4.c. jaarrekening incl sisa en excl accountantsverklaring
Tekst van het document
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2023
Inhoudsopgave Homepage ............................................................................................................................................... 5 1. Hoofdlijnen.......................................................................................................................................... 6 1.1 Bestuurlijke hoofdlijnen ................................................................................................................ 8 1.2 Financiële hoofdlijnen ................................................................................................................. 10 Mutaties in de reserves................................................................................................................. 14 Begrotingsrechtmatigheid ............................................................................................................ 17 Incidentele baten en lasten .......................................................................................................... 18 2. Programma's ..................................................................................................................................... 21 2.0 Bestuur en Ondersteuning ..........................................................................................................
22 Financiën ....................................................................................................................................... 23 2.1 Veiligheid..................................................................................................................................... 26 Financiën ....................................................................................................................................... 28 2.2 Verkeer, vervoer en waterstaat .................................................................................................. 30 Financiën ....................................................................................................................................... 31 2.3 Economie .................................................................................................................................... 33 Financiën ....................................................................................................................................... 34 2.4 Onderwijs .................................................................................................................................... 35 Financiën .......................................................................................................................................
37 2.5 Sport, cultuur en recreatie .......................................................................................................... 39 Financiën ....................................................................................................................................... 41 2.6 Sociaal Domein............................................................................................................................ 43 Financiën ....................................................................................................................................... 45 2.7 Volksgezondheid en milieu ......................................................................................................... 48 Financiën ....................................................................................................................................... 50 2.8Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing.......................................................................... 52 Financiën ....................................................................................................................................... 54 3. Balans ................................................................................................................................................
56 3.0 Waarderingsgrondslagen ............................................................................................................ 57 3.1 Vaste activa ................................................................................................................................. 60 3.2 Vlottende activa .......................................................................................................................... 63 3.3 Vaste passiva ............................................................................................................................... 66 3.4 Vlottende passiva ........................................................................................................................ 73 3.5 Baten en lasten ........................................................................................................................... 76 4. Paragrafen ......................................................................................................................................... 79 4.1 Lokale heffingen .......................................................................................................................... 80
2
Jaarrekening 2023 Toelichting per belastingsoort ...................................................................................................... 82 Lokale belastingdruk ..................................................................................................................... 87 Uitvoering Wet WOZ ..................................................................................................................... 88 Kwijtscheldingsbeleid.................................................................................................................... 89 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................ 90 Gekwantificeerde risico's .............................................................................................................. 91 Niet-gekwantificeerde risico's....................................................................................................... 94 Weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen .......................................................................... 96 Financiële kengetallen .................................................................................................................. 98 4.3 Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................................
102 Openbaar groen .......................................................................................................................... 103 Beheer en onderhoud wegen ..................................................................................................... 104 Riolering ...................................................................................................................................... 105 Gebouwen ................................................................................................................................... 106 Haven .......................................................................................................................................... 107 4.4 Financiering ............................................................................................................................... 108 Wet FIDO & Kasgeldlimiet........................................................................................................... 109 Renterisiconorm & leningportefeuille ........................................................................................ 110 Schatkistbankieren ......................................................................................................................
111 Financieringspositie .................................................................................................................... 112 4.5 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 113 4.6 Verbonden partijen ................................................................................................................... 117 Dienst (SozaWe) Fryslân ............................................................................................................. 119 Centrumregeling Sociaal Domein Friesland (SDF) ...................................................................... 120 Fryske Ufjieringstsjinst Miljeu & Omjouwing (FUMO) ................................................................ 121 Veiligheidsregio Fryslân .............................................................................................................. 122 De Waddeneilanden ................................................................................................................... 123 Welstandszorg Hûs en Hiem ....................................................................................................... 124 Afvalsturing Friesland & Fryslân Miljeu Noardwest....................................................................
125 Kredietbank Nederland ............................................................................................................... 126 N.V. Bank Nederlandse Gemeenten ........................................................................................... 127 Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) ........................................................................ 128 Vereniging van Friese Gemeenten .............................................................................................. 129 Coöperatie Openbare Verlichting en Energie Fryslân................................................................. 130 Stichting Passantenhaven Terschelling ....................................................................................... 131 Stichting beheer Schoolgebouwen ............................................................................................. 132 4.7 Grondbeleid .............................................................................................................................. 133 4.8 Openbaarheidsparagraaf Jaarrekening 2023............................................................................ 135
3
Jaarrekening 2023 4.9 Personele lasten ........................................................................................................................ 137 5. Controleverklaring van de accountant............................................................................................ 139 6. Bijlagen ............................................................................................................................................ 140 6.1 Staat van reserves en voorzieningen ........................................................................................ 142 6.2 Staat van langlopende leningen ................................................................................................ 148 6.3 Staat van gewaarborgde leningen ............................................................................................ 149 6.4 Opbrengst en verdeling toeristenbelasting .............................................................................. 152 6.5 Verantwoording budget cofinanciering 2023 ........................................................................... 154 6.6 Begrippenlijst jaarrekening 2023 .............................................................................................. 156 6.7 SiSa ............................................................................................................................................
158
4
Jaarrekening 2023
Homepage
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 gemeente Terschelling Via de tegels hieronder navigeer je door de documenten. Zo vind je makkelijker wat je zoekt: •
Onder Hoofdlijnen vind je de inleiding en een overzicht van de belangrijkste financiële resultaten. • Onder Jaarrekening vind je de programmarekening, de paragrafen en de balans. • De pijlen rechtsboven, naast de paginanummering, gebruik je om door de pagina's te bladeren. • Ben je op zoek naar specifieke informatie? Gebruik dan de zoekfunctie rechtsboven. Onderaan deze pagina kun je de Jaarstukken downloaden (in pdf-formaat).
Behandeling in de raad van de gemeente Terschelling Agenda Terschelling - Gemeenteraad woensdag 19 juni 2024 19:30 - 23:00 - iBabs Publieksportaal (bestuurlijkeinformatie.nl) Op 19 juni 2024 worden de Jaarstukken behandeld in de gemeenteraad van Terschelling. Via de link hierboven kom je op de website van de gemeenteraad van Terschelling. Hier vind je alle documenten die bij het Jaarverslag horen, zoals het raadsvoorstel, het raadsbesluit en het accountantsverslag. Je kunt de behandeling van de Jaarstukken 2023 live volgen via Terschelling TV op 19 juni 2024 vanaf 19.30 uur.
5
Jaarrekening 2023
1. Hoofdlijnen Inleiding Met genoegen presenteren wij u de jaarrekening van Gemeente Terschelling voor het jaar 2023. Dit document biedt een gedetailleerd overzicht van onze financiële prestaties, activiteiten en resultaten gedurende het afgelopen jaar. Met ingang van het jaar 2023 is het college wettelijk verplicht gesteld om de rechtmatigheid van de jaarrekening te toetsen. Deze verplichting vormt geen keuze, maar een essentieel onderdeel van de verantwoordelijkheid die het college draagt. In overeenstemming hiermee heeft het college een verklaring opgesteld inzake de rechtmatigheid. De verklaring dient ter onderstreping van de noodzaak tot naleving van wet- en regelgeving met betrekking tot aanbestedingsprocedures en andere relevante richtlijnen. Tevens wordt in de bedrijfsvoering paragraaf de achtergrond van specifieke beslissingen toegelicht, met inbegrip van de omstandigheden die hebben geleid tot eventuele afwijkingen van formele procedures. Het jaar 2023 heeft ons voor verschillende uitdagingen gesteld, maar het was ook een jaar van kansen en prestaties waarop we met trots op terugkijken. Ondanks de voortdurende onzekerheden als gevolg van wereldwijde gebeurtenissen en economische schommelingen, hebben we vastberadenheid getoond in het nastreven van onze doelstellingen en het dienen van de belangen van onze gemeenschap.
