4.c. jaarrekening incl sisa en excl accountantsverklaring

Leges algemeen Leges Leges is een vergoeding die de gemeente vraagt voor het verlenen van individuele diensten en het verrichten van handelingen of taken. Leges is verschuldigd bij het aanvragen van deze diensten. Leges wordt bijvoorbeeld geheven voor het aanvragen van een paspoort of rijbewijs, het voltrekken van een huwelijk en het aanvragen van een uittreksel uit de gemeentelijke basisregistratie. Gemeenten mogen geen winst maken op de diensten die zij leveren, de totale opbrengsten mogen niet hoger zijn dan de totale kosten. Leges wordt ook geheven voor het aanvragen van een omgevingsvergunning voor (ver-) bouw van objecten en percelen.

Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing De inzameling, afvoering en verwerking van huishoudelijk afval is een gemeentelijke taak. Sinds 2012 zijn deze taken ondergebracht bij Omrin; dit is een samenwerkingsverband tussen alle gemeenten in Friesland op het gebied van afvalinzameling. De heffing afvalstoffenheffing van alle huishoudens bekostigt deze deelname in de samenwerking. Omrin heeft in de algemene ledenvergadering in 2022 aangegeven dat de energieopbrengsten van Omrin zijn gestegen als gevolg van de stijging van de energieprijzen. Omrin levert immers verbrandingswarmte aan het energienet vanuit haar verbrandingsoven. Het totaalbedrag aan energieopbrengsten in 2023 zal aanzienlijk hoger zijn waardoor het mogelijk is een éénmalige korting te geven van € 10,- per geleverde ton huishoudelijk restafval. De raad heeft besloten om het tarief voor afvalstoffenheffing niet te laten stijgen met de inflatiecorrectie voor 2023, maar gelijk te houden aan het tarief van 2022, namelijk € 215,62 per huishouden. Hiermee komt dit éénmalige voordeel ten gunste van de belastingbetalende huishoudens. De afvalstoffenheffing is een kostendekkende heffing. De opbrengsten van de heffing mogen de kosten van de inzameling niet overschrijden. In de onderstaande tabel is de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing getoond.

84

Jaarrekening 2023

Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing in € Begroot 2023 Lasten taakveld 7.3 Afvalinzameling Afvalverwerking Milieustraat overslagstation Baten taakveld 7.3 Afvalverwerking huuropbrengsten Saldo exploitatielasten taakveld 7.3 Afval Toerekening overhead BTW Saldo exploitatielkasten taakveld 7.3 incl. overhead Opbrengst heffingen

werkelijk 2023

verschil

-490.000 -355.000 -120.000 -3.000

-543.000 -266.000 -187.000 -

53.000 -89.000 67.000 -3.000

70.000 12.000 -886.000

64.000 13.000 -919.000

6.000 -1.000 33.000

-19.000 -905.000

-12.000 -196.000 -1.127.000

7.000 196.000 222.000

894.000

897.000

-3.000

Saldo afval

-11.000

-230.000

219.000

Dekkingspercentage

99%

80%

Het dekkingspercentage van 80% geeft aan dat de kosten voor 80% worden gedekt door de ontvangen heffingen. In de begroting van 2023 is geen rekening gehouden met de toerekening van BTW aan de werkelijke kosten. Voor het volledige overzicht is dit in de jaarrekening van 2023 wel meegenomen.

Havengelden Havengelden De gemeente berekent havengelden van de schepen die aanleggen in de gemeente haven en daar 1 of meer dagen verblijven. Deze inkomsten worden gebruikt om de kwaliteit van de verrichte handelingen en taken te waarborgen en om de personeels-, huisvesting- en materieel kosten te dekken van de haven. De opbrengst van het havengeld mag maximaal 100% van de gemaakte kosten bedragen. In het tarief havengeld wordt onderscheid gemaakt tussen de verschillende soorten schepen: passagiersschip, pleziervaart, visserij- en vrachtschip. De inkomsten havengeld in 2023 ligt € 23.000 onder het begrote bedrag voor 2023. De sector van de zeilende passagiersschepen (de "bruine vloot") heeft fors te lijden gehad onder de Corona crisis en de beperkende maatregelen. Niet alle schepen zijn meer in de vaart gekomen nadat de maatregelen

85

Jaarrekening 2023 waren beëindigd. Het grootste aandeel (ongeveer 50%) in de inkomsten van het havengeld wordt door de zeilende passagiersschepen (de "bruine vloot") opgebracht.

