4.A. 20250203 SWV De Waddeneilanden Nieuwsbrief Regio Deal_februari 2026

Regio Deal Nieuwsbrief Februari 2026

Wethouder Danny Ruige aan het woord

Een zelfvoorzienend Terschelling

Torenstraat en Brandarisplein

Terug- en vooruitblik: wat is er tot nu toe gebeurd, waar staan we nu en waarom is de Regio Deal belangrijk?

We willen weten wat er écht mogelijk is. Niet op basis van gevoel, maar op basis van onderzoeksresultaten.

Zo zorgen we ervoor dat het vernieuwde centrum van West-Terschelling voor iedereen toegankelijk wordt.

terschelling.nl/regio-deal

Column

Danny Ruige | Wethouder

Elk Waddeneiland is uniek, maar

bij de Regio Deal, de programmalijnen

tegelijkertijd hebben we veel met

– waar u als raadslid ook mee heeft

elkaar gemeen. Naast landelijke

ingestemd – en de vele kansen die

uitdagingen, zoals het woningtekort,

de samenwerking biedt voor onze

de energietransitie en vergrijzing –

gemeente. Ik werd bestuurlijk trekker

die op een eiland een andere aanpak

van de programmalijnen Goed wonen

vragen dan op het vasteland – hebben

en leven en Toekomstbestendig

we allemaal te maken met specifieke

ondernemen en ontwikkelen en zag

informatie over de Regio Deal en

eilandthema’s. Denk aan de gevolgen

het afgelopen anderhalf jaar van

de besluitvorming erover, leest u

van de zeespiegelstijging, de impact

dichtbij hoe de samenwerking tot

interviews met projectleiders en

van toerisme en de noodzaak om

stand kwam en hoe vele projecten van

andere betrokkenen en vindt u een

de bereikbaarheid van ons eiland

de grond zijn gekomen. Ook tijdens

overzicht van alle programmalijnen

te garanderen. Juist daarom is

de Wadden 2-daagse van afgelopen

en projecten.

samenwerking van onschatbare

maand, waar een aantal raadsleden

waarde.

aanwezig was, was de Regio Deal

Ik begrijp dat u op de hoogte wilt

onderwerp van gesprek.

blijven. Daarom verschijnt deze

Regio Deal de Waddeneilanden

nieuwsbrief ieder kwartaal. En heeft

biedt ons de mogelijkheid om die

Er kwam bijvoorbeeld ter sprake

u vragen of wilt u in gesprek over de

samenwerking professioneel en

dat er, sinds het startsein ruim twee

Regio Deal of een van de projecten?

gestructureerd vorm te geven. Sinds

jaar geleden, ruim twintig projecten

Dan kunt u mij altijd benaderen.

het officiële startsein van minister

zijn opgestart op Terschelling. Er

Hugo de Jonge op 1 november 2023

liggen interessante onderzoeken en

Tot slot wil ik nog graag

werken we samen met de andere vier

mooie plannen, waarmee vrijwel alle

benadrukken dat de Regio Deal

eilandgemeenten, het Rijk, Provincie

projecten in 2026 naar een volgende

niet alleen draait om geld en

Fryslân en Provincie Noord-Holland

fase gaan. Ik kan me voorstellen

projecten realiseren, maar ook om

aan plannen om de Waddeneilanden

dat u nieuwsgierig bent naar wat

opbouwen van connecties. Als

mooier, sterker en leefbaarder te

er allemaal gaat gebeuren, en wat

eilanden versterken we elkaar en

maken.

we hier op Terschelling precies

leren we van elkaar, en ik heb al veel

van gaan merken. Dat is precies

mensen gesproken die ik anders

Na mijn benoeming als wethouder op

de reden dat deze nieuwsbrief is

waarschijnlijk niet had ontmoet.

8 mei 2024 ben ik betrokken geraakt

gemaakt. In het document vindt u

Ook dát is waardevol.

2

Inhoudsopgave 4 De Regio Deal: kort uitgelegd

6 Slim tellen voor een veiliger Terschelling

Hoe gaat de besluitvorming?

8

10

9

3

11 Extra bijdrage voor herinrichting Torenstraat en Brandarisplein

Oud worden op Terschelling, het heeft zo z’n uitdagingen

Hoe smaakt de toekomst van Terschelling?