Een van de meest opmerkelijke prestaties was de succesvolle totstandkoming van de Regio Deal de Waddeneilanden. Deze overeenkomst opent de deur naar verdere ontwikkeling van onze prachtige eilandengroep. Als gemeente zijn we trots op onze rol in deze deal en kijken we met optimisme uit naar de mogelijkheden die het biedt voor onze gemeenschap. Een andere belangrijke mijlpaal was de digitalisering van de bouwdossiers. Door dit proces hebben we niet alleen de toegankelijkheid van informatie verbeterd, maar ook de doorlooptijd van procedures verkort. Deze stap richting efficiëntie en transparantie binnen onze gemeente is slechts het begin. We blijven ons inzetten voor verdere digitalisering om de dienstverlening aan onze inwoners te blijven optimaliseren. Met de implementatie van de Omgevingswet hebben we als gemeente actief geanticipeerd op deze nieuwe wetgeving. We hebben het afgelopen jaar onze beleidskaders herzien en onze medewerkers getraind om een soepele overgang te garanderen. Ons doel blijft het waarborgen van de kwaliteit van onze leefomgeving, en we blijven ons inspannen om dit te bereiken, ook onder de nieuwe wetgeving. Het afgelopen jaar hebben we verschillende verbeteringen doorgevoerd om ons P&C-proces te versterken. Een belangrijk moment was de overgang naar een nieuw financieel pakket in 2023.
Deze overstap bood ons de kans om efficiënter te werken en gaf meer mogelijkheden voor nauwkeurige financiële planning en controle. Bovendien hebben we diverse controlerende maatregelen toegevoegd om de transparantie en nauwkeurigheid van ons financieel beheer te waarborgen. Deze maatregelen zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat we onze middelen op verantwoorde wijze beheren en onze financiële doelstellingen behalen. De bestuurlijke crisis die zich aandiende in 2022 zette in 2023 door. In december 2023 heeft dit geleid tot een dieptepunt en kondigde de burgemeester aan te zullen vertrekken naar een andere
6
Jaarrekening 2023 gemeente. De commissaris van de Koning stelde eind december waarnemer Mr Roel Cazemier aan die met ingang van 2 januari de taken van de burgemeester waarneemt. Hoewel de weg voor ons ligt met uitdagingen, hebben we ook gezien hoe onze gemeenschap samenkwam in tijden van nood. De steun, betrokkenheid en vastberadenheid van onze inwoners hebben ons geïnspireerd en gemotiveerd om ons werk voort te zetten met hernieuwde energie en toewijding. Samen zullen we onze gemeente sterker maken en bouwen aan een betere toekomst voor ons allemaal. Namens het College,
7
Jaarrekening 2023
1.1 Bestuurlijke hoofdlijnen Kaders en cijfers Over Terschelling Gekeken naar de oppervlakte in plaats van het aantal inwoners, is Terschelling met in totaal 67.400 hectare een van de grootste gemeenten van Nederland. Dit komt doordat een groot deel van de Waddenzee, en daarbij het vogeleiland Griend, ook bij de gemeente hoort. Terschelling is met haar unieke sfeer, natuur en landschap erg in trek bij toeristen en daggasten. Naast een aantrekkelijke en veilige leefomgeving zijn de zee, toerisme en natuur belangrijke pijlers van het eiland. Inwoners Aantal inwoners per dorp Dorp West-Terschelling Midsland Hoorn Formerum Lies Oosterend Baaiduinen Landerum Kinnum Hee Striep Kaard Totaal
1 januari 2024
Organogram gemeente Terschelling
8
3 januari 2023 2.556 1.008 471 246 145 149 132 101 33 28 18 11 4.898
2.565 1.006 479 259 144 152 129 98 31 29 19 13 4.924
Jaarrekening 2023 Planning- en control cyclus 2023 Planning- en control cyclus 2023 Programmabegroting 2023
De raad heeft op 26 oktober 2022 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2023 vastgesteld.
1e begrotingswijziging 2023 (=1e Bestuur rapportage 2023)
De raad heeft op 19 juli 2023 de 1e begrotingswijziging van 2023 (=1e Bestuur rapportage 2023) vastgesteld.
2e begrotingswijziging 2023 (=2e de Bestuur rapportage 2023)
De raad heeft op 13 december 2023 de 2e begrotingswijziging van 2023 (=2e Bestuur rapportage 2023) vastgesteld.
Jaarrekening 2023
Het college legt op 19 juni 2024 verantwoording af aan de raad over begrotingsjaar 2023.
9
Jaarrekening 2023
1.2 Financiële hoofdlijnen Resultaat en voorstel bestemming van het resultaat van de jaarrekening Gemeente Terschelling heeft over 2023 een positief resultaat behaald van € 351.000 Resultaat Jaarrekening 2023 In € Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Reeds bestemd resultaat (mutaties in reserves) Gerealiseerd resultaat
594.000 -243.000 351.000
Het reeds bestemde resultaat bestaat uit toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die bij de vaststelling van de begroting 2023 en gedurende het jaar via begrotingswijzigingen door de raad zijn goedgekeurd. Onderstaande tabel geeft aan dat het jaarrekeningsaldo van gemeente Terschelling een structureel evenwicht kent. Dit houdt in dat de structurele lasten gedekt kunnen worden door de structurele baten. Een toelichting van de incidentele baten en lasten is te vinden bij het onderdeel incidentele baten en lasten. Structureel jaarrekeningsaldo In € 2021 Saldo van baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Begrotingssaldo na bestemming (subtotaal) Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) Structureel jaarrekeningsaldo
2022
2023
173.000
764.000
594.000
308.000
538.000
-243.000
481.000
1.302.000
351.000
172.000
172.000
-210.000
309.000
1.130.000
561.000
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen beschrijft het vermogen van de gemeente om eventuele calamiteiten financieel op te vangen. Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. Onderstaande tabel laat de opbouw van het weerstandsvermogen zien. Uit de tabel blijkt dat de algemene reserve voldoende capaciteit heeft om te voldoen aan de weerstandscapaciteit. Opbouw weerstandscapaciteit In € 10
Jaarrekening 2023 Opbouw weerstandscapaciteit In €
31-12-2023
Stand algemene reserve Reserve recreatie Gerealiseerd resultaat 2023 Beschikbare weerstandscapaciteit Minimale weerstandscapaciteit Overschot minimale weerstandscapaciteit per 1 januari 2024
3.541.000 426.000 351.000 4.318.000 3.603.000 715.000
Analyse resultaat jaarrekening Onderstaande tabel laat het resultaat per programma zien. Analyse van het rekeningresultaat In € Saldo begroting exploitatie
Saldo begroting reserves
Totaal saldo begroting
Werkelijke rekening saldo (incl. mutaties reserves)
Afwijking (-=nadelig)
PROG 0 - Bestuur 5.063.000 449.000 5.512.000 5.998.000 486.000 en ondersteuning PROG 1 -953.000 -953.000 -1.034.000 -81.000 Veiligheid PROG 2 - Verkeer, -1.950.000 -95.000 -2.045.000 -1.910.000 135.000 vervoer en waterstaat PROG 3 3.863.000 3.863.000 4.033.000 170.000 Economie PROG 4 -543.000 -543.000 -573.000 - 30.000 Onderwijs PROG 5 - Sport, -1.701.000 51.000 -1.650.000 -1.528.000 122.000 cultuur en recreatie PROG 6 - Sociaal -3.436.500 -3.436.500 -2.980.000 456.500 Domein PROG 7 -757.500 -757.500 -613.000 144.500 Volksgezondheid en milieu PROG 8 - VHROSV -1.176.000 -1.176.000 -1.042.000 134.000 Totaal -1.591.000 405.000* - 1.186.000 351.000 1.537.000 * We gaan voor kwaliteit! Daarom brengen wij het volgende onder uw aandacht. Als u de tabellen uit hoofdstuk 1 gaat vergelijken met de tabellen onder de programma’s in Hoofdstuk 2 dan komt u op andere getallen uit. Dit komt omdat er door een datasysteemkoppeling bedragen op een andere plek terecht zijn gekomen. Zijn de begrotingswijzigingen daardoor onjuist? Nee. Het betreft uitsluitend de onderkant van de tabel mutaties reserve zoals opgenomen in de programma’s van hoofdstuk 2 onder