Grafrechten Grafrechten Grafrechten zijn een kostendekkende heffing. Deze worden geheven van degene die een graf in gebruik hebben van de gemeente. De opbrengsten van de grafrechten worden gebruikt voor het onderhouden van de gemeentelijke begraafplaatsen.

Precariobelasting Precariobelasting Precariobelasting is een vergoeding voor het plaatsen van voorwerpen op of boven voor openbare dienst bestemde gemeentegrond. Dit is bijvoorbeeld een terras, een uitstalling, opslag van materialen etc. De gemeente laat 3 x per jaar een inventarisatie ronde uitvoeren door een extern controle bureau van alle precario uitingen. Op basis van deze metingen wordt de heffing bepaald op het gemiddelde oppervlakte wat in gebruik is. Precariobelasting is een heffing ten gunste van de algemene middelen van de gemeente. Precariobelasting kan pas achteraf, na het einde van het jaar worden opgelegd, omdat dan pas duidelijk hoe lang en hoeveel oppervlakte in gebruik is genomen. In 2023 is de aanslag precario over 2022 opgelegd, dit gebeurt al jaren achteraf. De inkomsten in 2022 komen nagenoeg overeen met het begrote bedrag. In 2022 is bij de aanslagoplegging nog rekening gehouden met de beperkende maatregelen als gevolg van de corona maatregelen gedurende de eerste maanden van 2022. In 2023 is hiervan geen sprake meer. Deze heffing over 2023 wordt opgelegd in 2024.

86

Jaarrekening 2023

Lokale belastingdruk De gemiddelde woonlasten voor een huishouden bestaan uit: onroerende zaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolbelasting. In de onderstaande tabel staat de lastendruk over de afgelopen twee jaren weergegeven. Door de stijgende WOZ-waarden voor woningen daalde het tarief onroerende zaakbelasting, waardoor men in 2022 gemiddeld een lager bedrag aan onroerende zaakbelasting betaalde dan in 2023. Omdat zowel het tarief voor de afvalstoffenheffing als de rioolbelasting gelijk bleef, daalde de lastendruk in 2023. Gemiddelde woonlasten 2023 2022 in € gemiddelde WOZ-waarde *) 448.000 392.000 ozb last bij gemiddelde WOZ362 372 waarde afvalstoffenheffing 180 180 rioolbelasting 215 215 Gemiddelde woonlasten 757 767 *) de gemiddelde WOZ-waarde in de berekening van het COELO is € 496.000. Dit gemiddelde is gebaseerd op de WOZ waarden van alle woningen, inclusief de recreatiewoningen. De waarde in dit segment is de afgelopen jaren explosief gestegen. Dit heeft invloed op de gemiddelde WOZ-waarde. Om een beeld te krijgen van de ontwikkeling van de lokale lastendruk voor onze inwoners, zijn we voor deze berekening uitgegaan van de WOZ-waarde van de permanente woningen en de daarbij behorende OZB last. Het centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheden (COELO) stelt jaarlijks een atlas van lokale lasten op.

Hiermee kunnen we gemeenten in de provincie Friesland met elkaar vergelijken. Hieruit blijkt dat gemeente Terschelling op de derde plaats staat van gemeenten met de laagste lokale lastendruk, van in totaal 18 gemeenten in deze benchmark. De gemiddelde woonlasten in de provincie zijn € 868. Landelijk is dit € 944.

87

Jaarrekening 2023

Uitvoering Wet WOZ De uitvoering van de wet WOZ omvat een groot aantal taken en verantwoordelijkheden voor een gemeente, zoals: •