7

12 Stimuleringsfonds voor ondernemers, stichtingen en organisaties

Overzicht van alle projecten op Terschelling

Algemeen

De Regio Deal:

kort uitgelegd

Regio Deal de Waddeneilanden is een samenwerking tussen de vijf eilandgemeenten, het Rijk, Provincie Fryslân en Provincie Noord-Holland. Met elkaar werken deze partijen aan plannen die de eilanden mooier, sterker en leefbaarder maken. Nu en in de toekomst. Met een gezamenlijke investering van 36 miljoen euro voor alle Waddeneilanden worden projecten gerealiseerd op het gebied van woningbouw, zorg, onderwijs, innovatief ondernemerschap, bereikbaarheid, duurzame energie en circulaire economie. Dit geld wordt verdeeld over gezamenlijke initiatieven en eiland-specifieke projecten. Met de Regio Deal wordt gewerkt aan een zekere en veerkrachtige toekomst voor alle eilanden én hun inwoners.

Goed wonen en leven Goed wonen en leven Op Terschelling willen we samen fijn kunnen wonen, werken en leven. Daarom is het extra belangrijk dat er voldoende passende woonruimte is voor iedereen: voor starters, gezinnen én senioren. Voor ouderen krijgt wonen een andere betekenis: zij willen graag op Terschelling blijven wonen, GOED WONEN & LEVEN

ook wanneer hun gezondheid minder wordt. Uitwijken naar voorzieningen op het vasteland is in hun ogen geen optie. Daarom willen we goede woon- en zorgvoorzieningen behouden én versterken. Met de programmalijn Goed wonen en leven wordt gewerkt aan oplossingen die bijdragen aan een leefbare, hechte gemeenschap waar eilanders, jong én oud, fijn kunnen wonen en leven. Klik hier voor alle projecten

Toekomstbestendig ondernemen en ontwikkelen Toerisme is een stuwende kracht voor Terschelling. Het draagt bij aan de leefbaarheid, werkgelegenheid en brede welvaart op het eiland. Maar diezelfde kracht maakt de economie ook kwetsbaar. Een te sterke afhankelijkheid van toerisme kan de balans verstoren. Met de TOEKOMST BESTENDIG ONDERNEMEN & ONTWIKKELEN

programmalijn Toekomstbestendig ondernemen en ontwikkelen wordt daarom gewerkt aan een brede, veerkrachtige economie. Het doel is om ruimte te geven aan nieuwe vormen van ondernemerschap, innovatieve bedrijvigheid en duurzame initiatieven die passen bij het karakter van het eiland. Zo wordt niet alleen gekeken naar toerisme, maar ook naar kansen in bijvoorbeeld de energietransitie, de zorg, lokale productie en kennisontwikkeling. Door samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid te stimuleren, ontstaat een economisch fundament dat Terschelling ook in de toekomst sterk en zelfstandig houdt. Klik hier voor alle projecten

4

Optimaal bereikbaar en verbonden Bereikbaarheid is op Terschelling van groot belang. De veerdienst vormt de onmisbare schakel tussen Terschelling en het vasteland en vervult daarmee de rol van openbaar vervoer voor bewoners, bezoekers en bedrijven. De coronaperiode maakte nog eens duidelijk hoe cruciaal deze OPTIMAAL BEREIKBAAR & VERBONDEN

verbinding is. Pas toen de veerdienst weer op volle capaciteit kon varen, kwam de lokale economie echt op gang. Een betrouwbare verbinding is essentieel om het eiland levendig, toegankelijk en economisch gezond te houden, het hele jaar door. En niet alleen de veerdienst zorgt voor een economisch gezond eiland. Ook goederenvervoer is hierin een onmisbare schakel. Binnen Regio Deal de Waddeneilanden wordt daarom gekeken hoe de bereikbaarheid en logistiek van en naar Terschelling – in samenwerking met de andere eilanden – verder versterkt kan worden. Klik hier voor alle projecten

Duurzame Duurzameenergie Energie

Terschelling biedt, samen met de andere Waddeneilanden, een unieke proeftuin voor duurzame energie-innovaties. De combinatie van veel zonuren, wind en zeewater maakt de eilanden ideaal om op kleine schaal nieuwe oplossingen te testen. Dankzij de overzichtelijke DUURZAME ENERGIE

gemeenschap kan hier snel geleerd en opgeschaald worden. Zo kan Terschelling uitgroeien tot koploper in de ontwikkeling van duurzame energie. Tegelijkertijd vraagt de ligging binnen een Natura 2000-gebied en het UNESCO Werelderfgoed Waddenzee om zorgvuldige afwegingen. Kortom: het werken aan duurzame energie op de eilanden is zowel kansrijk als complex. Binnen de Regio Deal wordt daarom samen met bewoners, ondernemers en de gemeente gekeken hoe Terschelling deze kansen optimaal kan benutten, met respect voor de unieke natuur en leefomgeving. Klik hier voor alle projecten

