzoek naar de overlast door verkeerstrillingen aan de hoofdweg in Lies. Met de direct aanwonenden is geïnventariseerd wat de omvang van de klachten ter plaatse is. Daarna is een onderzoekstraject uitgezet dat de basis zal zijn voor het projectvoorstel. Hieronder volgt een overzicht van de realisatie op het product verkeer en vervoer: Financieel cockpit Begroting na wijziging

Taak veld 2.1 Verk eer en vervoer

Werkelijke Baten

Werkelijke Lasten

Saldo

Afwijking

Onderhoud Bermen

-44.000

-

-14.000

-14.000

30.000

Beheer onderhoud wegen/straten/pleinen

-715.000

469.000

-1.118.000

-649.000

66.000

Straatreiniging

-68.000

31.000

-104.000

-73.000

-5.000

Gladheidsbestrijding

-7.000

-2.000

-2.000

5.000

Openbare verlichting

-70.000

-

-73.000

-73.000

-3.000

-904.000

500.000

-1.311.000

-811.000

93.000

In 2022 heeft een onttrekking uit de voorziening plaatsgevonden, omdat er onderhoud is uitgevoerd aan de wegen. De opbouw van de voorziening ziet er nu als volgt uit: Onderhoudsvoorziening wegen en paden in € Stand per 1 januari 2022

442.000

Vermeerderingen: Dotatie op basis van het beheersplan

465.000

Subtotaal

907.000

Verminderingen: Onttrekking in verband met uitgevoerd onderhoud

-468.000

Stand per 31 december 2022

439.000

Riolering De gemeente draagt zorg voor de inzameling en transport van stedelijk afvalwater, het opvangen van hemelwater en het voorkomen van overlast van grondwater als de burger het zelf niet kan. Deze zorgplicht is afkomstig uit diverse wetten en zijn vertaald naar concrete maatregelen in het verbreed gemeentelijke rioleringsplan (vGRP). In augustus 2019 is het rioleringsbeheerplan 2019 – 2023 opgesteld waarin de gemeente invulling geeft aan deze zorgplicht. In 2022 zijn er diverse werken met betrekking tot riolering gedaan, namelijk: - Herberekening kostendekking vGRP, starten voorbereiding nieuwe vGRP 2024-2029 - Inspectie en reiniging van het rioleringsstelsel in West-Terschelling. - Inventarisatie rioolstelsel West-Terschelling op onvolkomenheden. - Capaciteit berekening West-Terschelling o.a. voor werkzaamheden HFT - Onderzoeken Torenstraat in combinatie met herberekening riolering, infiltratiemogelijkheid. - Voorbereidende werkzaamheden Torenstraat, afkoppeling hemelwater - Voorbereidende werkzaamheden Zwarteweg, Groene Strand - Onderzoeken Groenstrand, Zwarteweg, herberekening riolering, wenselijkheid infiltratiemogelijkheid. Diverse herstelwerkzaamheden - Rioolinspectie diverse plekken t.b.v. werkzaamheden wegen - Beheerprogramma Brutis, verbetering database gegevens - Oplossen rioolverstoppingen, constateren foutieve aansluitingen of lozingen. Jaarstukken 2022

52

Daarnaast is het planmatig reinigen van onze stelsels opgestart op basis van evaluatie van de inspectie en constateringen uit dagelijks werk. Voor de aansturing van het rioolsysteem (telemetrie) wordt GSM 2 gebruikt, vanwege uitfasering is een inventarisatie gemaakt ter vervanging door GSM 4 of beter alternatief. Hieronder volgt een overzicht van de realisatie op het product riolering: Financieel cockpit Begroting na wijziging

Taak veld 7.2 Riolering

Werkelijke Baten

Werkelijke Lasten

Saldo

Afwijking

Beheer en onderhoud riolering

-783.500

77.000

-827.000

-750.000

33.500

Heffing rioolbelasting

860.000

868.000

-

868.000

8.000

76.500

945.000

-827.000

118.000

41.500

Voor het product riolering is ook een onderhoudsvoorziening beschikbaar. Hieronder volgt een overzicht van de stand van deze voorziening per 31-12-2022. Onderhoudsvoorziening riolering in € Stand per 1 januari 2022

992.000

Vermeerderingen: Saldo product riolering (excl. BTW)