het bijhouden van een actuele administratie van alle onroerende zaken binnen de gemeente; • het analyseren van de koop- en huurmarkt voor onroerende zaken binnen de gemeente; • het taxeren van alle onroerende zaken; • het beschikken van de WOZ-waarden; • het behandelen van bezwaren en beroepen tegen de WOZ-waarde; • correcte aansluiting en levering van gegevens aan de Landelijke Voorziening WOZ; • het leveren van de WOZ-waarden aan de afnemers van deze gegevens, zoals de Belastingdienst en het Waterschap. De Waarderingskamer (een onderdeel van het ministerie van Financiën) ziet toe op een correcte uitvoering van alle taken. Er vinden jaarlijks meerdere inventarisaties en evaluaties plaats. In deze onderzoeken beoordeelt de Waarderingskamer de voortgang en de kwaliteit van de taken binnen de wet WOZ. De gedetailleerde beoordelingsrapporten van de Waarderingskamer zijn terug te vinden op www.waarderingskamer.nl. De conclusie van de beoordelingen van de Waarderingskamer luidt dat de gehele uitvoering van de Wet WOZ in gemeente Terschelling goed verloopt. Het algemeen oordeel wordt als "goed" (4 sterren van het maximum 5) omschreven. In 2023 is het aantal ingediende bezwaren, zowel landelijk als in deze gemeente, fors gestegen.

Dit wordt op Terschelling deels veroorzaakt door de sterk gestegen WOZ-waarden van (recreatie)woningen en door de commerciële bezwaarbureaus die massaal bezwaar indienen bij gemeenten. In 2023 zijn er 366 (ten opzichte van 235 in 2022) bezwaarschriften ingediend, waarvan 30% door de zogenaamde no-cure no-pay bureaus. Bij een gegrond bezwaar via deze bureaus is de gemeente verplicht een proceskostenvergoeding te betalen. Er zijn 255 (70%) bezwaren ongegrond verklaard en 111 (30%) bezwaren gegrond verklaard. Ondanks dat er slechts 12 bezwaren van de no-cure nopay bureaus gegrond zijn verklaard, kost dit ongeveer € 8.000 aan proceskostenvergoeding.

88

Jaarrekening 2023

Kwijtscheldingsbeleid Het kwijtschelden van gemeentelijke belastingen aan belastingplichtigen die hiervoor in aanmerking komen, is wettelijk geregeld. Gemeenten kunnen wel zelf bepalen welke gemeentelijke belastingen onder het kwijtscheldingsbeleid vallen en welk percentage van de bijstandsuitkering voor de beoordeling wordt gebruikt. Gemeente Terschelling gebruikt de meest gunstige norm voor aanvragers. Kwijtschelding kan verleend worden voor afvalstoffenheffing, rioolbelasting en onroerende zaakbelasting. Het kwijtscheldingsbeleid kent de volgende uitgangspunten: •

Het kwijtscheldingspercentage voor de inkomensnorm is vastgesteld op 100% van de bijstandsnorm; • Bij aanvragen van pensioengerechtigde hanteren we de netto AOW-norm. Sinds 2019 hebben we een samenwerking met het Noordelijk Belastingkantoor op het gebied van kwijtschelding. Deze instantie voert ook de waterschapsheffingen voor Wetterskip Fryslân uit. Belastingplichtigen kunnen digitaal kwijtschelding aanvragen. Beoordeling van het kwijtscheldingsverzoek geldt voor zowel de waterschapsheffingen als de gemeentelijke heffingen. Een aantal belastingplichtigen (10) hoeft niet meer jaarlijks opnieuw een verzoek in te dienen. Zij krijgen automatische kwijtschelding, indien de omstandigheden gelijk zijn gebleven. In 2023 zijn er 15 kwijtscheldingsverzoeken gedaan, waarvan er 9 zijn toegewezen.

89

Jaarrekening 2023

4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Op grond van het BBV bevat de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een vaste set van financiële kengetallen. Deze kengetallen maken inzichtelijk hoeveel (financiële) ruimte de gemeente heeft om extra structurele en incidentele lasten op te vangen. De financiële kengetallen kunnen door de gemeenteraad en externe toezichthouders worden betrokken bij de beoordeling en vergelijking van de financiële positie. Naast de vaste set van kengetallen bevat deze paragraaf ook inzicht in de mogelijke risico’s die de gemeente loopt en de invloed van deze risico’s op de financiële positie. Om de risico’s te beperken, heeft de gemeente een beleid voor risicomanagement. Als beleidskaders voor dit risicomanagement gelden de financiële verordening (art. 212 Gemeentewet), de nota van reserves en voorzieningen en deze paragraaf, die zowel in de begroting als in de jaarrekening is opgenomen. In dit onderdeel staat ook de weerstandscapaciteit en de ratio weerstandsvermogen beschreven.

