17.d. Bijlage 2 Notitie scenariokeuze 't Schylger Jouw 250521

| Notitie Project Betreft Datum Kenmerk

1.

Terschelling, ’t Schylger Jouw Adviesnotitie scenariokeuze 21 mei 2025 Adviesnotitie ’t Schylger Jouw 250521

Inleiding In 2023 is het integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijshuisvesting Terschelling vastgesteld in de gemeenteraad. Een IHP ontstaat uit een intensieve samenwerking tussen schoolbesturen en gemeentebestuur. Een IHP beschrijft de gezamenlijke ambitie om te komen tot goede onderwijshuisvesting voor het primair en voortgezet onderwijs. Het IHP eindigt met een concrete prioritering van de aanpak voor de onderwijsgebouwen op Terschelling. Aan de vernieuwing van ’t Schylger Jouw is hierbij de hoogste prioriteit gegeven. Vernieuwing dient plaats te vinden in de periode 2023-2025. Het Openbaar Onderwijs Terschelling (OOT) is bestuurlijk verantwoordelijk voor het onderwijs op Terschelling. OOT voert inmiddels gesprekken met OVO-Noord, het openbaar onderwijs in Noordoost Friesland, om samen te werken. Uitgangspunt is een bestuurlijke fusie per 1 januari 2026. Vooralsnog kijkt OVO-Noord op de achtergrond mee met het vernieuwingsproces. In het IHP liggen nog verschillende vragen voor die kunnen leiden tot verschillende scenario’s. In deze notitie lichten we dat toe en komen we tot een onderbouwd voorstel. De discussiepunten zijn: ▪ Nieuwbouw of renovatie van ’t Schylger Jouw. ▪ Nieuwbouw of renovatie van de gymzaal. ▪ Gelijktijdige vernieuwing obs ’t Hunnighouwergat of ruimtereservering en latere realisatie. Toetsend aan verschillende criteria komen we tot een onderbouwd voorstel.

2.

Integraal huisvestingsplan 2023-2040 In 2023 is het IHP Onderwijsaccommodaties in de gemeenteraad besproken en vastgesteld. Het gaat primair over onderwijshuisvesting, maar ook gelieerde organisaties als kinderopvang, bibliotheek, jongerenwerk en gymzalen komen aan bod. De behoefte aan intensieve samenwerking met het mbo en plaatselijke ondernemers zijn waardevolle verbindingen die worden gezocht. Het coalitieakkoord 2022 (Koers naar de toekomst | Meedenken, Meepraten, Meedoen) geeft dit ook aan. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de bekostiging van de (ver)nieuwbouw van onderwijsgebouwen. Het IHP is het wettelijk sturingsmiddel om naast de wettelijke zorgplicht, ook een gezamenlijke strategie vast te leggen. De schoolbesturen daarentegen zijn verantwoordelijk voor onderhoud en exploitatie van de onderwijsgebouwen en ontvangen een vergoeding van het Rijk. Het IHP geeft aan dat het gebouw waarin ’t Schylger Jouw (tSJ) is gehuisvest een slechte kwaliteit heeft. Hierbij wordt gekeken naar ruimtebehoefte, onderhoudsniveau, functionaliteit, duurzaamheid en binnenklimaat. Het bouwjaar is 1974 en het gebouw is ruim 50 jaar oud. Aanzienlijk ouder dus dan de gemiddelde levensduur van 40 jaar voor onderwijsgebouwen.

LindHorst huisvestingsadviseurs bv

pagina 1 van 5

Voor het toekomstperspectief van een schoolgebouw wordt gekeken naar de ontwikkeling van de leerlingaantallen en het toekomstperspectief van de school. Een zelfstandige vo-school op Terschelling wordt door iedereen van levensbelang geacht. Samenwerking met het primair onderwijs in Midsland (’t Hunnighouwergat) moet worden onderzocht. Het vastgestelde voorkeursscenario in het IHP met de hoogste prioriteit (uitvoering 2023-2025) luidt als volgt: Vernieuwbouw of vervangende nieuwbouw voor ’t Schylger Jouw, inclusief gymzaal (en optioneel de verdere verduurzaming van De Driemaster). Binnen deze ontwikkeling wordt op voorhand rekening gehouden met een ruimtereservering voor basisschool het ’t Hunnighouwersgat op de kavel van ’t Schylger Jouw. De keuze voor nieuwbouw of renovatie wordt niet gemaakt in het IHP. Meerdere aspecten kunnen hierbij van belang zijn, zoals de huidige conditie van het gebouw, de functionaliteit, de grootte in relatie tot de behoefte. Verder zijn vanzelfsprekend ook de financiële aspecten van belang, zoals boekwaarde en de investerings- en exploitatiekosten.