-72.000

Stand per 31 december 2022

920.000

Gebouwen Het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen is gebaseerd op het MJOP (meerjarenonderhoudsplan). Het meerjarenonderhoudsplan is opgenomen in het gebouwenbeheerplan 2016 – 2020 en de voorziening is aangepast bij de vaststelling van het beleid ‘Toekomstbestendig vastgoed’ in 2017. Er wordt gewerkt met een 25-jaars gemiddelde van het uit te voeren onderhoud voor de gebouwen die behoren tot de basisvoorziening. In 2022 is een start gemaakt met de actualisatie van het MJOP. In 2022 is in en aan de gemeentelijke gebouwen regulier onderhoud uitgevoerd en zijn op basis van klachten diverse storingen opgelost. Een groot deel van deze klachten is opgepakt door de eigen uitvoerende dienst. Daarnaast zijn er periodieke inspecties en onderhoud aan gebouwen en installaties uitgevoerd op basis van lopende onderhoudscontracten. In het kader van de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed zijn het gemeentehuis en de Driemaster voorzien van nieuwe zonnepanelen, met een verwachte grote CO2-reductie als resultaat. Daarnaast is de planvorming voor het groot onderhoud aan de voormalig reddingsbootschuur en de strandvonderijschuur en de gemeentewerf opgestart. De woning aan de Schoolstraat is dit jaar vrijgekomen, er is noodzakelijke groot onderhoud aan de dakconstructie, elektra en installaties uitgevoerd. De woning is daarmee weer volledig bewoonbaar.

Het gebouw op palen is na leegstand weer bedrijfsklaar gemaakt en in gebruik gegeven bij Woon Friesland/NHL.

Jaarstukken 2022

53

Daarnaast is in 2022 waar mogelijk het gemeentelijk vastgoed ter beschikking gesteld aan Oekraïense vluchtelingen. Daarvoor zijn diverse locaties met spoed aangepast en gebruiksklaar gemaakt. Effectief waren alle bruikbare gemeentelijke panden eind 2022 in gebruik genomen. Hieronder volgt een overzicht van de onderhoudsvoorziening gebouwen: Onderhoudsvoorziening gemeentelijke gebouwen in € Stand per 1 januari 2022

639.000

Vermeerderingen: Dotatie op basis van het beheerplan

230.000

Subtotaal

869.000

Verminderingen: Onttrekking in verband met uitgevoerd onderhoud

-176.000

Stand per 31 december 2022

693.000

Haven Op 1 januari 2006 is de haven in eigendom en beheer overgenomen van het Rijk. De overdrachten van het Rijk naar de gemeente zijn begin 2020 definitief geregeld. Per 1 mei 2022 is de projectorganisatie met de werknaam Schylgerhaven van start gegaan. In een aparte projectorganisatie onder aansturing van een projectboard is het project opnieuw een impuls gegeven. Uitgangspunt is het Kaderplan Havenfront Terschelling zoals dat in december 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld. Tot de realisatie van alle plannen genoemd in het uitvoeringsprogramma Havenfront Terschelling wordt de exploitatie van de haven op de huidige manier voortgezet. Hieronder volgt een financieel overzicht van de exploitatie van de haven: Financieel cockpit Taak veld 2.4 Economische havens en waterwegen Beheer binnenhavens Waterwegen

Begroting na wijziging

Werkelijke Baten

Werkelijke Lasten

Saldo

-920.000

237.000

-1.072.000

-835.000

85.000

Afwijking

-35.000

8.000

-29.000

-21.000

14.000

-955.000

245.000

-1.101.000

-856.000

99.000

In 2022 was er een exploitatietekort van € 475.000 op de haven. Dit bedrag wordt (deels) gedekt door een onttrekking uit de reserve havenbedrijf. Het verloop van de Reserve havenbedrijf was in 2022 als volgt: Reserve havenbedrijf in € Stand per 1 januari 2022

4.098.000

Vermeerderingen: Jaarlijkse dotatie Subtotaal

334.000 4.432.000

Verminderingen: Dekking exploitatie havenbedrijf

-475.000

Stand per 31 december 2022

3.957.000

Jaarstukken 2022

54

Naast de onttrekking van € 475.000 uit de reserve, is er ook een jaarlijkse dotatie geweest aan deze reserve, de ‘’rentetoevoeging’’. De jaarlijkse dotatie voor 2022 is € 334.000. Dit heeft tot gevolg dat de reserve havenbedrijf per saldo in omvang is gedaald.

