12.f. Memo beantwoording technische vragen Samen Terschelling

Memo Aan

:

Gemeenteraad

Datum

:

7 oktober 2025

Afzender

:

College van burgemeester en wethouders

Onderwerp

:

Beantwoording schriftelijke vragen begroting 2026 ST

Bijlage(n)

:

Over de begroting 2026 heeft de fractie van de ST een aantal schriftelijke technische vragen gesteld. Hierbij ontvangt u de vragen en de antwoorden daarop. Vragen: De eerste vraag die opkomt en niet zozeer over een specifieke pagina is de stijgende schuldenlast en daarmee de aflossing en rente. Wat is de invloed op de solvabiliteit bij een dotatie naar een voorziening of een toevoeging aan een reserve? Wanneer is het beter om te kiezen voor toevoegen aan een voorziening en wanneer is het beter om te kiezen om toe te voegen aan een reserve? Antwoord De uitgangspunten voor het reëel begroten binnen het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor provincies en gemeenten zijn: een structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting, het zo min mogelijk vormen van reserves, het transparant laten verlopen van uitgaven en inkomsten via de jaarlijkse exploitatie, en het opstellen van een begroting die vergelijkbaar is met andere overheden. Hoe dit wordt bereikt Jaarlijkse exploitatie: Baten en lasten worden zoveel mogelijk via de jaarlijkse exploitatie geregistreerd, wat de transparantie bevordert en de integrale afweging van budgetten ondersteunt. Reservevorming: Het vormen van reserves wordt zoveel mogelijk beperkt.

Reserves worden alleen gebruikt als het noodzakelijk is voor het afdekken van grote schommelingen in de lasten (egalisatiefunctie) of om budgetten meerjarig beschikbaar te houden. Op dit moment staat de gemeente Terschelling voor diverse uitdagingen rondom investeringen in de haven, scholen, wegen, etc. Dat vraagt de nodige inzet van financiële middelen. Om de leefbaarheid en

2 voorzieningen op peil te houden, moeten er geïnvesteerd worden. Dit zal veelal via het aantrekken van leningen worden gedaan. Dit leidt tot het vergroten van de schuldenlast. Gevolg: In het eigen vermogen zijn enkele bestemmingsreserves gevormd door de raad. Deze kunnen en zullen aangewend worden. Dat zal leiden tot verlagen van deze bestemmingsreserves tot uiteindelijk nihil. Door het aantrekken van leningen zal het vreemd vermogen toenemen. Immers zullen eerst leningen worden aangetrokken om de toekomstige uitgaven te kunnen bekostigen. Effect: Aangezien het om grote bedragen gaat en eerst leningen aangetrokken zullen worden zal dit als gevolg hebben dat het totale vermogen zal stijgen. Aangezien de solvabiliteit wordt berekend door het eigen vermogen te delen door het totale vermogen zal de solvabiliteit afnemen. En zelfs afnemen onder de norm van 20%. Dit alles is uitgezet in de paragraaf 3.4 financiering Naast het solvabiliteitseffect heeft de intensieve investeringen een beperking van de financiële ruimte. Er is minder geld beschikbaar voor andere uitgaven. De rentelasten zullen stijgen wat een negatief effect zal hebben op de omslagrente en de toekomstige berekening van de kapitaallasten. De omslagrente is nu circa 1,0% en zal dan toenemen naar circa 3,0%. Dit zal dan ook de nieuwe rekenrente worden (nu: 1,5% en dan 3,0%).

Het aantrekken van leningen zal voor een lange periode zijn. Dit heeft weer effecten op de toekomstige generaties qua hogere rentelast en een beperkte financiële ruimte. Hieronder een “What-if” analyse met fictieve getallen om het effect te laten zien zoals hierboven kort uiteengezet. What-if WAS WORDT WORDT (aanwenden reserves) Eigen vermogen 50 50 40 Vreemd 100 150 145 vermogen (aantrekken (jaarlijkse leningen) aflossing) Totaal 150 200 185 vermogen Solvabiliteit 33% 25% 21%

Wat kan er op korte en langere termijn gedaan worden om de solvabiliteit weer te laten stijgen? Antwoord: Als de lasten door aantrekken lening ten behoeve van de investeringen en de overige lasten (inkoopkosten, personeelskosten en overige lasten) toenemen zullen er aan de baten kant acties kunnen volgen. Te denken valt bijvoorbeeld aan de meer dan CPI laten stijgen van tarieven, de onbenutte belastingcapaciteit toch gaan benutten, een heroverweging van welke taken naast de wettelijke taken die nu door de gemeente verricht worden, maar minder of zelfs niet meer gedaan gaan worden.