3. 3.1

Huidige gebouwen ’t Schylger Jouw Het grootste deel van het schoolgebouw dateert uit 1974. In de jaren tachtig zijn er nog kleine aanpassingen geweest. De laatste uitbreiding betreft een techniekruimte aan de oostzijde en is gerealiseerd in een semi-permanent gebouw. Oorspronkelijk had de school aanzienlijk meer leerlingen dan nu het geval is. Het IHP gaat op basis van de toekomstige leerlingprognoses uit van nieuwe huisvesting voor ruim 100 leerlingen. Dit leidt tot een ‘inclusieve’ ruimtebehoefte van 2.180 m² bvo (volgens IHP). De huidige oppervlakte is 2.680 m² bvo en dus aanzienlijk groter en te groot. In de afgelopen 20 jaar zijn er geen grote functionele aanpassingen aan het gebouw gedaan. De indeling is gebaseerd op ‘oude’ onderwijsideeën. In het IHP zijn diverse tekortkomingen geconstateerd. Naast functionaliteit zijn ook de duurzaamheid en het binnenklimaat een probleem. Het huidige gebouw verbeteren is zeer kostbaar. Ook hier geeft het IHP richting en wordt uitgegaan van 80% van de nieuwbouwkosten. Bovendien zal bij renovatie de afschrijvingstermijn substantieel korter zijn dan bij nieuwbouw. Dit zal dan leiden tot hogere kapitaalslasten. De boekwaarde van het pand is nihil. De school heeft nu energielabel E. Feitelijk moet dit vanaf 2023 al label C zijn.

3.2

Gymzaal De huidige gymzaal dateert ook uit 1974 en is gelijktijdig gebouwd met de school. De school exploiteert de gymzaal zelf en draagt alle kosten. De gemeente verhuurt de zaal in de avonduren. In Hoorn en West is die situatie anders. Daar is de gemeente eigenaar en exploiteert/verhuurt de gemeente de gymzaal. De gymzaal moet worden gekenschetst als een basisgymzaal van 12 x 21 m. In de jaren zeventig was dat normaal, maar tegenwoordig is dat ongebruikelijk en wordt de zaalmaat meer gebaseerd op de KVLO-eisen en dan is 14 x 24 m de juiste maat. Voor vo-onderwijs wordt zelfs 14 x 26 m geadviseerd. Hier gaan we dan vanuit. Er is slechts minimaal onderhoud gepleegd aan de gymvoorziening. De douchevoorziening is al jaren buiten bedrijf.

LindHorst huisvestingsadviseurs bv

pagina 2 van 5

In het IHP wordt de wens uitgesproken een multifunctionele sporthal te realiseren op Terschelling. De vernieuwingsplannen in Midsland zijn bij uitstek de plek om dan zo’n nieuwe sportvoorziening te realiseren. In een aparte notitie zijn gymzaal en sporthal inhoudelijk en financieel met elkaar vergeleken. Een sporthal is € 4,5 miljoen duurder dan een KVLO-waardige gymzaal. Vooralsnog is een gymzaal het uitgangspunt. 3.3

‘t Hunnighouwersgat Aan de andere kant van de straat, tegenover ’t Schylger Jouw, staat basisschool ‘t Hunnighouwersgat. Ook de kinderopvang van Prokino heeft ruimte in dit gebouw. Prokino huurt de ruimte (200 m²) van het OOT. In het IHP wordt over ’t Hunnighouwersgat aangegeven dat het gebouw een redelijke kwaliteit heeft, maar het binnenmilieu, de duurzaamheid en de functionaliteit worden als matig beoordeeld. De school heeft als bouwjaar 2003 en is financieel nog niet afgeschreven. De staat van onderhoud wordt in het IHP als goed gekwalificeerd. In het IHP is geconcludeerd dat nieuwbouw in combinatie met ’t Schylger Jouw een wenselijke toekomstige ontwikkeling is, passend bij het Zweedse onderwijsmodel.