Circulaire economie De overgang naar een circulaire economie raakt alle programmalijnen van de Regio Deal. Het uitgangspunt is om binnen ieder project, van bouwen tot ondernemen, zo duurzaam en efficiënt mogelijk met grondstoffen om te gaan. Dat betekent materialen hergebruiken, afval verminderen en meer waarde halen uit lokale reststromen. Voor Terschelling biedt dit grote kansen: het verkleint de afhankelijkheid van aanvoer van buitenaf, stimuleert innovatie en draagt bij aan een schonere leefomgeving. Binnen Regio Deal de Waddeneilanden wordt daarom gewerkt aan meer bewustwording, een gunstig ontwikkelklimaat en praktische initiatieven die circulair denken en doen stimuleren. Zo bouwen we stap voor stap aan een toekomst waarin niets verloren gaat. Klik hier voor alle projecten

5

Hoe gaat de besluitvorming? Hoe verloopt de besluitvorming

Als voorbeeld is hier de programmalijn

De infographic maakt duidelijk

eilanden? Van projectidee op

ieder eiland zitten er verschillende

eilanden worden geïnitieerd en

binnen Regio Deal de Waddeneilandniveau tot besluitvorming

in de overkoepelende stuurgroep: alle stappen en rollen zijn visueel weergegeven.

‘Circulaire economie’ uitgewerkt. Van ambtenaren in de ontwikkelteams. In totaal bestaan er vijf ontwikkelteams

– één voor elke programmalijn binnen de Regio Deal.

hoe voorstellen vanuit de

besproken, uitgewerkt en door de

procesleider worden meegenomen naar het programmateam. Het programmateam formuleert

vervolgens een advies richting de stuurgroep om het voorstel wel of niet goed te keuren.

Ontwikkelteam “Uit het project Circulair ambachtsbedrijf is een idee ontstaan voor het verwerken van organisch restmateriaal op Terschelling en Vlieland.”

Programmateam “We gaan het bespreken, en gaan een advies opstellen voor de stuurgroep”

Programmaondersteuner

Programmamanager

“Ik wil graag voorstel ... bespreken”

Procesleider

Stuurgroep

6

Financiën

Procesleider Procesleider

Komt ieder kwartaal bij elkaar

Communicatie

Interviews

Slim tellen voor een veiliger Terschelling Project Meetnet, onderdeel van Regio Deal de Waddeneilanden

Op Terschelling hangen negen slimme telraamkastjes die 24 uur per dag het verkeer tellen. Ze meten hoeveel auto’s, fietsers en voetgangers er passeren en met welke snelheid. Zo krijgt de gemeente direct inzicht in de verkeersdrukte en veiligheid op het eiland. “Bewoners zeggen vaak: het is hier zo druk, of er wordt

Het project is onderdeel van Regio Deal de

wegbeheerder Hessel Boermans. De meetgegevens

Waddeneilanden. Dankzij dit gezamenlijke meetnet

te hard gereden. Nu kunnen we dat aantonen”, vertelt helpen om wegen slimmer en veiliger in te richten. Zo onderzoekt de gemeente bijvoorbeeld of de Duinweg bij Midsland-Noord kan worden omgevormd tot fietsstraat.

Waddeneilanden en wordt uitgerold op alle

kunnen de eilanden data vergelijken en van elkaar leren.

De kastjes zijn volledig anoniem: ze analyseren

het beeld, maar slaan niets op. Zo werken we op

Terschelling aan een veiligere en leefbare omgeving, met respect voor privacy en natuur.

Wil je het volledige interview met Hessel lezen? Klik dan hier

7

Interviews

Oud worden op Terschelling, het heeft zo z’n uitdagingen Project Toekomstbestendig oud worden, onderdeel van Regio Deal de Waddeneilanden

“Hoe zorgen we ervoor dat je goed oud kunt worden op Terschelling?” Die vraag staat centraal in onderzoeksproject Toekomstbestendig oud worden. Onderzoeker Jesse David Marinus van Planbureau Fryslân en de Rijksuniversiteit Groningen voerde de afgelopen maanden diepgaande gesprekken met ouderen, zorgprofessionals en ambtenaren, en liep met de zorgprofessionals langs hun werkroute. Het resultaat is een compleet en helder overzicht van wat er goed gaat en waar de uitdagingen liggen. Wij spraken hem én procesleider Simone Rommets. Uit de gesprekken kwamen