Jaarstukken 2022

55

Paragraaf 4 – Financiering Inleiding Financiering betreft de wijze waarop de gemeente benodigde geldmiddelen aantrekt en (tijdelijke) overtollige geldmiddelen belegt. Treasury is het proces dat er op is gericht de financiering- en het kasstroommanagement (cashflow) te optimaliseren en te waarborgen dat voldaan wordt aan de verplichtingen richting schuldeisers. De uitvoering van Treasury vindt inmiddels plaats conform het door de raad vastgestelde Treasurystatuut van 26 oktober 2022 (geldig vanaf moment van publicatie, te weten 5 december 2022). Deze financieringsparagraaf is samen met het Treasurystatuut een belangrijk instrument voor het transparant maken en daarmee voor het sturen en beheersen van de financieringsfunctie. Wet FIDO De Wet FIDO (Financiering Decentrale Overheden) geeft verplichte richtlijnen voor de bewaking en beheersing van renterisico’s: • Kasgeldlimiet: hoeveel geld mag de gemeente lenen voor een periode van maximaal één jaar; • Renterisiconorm: hoeveel geld mag de gemeente maximaal lenen voor een periode langer dan één jaar; • Schatkistbankieren: het verplicht onderbrengen van overtollige geldmiddelen bij het Rijk; • Financieringspositie. Onder renterisico wordt verstaan de mate waarin het saldo van rentelasten en -baten verandert door wijzigingen in het rentepercentage voor zowel de korte als voor de lange financiering.

Het is de bedoeling grote fluctuaties in de rentelasten, die mogelijk consequenties hebben voor de financiële positie, te vermijden. Kasgeldlimiet Juist voor korte financiering (tijdelijke liquiditeitstekorten voor lopende uitgaven opvangen) geldt dat het renterisico aanzienlijk kan zijn. Fluctuaties in de korte rente hebben direct een relatief grote impact op de rentelasten. Door middel van de kasgeldlimiet wordt een grens gesteld aan de mogelijkheid om lopende uitgaven kort te financieren, en daarmee wordt dan het risico beperkt. De kasgeldlimiet wordt bepaald op basis van een door het Rijk vastgesteld percentage (8,5%) van het begrotingstotaal. Kasgeldlimiet en opgenomen kasgeld In €

2021

2022

Kasgeldlimiet (8,5% van begrotingstotaal)

2.203.540

2.144.635

Opgenomen kasgeld

1.000.000

1.500.000

Ruimte onder de kasgeldlimiet

1.203.540

644.635

Renterisiconorm Lange financiering vormt een integraal onderdeel van het lange termijn investeringsbeleid. Renterisico’s zijn van tevoren in te schatten en daarmee goed beheersbaar. Dit kan worden bereikt door informatie over rente en leningen actueel en transparant te krijgen. Verder is het van groot belang om een spreiding van looptijden in de lening portefeuille te realiseren. Het renterisico uit hoofde van renteherzieningen en herfinancieringen van leningen wordt dan in voldoende mate beperkt. Het volgende overzicht geeft inzicht in de samenstelling, grootte en rentegevoeligheid van de opgenomen geldleningen.

Jaarstukken 2022

56

Leningportefeuille 2022 in €

2022 Stand per 1 januari

11.533.000

Reguliere aflossingen

-1.093.000

Nieuwe leningen: Reguliere opname

-

Wegens rente aanpassingen

-

Wegens herfinanciering

-

Stand per 31 december

10.440.000

Rentelast

-114.649

Gemiddelde rentevoet

1,04%

De lening portefeuille bestaat uit verschillende leningen die allen een verschillende rentevaste periode hebben. In het volgende overzicht worden de risico’s van renteherzieningen en herfinanciering van leningen afgezet tegen de risiconorm van de vaste schuld. Het renterisico op de vaste schuld mag de renterisiconorm in beginsel niet overschrijden. Door het Rijk is een renterisiconorm van 20% (van het begrotingstotaal) vastgesteld. Dat wil zeggen dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Het uitgangspunt van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op langlopende schulden. Hoe meer de looptijd van schuld gespreid wordt, hoe minder gevoelig de begroting wordt voor renteschokken bij herfinanciering. Uit het onderstaande overzicht blijkt dat de gemeente Terschelling ruim binnen de renterisiconorm blijft. Renterisiconorm in €

2022 1. Begrotingstotaal (incl. mutaties reserves)