90

Jaarrekening 2023

Gekwantificeerde risico's Een risico is een mogelijke gebeurtenis met een negatief (financieel) gevolg voor de organisatie. De risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen, zijn risico’s die niet op een andere manier te ondervangen zijn. Reguliere risico’s - risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn - kunnen we opvangen door het afsluiten van verzekeringen of het vormen van voorzieningen. Voorbeelden van risico’s die door het weerstandsvermogen worden opgevangen, zijn ondernemersrisico’s of bedrijfsrisico’s. Deze hangen vooral samen met grondexploitatie, gebiedsuitbreiding, publiek - private samenwerking (PPS), sociale structuur (bij neergaande conjunctuur), de algemene uitkering en open-einde regelingen. Op basis van de inventarisatie hebben we een risicoprofiel opgesteld waarmee de per eind 2022 beschikbare buffers kunnen worden geconfronteerd. Met onderstaande lijst is het risicoprofiel voor de gemeente Terschelling in kaart gebracht. Voor de beoordeling van de kans dat een gebeurtenis zich voordoet, met de bijbehorende ‘gekwantificeerde kans’, hanteren we de volgende vijf klassen: Klassen risico's Klasse 1 2 3 4 5

Kans Zeer klein (0 - 20%) Klein (21 - 40%) Gemiddeld (41 - 60%) Groot (61 - 80%) Zeer groot (81 - 100%)

Financiële impact 5% 25% 50% 75% 95%

Voorbeeld Stel: de gemeente voert een onderhoudsproject uit van € 1.000.000. Het financiële risico wordt bepaald op € 250.000 (het bedrag dat het budget kan worden overschreden). De kans dat dit risico zich voordoet wordt geschat op gemiddeld (klasse 3). De bijbehorende financiële impact bedraagt dan op grond van de bovenstaande tabel 50%. De benodigde incidentele weerstandscapaciteit voor dit project wordt dan berekend op € 125.000. Hieronder staan de bij ons bekende risico’s uitgewerkt en geven we een overzicht van het totaal. Voor de hierna geïnventariseerde en gekwantificeerde risico’s hanteren we een rapporteringsondergrens voor het maximale financiële risico van € 250.000 of lager indien er bijzondere omstandigheden zijn. Maximale financiële risico’s onder de € 250.000 worden in principe niet meegenomen.

Kosten sociaal domein Een van de grootste risico’s voor onze gemeente zijn de kosten in het Sociaal Domein. Het open eind karakter van de zorg voor jeugd en Wmo speelt hier een grote rol in. Daarnaast worden deze kosten sterk beïnvloed door demografische factoren. Zo kan een stijging van het aantal ouderen in de gemeente zorgen voor stijgende kosten. Bij het onderdeel Jeugd spelen andere factoren. De informatiestroom op dit gebied is tot nu toe niet optimaal geweest, waardoor de zorgbehoefte en de kosten niet tijdig inzichtelijk waren. Hierdoor

91

Jaarrekening 2023 kan het zijn dat de gemeente ieder jaar weer met andere kosten geconfronteerd wordt. Wel zit hier een verbeterende lijn in en verwachten we dat hier steeds meer grip op komt. Tot eind 2019 had de gemeente Terschelling een reserve Sociaal Domein waaruit onvoorziene extra uitgaven gedekt konden worden. Deze reserve is per ultimo 2019 gedaald naar 0. Eventuele onvoorziene uitgaven moeten nu worden gedekt vanuit de andere beschikbare buffers, en dus vanuit het weerstandsvermogen. Campus (Maritiem Instituut) In 2017 heeft de gemeente de gebouwen van de voormalige campus teruggekocht voor een waarde van 2,9 miljoen euro. De verwachting is dat deze gebouwen, gezien de huidige marktomstandigheden, herontwikkeld kunnen worden. Zo kan de actuele boekwaarde worden terugverdiend. Hiermee wordt het bijbehorende risico ingeschat op zeer klein. Complex voormalige dancing Dellewal De huidige boekwaarde van deze grond is 2,2 miljoen euro. In het coalitieakkoord is opgenomen dat er een heroverweging moet plaatsvinden op de grondexploitatie Dellewal. Het college is zich bewust van risico’s en streeft ernaar de grondexploitatie tegen minimaal de boekwaarde te verkopen. Hiermee is rekening gehouden in het risicoprofiel.