4.

Uitgangssituatie Voordat er een definitief plan kan worden uitgevoerd moet er een aantal keuzes worden gemaakt. Enkele kaders, uitgangspunten en -situaties om te komen tot de scenariokeuze. Verordening onderwijshuisvesting De gemeente Terschelling heeft in 2022 een nieuwe Verordening Onderwijshuisvesting vastgesteld. Kaderstelling coalitieakkoord Belangrijke kaderstellende uitgangspunten in het lopende coalitieakkoord voor het onderwijs in Midsland zijn: ▪ Iedere eilander verdient goed onderwijs en dat houdt niet op na de basisschool. Ook het vervolgonderwijs verdient meer aandacht. ▪ Onderzoeken van de mogelijkheden voor het samengaan van het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs in Midsland, volgens het Zweedse model. Hierbij is er veel meer integratie tussen po en vo. ▪ Initiatieven op het gebied van vervolgopleidingen, zoals mbo, worden gestimuleerd. Passend onderwijs Sinds 2014 hebben we de Wet Passend Onderwijs. Door de zorgplicht van de scholen is het onderwijs verantwoordelijk voor het bieden van een passende onderwijsplek, ook dus voor leerlingen met een speciale onderwijsbehoefte. Dit vergt speciale voorzieningen in het schoolgebouw en veelal ook extra ruimte(n). Op Terschelling wordt uitgegaan van inclusief onderwijs waarbij er plek is voor alle kinderen op de reguliere scholen. Dit brengt een extra ruimtevraag met zich mee, waaronder extra praktijkruimten.

Dit leidt dan in het vo tot een ruimtetoeslag van 200 m². Locatie De huidige locatie heeft de bestemming maatschappelijk, waar onderwijs ook onder valt. Bovendien zijn op de locatie ook voorzieningen voor jongeren, de bibliotheek en een dorpshuis ondergebracht in De Driemaster. Dit deel is ruim 20 jaar oud en voldoet nog aan de behoefte. Dit gebouw wordt verduurzaamd.

LindHorst huisvestingsadviseurs bv

pagina 3 van 5

Bij nieuwbouw op een andere locatie in Midsland zal een uitgebreide bestemmingsplanprocedure nodig zijn, met het risico van een vertraging in de planning. Het huidige bestemmingsplan heeft een royaal bouwblok en heeft mogelijkheden om ook nieuwbouw op de locatie mogelijk te maken met beperkte ingrepen.

5.

Overwegingen Bij de keuze tussen nieuwbouw of renovatie heeft de PO-raad een afwegingskader ontwikkeld. Hierin worden onder andere de volgende criteria gebruikt: 1. De huidige conditie van het bestaande gebouw en de aanpasbaarheid naar een goede conditie. 2. De mate waarin het gebouw past, of geschikt te maken is, voor de onderwijsbehoefte. 3. De financiële aspecten, zoals boekwaarde, investerings- en exploitatiekosten. 4. De juridische structuur, zoals eventuele monumentale status en benodigde procedures. Ad 1 - aanpasbaarheid Momenteel worden veel nieuwe schoolgebouwen circulair ontwikkeld, waarbij herbruikbaarheid van bouwkundige delen steeds belangrijker wordt. Bij een school van ruim 50 jaar oud is vooral veel gewapend beton en metselwerk toegepast. De mogelijkheden om ingrijpende aanpassingen te doen zijn dus beperkt. Deze overweging geldt zowel voor de school als ook voor de gymzaal. Daarnaast kunnen we van de gymzaal zeggen dat de grootte van de zaal beperkend is voor de activiteiten. Ad 2 - functionaliteit onderwijsbehoefte Kenmerkend voor het huidige gebouw is dat het is gebaseerd op de onderwijsbehoefte in de jaren zeventig (klassikaal onderwijs). Een gang met aan beide kanten theorie- en vaklokalen. Op verschillende plaatsen zijn in de jaren daarna nog verschillende praktijklokalen aan- en ingebouwd. Het gebouw heeft geen heldere en duidelijke structuur.