11
Jaarrekening 2023 kolom ‘wijziging begroting 2023’. In Hoofdstuk 1 zijn de juiste mutaties reserves opgenomen. Een oplossing zou zijn om de datasysteemkoppeling te verwijderen. Dit betekent echter dat handmatig alle tabellen vervangen zouden moeten worden met een grote foutmarge tot gevolg. Vandaar dat de keus gemaakt is u op de manier te informeren over dit gegeven. Het verschil tussen het totaal saldo begroting 2023 en het werkelijk rekening saldo 2023 is € 1.537.000 voordelig. Dit voordeel is incl. het verschil tussen de begrote en de werkelijke mutaties reserves. In het begrotingsjaar 2023 is de primitieve begroting vier keer aangepast en het verwachte resultaat 2023 na wijzigingen bedraagt € -1.186.000. Verklaring resultaat op hoofdlijnen jaarrekening: In de december circulaire kreeg de gemeente Terschelling € 908.000 meer uit algemene uitkering van het Rijk. Het Rijk heeft daarna aangegeven dat er een rekenfout heeft plaatsgevonden met betrekking tot het gemeentefonds waardoor wij onterecht extra gelden hebben ontvangen. De decembercirculaire is in ons nieuwe programma Pauw ingevoerd, waarin gerekend is met de juiste uitgangspunten, hier uit voort is gekomen dat de algemene uitkering € 358.000 hoger is dan begroot. Het on te rechte ontvangen bedrag van € 550.000 is op de balans als een terug te betalen post opgenomen.
Bij de berekening van de voorziening pensioenen en wachtgelden voor oud bestuurders wordt rekening gehouden met een rekenrente. In 2023 is de rekenrente gestegen, wat resulteert in een vrijval van de voorziening ad € 42.000 ten gunste van het resultaat van de jaarrekening 2023. Het voordeel binnen het sociaal domein wordt met name veroorzaakt door lagere kosten van WSW en beschut werk, maatwerkvoorzieningen (WMO) en Jeugd per saldo € 336.000. Daarnaast is een daling aanwezig in de voorzieningen van individuele begeleiding van € 44.000. Verder zijn er nog wat kleine verschillen ad € -5.000 negatief, wat voor een totaal voordeel zorgt op het sociaal domein van € 375.000. Binnen het project duurzaamheid zijn veel gelden overgebleven omdat een groot deel van deze kosten gedekt konden worden door de ontvangen subsidie voor klimaat- en energie beleid (CEDOKE) in 2023, per saldo € 168.000. In 2023 zijn grafrechten aangekocht en zijn de werkelijke onderhoudskosten kosten voor de begraafplaatsen € 54.000 lager dan begroot. Aan onvoorzien is totaal € 150.000 minder ingezet. Het resterende verschil van de baten en lasten ad € 390.000 is verder toegelicht onder de programma’s. Een gedetailleerd overzicht van de baten en lasten per kostenplaats is te vinden in bijlagen. In het begrotingsjaar 2023 is de primitieve begroting vier keer aangepast.
Deze wijzigingen zorgden ervoor dat het verwachte resultaat opliep tot € -1.186.000.
12
Jaarrekening 2023 Opbouw van het begrotingssaldo In €
Primitieve begroting 2e bestuur rapportage 2022 1e bestuur rapportage 2023 2e bestuur rapportage 2023 Plan van aanpak optimalisatie P&C Begroting saldo per 14 december 2023
Saldo begroting exploitatie - 437.000 44.000
saldo begroting reserves 354.000
totaal saldo begroting
- 991.000
51.000
-940.000
-83.000 44.000
- 160.000
-160.000
- 47.000
- 47.000
€ - 1.591.000
€ 405.000
€ -1.186.000
Onder het tabblad programma's wordt per programma en product een toelichting gegeven op de afwijkingen groter of gelijk aan € 25.000
13
Jaarrekening 2023
Mutaties in de reserves In de begroting voor het jaar 2023 is door de Raad vastgesteld welke dekkingen vanuit de reserves plaatsvinden. In onderstaande tabel staan de werkelijke mutaties in de reserves weergegeven. Mutaties in reserves In € Begroot Toevoeging reserves Onttrekking reserves
Realisatie -345.000 750.000 405.000
-786.000 543.000 -243.000
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden altijd als incidentele baten en lasten beschouwd, tenzij het (onder voorwaarde) om financierings- en dekkingsreserves gaat of om onttrekkingen uit de daartoe toereikende (bestemmings)reserves voor minimaal 3 jaar, met als doel de structurele kosten te dekken. Toelichting op de belangrijkste afwijkingen in de mutaties in reserves Voorstel mutaties in reserves in € (toevoeging is -) Reserve Haven Dotatie uit exploitatie Bijdrage uit exploitatie Subtotaal Reserve recreatie Terrassenpilot Subtotaal Reserve Dr. JW van Dierenfonds Rentetoevoeging Subtotaal Reserve budgetoverheveling Restant budget Masterplan Uitvoering project herziening Toeristenbelasting Uitvoeringsbudget Tonnenloods Uitvoeringsbudget mantelzorg Ruimtelijke projecten/kampeerbeleid Uitvoering project herziening Toeristenbelasting Strandnotitie
14
Begroot
Realisatie
Afwijking
-334.000 249.000 -85.000
-344.000 253.000 -91.000
10.000 -4.000 6.000
51.000 51.000
51.000 51.000
-
-1.000 -1.000
-1.000 -1.000
-
141.000
141.000
-
50.000
50.000
-
24.000
24.000
-
25.000
25.000
-
-65.000
65.000
-12.000
12.000
-25.000
25.000
Jaarrekening 2023 Voorstel mutaties in reserves Helder Terschelling Mantelzorg Griffier Visie onderwijs Project volkshuisvesting Omgevingswet Brede SPUK Subtotaal Totaal mutaties reserves
240.000 205.000
-10.000 -34.000 -64.000 -30.000 -159.000 -42.000 -15.000 -216.000 -257.000
10.000 34.000 64.000 30.000 159.000 42.000 15.000 456.000 462.000
Reserve havenbedrijf De onttrekking uit de reserve havenbedrijf viel in werkelijkheid iets lager uit. Er zijn in 2023 minder kosten gemaakt, waardoor een kleinere onttrekking nodig was. Reserve recreatie In 2023 heeft een pilot terrassen plaatsgevonden. De kosten die hieraan verbonden waren, zijn conform het besluit uit de reserve onttrokken. Reserve J.W. van Dierenfonds In 2023 wordt enkel rente toegevoegd aan deze reserve, conform de nota reserves en voorzieningen. Reserve budgetoverheveling Vanuit de budgetten 2023 wordt voorgesteld een bedrag van € 456.000 diverse over te hevelen naar 2024. De toevoeging aan de reserve wordt middels instemming met deze jaarrekening bekrachtigd. Ontwikkeling van de eigen vermogen positie, bij het volgen van het voorstel van de resultaatsbestemming Eigen vermogen positie in € Algemene reserve Bestemmingsreserve Resultaat Totaal eigen vermogen Totaal vermogen Verhouding eigen vermogen/ totaal vermogen Minimale weerstandscapaciteit per 31 december
2021 4.157.000 5.360.000 481.000 9.998.000
2022 4.489.000 4.970.000 1.302.000 10.761.000
2023 3.541.000 7.477.000 351.000 11.369.000
31.039.000 32,2%
35.469.000 30,3%
35.892.000 31,7%
3.498.000
3.550.000
3.603.000
15
Jaarrekening 2023
16
Jaarrekening 2023
Begrotingsrechtmatigheid Rechtmatigheidsverantwoording 2023 De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op 6 maart 2024 vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken.
Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 894.541 Bevinding Het college is van mening dat de in de jaarrekening 2023 verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde regels. Dit betreft de regels met betrekking tot het begrotings-, voorwaarden-, misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium.
17
Jaarrekening 2023
Incidentele baten en lasten Op grond van artikel 189 Gemeentewet moet de gemeenteraad erop toezien dat de begroting structureel in evenwicht is. In een begroting die in evenwicht is, worden de structurele lasten - over de gehele periode van vier jaar - gedekt door structurele baten. Om vast te stellen dat er sprake is van een structureel evenwicht is het belangrijk om te begrijpen welk deel van de baten en lasten structureel zijn, en welke incidenteel. De onderstaande tabellen (tabel 12 en 13) beschrijven de incidentele baten en lasten in het jaarrekeningresultaat. Het onderscheid tussen incidenteel en structureel is niet altijd even duidelijk. Het BBV hanteert de richtlijn dat wanneer de tijdelijke baten of lasten ‘eindig’ zijn, zij een incidenteel karakter hebben. Onttrekkingen en toevoegingen van en aan reserves kunnen altijd als incidenteel worden aangemerkt. Incidentele baten Specificatie incidentele baten In € Onttrekkingen aan reserves Specifieke uitkeringen Energietoeslag Algemene uitkering Vrijval onvoorzien Vrijval voorziening voormalig bestuurders totaal incidentele baten
Taakveld
2023 0.10 div 6.3 ADM ADM 0.1
543.000 452.000 223.000 358.000 150.000 42.000
1.768.000
Onttrekkingen aan de reserves Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden altijd als incidenteel beschouwd, tenzij het (onder voorwaarde) om financieringsreserves en dekkingsreserves gaat of onttrekkingen uit de daartoe toereikende (bestemmings)reserves voor minimaal 3 jaar met als doel structurele kosten te dekken. Specifieke uitkeringen Specifieke uitkeringen zijn fondsen die door het Rijk worden verstrekt aan gemeenten en provincies op basis van hoofdstuk 3 van de Financiële-verhoudingswet. Deze zijn bedoeld om bepaald beleid van de Rijksoverheid uit te voeren op lokaal en regionaal niveau. De voorwaarden kunnen verschillen per uitkering, waarbij het kan voorkomen dat er een onderbouwde aanvraag moet worden gedaan, zoals recent bij de Regio Deal en de Startbouwimpuls. Vervolgens moeten zij de middelen vaak verder verstrekken aan de beoogde doelgroep(en). Dit dient doelmatig te gebeuren, zodat dit in lijn is met de beleidsdoelen van het Rijk. Specifieke uitkeringen zien we als incidenteel en nemen we in zowel de batenkant (ontvangst gelden) als de lastenkant (uitgave gelden) mee in de incidentele baten en lasten. Energietoeslag In 2022 is door de overheid besloten dat huishoudens met een lager inkomen een compensatie konden ontvangen voor de gestegen energiekosten. Gemeenten verstrekten deze uitkering in de vorm van de Energietoeslag.
Deze regeling is doorgezet naar 2023. Om deze toeslag te kunnen
18
Jaarrekening 2023 uitkeren, heeft de gemeente incidenteel een bedrag van € 223.000 ontvangen via de algemene uitkering. Algemene uitkering De decembercirculaire viel voor gemeente Terschelling hoger uit, mede door een rekenfout vanuit het BZK. Voor de juiste opname van de algemene uitkering steunen we op de applicatie Pauw, die een analyse geeft van de ontvangen gelden. In 2023 hebben we meer gelden ontvangen dan was begroot. Dit leverde een incidenteel voordeel op van € 325.000. Vrijval onvoorzien Dit bedrag vertegenwoordigt de vrijval van middelen die eerder waren gereserveerd voor onvoorziene uitgaven. Gedurende het boekjaar zijn er geen significante onvoorziene uitgaven geweest die deze reserve hebben aangesproken. Daarom wordt dit bedrag vrijgegeven en opgenomen onder incidentele baten in de jaarrekening. Vrijval voorziening voormalig bestuurders Jaarlijks vindt er een actualisatie van de actuariële berekeningen van de pensioenen van onze voormalige bestuurders plaats. De rekenrente is toegenomen van 2,475% (2022) naar 3,16% (2023). Hoe hoger de rekenrente, hoe minder vermogen aangehouden hoeft te worden om de pensioenen in de toekomst te kunnen betalen. Door de stijging van de rekeningrente kan deze voorziening worden verlaagd en komt er eenmalig een bedrag vrij van € 42.000.
Incidentele lasten Specificatie incidentele lasten In € Toevoegingen aan reserves Specifieke uitkeringen Energietoeslag Incidentele minderopbrengsten OZB uitvoeren Wabo-taken communicatie Overige incidentele lasten < € 25.000 totaal incidentele lasten
Taakveld
2023 0.10 div 6.3 ADM
786.000 452.000 223.000 62.000
8.3 0.4 div
170.000 160.000 64.000
1.917.000
Toevoeging aan reserves Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden altijd als incidenteel beschouwd, tenzij het (onder voorwaarde) om financieringsreserves en dekkingsreserves gaat of onttrekkingen uit de daartoe toereikende (bestemmings)reserves voor minimaal drie jaar, met als doel de structurele kosten te dekken.