Gewaarborgde leningen De gemeente staat garant voor een aantal leningen, waaronder de leningen die door de woningcorporatie via het WSW (waarborgfonds sociale woningbouw) zijn aangetrokken en rechtstreekse leningen aan WoonFriesland. In totaal gaat het om een bedrag van 8,9 miljoen euro. De kans dat een beroep wordt gedaan op deze garantstellingen is zeer klein, maar in theorie wel aanwezig. Onderhoud kapitaalgoederen Door het ontbreken van een vastgesteld beheerplan voor het groenonderhoud en een aflopend plan voor het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen kunnen de financiële risico’s hiervoor op dit moment niet goed worden ingeschat. We hebben een voorziening onderhoud gebouwen opgenomen in de balans, maar het is niet bekend of deze voorziening toereikend is voor de toekomstige kosten. Daarnaast kunnen extreme weersomstandigheden zorgen voor een zwaardere belasting van de kapitaalgoederen. Dit geldt zeker op Terschelling. Hierdoor is er een risico op ongepland onderhoud. Verzekeringen tegen extreme weersomstandigheden zijn niet altijd mogelijk. Deze kosten worden bij calamiteiten voor een gedeelte gedekt uit de beschikbare voorzieningen. Er blijft een kans bestaan dat deze niet toereikend zijn, maar dit risico schatten we op klein.

Consequenties van bestaande en nieuwe bestemmingsplannen Door de nieuwe wet- en regelgeving zoals de Omgevingswet wordt het opstellen van ruimtelijke plannen steeds complexer. In het verleden is al gebleken dat Terschelling veel verschillende bestemmingsplannen kent met allemaal hun eigen karakter. Dit maakt het risico groter dat bij wijzigingen in bestemmingsplannen juridische procedures moeten worden gevolgd die vaak tijd- en geldrovend zijn. Dit risico wordt door ons vooralsnog ingeschat op klein. Terugloop toerisme

92

Jaarrekening 2023 De gemeente is voor een groot deel van haar inkomsten afhankelijk van de toeristenbelasting. Mocht de aanloop van toeristen om welke reden dan ook plotseling teruglopen, dan heeft dit grote gevolgen voor de financiële positie. Een dergelijke situatie deed zich voor in 2020, toen Nederland in een lockdown ging vanwege het coronavirus. Een gedeelte van de accommodaties moest sluiten en ook de veerdiensten voeren minder. Dit zorgde ervoor dat er minder toeristenbelasting binnenkwam. In deze situatie werd er compensatie geboden vanuit het Rijk, waardoor de werkelijke financiële schade gelukkig meeviel. Ook in de toekomst is niet uit te sluiten dat het toerisme nog eens terugloopt door onverwachte gebeurtenissen, al achten wij de kans hierop klein en gaan we ervan uit dat het Rijk ons dan ook financieel zal ondersteunen. Verstrekte geldleningen De gemeente heeft een viertal leningen verstrekt. Het risico bestaat dat deze leningen door eventuele financiële problemen bij de lenende partij niet volledig kunnen worden afgelost. De kans dat hier een beroep op wordt gedaan is, omdat de leningen worden gedekt door onderliggende hypothecaire rechten, zeer klein, maar wel aanwezig. Masterplan haven Op 23 september 2020 is het uitvoeringsplan Havenfront Terschelling vastgesteld door de gemeenteraad.

Binnen het uitvoeringsplan zijn een aantal initiatieven en projecten gepland. De totale kosten van het plan worden inmiddels geraamd op € 15 miljoen. Deze kosten worden grotendeels gedekt door investeringen door de gemeente. Door zijn omvang brengt het project risico’s met zich mee. Deze risico’s liggen voornamelijk op het gebied van aanbesteding en uitvoering van de werkzaamheden. De kans dat deze zich voordoen wordt ingeschat op zeer klein door het voeren van een adequaat projectmanagement.