“De sociale cohesie op het eiland

passen bij de problemen die

thema’s naar boven. Eind

heeft hij grote bewondering voor

gebracht. Begin 2026 wordt

veel gemeenschappelijke

is gigantisch”, ontdekte Jesse. Ook

november kwamen alle

de zorgverleners op de eilanden:

partijen samen om de

resultaten te bespreken. “Het

“Gouden mensen die met hart en

laat zien hoeveel meerwaarde het heeft wanneer eilanden, onderzoekers, (zorg)

professionals en bewoners samen optrekken”,

vertelt Simone Rommets,

procesleider bij de Regio Deal.

ziel werken. Je moet ze op handen dragen, deze prachtige mensen.” Het onderzoek moet leiden tot concrete acties. Zo loopt er

op Terschelling inmiddels een

hbo-v stagiaire die onderzoekt welke e-health oplossingen

het onderzoek in kaart heeft

het eindrapport gepubliceerd, ook wetenschappelijk. “Dit

onderzoek heeft internationale

relevantie”, vertelt Jesse. “Andere

eilandgemeenschappen worstelen met vergelijkbare vraagstukken

rond vergrijzing en zorgverlening op afstand.”

Wil je het volledige interview met Jesse en Simone lezen?

8

klik dan hier

Interviews

Hoe smaakt de toekomst van Terschelling? Project Vers van eilander Bodem, onderdeel van Regio Deal de Waddeneilanden

Wat begon als een eenvoudig idee groeide uit tot een bijzonder onderzoeksproject: Vers van Eilander Bodem. Projectleider Willemijn Steentjes onderzoekt samen met een stuurgroep van lokale ondernemers in de voedselketen en kennisinstellingen hoe Terschelling meer voedsel van eigen bodem kan produceren en consumeren. “We willen weten wat er écht mogelijk is”, zegt Willemijn.

“Geen plannen op basis van

het minder afhankelijk kan worden van voedsel van het vasteland.

een gevoel, maar op basis van

In dit project werkt Willemijn samen

we genoeg grond? Wat groeit

cateraar, chefkok en eigenaren

onderzoeksresultaten. Hebben

hier goed? En wat eten we dan

eigenlijk?” De oorlog in Oekraïne en

de coronapandemie lieten zien hoe kwetsbaar we als eiland zijn. Mede daarom kijkt Terschelling nu hoe

9

die het eten van eigen bodem nu al mogelijk maken.”

met een schapenboer, tuinder,

De resultaten van het onderzoek

van een lokale groothandel en

januari 2026 tijdens een feestelijk

supermarkt. “Deze mensen delen de nieuwsgierigheid naar wat er

mogelijk is. Zij weten wat er kan”,

vertelt Willemijn. “We onderzoeken

Wil je het volledige interview met Willemijn lezen? Klik dan hier

de kansen met de mensen

worden gepresenteerd op 24 diner van eigen bodem op

Terschelling. Een proefmoment voor de toekomst van lokaal

voedsel op de Waddeneilanden.

Vooruitblik

Stimuleringsfonds voor ondernemers, stichtingen en organisaties In 2026 zet Regio Deal de

Er zijn genoeg ondernemers met

helpen met kennis, cofinanciering,

Waddeneilanden in op actie.

een goed idee, maar die missen soms

goede faciliteiten en structuren voor

de tijd of middelen om het goed uit

samenwerking.

Via het Stimuleringsfonds

te werken. Het Stimuleringsfonds

wordt zo’n drie miljoen

kan deze ondernemers helpen,

Het fonds stelt niet alleen geld

euro beschikbaar gemaakt

bijvoorbeeld bij de ontwikkelkosten

beschikbaar voor de ontwikkelfase,

voor het opstellen van een

maar ook voor de uitvoering van

bedrijfsplan, een haalbaarheids-

projecten. Het kan hierbij gaan om

studie of een plan van aanpak.

zowel kleine als grote initiatieven,

voor het ontwikkelen en uitwerken van plannen

als ze maar aansluiten bij de doelen

van ondernemers,

Het Stimuleringsfonds richt zich

van de Regio Deal. Dat kunnen

stichtingen en organisaties

hoofdzakelijk op drie programmalijnen:

bijvoorbeeld projecten zijn die

Toekomstbestendig ondernemen &

de lokale economie versterken,

die bijdragen aan een

ontwikkelen, Duurzame energie en

innovatieve samenwerkingen

veerkrachtiger, circulair en

Circulaire economie. Het fonds moet

stimuleren of de circulaire economie

toekomstbestendig eiland.

bedrijven en organisaties stimuleren

verder brengen.

en ondersteunen, door ze vooruit te

Volgend jaar gaat het team van Regio Deal de Waddeneilanden langs alle eilanden met een roadshow waarin zij het Stimuleringsfonds verder toelichten en inspiratie delen met geïnteresseerden. Tijden en locaties worden binnenkort bekend gemaakt.