Het gebouw heeft niet de flexibiliteit om ook andere meer eigentijdse en toekomstgerichte onderwijskundige visies goed te kunnen huisvesten. Voor de onderwijskundige en huisvestingsvisie is een ander gebouw nodig. Ad 3 – financiële aspecten ▪ Voor de school en de gymzaal gelden dat de gebouwen financieel en technisch zijn afgeschreven. Beide hebben een boekwaarde van € 0 in 2028. ▪ Nieuwbouw heeft hogere investeringskosten dan renovatie. Echter, nieuwbouw heeft lagere kapitaalslasten dan renovatie. Dit lijkt een paradox, maar waar de investering in nieuwbouw van onderwijsgebouwen tegenwoordig in 40 of 50 jaar wordt afgeschreven, is dat bij renovatie veel korter. Terschelling hanteert 15 jaar. ▪ Renovatie van een schoolgebouw uit 1974, waar de afgelopen jaren weinig aan is gebeurd, is kostbaar. Verbeteren van het binnenklimaat middels mechanische ventilatie, verduurzamen en functionele aanpassingen is technisch een uitdaging en daardoor meestal zeer kostbaar. In het IHP wordt voor renovatie/nieuwbouw een richtbedrag genoemd van 80% van de nieuwbouwkosten. ▪ Bij nieuwbouw streven we naar een energie-0-gebouw (CO2-neutraal) en lage onderhoudskosten. Circulair bouwen met herbruikbare en hernieuwbare materialen leiden tot een gunstig materialenpaspoort en een stevige bijdrage aan de CO2-reductiedoelen.

▪ Bovendien zijn het voor de school lage exploitatiekosten die ten goede kunnen komen aan de kwaliteit van het onderwijs.

LindHorst huisvestingsadviseurs bv

pagina 4 van 5

▪

Renovatie van het bestaande gebouw betekent een jaar lang tijdelijke huisvesting voor de school. Dit betekent een forse extra investering die in 1 jaar moet worden afgeschreven als daarna de voorziening weer wordt verwijderd.

Ad 4 – juridische structuur Het huidige schoolgebouw is geen gemeentelijk of rijksmonument. Er is geen beletsel om het te slopen en te vernieuwen. Bestemmingsplan technisch lijkt een ontwikkeling op de huidige locatie ook de meest kansrijke voor een snelle realisatie.

6.

Conclusie en aanbevelingen Uitgaande van de situatie gebaseerd op bovenstaand afwegingskader en de in het IHP aangegeven scenariokeuze zijn de volgende keuzes relevant voor het vervolg: 1. Nieuwbouw van ’t Schylger Jouw en de gymzaal is financieel en functioneel de beste keuze. De jaarlijkse kosten zijn lager voor de gemeente en het schoolbestuur in vergelijking met renovatie. 2. Nieuwbouw geeft een maximale mogelijkheid bij te dragen aan de duurzaamheidsambities van de gemeente Terschelling en leiden tot een gunstige exploitatie van de school. 3. Voor nieuwbouw van ‘t Hunnighouwersgat is het nu nog te vroeg. Maar voor het Zweedse model moet in de toekomst ruimte blijven. Bij het ontwerp moet hier al rekening mee worden gehouden. Er ontstaan meerkosten omdat de gymzaal en enkele praktijklokalen worden gesloopt zodat er ruimte komt voor de nieuwbouw. De school kan in bedrijf blijven totdat de nieuwbouw klaar is. In fase 2 wordt dan de gymzaal gebouwd, zodat de verbinding met De Driemaster weer ontstaat. Na sloop van de bestaande school ontstaat er ruimte voor ’t Hunnighouwersgat op de locatie van de vo-school. De nieuwbouw bij voorkeur zo ontwikkelen dat er geen bestemmingsplanprocedure met extra inspraakrondes noodzakelijk is.

Jan Drogt Senior procesmanager Koen Kootstra projectcoördinator

LindHorst huisvestingsadviseurs bv

pagina 5 van 5