93

Jaarrekening 2023

Niet-gekwantificeerde risico's De niet-gekwantificeerde risico’s hebben eveneens een (negatief) effect op de bedrijfsvoering en/of de financiële positie van gemeente Terschelling. Het effect hiervan is echter niet meetbaar te maken in euro’s. Hieronder hebben we een aantal risico’s en onzekerheden benoemd - klein of groot en zowel eenmalig als structureel. De volgorde geeft geen indicatie van prioriteit of rangorde. Rijksbeleid Het beleid van het Rijk is van grote invloed op de gemeentelijke organisatie. Bezuinigingen, decentralisatie van taken, herijking van het gemeentefonds zijn actuele onderwerpen die tot onzekerheden in het (financieel) beleid leiden. Het beleid van het Rijk wordt door ons nauwkeurig gevolgd, zodat er een goede inschatting kan worden gemaakt van eventuele gevolgen. Kosten juridische bijstand bij gegrond verklaarde bezwaren Burgers hebben de mogelijkheid om bij de indiening van bezwaarschriften tegelijk te verzoeken de kosten van juridische bijstand te vergoeden. De gemeente is verplicht om deze kosten te vergoeden als een bezwaarschrift gegrond wordt verklaard en vaststaat dat het besluit waartegen de bezwaren zich richtten, onrechtmatig is genomen. Het is vooraf niet in te schatten hoeveel hiervan gebruik zal worden gemaakt. Automatisering/ICT Alle afdelingen binnen gemeente Terschelling zijn voor een groot gedeelte afhankelijk van automatisering en ICT.

In de toekomst zal de afhankelijkheid alleen maar groeien. Daarom is het van belang dat onze systemen up-to-date blijven, adequaat beveiligd zijn en dat uitval opgevangen kan worden. De gemeente heeft het beheer van de ICT-omgeving ondergebracht bij het Shared Service Centrum Leeuwarden (SSC). De kwaliteitsafspraken en -eisen over onze ICT-omgeving zijn opgenomen in een jaarlijks af te sluiten servicelevel agreement (SLA) en onderliggende afspraken en overeenkomsten. De navolging van deze afspraken en overeenkomsten wordt gezamenlijk in Waddenverband gedaan, waardoor dit risico beperkt wordt. Algemene risico’s verbonden aan het subsidiëren van stichtingen en instellingen De gemeente verstrekt jaarlijks vele subsidies. Deze variëren van enkele euro’s tot tonnen. Met behulp van deze subsidies kunnen stichtingen en instellingen voorzieningen voor inwoners in stand houden. Vaak heeft de gemeente hierbij ook het belang dat deze voorzieningen van een bepaald niveau zijn. Naarmate de tijd verstrijkt, zal het steeds moeilijker worden om deze voorzieningen met de beschikbare middelen goed op peil te houden. Ziekteverzuim Op 1 januari 2004 is de Wet verlenging loondoorbetalingverplichting bij ziekte (WVLBZ) in werking getreden. Als gevolg van deze wet is de loondoorbetalingperiode verlengd van één naar twee jaar.

Het totale loon over deze periode mag niet meer bedragen dan 170% van het laatstverdiende loon. In de CAO gemeenten is bepaald dat een zieke medewerker gedurende de eerste zes maanden recht heeft op 100% doorbetaling, in de zevende tot en met de twaalfde maand 90% en in het tweede ziektejaar 75%. Na deze 24 maanden moet bij voortdurende arbeidsongeschiktheid tot aan het einde van het dienstverband 70% van het loon worden doorbetaald. De wachttijd voor een uitkering op grond van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) – voorheen WAO – is voor volledig

94

Jaarrekening 2023 arbeidsongeschikten verlengd naar twee jaar. Voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten, die op of na 1 juli 2007 ziek zijn geworden, geldt sinds 1 juli 2008 nog een ‘derde ziektejaar’. Dit risico proberen wij als gemeente zoveel mogelijk te beperken door onder andere het stimuleren van een gezonde leefstijl en het aanbieden van (periodiek) preventief medisch onderzoek. Om dit risico financieel op te kunnen vangen, is er in de begroting een bedrag opgenomen voor de lasten voor eventuele vervanging bij ziekte. In extreme situaties kunnen de werkelijke kosten de geraamde budgetten overstijgen. WW en bovenwettelijke WW Werkgevers in de sector Overheid en Onderwijs zijn verplicht eigenrisicodrager voor de Werkloosheidswet (WW). De gemeente is in geval van ontslag eigen risicodrager als het aankomt op WW en WW gerelateerde uitkeringen, ook wel bovenwettelijke en nawettelijke werkloosheidsuitkeringen genoemd. Ook is de gemeente eigenrisicodrager in geval van ziekte en reintegratie van medewerkers. In het bedrijfsleven, waar premie betaald wordt aan het UWV, vangt het UWV dergelijke lasten op. Bij de overheid factureert het UWV (of een andere uitvoerende instantie voor het bovenwettelijke deel bij ontslag) aan de werkgever de maandelijkse kosten van de uitkering van de werknemer.