10

Vooruitblik

Extra bijdrage voor herinrichting Torenstraat en Brandarisplein De aanpak van de Torenstraat en het Brandarisplein krijgt al enige vorm, maar dankzij een financiële bijdrage vanuit Regio Deal de Waddeneilanden kunnen we nog een stap verder gaan. Met een welkome financiële bijdrage van € 255.000 wordt het project uitgebreid met voorzieningen die het centrum van West-Terschelling toegankelijker en inclusiever maken voor iedereen. Toegankelijkheid voorop

krijgt daarnaast een vernieuwde en waar nodig

Door de bijdrage vanuit de Regio Deal kunnen

uitgebreidere stroomvoorziening voor evenementen,

we investeren in drempelloze overgangen en

verplaatsbare plantenbakken en zitelementen,

geleidemarkering voor mensen met een visuele

zodat het plein als ontmoetingsplek én als

beperking. Zo zorgen we ervoor dat het vernieuwde

evenementenlocatie kan dienen.

centrum van West-Terschelling voor iedereen toegankelijk wordt.

Planning Op dit moment wordt er gewerkt aan de technische

Daarnaast wordt de herinrichting duurzamer: oude

uitwerking van de plannen. Begin 2026 neemt de

bestratingsmaterialen worden hergebruikt en er

gemeenteraad een besluit over de kredietaanvraag.

komt energiezuinige verlichting. Het Brandarisplein

Bij akkoord is de wens om in november 2026 te starten met de uitvoering, en is het vernieuwde centrum in april 2027 klaar voor gebruik.

11

Projectenoverzicht

Goed wonen & leven Multifunctionele gebouwen en verblijfsgebieden

Eilandwonen betaalbaar en beschikbaar De woningmarkt staat onder druk. De vijf eilanden werken daarom samen aan een eerlijke, toekomstbestendige woningmarkt waar woningen beschikbaar blijven voor eilandbewoners. We creëren een gezamenlijke aanpak om oneigenlijk gebruik van woningen tegen te gaan. Op Terschelling zetten we extra handhaving in om het oneigenlijk woninggebruik zo snel mogelijk op nul te brengen.

Met dit project creëren we op elk eiland een samenkomen. Hier kunnen mensen elkaar ontmoeten

Eiland-health

en krijgen maatschappelijke voorzieningen en

eHealth en andere digitale toepassingen kunnen zorg

cultuurparticipatie een impuls.

op afstand ondersteunen en de beschikbaarheid

inspirerende plek waar kunst, cultuur en welzijn

van zorg vergroten. Met dit project onderzoeken we Op elk eiland is inmiddels een initiatief gestart, geoptimaliseerd

welke digitale oplossingen passen bij de zorg op de

of toekomstbestendig ingericht. Op Terschelling gaat het om de

eilanden en testen we deze vervolgens met een pilot.

Torenstraat en het Brandarisplein. Met een herinrichting maken we het centrumgebied multifunctioneler en versterken we de

Een student van NHL Stenden onderzoekt de mogelijkheden

verblijfsfunctie. We focussen daarbij op een duurzame inrichting,

op Terschelling vanuit een afstudeerproject.

het verbeteren van de toegankelijkheid en leefbaarheid en meer mogelijkheden om in de omgeving evenementen te organiseren.

Piekhuisvesting Het nieuwe eilandwonen Door schaarse ruimte en kwetsbare natuur zijn de mogelijkheden voor nieuwe woonruimte beperkt. Met dit project verkennen we innovatieve, kleinschalige en natuurgerichte woonconcepten die inspelen op veranderende woonwensen, zoals tiny houses

We onderzoeken samen met inwoners en ondernemers hoe tijdelijke huisvesting beter kan worden gefaciliteerd, zodat het verblijf van personeel én bezoekers op piekmomenten mogelijk blijft. We hebben een projectleider aangesteld die aan de slag gaat met het project piekhuisvesting, waardoor we in het hoogseizoen

en flexwonen. De opgedane kennis over duurzame

voldoende huisvesting hebben voor mensen die op het eiland

bouwprincipes, slimme energieoplossingen en

werken.

landschappelijke inpassing biedt ook handvatten voor traditionele woningbouwprojecten, en draagt daardoor bij aan de bredere woningbouwopgave.