3 Hoeveel kan er nog geleend worden uitgaande van de huidige begroting, met een verwachte lening van 15 miljoen voor de haven? Antwoord: Dat is lastig te bepalen. Dat heeft alles te maken met de omvang in geld en de mate waarin de gemeente kan voldoen aan de terugbetaling van aflossingen en rente. Overzicht leningportefeuille/leningoverzicht (oa pag 116/156), kan er een langlopend overzicht gegeven worden tot +/- 2050 zodat we wat meer inzicht krijgen wanneer er weer meer ruimte komt om leningen aan te gaan. Wanneer stijgt bij de huidige en verwachte leningportefeuille de solvabiliteit weer? Antwoord: Een overzicht kan altijd gemaakt worden, maar deze is onderhevig aan veel factoren. De begroting 2026 en de meerjarenbegroting 2027-2029 is al lastig om een juiste en volledig beeld te laten zien. Dat heeft te maken met de ontwikkelingen met betrekking tot aanbestedingen, het ritme van uitgaven van deze investeringen en wanneer aantrekken van leningen etc. Voor de jaren daarna zal dat zeker zeer lastig worden, want welke ambities heeft de gemeente Terschelling vanaf de verkiezingen (nieuwe coalitie), wat zijn de toekomstige investeringen al dan niet met een bijbehorende lening etc. Op pagina 156 vinden we de tabel met leningen, looptijd en aflossingen.

Kan aan deze tabel ook het doel van de lening worden toegevoegd? Antwoord: Een doel toevoegen zou mogelijk zijn geweest als de leningen te koppelen waren aan specifieke zaken (bijv. activa). Maar dat is niet het geval. Gemeente trekken leningen aan voor al haar activiteiten en niet voor specifiek één activiteit. Dus een zogenaamde “algemene financiering”. Personeel en organisatie, externe inhuur, hier is bij de jaarrekening 2024 over gesproken en de 39% zou bij de jaarrekening van 205 dalen door andere vorm van contracten. Logischerwijs zou dit dan in de begroting van 2026 ook zichtbaar moeten zijn. Waarom staat het dan nog op 39%? Antwoord: De geldende regeling volgens het BBV schrijft voor dat deze beleidsindicator (inhuur percentage) gepresenteerd moet worden aan de hand van de laats bekende gegevens. En dat is de jaarrekening 2024. Als wij deze beleidsindicator voor de begroting 2026 berekenen dan is dat circa 30% (begrote kosten inhuur / totaal begrote loonsom). Personeel en organisatie, we zien een lagere post bij directie staan. De vacature van financieel directeur/adjunct directeur gaat niet meer ingevuld worden? Of op een andere wijze? Antwoord: Daar is op dit moment nog geen antwoord op te geven.

Pagina 159, tabel toeristenbelastingen. Alhoewel we begrijpen dat dit geen officiële tabel is werkt het wel door in de begroting. Er vallen een paar bedragen op: − APV vermindering met € 20.000 terwijl er pagina 19 € 20.000 extra ingeboekt wordt − Strandbewaking daalt in 2027 met € 89.000 − CNL staat voor de komende jaren nog € 82.000 ingeboekt