25.231.000

2. Wettelijk percentage

20%

3. Renterisiconorm (1 x 2)

5.046.200

4. Renteherziening

-

5. Aflossing

-1.093.000

6. Renterisico (4 + 5)

-1.093.000

7. Ruimte vs. Norm (3 - 6)

6.139.200

Schatkistbankieren In 2014 is het verplichte schatkistbankieren ingevoerd voor decentrale overheden. Schatkistbankieren houdt in dat tegoeden (liquide middelen) worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Over deze tegoeden wordt een rente vergoed die gelijk is aan de rentes die de Nederlandse Staat betaalt op leningen die ze op de markt aangaat. Het drempelbedrag voor schatkistbankieren bedraagt 2,0% van het begrotingstotaal ad. 24,37 miljoen euro: ongeveer 0,5 miljoen euro. Omdat het minimale drempelbedrag € 1.000.000 bedraagt, geldt dit als grens voor onze gemeente. Deelname aan schatkistbankieren draagt bij aan een lagere EMU-schuld van de collectieve sector (Rijk en decentrale overheden samen). Schatkistbankieren vermindert de externe financieringsbehoefte van het Rijk. Dit vertaalt zich in een lagere staatsschuld. Eind 2022 bedragen onze liquide middelen in totaal € 6.083.000, dit betekent dat we het drempelbedrag overschrijden. De toename van de liquide middelen wordt veroorzaakt door de storting van de door het rijk ontvangen gelden (€ 4,9 miljoen) voor de realisatie van 200 woningen op

Jaarstukken 2022

57

de Waddeneilanden. Terschelling is voor deze gelden penvoerder, omdat het Rijk de gelden niet kon storten aan de GR de Waddeneilanden. De regelementen van het schatkistbankieren geeft aan dat gelden die van derden zijn niet hoeven te worden meegenomen in de berekening van de toegestane tegoeden. De overige overschrijding van de tegoeden was van korte duur, waardoor ultimo 2022 geen bedrag in schatkistbankieren is uitgezet. Financieringspositie Bij de berekening van de financieringspositie wordt de boekwaarde van de vaste activa en voorraad gronden afgezet tegen de beschikbare financieringsmiddelen (reserves, voorzieningen en langlopende leningen). Bij een financieringsoverschot zet de gemeente middelen weg. Bij een financieringstekort heeft de gemeente onvoldoende eigen financieringsmiddelen waardoor de gemeente geld moet aantrekken bij de Bank Nederlandse Gemeenten. In de begroting 2022 werd hiervoor een rentepercentage gehanteerd van 0%, maar inmiddels is de rente op de kapitaalmarkt behoorlijk opgelopen, onder andere als gevolg van de oorlog in Oekraïne. In onderstaande tabel wordt het jaarlijks financieringstekort of -overschot berekend. Financieringspositie 2022 In €

31-12-2022

1-1-2022

Lopende en voorgenomen investeringen

18.250.000

18.554.000

Bouwgronden en panden in exploitatie

5.437.000

5.347.000

Totale boekwaarde

23.687.000

23.901.000

Stand van de reserves

9.458.000

9.997.000

Saldo jaarrekening

1.302.000

481.000

Stand van de voorzieningen

4.663.000

4.961.000

Stand lang vreemd vermogen

10.440.000

11.533.000

Totaal vermogen

25.863.000

26.972.000

Financieringsoverschot (+) of -tekort (-)

2.176.000

3.071.000

Te financieren

Financieringsmiddelen

Jaarstukken 2022

58

Paragraaf 5 – Bedrijfsvoering Organisatieontwikkeling Hoewel het coronavirus inmiddels naar de achtergrond verdwenen is, heeft het veel invloed gehad op onze organisatie. We hebben onze dienstverlening moeten aanpassen, zodat deze door kon gaan zoals inwoners en ondernemers van ons gewend zijn. De maatregelen zijn inmiddels allemaal afgeschaft: inwoners kunnen zich weer zonder afspraak melden bij de publieksbalie en de bezoeken bij lokale ondernemers vinden weer plaats. Intern heeft het coronavirus ervoor gezorgd dat het hybride werken nog normaler is geworden. Flexibiliteit, goed ingerichte werkplekken en systemen zorgen er niet alleen voor dat collega’s comfortabel kunnen werken, maar ook dat de positie van gemeente Terschelling op de arbeidsmarkt versterkt wordt. In de gesprekkencyclus maken leidinggevenden en medewerkers duidelijke resultaatafspraken. Dit creëert een solide basis voor medewerkers om werk en privé goed te kunnen combineren. Daarbij heeft de organisatie goed inzicht in de in te zetten uren, de planningen van medewerkers en de gemaakte resultaatafspraken. Publieksdienstverlening We bereiden ons voor op alle ontwikkelingen die de komende jaren plaatsvinden op het gebied van dienstverlening. We haalden informatie op bij inwoners, ondernemers, collegeleden en medewerkers.