Deze persoon start op Terschelling minimaal één initiatief op dat

Maatschappelijke voorzieningen onder de loep

laat zien hoe wonen anders én duurzamer kan. We inventariseren

Dit project ondersteunt organisaties financieel

kansrijke locaties op Terschelling, doen onderzoek naar binnen- en

en organisatorisch, zodat zij hun diensten duurzaam

buitenlandse alternatieve woon- en bouwconcepten en werken

kunnen blijven aanbieden en eilanders een leven lang

een voorstel uit voor een of meerdere pilots. In de zomer van 2026

op het eiland kunnen blijven wonen.

Voor dit project zijn we momenteel op zoek naar een projectleider.

worden de onderzoeken en een uitgewerkt voorstel gepresenteerd aan de stuurgroep.

In 2026 volgt Terschelling met een voorstel in de stuurgroep over het toekomstbestendig maken van een lokale maatschappelijke voorziening.

12

Toekomst bestendig ondernemen & ontwikkelen

Projectenoverzicht

Inrichten centraal coördinatiepunt triple helix We verbinden eilanders, onderwijs- en kennisinstellingen, studenten, ondernemers/ bedrijven, organisaties en overheden om samen tot slimme(re) oplossingen te komen voor actuele vraagstukken. We realiseren op elk eiland een living lab, praktijkplaats of onderzoekslab en richten een centraal coördinatiepunt in voor ondersteuning en samenwerking. Er is een Waddentafel opgericht waar actuele vraagstukken

Eiland-praktijkgeschoold Het is lastig om vakbekwaam personeel te vinden. Met het versterken en uitbreiden van de mboopleidingen (BBL) in de horeca en hospitality – en het onderzoeken van mogelijkheden binnen de zorg, techniek, bouw, installatietechniek, groen en retail – pakken we dit aan. We onderzoeken de mogelijkheden om het aanbod van opleidingen op Terschelling te verbreden.

Ondernemersvereniging (TOV) en het Maritiem Instituut Willem

Programma Gastheerschap

Barentsz zijn hierbij aangesloten vanuit Terschelling.

We werken samen met andere organisaties,

van de Waddeneilanden worden besproken. De Terschellinger

waaronder (natuur)beheerders, Visit Wadden en Waddencentra, aan een uniforme boodschap over de

Het nieuwe leren: ’t Schylger Jouw Met dit project willen we toekomstbestendig onderwijs en ontwikkelingsmogelijkheden verbeteren voor kinderen en jongeren. Dit doen we door leer- en ontwikkelcentra op te zetten, waar kinderopvang, basisonderwijs, voortgezet onderwijs

mogelijkheden en kwetsbaarheden van Waddenzee Werelderfgoed, zodat inwoners en bezoekers daarvan op de hoogte zijn én weten hoe zij het Waddengebied kunnen beschermen. We zijn bezig om data en indicatoren te verzamelen die inzicht geven in het aantal bezoekers, hun ervaringen en de mogelijkheden op het gebied van duurzame ontwikkelingen op Terschelling.

en vervolgonderwijs samenwerken.

met het ontwerp voor het nieuwe schoolgebouw van ’t Schylger

Creatieve broedplaatsen

Jouw.

Op ieder eiland komt een (creatieve) broedplaats:

Eind december wordt bekendgemaakt welke partij aan de slag mag

een levendige ontmoetingsplek waarin ondernemers, overheid, onderwijs en inwoners met elkaar

Green Destinations

samenwerken, samen leren en nieuwe initiatieven

Het project Green Destinations ondersteunt

verbreden van de eilander economie, het versterken

bestemmingen bij het ontwikkelen, meten en

van de onderlinge betrokkenheid en het aantrekken

bereiken van duurzaamheidsdoelen, zodat

en behouden van jong talent.

ontwikkelen. De broedplaatsen zetten zich in voor het

toerisme een positieve impact heeft op lokale gemeenschappen en omgeving.

Er is een enquête uitgezet om projecten en stage- of leerwerkplekken in kaart te brengen. De komende tijd organiseren

We zijn bezig met een impactanalyse, om een compleet beeld te

we samen met NHL Stenden een masterclass innovatie voor

krijgen van de huidige situatie op Terschelling. Daarna stelt Green

ondernemers, en wordt er een projectregisseur van het eiland

Destinations een adviesrapport op met verbeterpunten, niet alleen

aangesteld. We zijn met de Tonnenloods, Oerol, NHL Stenden,

voor de gemeente Terschelling, maar ook voor andere stakeholders.