19
Jaarrekening 2023 Specifieke uitkeringen Specifieke uitkeringen zijn fondsen die door het Rijk worden verstrekt aan gemeenten en provincies op basis van hoofdstuk 3 van de Financiële-verhoudingswet. Ze zijn bedoeld om bepaald beleid van de Rijksoverheid uit te voeren op lokaal en regionaal niveau. De voorwaarden kunnen verschillen per uitkering, waarbij het kan voorkomen dat er een onderbouwde aanvraag moet worden gedaan, zoals recent bij de Regio Deal en de Startbouwimpuls. Vervolgens moeten zij de middelen vaak verder verstrekken aan de beoogde doelgroep(en). Dit dient doelmatig te gebeuren, dit in lijn is met de beleidsdoelen van het Rijk. Specifieke uitkeringen zien we als incidenteel en nemen we in zowel de batenkant (ontvangst gelden) als de lastenkant (uitgave gelden) mee in de incidentele baten en lasten. Energietoeslag In 2022 is door de overheid besloten dat huishoudens met een lager inkomen een compensatie konden ontvangen voor de gestegen energiekosten. Gemeenten verstrekten deze uitkering in de vorm van de Energietoeslag. Deze regeling is doorgezet naar 2023. Om deze toeslag te kunnen uitkeren, heeft de gemeente incidenteel een bedrag van € 223.000 ontvangen via de algemene uitkering. Incidentele minderopbrengsten OZB De totale inkomsten onroerende zaakbelasting vallen lager uit dan begroot. Het gaat om een totaalbedrag van € 62.000.
De totale WOZ-waarde van de niet-woningen kwam op een lager niveau uit dan was berekend bij het vaststellen van het definitieve tarief OZB voor 2023, waardoor de inkomsten OZB in deze categorie achterbleven. Met name de categorie recreatieterreinen was dit jaar nog niet correct in beeld. De landelijke taxatiewijzer is in 2023 geactualiseerd. Dit leverde vertraging op in de herwaardering, die daardoor later in het jaar pas kon plaatsvinden. Dit is incidenteel te hoog ingeschat ten tijde van de vaststelling van de tarieven. De inkomsten OZB woningen lagen hoger doordat de totale WOZ-waarde van woningen is gestegen. Uitvoering WABO-Taken In de 2e bestuur rapportage is aan de Raad gepresenteerd dat inzichten zijn ingehaald door de werkelijkheid en dat er extra gelden nodig zijn voor de uitvoering van de VTH werkzaamheden in 2023. Deze lasten worden gezien als incidenteel en bedroegen € 170.000. Communicatie De incidentele lasten voor de communicatie in 2023 zijn in de 2e bestuur rapportage 2023 aan de Raad voorgelegd. Overige incidentele lasten < € 25.000 Deze post omvat diverse uitgaven die als incidenteel worden beschouwd en minder bedragen dan € 25.000. Deze lasten kunnen variëren van bijzondere kostenposten tot onverwachte uitgaven die niet waren begroot aan het begin van het boekjaar.
20
Jaarrekening 2023
2. Programma's
21
Jaarrekening 2023
2.0 Bestuur en Ondersteuning Verkiezingen Er waren dit jaar twee keer verkiezingen: in maart voor de Provinciale Staten en Waterschappen, en in november voor de Tweede Kamer. Het Rijk stelde voor deze verkiezingen geen budget beschikbaar. Daarom zijn de middelen die nodig waren uit de Algemene Reserve gehaald.
Digitalisering bouwdossiers De dossiers met bouwvergunningen worden sinds 1905 bewaard in het archief. Dit jaar maakten we een begin met het digitaliseren van de dossiers. Zodra we hiermee klaar zijn, zijn alle bouwdossiers digitaal beschikbaar.
Beleidsindicatoren Bestuur en Ondersteuning Formatie (in fte per 1.000 inwoners) Bezetting (in fte per 1.000 inwoners) Apparaatskosten (in € per inwoner) Externe inhuur (als percentage van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen) Overhead (in % van de totale lasten)
22
2023
2022 18
16
13
16
-1.636
-1.453
39%
34%
25%
26%
Jaarrekening 2023
Financiën Realisatie programma 0 Bestuur en Ondersteuning Bedragen in € 1.000
Taakveld
Exploitatie Lasten 0.1 0.11
0.2 0.4 0.5 0.61 0.62 0.64 0.8
Baten 0.1 0.11
0.2 0.4 0.5 0.61 0.62 0.64 0.7
Bestuur Resultaat van de rekening van baten en lasten Burgerzaken Overhead Treasury OZB woningen OZB nietwoningen Belastingen overig Overige baten en lasten
Bestuur Resultaat van de rekening van baten en lasten Burgerzaken Overhead Treasury OZB woningen OZB nietwoningen Belastingen overig Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefon ds
Primitieve begroting 2023
Begroting na wijziging 2023
Realisatie 2023
Afwijking 2023
-1.162 -600
-1.324 -450
-1.190 0
-134 -450
-109 -7.368 0 -72
-109 -8.081 0 -72
-107 -8.013 -182 -101
-2 -68 182 29
0
0
-52
52
0
0
-20
20
0
0
-4
4
-9.311
-10.036
-9.670
-366
14 83
14 244
94 0
-80 244
130 214 394 1.309
130 214 394 1.309
136 193 758 1.376
-6 21 -364 -67
1.271
1.271
1.177
94
100
100
183
-83
11.067
11.393
11.751
-358
23
Jaarrekening 2023 Taakveld
0.8
Mutaties reserves Toevoeginge n 0.10
Onttrekkinge n 0.10
Overige baten en lasten
Mutaties reserves
Mutaties reserves
Primitieve begroting 2023 30
Begroting na wijziging 2023
Realisatie 2023
Afwijking 2023
30
64
-34
14.612 5.301
15.099 5.063
15.732 6.062
-633 -999
-1
-43
-64
21
-1
-43
-64
21
450
818
0
818
450 449
818 775
0 -64
818 839
Taakveld 0.1 Bestuur Op het taakveld Bestuur is een voordeel aanwezig van € 214.000. Het voordeel bestaat onder andere uit een bijdrage van de provincie van € 32.500, bedoeld voor de verbeterde verhoudingen. Daarnaast zijn binnen het budget van de griffie een aantal toekenningen gedaan aan projecten die nog niet volledig zijn uitgevoerd. Voor deze projecten wordt een bedrag van € 64.000 meegenomen in de budgetoverheveling. Binnen het taakveld is daarnaast een voordeel aanwezig op de gemeenteraad en raadscommissie. Het gaat om een bedrag van € 145.000. Het voordeel ontstaat door (1) minder kosten voor algemene benodigdheden, (2) inhuur van diensten en (3) een vergoeding van de provincie ter ondersteuning van de verbeterde verhoudingen. Gemeente Terschelling is zelf verantwoordelijk voor de pensioenen en wachtgeld voor oudbestuurders. Bij de opbouw van de pensioenen wordt rekening gehouden met een rekenrente. Deze rente bepaalt hoeveel geld er in de voorziening moet worden opgenomen om bij uitkeringsgerechtigde leeftijd voldoende pensioen uit te kunnen keren. Bij een lage rekenrente moet meer geld in de voorziening worden gehouden dan wanneer de rekenrente hoog is. In 2023 is de rekenrente gestegen van 2,472% (2022) naar 3,16%. Dit resulteert in een vrijval van de voorziening van € 42.000. Taakveld 0.4 Overhead Het taakveld ‘Overhead’ bestaat uit verschillende voor- en nadelen.
Samen komen ze tot een voordeel van € 48.000. Het voordeel komt voort uit lagere kosten met betrekking tot de werkkostenregeling, en met name de consumptie op de werkplek. In 2023 is € 61.000 minder uitgegeven dan er was begroot. Mede door de bestuurlijke situatie in 2023 en het traject dat er hiervoor liep, is er geen afzonderlijk organisatie-ontwikkelingstraject ingezet. Daardoor is er € 30.000 minder uitgegeven.