Aan de hand daarvan ontwikkelden we een ‘kompas’: vijf stappen die we nemen voor een toekomstbestendige dienstverlening. Het volledige onderzoeksrapport is aangeboden aan de raad (ingekomen stukken Raad 22 april jl. nr. 2022/ 40- A.17. Onderzoek publieke dienstverlening Terschelling – iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl). Een aantal acties uit dit onderzoek is inmiddels al uitgevoerd. Eén van de uitkomsten van het onderzoek was dat het gemeentehuis meer een plek voor inwoners en ondernemers moet worden. Daarom werken we samen met Terschellinger ondernemers aan een nieuwe inrichting van het gemeentehuis. Het doel is om de uitkomsten eind 2023 door te voeren. Een andere actie waarmee we aan de slag zijn gegaan is het digitale zaaksysteem Mozard. We werkten van een systeem waarin we alleen registreerden, toe naar een volwaardig zaaksysteem. Daartoe werd elke collega (opnieuw) getraind en maakten we duidelijke afspraken, bijvoorbeeld over de afhandelingstermijn en de termijn waarbinnen aanvragers geïnformeerd worden over hun zaak. Communicatiebeleid Het coronavirus heeft ervoor gezorgd dat collega’s elkaar lange tijd niet in het echt konden ontmoeten. Communicatie vond plaats via e-mail en digitale overleggen via Teams. Inmiddels kunnen we daar een nieuw ‘social intranet’ aan toevoegen.

Waar eerder intranet vooral een kwestie van zenden was, is het nu een plek geworden waar collega’s informatie over projecten kunnen vinden en met elkaar in gesprek kunnen gaan. Ook extern is er ingezet op verbetering van communicatie tussen inwoners en de gemeente. Een nieuwe website zorgt ervoor dat inwoners informatie gemakkelijker en sneller kunnen vinden. De website past zich aan op datgene waar inwoners het meest vaak naar zoeken. Ook is er extra aandacht besteed aan de leesbaarheid van de teksten. Via social media (Facebook, Twitter en inmiddels ook LinkedIn) gaan we in gesprek met inwoners. We communiceren proactief, met behulp van een communicatiekalender.

Jaarstukken 2022

59

Onderstaande overzicht laat de huidige stand van zaken van de volgers op onze social media accounts zien. Social mediakanaal LinkedIn Facebook Twitter

Aantal volgers 1.127 volgers 2.000 volgers 4.196 volgers

Arbeidsmarktcommunicatie Begin 2022 stonden bijna 30 vacatures open. Het afgelopen jaar is het merendeel van vacatures vervuld. In 2022 is de krapte op de arbeidsmarkt flink toegenomen. De gemeente Terschelling is klein en moet concurreren met een aanbod van veel hogere salarissen en arbeidsvoorwaarden bij andere gemeenten en commerciële partijen. De huisvestingsmogelijkheden op Terschelling zijn beperkt en kostbaar en reistijd is belastend. Dit alles stelt de organisatie voor uitdagingen, want wervingsprocedures moeten vaker opgestart en in concurrentie met andere werkgevers. Sinds eind 2022 zetten we in op arbeidsmarktcommunicatie. Het doel is om te triggeren om bij Terschelling te komen werken, en de weerstanden weg te nemen. Dit doen we aan de hand van echte verhalen, die verteld worden door collega’s. Zie: https://www.terschelling.nl/werkenbij

De eerste resultaten van de arbeidsmarktcampagne lijken hun vruchten af te werpen. In vergelijking met de jaren ervoor, komen er meerdere sollicitanten op een vacature. Daarnaast zijn op de social media de resultaten goed te zien. Zo heeft het bericht waarin onze duurzaamheidscollega vertelt over haar werk, op LinkedIn in totaal bijna 10.000 unieke impressies (weergaven op een tijdlijn). Ook is te zien dat er 438 ‘kliks’ zijn geweest op de link: dit zijn kliks van mensen die op de link geklikt hebben om het verhaal op de website te lezen. Personeelsbeleid We blijven focussen op ‘prettig werken’. Eén van de acties is het opnieuw starten van de opleiding ‘Wondere Wereld’. Binnen deze opleiding leren collega’s alles over werken bij een overheid: van theorie over het bestuursorgaan tot het opstellen van een beleidsstuk. De cursus is inmiddels een vast onderdeel van de onboarding van nieuwe collega’s. Eind 2021 startten we met een pilot voor een online trainingsplatform. Alle medewerkers hebben toegang tot dit platform en kunnen trainingen volgen. Om aandacht voor de trainingen -van een cursus Excel, tot aan het leren van een vreemde taal- te krijgen, riepen we collega’s via verschillende manieren op om zich aan te melden. Met resultaat: we hebben de pilot inmiddels een vervolg gegeven.