De Folks en de bibliotheek om tafel gegaan over het vervolg.

13

Projectenoverzicht

Optimaal bereikbaar & verbonden

Transport en logistiek onder de loep De bereikbaarheid van de eilanden staat onder druk voor inwoners, bezoekers en de aanvoer voor goederen. Dit project verbetert en verduurzaamt dit proces, en draagt bij aan een autoluwere, gastvrijere omgeving, waar het prettig is om te fietsen, wandelen en verblijven.

Agenda Autoluw Dit project stimuleert bezoekers en inwoners om de auto vaker aan de wal te laten staan. Er zijn drie deelprojecten: Toegangsvignet, Deelmobiliteit en

Op Terschelling werken we aan een shuttleservice voor personen en bagage om het reizen met het openbaar vervoer aantrekkelijker te maken. Daarmee kunnen bezoekers hun auto aan de wal laten en toch aangenaam recreëren op het eiland.

Mobiliteitshubs.

auto wel of niet mee te nemen naar het eiland. In

Meetnet Leefbare Waddeneilanden

het deelproject Deelmobiliteit onderzoeken we

We meten het hele jaar door hoe druk het is op de

welke vormen van gedeeld vervoer passend zijn op

eilanden en hoe verkeer en bezoekers zich bewegen.

de eilanden. Met het deelproject ‘Mobiliteitshubs’

Op verschillende meetpunten verzamelen we

willen we het vervoer bij de veerhaven in Harlingen

gegevens over verkeersvolume en -stromen, geluid,

efficiënter en duurzamer te maken, en autoluw reizen

licht en luchtkwaliteit.

Het deelproject Toegangsvignet is bedoeld om bezoekers bewust te maken van de keuze om de

stimuleren. We hebben op negen plekken telraamkastjes bevestigd, die meten Het deelproject Toegangsvignet als bewustwordingsprikkel

hoeveel auto’s, fietsers en voetgangers er passeren en met welke

wordt aanbesteed. We onderzoeken de haalbaarheid van een

snelheid.

toegangsvignet voor auto’s, inclusief mogelijke maatregelen zoals minimale verblijfsduur en plaatsgebonden restricties.

Piekbelasting onder de loep Het huidige vervoerssysteem is vooral afgestemd op piekdrukte. Dat leidt tot volle veerdiensten en drukte op wegen en in dorpen. Als we bezoekersstromen beter spreiden, draagt dat bij aan de rust, leefbaarheid én duurzamer vervoer. Onder leiding van VVV Terschelling onderzoeken we de mogelijkheden om pieken in transport van mensen, goederen en dienstverlening te verlagen.

14

Projectenoverzicht

Duurzame energie

Duurzame waddendorpen Door een gezamenlijke aanpak en het versterken van kennis en middelen voor bewoners en energieadviseurs maken we het verduurzamen van karakteristieke en monumentale panden haalbaarder en beter uitvoerbaar.

Eilander energiedienstenorganisatie We onderzoeken hoe een lokaal warmte- of

We zijn gestart met het trainen van energiecoaches, om komend jaar de technologie SmartTwin te introduceren. Daarmee kunnen bewoners checken welke maatregelen ze kunnen nemen om te verduurzamen en inzicht krijgen in besparingen en subsidies.

energiebedrijf kan bijdragen aan een duurzame energievoorziening. Daarbij verkennen bewoners, energiecoöperaties en gemeenten samen een oplossing die past bij de schaal en context van de eilanden.

Slimme eilander energiesystemen

De projectleiders hebben de situatie, wensen en behoeften

We werken aan toekomstbestendige oplossingen

per eiland in kaart gebracht en scenario’s geschetst voor een

voor een betrouwbare, lokale energievoorziening.

gezamenlijk warmtebedrijf en/of energiedienstenorganisatie.

Per eiland ontwikkelen we een passend systeem waarin duurzame opwekking, opslag en slim gebruik samenkomen.

Duurzame recreatiewoningen Recreatiewoningen vallen vaak buiten de landelijke

We hebben een regisseur netcongestie aangesteld die voor Vlieland en Terschelling aan de slag gaat met het oplossen van de Lianderwachtlijst voor bedrijven.

verduurzamingsregelingen. Daarom werken we aan een gezamenlijke aanpak om ook deze woningen bij

We hebben het type woningen op Terschelling en de behoeften

Duurzame eilander voorzieningen

van eigenaren in kaart gebracht. Op basis daarvan creëren we de

De eilanden bundelen kennis en uitvoeringskracht

komende maanden een aanpak per type woning.

om maatschappelijke voorzieningen slimmer

de energietransitie te betrekken.

en energiezuiniger te maken. Door intensief, seizoensgebonden gebruik ligt het energieverbruik daar nu vaak hoog. We zetten een energiemanagementsysteem in, dat inzicht geeft in energieverbruik, verspilling voorkomt en het mogelijk maakt om installaties efficiënt en slim aan te sturen. De komende tijd bepalen we welk systeem we gaan gebruiken en in welk gebouw.