Voor een overheidswerkgever of onderwijsinstelling kunnen dus aanzienlijke financiële kosten gepaard gaan met een ontslag- of ziektetraject dat recht geeft op een werkloosheids- of ziekte-uitkering. Verbonden partijen Gemeente Terschelling neemt deel in een aantal verbonden partijen (zie paragraaf 6). Deze partijen voeren veelal gemeentelijke taken uit in opdracht van de gemeente. De samenwerking brengt een aantal risico’s mee voor gemeenten. Voorbeelden van risico’s zijn: • • •

Financiële tekorten bij verbonden partijen; Taken, doelstellingen en prestaties worden niet gerealiseerd; Er zijn onvoldoende sturingsmogelijkheden door de organisatievorm (verschil in inzicht door de verschillende deelnemers). Mochten deze risico’s zich voordoen, dan worden de in deze paragraaf verbonden partijen benoemd en eventueel toegelicht. Duidelijke afspraken en frequente rapportering met en door de verbonden partijen kan bijdragen aan het verkleinen van dit risico.

95

Jaarrekening 2023

Weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen Benodigde weerstandscapaciteit In onderstaande tabel is de totale financiële impact van alle gekwantificeerde risico’s weergeven. Deze financiële impact ligt iets onder de door de raad eerder gestelde minimale weerstandscapaciteit, zoals we die al een aantal jaren hanteren. Benodigde weerstandscapaciteit Risico Kosten sociaal domein Campus (Martiem Instituut) Complex voormalig dancing Dellewal Gewaarborgde leningen Onderhoud kapitaalgoederen Bestemmingsplannen Terugloop toerisme Versterkte geldleningen Masterplan haven Totaal

Max financieel risico € 250.000 € 2.900.000

Kans Gemiddeld Zeer klein

Financiële impact € 125.000 € 145.000

€ 2.200.000

Zeer klein

€ 110.000

€ 5.300.000

Zeer klein

€ 265.000

€ 1.000.000

Klein

€ 250.000

€ 500.000 € 4.300.000 € 430.000

Klein Klein Zeer klein

€ 125.000 € 1.075.000 € 22.000

€ 15.000.000 € 31.880.000

Zeer klein n.v.t.

€ 750.000 € 2.867.000

We verwachten dat de gestelde weerstandscapaciteit voldoende is om de hierboven geschetste risico’s te kunnen ondervangen als deze zich voordoen. Ratio weerstandsvermogen In de volgende tabel is te zien dat de ratio weerstandsvermogen uitstekend blijft. Ratio weerstandsvermogen 2022 Beschikbare weerstandscapaciteit (totale reserve) Benodigde weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen

2023 € 10.760.000

€ 11.369.000

€ 3.550.000

€ 3.603.000

3,03

3,16

Het waarderingscijfer voor een ratio hoger of gelijk aan 2,0 is A en betekent uitstekend. In onderstaande tabellen is de weerstandscapaciteit nader uitgewerkt. Weerstandscapaciteit 2022 Algemene reserve

96

2023 € 4.489.000

€ 3.541.000

Jaarrekening 2023 Weerstandscapaciteit Minimaal benodigde weerstandscapaciteit Saldo overschot/tekort

€ 3.550.000

€ 3.603.000

€ 939.000

- € 62.000

Uit de tabel is af te lezen dat de gemeente eind 2022 aan de door de raad geformuleerde weerstandsnorm voldoet. Wanneer de reserve recreatie wordt meegenomen in de berekening, ziet het plaatje er echter als volgt uit: Weerstandscapaciteit inclusief reserve recreatie 2022 Algemene reserve Reserve recreatie Minimaal benodigde weerstandscapaciteit Saldo overschot

2023 € 4.489.000 € 477.000 € 3.550.000

€ 3.541.000 € 426.000 € 3.603.000

€ 1.416.000

€ 364.000

97

Jaarrekening 2023

Financiële kengetallen Financiële kengetallen In onderstaande tabel staan de financiële kengetallen weergegeven. De kengetallen in dit overzicht zijn beoordeeld aan de hand van de in het ‘’GTK 2020 Gemeenten’’ opgenomen signaleringswaarden. Hieronder lichten we de berekening en beoordeling per kengetal toe. Overzicht kengetallen Kengetal