Jaarstukken 2022

60

Om personeel aan ons te blijven binden, is het belangrijk om een goede werkgever te zijn. In 2022 startten we met de doorontwikkeling van het onboarding beleid. We zetten onder andere in op het bieden van loopbaanmogelijkheden binnen de organisatie. Dit gebeurt onder andere met ‘Talent Centraal’ en de doorontwikkeling van ‘high potentials’ voor functies die (mogelijk) beschikbaar komen. Als het niet mogelijk is om via de normale route iemand aan te nemen, dan zoeken we een oplossing in het inhuren van personeel van derden. Personeel van derden kan worden ingehuurd voor nog niet ingevulde vacatures, ter vervanging van langdurig zieken of vanuit het oogpunt van strategische organisatieontwikkeling. De inhuur gebeurt via de regels van de gedane Europese aanbesteding. Informatiseringsbeleid Een grote stap in de digitale systemen was afgelopen jaar het breder digitaal beschikbaar maken van het Shared Service Centrum in Leeuwarden. Hierdoor zijn nu ook de buitendienst van team Techniek, het havenkantoor en museum ’t Behouden Huys aangesloten op deze voorziening, zodat zij gebruik kunnen maken van het netwerk. Het ICT-netwerk is zo ingericht dat iedereen zowel thuis als op het gemeentehuis volledig ondersteund kan werken. Financieel beleid In 2022 hielden we de P&C cyclus tegen het licht en voerden we een modernisatieslag door.

We namen afscheid van het bestaande boekhoudpakket en gingen over naar een P&C oplossing. Samen met de auditcommissie maken we financiële stukken steeds beter leesbaar en inzichtelijk. We intensiveerden de verbijzonderde interne controle. Interne aanbevelingen volgen we op en verbeteringen voeren we door. De herijking van het gemeentefonds pakte voor gemeente Terschelling voordelig uit. De meicirculaire liet een stijging van de algemene uitkering zien tot en met 2026. De september circulaire bevestigde deze. Juridisch (kwaliteits)beleid De invoering van de plicht tot actieve openbaarmaking van overheidsinformatie op basis van de Wet open overheid is voortvarend door de organisatie opgepakt. Over deze plicht tot actieve openbaarmaking van overheidsinformatie is elders in de jaarrekening meer informatie vermeld. De informele aanpak bij bezwaarzaken wordt actief opgepakt: dat wil zeggen dat wordt onderzocht of partijen er onderling uit kunnen komen zodat de zaak niet voor de commissie hoeft te komen. In 2022 zijn 46 bezwaarschriften ingekomen. In 20 zaken van de 46 heeft de commissie in 2022 advies kunnen uitbrengen en is een besluit op bezwaar genomen. Tegen een besluit op bezwaar kan beroep bij de rechtbank worden ingesteld. Er is in 5 zaken in 2022 beroep ingesteld tegen gemeentelijke besluiten. Die moeten nog door de rechtbank worden behandeld.

Kwaliteitsbeleid Rondom de persoonsgegevens en de reisdocumenten zijn strenge (wettelijke) veiligheidsregels. Jaarlijks toetst het ministerie van Buitenlandse Zaken hoe het staat met het veiligheidsbeleid en de processen van de reisdocumenten, de registratie van persoonsgegevens en de kwaliteit van de persoonsregistratie. Door rapportages op te maken kan een evaluatie binnen de gemeente plaatsvinden. Door constante aandacht, training en soms extra (externe) inzet kan de kwaliteit voldoende blijven en aan wettelijke verplichten worden voldaan. Het ministerie evalueert de kwaliteit van de reisdocumenten en de persoonsregistratie met vragenlijsten. De antwoorden geven als resultaat een score weer in de landelijke kwaliteitsmonitor. Mocht het resultaat geen 100% score zijn, dan komen er aanbevelingen die we opvolgen.