15

Projectenoverzicht

Circulaire economie Campagne drinkwater Schoon drinkwater is belangrijk, maar in de zomer staat de watervoorziening onder druk. Daarom stimuleren we zuinig en bewust gebruik door inwoners, bezoekers en organisaties. Er is een campagne ontwikkeld om het gebruik van drinkwater in de toeristische sector te verminderen. Deze wordt de komende tijd uitgerold.

Verkenning circulaire inkopen gemeenten Door circulair in te kopen, met de focus op hergebruik, minder primaire grondstoffen en langere levensduur, dragen we bij aan een toekomstbestendige economie. De verkenningsfase is afgerond en de projectleider circulair opdrachtgeven en inkopen is langsgeweest op het gemeentehuis om het project op te starten.

Wad gaat om: preventie en reductie plastic

Vers van eilander bodem

We onderzoeken de verdere verwerking van

We werken aan een duurzamer en gezonder

gejut plasticafval en hoe deze materialen kunnen

voedselsysteem door lokaal en natuurinclusief

worden omgezet in circulaire producten die waarde

voedsel te stimuleren en de band tussen landschap,

toevoegen aan het Waddengebied.

landbouw en gemeenschap te versterken. Met diverse pilots bouwen we aan een meer

We richten ons op het mogelijk maken van een eerste

zelfvoorzienende en circulaire voedselketen.

plasticsortering met infrarood handscanners. Daarna onderzoeken we de mogelijkheden om dit lokaal op te schalen.

In januari 2026 leveren we de onderzoeksresultaten van Terschelling op tijdens een symbolische maaltijd voor een groep eilanders.

Zoetwaterbeheer Waddeneilanden Door klimaatverandering en meer toerisme staat de

Ondernemers circulair op weg

zoetwatervoorraad onder druk. Daarom versterken

We ondersteunen ondernemers – van startups tot

we kennis, samenwerking en maatregelen om

gevestigde bedrijven – met circulaire ideeën. Dat

voldoende zoetwater te behouden voor natuur,

doen we door kennis te delen, samenwerkingen

landbouw, wonen en toerisme.

op te starten én te helpen met de financiering. We focussen daarbij op nieuwe initiatieven rondom

We hebben een projectleider aangesteld voor het (grond)

plastic afval en hergebruik.

watermeetnet, om maatregelen en effecten van een beter zoetwaterbeheer op Terschelling te kunnen meten en monitoren.

We ontwikkelen een campagne rondom ‘circulair denken en doen’ en organiseren inspiratiebijeenkomsten. Daarvoor hebben we een positioneringstraject gedaan, waarna de branding is ontwikkeld.

16

Projectenoverzicht

Pilot bedrijfsafval en Swill Terschelling We verkennen de mogelijkheden voor het verwerken van swill, nat organisch afval uit de horeca, tot energie of compost. Dit is een gezamenlijk project van Terschelling en Vlieland, waarbij we onderzoek doen naar bedrijfsafval in het algemeen.

Circulair ambachtscentrum Samen met ondernemers, het onderwijs en Omrin onderzoeken we de mogelijkheden om een circulair ambachtsbedrijf te starten op Terschelling. Er is een verkenning uitgevoerd waaruit blijkt dat een circulaire route en een circulair netwerk kansrijk zijn. Studenten hebben gewerkt aan de positionering en werken de businesscase verder uit.

We hebben gesprekken gevoerd met Omrin om afvalstromen terug te brengen, de CO2-uitstoot te verminderen en afval te verwerken tot energie of compost. Met de resultaten en conclusies gaan we nu verder.

Circulair slopen We onderzoeken welke panden er worden gesloopt en welke materialen we daaruit kunnen hergebruiken. Het bedrijf Alba Concepts heeft opdracht gekregen een circulariteitsadvies op te stellen. De bouw van het nieuwe gebouw van ’t Schylger Jouw gaat in fasen verlopen en dat biedt kansen om materiaal te hergebruiken.

17

Tot de volgende De volgende nieuwsbrief ontvangen jullie in april 2026

terschelling.nl/regio-deal