4 −

Gemeentelijke website en voorlichting daalt met € 75.000 Is dit de genoemde bezuiniging op Toeristische promotie? Antwoord: Klopt. Er is zorgvuldig beoordeeld of de toeristische promotie met minder budget op peil kan blijven. En dat is gebleken. Voor de toeristenbelasting wordt ook aangegeven dat er een verwachte stijging van inkomsten is ingeboekt door nieuwe manier van heffen. Dit zien wij niet terug in de cijfers. De stijging naar € 2,40 dan weer wel. Zijn de verwachte extra opbrengsten meegenomen in de begroting of de stijging naar € 2,40 per dag Antwoord: De nieuwe wijze van heffen is al in de begroting 2025 verwerkt. Dus dat klopt dat die nu niet zichtbaar is. De meeropbrengsten van verhoging tarief 2026 naar € 2,40 is wel zichtbaar. Deze is na bespreking van de eerder Kadernota 2026 meegenomen in de begroting 2026. Rioolheffing, hier komt een gebruikersdeel en eigenarendeel. Gaat Staatsbosbeheer nu ook een eigenarendeel afdragen over haar erfpacht percelen die aangesloten zijn op de riolering? Antwoord: De belastingplichtige is de genothebbende krachtens eigendom, bezit of beperkt recht van een perceel. Een erfpacht recht is een beperkt recht, waarbij de pachter de meest genothebbende is van het perceel en daarom belastingplichtig voor de eigenaren heffing. Staatsbosbeheer heeft alleen het bloot eigendom gedurende de erfpacht.

Dit geldt voor alle gemeentelijke heffingen. Hoeveel jaar loopt de jaarlijkse verhoging van € 2,50 door? Antwoord: Het eerste jaar is de stijging €25,90. Daarna tot 2040 € 20,00 per jaar exclusief inflatie correctie

Invoering omgevingswet, komen hier nog extra gelden voor vanuit Den Haag? Antwoord: Het Rijk heeft in 2024 en 2025 in totaal €150 miljoen uitgetrokken om gemeenten te compenseren voor de implementatiekosten. Daarnaast is er een structurele vergoeding voor de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (Wkb)

Pagina 18, regiodealgelden. Is er afgezien van wat kleine projecten als zich op toezeggingen van deze gelden? Zoals voor het VMBO of woningbouw? Antwoord: Het geld uit de Regio Deal wordt ingezet voor ‘kleine projecten’, juist om zoveel mogelijk in gang te zetten, te onderzoeken en van te leren. Dat is precies de bedoeling van de regeling. Zo is er o.a. geld ingezet voor: het meten van de verkeersdrukte; onderzoek naar het verminderen van autoverkeer; het opstellen van een circulariteitsadvies voor nieuwbouw ’t Schylger Jouw; onderzoek naar het inzetten van elektronische zorg; maatregelen om illegale bewoning tegen te gaan; het samenbrengen van circulaire initiatieven op het eiland; spreiding aankomst en vertrek toeristen om piekbelasting te verminderen.

5 Het geld voor ’t Schylger Jouw staat gereserveerd. Of we ervan gebruik kunnen maken hangt nog van een aantal ongewisse factoren af. Zo moet de bouw plaatsvinden voor het einde van de Regio Deal, dus voor 2028. Lukt dat niet, dan kan de Regio Deal eventueel met een jaar verlengd worden. Dat moet aangevraagd worden bij het rijk en brengt natuurlijk ook weer kosten voor de instandhouding van de organisatie met zich mee. Voor de Versnellingsgelden (woningbouw) geldt een andere termijn. Woningen die met hulp van deze gelden worden gebouwd, moeten voor 2032 zijn gerealiseerd. De gelden kunnen niet gestapeld worden met andere subsidies van het rijk. Momenteel wordt uitgezocht welke subsidies voor Terschelling het effectiefst zijn.