24
Jaarrekening 2023 Er zijn in 2023 ook minder uitgaven gedaan met betrekking tot automatisering. Het gaat om een bedrag van € 18.000. Dit bedrag ontstaat voor het grootste gedeelte doordat we minder licenties afnemen bij het Service Center (SCC) in Leeuwarden. De overschrijding van € 115.000 voor het gemeentehuis wordt veroorzaakt doordat alle energiekosten volledig zijn verwerkt op dit taakveld, en niet verdeeld zijn over de verschillende gebouwen. Taakveld 0.5 Treasury De rente die wordt berekend op de waarde van onze bezittingen, de materiële vaste activa, is hoger dan de rente die we daadwerkelijk betalen. Ook hebben we eind 2023 nog onverwacht dividenden ontvangen uit het jaar daarvoor. Daardoor is er op dit taakveld een voordeel aanwezig van € 181.000. Taakveld 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Eind 2023 is er een fout gemaakt bij het berekenen van het geld dat we van het gemeentefonds zouden ontvangen. Hierdoor hebben we onterecht extra geld ontvangen. Voor de uitkeringen van het gemeentefonds wordt gebruik gemaakt van het programma Pauw. De stand van de algemene uitkering die is opgenomen in Pauw, op basis van de juiste berekeningen, bedraagt € 11.751.000. Dat is € 358.000 meer dan begroot. Taakveld 0.8 Overige baten en lasten Op dit taakveld is een voordeel van € 30.000 aanwezig.
Dit voordeel wordt veroorzaakt door hoger te compenseren btw, die doorbelast is door de gemeenschappelijke regelingen.
Begroting rechtmatigheid Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijk saldo van baten en lasten is € 999.000. De belangrijkste afwijkingen zijn: Begrotingsrechtmatigheid € € 214.000
Voordeel/ Nadeel Voordeel
€ 48.000
Voordeel
€ 282.000
Voordeel
€ 358.000
Voordeel
Toelichting Zie toelichting taakveld 0.1 Bestuur Zie toelichting taakveld 0.4 Overhead Zie toelichting taakveld 0.5 Treasury Zie toelichting taakveld 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeente fonds.
25
Jaarrekening 2023
2.1 Veiligheid Veilige woon- en leefomgeving Als onderdeel van ons beleid ‘Helder Handhaven’ zetten we in de zomer extra BOA’s en ‘sfeerbeheerders’ in om ervoor te zorgen dat het eiland veilig en leefbaar blijft tijdens de drukke maanden. De afdeling Openbare Orde en Veiligheid (OOV) van gemeente Terschelling coördineert de inzet van deze mensen, om zo de samenwerking met onze partners te verbeteren. Door deze aanpak, waarbij we gebruik maken van ieders expertise en bevoegdheden, hebben we het aantal meldingen over overlast in 2023 kunnen verminderen.
Bedrijvigheid en veiligheid De haven van Terschelling beschikte sinds 2019 over een ‘portfacility’, oftewel een zeehavenfaciliteit. Volgens de Havenbeveiligingswet moet er elke vier jaar een uitgebreid havenveiligheidsplan worden geschreven. Dit is een complex en arbeidsintensief proces. De noodzaak voor het hebben van een portfacility is komen te vervallen. Echter, we beseffen dat het ontvangen van het ISPS(International Ship and Port facility Security)-plichtige schip ‘De Holland’ nog steeds belangrijk is voor de gemeente en de haven van Terschelling. Daarom werkten we in 2023 aan een alternatieve oplossing die minder complex is én minder belastend voor onze organisatie.
Crisisbeheersing en rampenbestrijding Vanaf januari 2024 werkt de organisatie samen met de Veiligheidsregio aan de nieuwe deelplannen voor bevolkingszorg en communicatie. Om de overgang soepel te laten verlopen en de organisatie voor te bereiden op de nieuwe ontwikkelingen, nemen crisisfunctionarissen deel aan verschillende trainingen om hun vakbekwaamheid te behouden.
Zorg en veiligheid Het wordt steeds belangrijker om de thema’s zorg en veiligheid te combineren, en samen te werken bij ingewikkelde situaties. Het afgelopen jaar hadden we op Terschelling zo'n situatie. De situatie heeft veel inzet gevraagd van verschillende partijen, zoals zorgverleners en handhavingsinstanties. Door ons aan te passen aan wat er in de maatschappij gebeurt, zijn we erin geslaagd om deze uitdagingen aan te gaan en de nodige hulp te bieden aan de mensen die erbij betrokken waren.
Bewustwording rondom ondermijning Terschelling doet met 17 andere gemeenten, Wetterskip Fryslân en de provincie Fryslân mee om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan. De organisaties werken samen in het verband ‘de Friese Norm’. We passen onze expertise en plannen aan elkaar aan, zodat we samen sterker staan tegen criminelen. Binnen de Gemeenschappelijke Regeling (GR) de Wadden werken we ook samen om onze kennis en vaardigheden te bundelen en gezamenlijk toe te passen.
Evenementen en veiligheid Jaarlijks ontvangt de gemeente Terschelling meer dan 100 aanvragen voor een evenementenvergunning. Om dit soepel en duidelijk te laten verlopen, werkten de afdeling Openbare Orde en Veiligheid (OOV) en de afdeling Vergunningen in 2023 nauw samen. Het doel van
26
Jaarrekening 2023 deze samenwerking is ervoor om te zorgen dat alle organisaties die een vergunning aanvragen, begrijpen hoe het proces werkt en wat erbij komt kijken. Om dit te bereiken, is een toetsingskader opgesteld en vastgesteld. Ook wordt er gewerkt aan een stappenplan dat alle organisaties kunnen volgen wanneer ze een vergunning willen aanvragen.
Beleidsindicatoren Veiligheid Verwijzingen Halt (per 1.000 inwoners) Winkeldiefstallen (per 1.000 inwoners) Geweldsmisdrijven (per 1.000 inwoners) Diefstallen uit woning (per 1.000 inwoners) Vernielingen en beschadigingen (in openbare ruimte, per 1.000 inwoners) Bron: Waarstaatjegemeente.nl
2023
2022 onbekend
onbekend
0,2
0
onbekend
3,0
onbekend
0
3,6
4,2
27
Jaarrekening 2023
Financiën Realisatie programma 1 - Veiligheid Bedragen in € 1.000
Taakveld
Exploitatie Lasten 1.1
1.2
Baten 1.2
Mutaties reserves Toevoeginge n 1.10
Onttrekkinge n 1.10
Primitieve begroting 2023
Begroting na wijziging 2023
Realisatie 2023
Afwijking 2023
-646
-647
-642
-5
-365
-365
-451
86
-1.011
-1.012
-1.093
81
59
59
58
1
59 -952
59 -953
58 -1.034
1 81
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0 0 -952
0 0 -953
0 0 -1.034
0 0 81
Crisisbeheersi ng en brandweer Openbare orde en veiligheid
Openbare orde en veiligheid
Mutaties reserves
Mutaties reserves
Totaal Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid
De overschrijding van € 87.000 wordt veroorzaakt door de extra kosten voor het voorzetten van de toiletunit op het havenplein en de bijbehorende schoonmaakkosten van € 25.000. Op Terschelling hebben we in 2023 een intensieve casus meegemaakt waarbij de openbare orde dreigde te worden verstoord. De kosten hiervoor bedroegen € 20.000. Het voorkomen van verdere escalatie heeft veel inzet en middelen van de gemeente gevraagd. In 2023 heeft de KNRM een onvoorziene indexatie van 14,3% doorgevoerd, waardoor de kosten van de strandveiligheid zijn toegenomen met € 15.000.