Jaarrekening 2022

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsratio Kengetal grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Begroting 2023

Jaarrekening 2023

29% 32%

42% 44%

21% 24%

30% 9%

31% 9%

32% 7%

-1%

-7%

3%

85%

87%

80%

Netto schuldquote Netto schuldquote 2022

Begroting 2023

Hoe lager, hoe beter Vaste schulden Netto vlottende schulden Overlopende passiva Financiële vaste activa Uitzettingen met looptijd korter dan 1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Saldo =

98

2023

10.440.000 1.524.000

9.170.000 -

9.356.000 1.485.000

8.082.000 - 820.000 - 1.793.000

3.738.000 - 826.000 -

8.856.000 - 790.000 - 2.459.000

- 6.083.000 - 3.086.000 8.264.000

12.082.000

- 6.382.000 - 3.572.000 6.494.000

Totaal baten /

28.814.000

28.632.000

30.219.000

Netto schuldquote per 31 december

29%

42%

21%

Jaarrekening 2023 De netto schuldquote geeft aan of we investeringsruimte hebben of juist niet. De signaleringswaarden vanuit het provinciaal toezicht zijn: • Schuldquote onder de 90%: Minst risicovol • Schuldquote tussen de 90% en 130%: Neutraal • Schuldquote boven de 130%: Meest risicovol Gemeente Terschelling heeft volgens deze cijfers dus ruim voldoende investeringsruimte. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Hoe lager, hoe beter Vaste schulden Netto vlottende schulden Overlopende passiva Financiële vaste activa Uitzettingen met looptijd korter dan 1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Saldo

Jaarrekening 2022

Begroting 2023

Jaarrekening 2023

10.440.000 1.524.000

9.170.000 -

9.356.000 1.485.000

8.082.000 - 1.793.000

3.738.000 - 405.000 -

8.856.000 - 2.459.000

- 6.083.000 - 3.086.000 9.084.000

12.503.000

- 6.382.000 - 3.572.000 7.284.000

Totaal baten

28.814.000

28.632.000

30.219.000

Netto schuldquote

32%

44%

24%

De genoemde criteria bij de netto schuldquote gelden ook voor dit kengetal.

Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio Hoe hoger, hoe beter Eigen vermogen Totaal vermogen

Jaarrekening 2022

Begroting 2023

Jaarrekening 2023

10.760.000 35.469.000

7.923.000 25.523.000

11.369.000 35.892.000

30%

31%

32%

De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De signaleringswaarden vanuit het provinciaal toezicht zijn: 99

Jaarrekening 2023 • Solvabiliteitsratio van 50% en hoger: Minst risicovol • Solvabiliteitsratio tussen de 20% en 50%: Neutraal • Solvabiliteitsratio van kleiner dan 20%: Meest risicovol De solvabiliteitsratio van gemeente Terschelling kan worden bestempeld als neutraal. Dit houdt in dat er risico’s aanwezig zijn.

Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden gronden moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Grondexploitatie Hoe lager, hoe beter NIEG (Niet In Exploitatie Genomen gronden) In Exploitatie Genomen gronden Totaal baten

Jaarrekening 2022

Begroting 2023

Jaarrekening 2023

-

-

-

2.483.000

2.483.000

2.217.000

28.814.000

27.882.000

29.715.000

9%

9%

7%

De signaleringswaarden vanuit het provinciaal toezicht zijn: • Grondexploitatie onder de 20%: Minst risicovol • Grondexploitatie tussen de 20% en 35%: Neutraal • Grondexploitatie boven de 35%: Meest risicovol Onder de signaleringswaarde vanuit provinciaal toezicht wordt de grondexploitatie als minst risicovol gezien ten opzichte van de totale baten. Aan grondexploitatie zitten risico’s verbonden die zijn opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheer.

Structurele exploitatieruime Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele vrije exploitatieruimte is. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen en of er nog ruimte is voor nieuw beleid. Structurele exploitatieruimte Hoe hoger, hoe beter

100

Jaarrekening 2022

Begroting 2023

Jaarrekening 2023