Pagina 19, buitengewoon (achterstallig) onderhoud waterwegen, kan dit niet uit de bestaande budgetten gehaald worden? Antwoord: Nee

Pagina 19, verhoging afvalstoffenheffing, levert inzetten op minder afval ook daadwerkelijk een besparing op. Kunnen heffingen minder hard stijgen als we minder afval inleveren en bij hoeveel kilo gaan we dat dan merken? Hoe staat het met de controle/koppeling huishoudens van de containers? Antwoord: De hoeveelheid afval blijft bruto gelijk alleen wordt er beter gescheiden, dit heeft vanuit Milieu perspectief een betere uitwerking (er worden meer grondstoffen behouden i.p.v. verbrand). Daarmee gaan de (door het Rijk gestelde) VANG-prestaties van de gemeente Terschelling aanzienlijk omhoog. Daarnaast is de financiële impact vooral op het grijze (huisvuil) en Grof Huishoudelijke deel, deze worden voor de komende jaren behoorlijk belast met heffingen. Het aantal kilo’s is moeilijk aan te geven omdat dit bijvoorbeeld met het gedrag van de inwoners te maken heeft. Controle/koppeling huishoudens; indien de gemeente ervoor kiest om verder te gaan met de optimalisatie van de afvalinzameling middels uitbreiding ‘ondergronds’ in de dorpskernen (hiervoor wordt binnenkort een collegeadvies ingediend), komt de CMS-actie en de daarbij komende kosten te vervallen. Hoe minder restafval, hoe lager de verbrandingskosten.

Pagina 22, het zwembad, wat is de staat van het zwembad (met een blik op Vlieland). Stijgende kosten maar hoe lang is de levensduur nog van het zwembad? Antwoord: De levensduur van het zwembad is tot het einde van de huidige exploitatieperiode. Die loopt af op 31 december 2032

Pagina 22, huren indexeren, dit hebben we al gezien bij de strandvonderijschuur en de reddingbootschuur. Gaat dit voor alle gemeentelijke accommodaties gelden zoals gymzalen, Stoek en Driemaster? Antwoord: De gymzalen zijn gemeentelijk en de ruimte wordt door de gemeente verhuurd voor gebruik aan verenigingen. Dat veranderd vooralsnog niet.

6 Voor Driemaster, de huurders zijn de bibliotheek en SJT wordt al gewerkt met kostendekkende huur Voor de Stoek zal op termijn, een logisch moment daarvoor is de komende verduurzaming ook met kostendekkende huur gewerkt gaan worden.

Pagina 23, tegemoetkoming uitwonende studenten. Onderbesteding door onbekendheid met de regeling of door demografische ontwikkelingen? Indien het laatste het geval is bestaat er dan niet de kans dat er korting komt vanuit het gemeentefonds? Antwoord: Dit is budget door de gemeente beschikbaar gesteld. Combinatie van beide factoren denk ik, we gaan er steeds meer op communiceren. Pagina 23, onderbesteding bij volkshuisvesting? Komt dit door te weinig ambtelijke capaciteit, of zijn er andere redenen? Antwoord: Het betreft andere redenen. Externe factoren maken dat we niet de voortgang kunnen realiseren die wij wensen. De belangrijkste het stikstofdossier voortgang in de weg zit. Zodra al de beperkingen zijn opgeheven zal het voorwerk wat nu gedaan wordt leiden tot het sneller komen tot benodigde woningbouw.

Pagina 24, verkoop onroerend goed, wat is de stand van zaken? Er zou in 2025 als vastgoed verkocht gaan worden. Antwoord: Onlangs heeft het college een nieuw verkoopprotocol voor gemeentelijke woning vastgesteld. Op korte termijn is het streven om de eerste woning volgens dit protocol te verkopen.

Pagina 59, in aanvulling op vraag CDA, wat is de bepaalde WOZ waarde om in aanmerking te komen voor financiële ondersteuning om te isoleren? Antwoord: Zie informatie over de regeling op de website: Subsidieregeling slecht geïsoleerde woningen 2025 - 2028 | Gemeente Terschelling. De WOZ is gemaximeerd op €491.000 met peildatum 1-1-2024.

Pagina 84, kwijtscheldingsbeleid, hier staat geen enorm bedrag voor ingeboekt maar lasten gaan wel stijgen, een kleine verhoging inboeken lijkt ons verstandig. Antwoord: Wat er op pagina 84 staat zijn de kosten die gemoeid zijn met het kwijtscheldingsbeleid. De daadwerkelijke kwijtschelding wordt zoals altijd in mindering gebracht op de baten van de betreffende belasting (OZB, rioolheffing of afvalstoffenheffing).