28
Jaarrekening 2023
Begrotingsrechtmatigheid Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijk saldo van baten en lasten is € 82.000 (nadelig). De belangrijkste afwijkingen zijn: Begrotingsrechtmatigheid € € 87.000
Voordeel/Nadeel Nadeel
Toelichting Zie toelichting taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid
29
Jaarrekening 2023
2.2 Verkeer, vervoer en waterstaat Beheer en onderhoud wegen/straten/pleinen In 2023 werkten we op Terschelling aan verschillende wegen. De werkzaamheden kwamen voort uit het huidige wegenbeheerplan en uit de gedane weginspecties. Een korte opsomming: • Onderhoud Liezinger Miedeweg te Lies • Diverse klein onderhoud straatwerk • Diverse klein onderhoud asfalt • Aanbrengen wegmarkering op diverse locaties Naast uitvoerende werkzaamheden werkten we aan de voorbereidingen voor het nieuwe wegenbeheerplan, een aantal projecten in de voorbereidingsfase en verschillende onderzoeken en adviezen, namelijk: • • • • •
Inspecteren van alle verhardingen met een verkeersfunctie in eigendom/beheer van de gemeente; Analyseren van de inspecties; Het verder vullen en optimaliseren van het wegen beheerprogramma Brutis; Voorbereiden wegenbeheerplan en beleidsvoorstellen; Voorbereiden uitwerken parkeernotitie Oud-West.
Openbare verlichting We voerden regulier onderhoud uit aan de openbare verlichting en verhielpen storingen. Daarnaast maakten we een start met het uitvoeringsplan Verduurzamen Openbare Verlichting.
Laadpalen Dit jaar werden alle openbare laadpalen vervangen door de nieuwe concessiehouder.
Masterplan haven Het Voorlopig Ontwerp (VO) van de Schylgerhaven kon nog niet worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Dit jaar trok de gemeente een nieuwe projectadviseur aan om de financiën, scope, risico's en planning bij te werken. Daarnaast is de werving gestart voor een waarnemend projectmanager en zijn voorbereidingen getroffen voor een herstart van het project Schylgerhaven. De lopende technische onderzoeken zijn afgerond en de bevindingen zijn gebundeld in een technisch ontwerpdossier.
30
Jaarrekening 2023
Financiën Real. progr. 2 - Verkeer, vervoer en waterstaat Bedragen in € 1.000
Taakveld
Exploitatie Lasten 2.1 2.3 2.4
Baten 2.1 2.3 2.4
Mutaties reserves Toevoeginge n 2.10
Onttrekkinge n 2.10
Totaal
Verkeer en vervoer Recreatieve havens Economische havens en waterwegen
Verkeer en vervoer Recreatieve havens Economische havens en waterwegen
Mutaties reserves
Mutaties reserves
Primitieve begroting 2023
Begroting na wijziging 2023
Realisatie 2023
Afwijking 2023
-1.426
-1.465
-1.518
53
-49
-49
-32
-17
-1.139
-1.309
-1.226
-83
-2.614
-2.823
-2.775
-48
515
515
504
11
76
76
71
5
282
282
240
42
873 -1.741
873 -1.950
815 -1.959
58 9
-344
-344
-344
0
-344
-344
-344
0
249
444
393
51
249 -95 -1.836
444 100 -1.850
393 49 -1.910
51 51 60
Taakveld 2.1 In het taakveld 2.1 is een overschrijding aanwezig van € 62.000. Deze overschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt door de kosten die gemaakt zijn inzake de werkzaamheden trillingen Lies van in totaal € 55.000. Deze kosten hebben betrekking op onderzoeks- en voorbereidingswerkzaamheden.
31
Jaarrekening 2023 Taakveld 2.4 Op dit taakveld is een voordeel aanwezig van € 42.000. Het voordeel komt voort uit het totaal overen onderschrijdingen, hierbij zijn minder werkzaamheden uitgevoerd inzake onderhoud van de haven ad € 86.000 (voordeel) en hogere lasten ten behoeve van het masterplan haven. Het gaat om een bedrag van € 37.000.
Begrotingsrechtmatigheid Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijk saldo van baten en lasten is € 11.000 (nadelig). De belangrijkste afwijkingen zijn: Begrotingsrechtmatigheid € € 64.000
Voordeel/Nadeel Nadeel
€ 41.000
Voordeel
32
Toelichting Zie toelichting taakveld 2.1 verkeer, vervoer en waterstaat Zie toelichting taakveld 2.4 Economische havens en waterwegen
Jaarrekening 2023
2.3 Economie Terrassenpilot In 2023 vond een pilot met verruimde terrassen plaats. Deze pilot is direct na afloop geëvalueerd. Een memo over de evaluatie is, samen met het evaluatierapport, aan de raad gestuurd (d.d. 9 februari 2024). Deze evaluatie wordt betrokken bij de herziening van het terrassenbeleid.
Gastenonderzoek In 2023 leverden we het Gastenonderzoek op. De onderzoeksperiode liep van april 2022 tot april 2023. Het onderzoek wordt eens in de drie jaren uitgevoerd en levert waardevolle data op over het toerisme op het eiland. Het volledige rapport is samen met de factsheets in augustus 2023 naar de gemeenteraad gezonden (d.d. 29 augustus 2023).
Toeristische visie Dit jaar haalden we in diverse participatierondes informatie op bij inwoners en gasten over hoe zij de toekomst van het eiland zien. Met deze informatie stellen we de Omgevingsvisie op, maar we gebruiken de input óók voor de toeristische visie.
Ondernemerszaken In 2023 lag de focus op het Ondernemersloket en de bedrijvencontactfunctionaris. Bij de bedrijvencontactfunctionaris kunnen eilander ondernemers terecht met vragen of problemen. Daarnaast vonden er bedrijfsbezoeken plaats, waarbij de wethouder(s) en/of het college bij een bedrijf op bezoek gaat om te horen wat er speelt. Elke twee maanden wordt er vergaderd met het Recreatieplatform.
Inning toeristenbelasting In december 2023 (d.d. 13 december 2023) is de gemeenteraad geïnformeerd over de gepersonaliseerd heffing voor toeristenbelasting. De raad heeft ingestemd voor het vervolg van het traject en hiervoor € 100.000 beschikbaar gesteld.
Beleidsindicatoren Economie Functiemenging (in %) Vestigingen (van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 - 74 jaar Bron: Waarstaatjegemeente.nl
2022 54,5 259,2
2021 54,0 257,9
33
Jaarrekening 2023
Financiën Realisatie programma 3 - Economie Bedragen in € 1.000
Taakveld
Exploitatie Lasten 3.4
Baten 3.4
Mutaties reserves Toevoeginge n 3.10
Onttrekkinge n 3.10
Economische promotie
Economische promotie
Mutaties reserves
Mutaties reserves
Totaal
Primitieve begroting 2023
Begroting na wijziging
Realisatie 2023
Afwijking 2023
-354
-455
-452
-3
-354
-455
-452
-3
4.318
4.318
4.396
-78
4.318 3.964
4.318 3.863
4.396 3.944
-78 -81
0
0
-12
12
0
0
-12
12
0
101
101
0
0 0 3.964
101 101 3.964
101 89 4.033
0 12 -69
Taakveld 3.4 Economische promotie Het voordeel van € 81.000 op het taakveld 3.4 komt voort uit verschillende voor- en nadelen. Het voordeel wordt voornamelijk veroorzaakt door een voordeel op het product ‘bevordering toerisme’ van € 51.000. Hierbij heeft in 2023 een herijking plaatsgevonden van de producten om het juiste proces en goede kwaliteit te kunnen waarborgen. Begrotingsrechtmatigheid Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijk saldo van baten en lasten is € 81.000 (voordelig). De belangrijkste afwijkingen zijn: Begrotingsrechtmatigheid € € 81.000
34
Voordeel/Nadeel Voordeel
Toelichting Zie toelichting taakveld 3.4 Economische promotie
Jaarrekening 2023
2.4 Onderwijs Toekomstbestending en kwalitatief onderwijs bieden aan alle kinderen op Terschelling De reguliere taken van de gemeente in haar regiefunctie binnen het onderwijs op het eiland zijn volgens het beleid en de verordeningen uitgevoerd. De belangrijkste taken die hieronder vallen zijn: • • • • • • • •
Huisvesting van scholen, onderhoud gebouwen, voorbereiding en uitvoering van het Integraal Huisvestingplan (IHP); Begeleiden van kinderen met (onderwijs)achterstanden; Gymnastiekaccommodaties, onderhoud gebouwen.; Faciliteren van schoolzwemmen (inclusief vervoer); Faciliteren van leerlingenvervoer voor het speciaal- en praktijkonderwijs; Bijdragen op grond van Tegemoetkoming Uitwonende Studerenden en de Vergoeding; OV-jaarkaart; Bestrijden van schooluitval door preventie, maatschappelijk werk en extra ondersteuning in de klas.
Toekomstbestendig onderwijs en onderwijshuisvesting In 2023 is in samenwerking met de onderwijsorganisaties een Integraal Huisvestingsplan ontwikkeld en afgerond. Dit plan is in juli 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. In dit plan worden per dorpskern scenario’s gepresenteerd voor het verduurzamen en het herontwikkelen van de schoolgebouwen.
Inclusief onderwijs Het onderwijsbeleid heeft als doel om alle kinderen – in ieder geval het primair onderwijs – op Terschelling te bieden. Dit betekent dat leerlingen die een zorgbehoefte hebben zoveel als dat mogelijk is in de klas worden opgevangen. In 2023 legden we de basis voor het herzien van de onderwijs-zorg arrangementen. Het doel hiervan is (1) een betere begeleiding van de kinderen, (2) vermindering van de belasting op de schoolteams en de zorgaanbieders in de klas, en (3) een meer doelmatige inzet van de middelen. In samenwerking met onder andere de scholen en het Eilandteam werken we de plannen verder uit. Eind 2023 startten we de gesprekken om de wachtlijst bij de kinderopvang te verminderen. Dit leidde onder andere tot het opnieuw inrichten van de groepen bij de kinderopvang.
Aansluiting onderwijs lokale/regionale arbeidsmarkt We stimuleren en ondersteunen lokale initiatieven die betrekking hebben op het ontwikkelen en borgen van MBO-opleidingen en korte beroepsopleidingen op het eiland. Samen met de eilander organisaties onderzoeken we of er een mogelijkheid is voor de ontwikkeling van een aanvullend aanbod van beroepsopleidingen. Om onder andere de uitwisseling van leerlingen en studenten tussen Vlieland en Terschelling te ondersteunen, besloten we de bootverbinding tussen de beide eilanden voort te zetten.
35
Jaarrekening 2023 In 2023 tekenden we een intentieovereenkomst voor de herontwikkeling van het voormalig campusterrein van het Maritiem Instituut: Campus Victoria. Samen met NHL Stenden en FB Oranjewoud wordt er ingezet op onderzoek en pilots voor nieuwe (circulaire) bedrijvigheid, hernieuwbare energie en duurzaam toerisme. De gemeente streeft naar een samenwerking met ondernemers en onderwijsinstellingen om innovatie aan te jagen en nieuwe vormen van werkgelegenheid te stimuleren.
Beleidsindicatoren Onderwijs Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificaties (vsv-ers in % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs) Bron: Waarstaatjegemeente.nl
36
2021-2022
2019-2020 -
-
9
14
1,8
0,7
Jaarrekening 2023
Financiën Realisatie programma 4 - Onderwijs Bedragen in € 1.000
Taakveld
Exploitatie Lasten 4.1
4.2 4.3
Baten 4.1
4.2 4.3
Mutaties reserves Toevoeginge n 4.10
Openbaar basisonderwij s Onderwijshuis vesting Onderwijsbel eid en leerlingzaken
Openbaar basisonderwij s Onderwijshuis vesting Onderwijsbel eid en leerlingzaken
Mutaties reserves
Totaal
Primitieve begroting 2023
Begroting na wijziging 2023
Realisatie 2023
Afwijking 2023
-1.737
-1.737
-2.151
414
-332
-332
-415
83
-2.087
-2.087
-2.363
276
-4.156
-4.156
-4.930
774
1.735
1.735
2.151
-416
76
76
52
24
1.802
1.802
2.184
-382
3.613 -543
3.613 -543
4.387 -543
-774 0
0
0
-30
30
0 0 -543
0 0 -543
-30 -30 -573
30 30 30
Taakveld 4.2 onderwijshuisvesting Aan het gebouw van het voortgezet onderwijs heeft het afgelopen jaar onderhoud plaatsgevonden. De kosten voor de werkzaamheden zijn voor rekening van de gemeente. Ze waren niet voorzien in de begroting.
37
Jaarrekening 2023 Taakveld 4.3 onderwijsbeleid en leerlingzaken De onderschrijding op dit taakveld wordt veroorzaakt door verschillende voor- en nadelen van onder de € 25.000. Op de budgetten van tegemoetkoming uitwonende studenten is een onderschrijding aanwezig van € 33.000. De aanspraak op dit budget is afhankelijk van het aanvragen en leerlingen en wisselt daarom jaarlijks.
Begrotingsrechtmatigheid Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijk saldo van baten en lasten is € 1.000 voordelig. De belangrijkste afwijkingen zijn de volgende: Begrotingsrechtmatigheid € € 107.000
Voordeel/Nadeel Nadeel
€ 106.000
Voordeel
38
Toelichting Zie toelichting taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting Zie toelichting taakveld 4.3 onderwijsbeleid en leerlingenzaken
Jaarrekening 2023
2.5 Sport, cultuur en recreatie Volwassenenfonds Sport & Cultuur In december 2023 is de gemeente Terschelling aangesloten bij het Volwassenenfonds voor Sport & Cultuur, om sport- en cultuurbeoefening voor mensen met een lager inkomen bereikbaar te maken. Dit is een waardevolle uitbreiding op de diensten van Jeugdfonds Sport & Cultuur en Stichting Leergeld, waar de gemeente Terschelling al een aantal jaren bij aangesloten is.
Sportakkoord In 2023 is het Lokaal Sportakkoord ondergebracht bij de Brede SPUK, een verzameling rijksbudgetten. Hiermee is een tweede periode voor het Sportakkoord van start gegaan en werkten we aan de uitvoering van het akkoord. Na de zomer van 2023 is de nieuwe buurtsportcoach gestart. Hij speelt een belangrijke en actieve rol in de uitvoering van het Sportakkoord. Inmiddels zijn meerdere werkgroepen weer enthousiast en actief.