220722 locatie Vlietstraat- afhankelijkheid samenwerking

Gemeente Terneuzen t.a.v. drs. F.O. van Hulle, locoburgemeester en dhr. J.G. Princen, gemeentesecretaris

Terneuzen, 22 juli 2022 Betreft:

brief kenmerk 378573 Brede Zorg- en Onderwijscampus

Geacht College, Naar aanleiding van uw brief gedateerd 19 juli 2022 ontvangt u bij deze de door u gevraagde nadere specificering aangaande de afhankelijkheid van de samenwerkingsmogelijkheden van VO Zeeuws-Vlaanderen inzake de keuze van de nieuwbouw van het Lodewijk College voor het gebied Vlietstraat – Zeldenrustlaan. Met het oog op de planning van de besluitvorming door de gemeente Terneuzen is deze notitie in beperkte tijd tot stand gekomen. De notitie is gericht op de diverse (onderwijs-) sectoren en diensten die voor het voortgezet onderwijs van belang zijn. De meer getalsmatige informatie waar we bij de verdere uitwerking van deze concepten vanuit gaan, heeft u eerder van ons ontvangen. Let wel, deze notitie is als gezegd met name gericht op het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs en de afhankelijkheid van de samenwerking van de genoemde locatiekeuze. De verdere synergievoordelen van de samenwerking van ZorgSaam, Scalda, Tragel, UZ Gent, de Hogeschool Zeeland en andere partijen komen in deze notitie slechts zijdelings, kort aan de orde. Na het zomerreces, dat is na 1 september 2022, lichten wij een-en-ander graag verder mondeling toe. Namens de besturen van ZorgSaam, Scalda en VO Zeeuws-Vlaanderen, Hoogachtend, M.C.F. Nelen mnelen@scalda.nl

Locatie Vlietstraat – Zeldenrustlaan Afhankelijkheid samenwerkingsmogelijkheden

Inleiding Wanneer we kijken naar succesvolle samenwerkingstrajecten in Zeeland in de afgelopen jaren, zien we dat die dikwijls gepaard gaan met een vorm van gezamenlijke huisvesting of andere vormen van fysieke nabijheid. ‘Bekend maakt bemind,’ luidt het bekende gezegde niet voor niets. Wanneer mensen, professionals elkaar geregeld ontmoeten, in de dagelijkse praktijk tegenkomen, ontstaat samenwerking dikwijls organisch, zijn mensen intrinsiek daarvoor gemotiveerd en zijn gezamenlijke ontwikkelingen veel krachtiger. Voorbeelden rondom het voortgezet onderwijs zijn bijvoorbeeld het Centrum Toptechniek in Terneuzen, Technum in Vlissingen, het groene onderwijs in Goes en de onderwijscampus in Zierikzee. ZorgSaam, Scalda en VO Zeeuws-Vlaanderen hebben grote ambities voor Terneuzen, de regio en Zeeland, rondom de zorg, technologie, en breder dan dat. De plek van het Lodewijk College, de locatie voor nieuwbouw, is daarin enorm belangrijk. Er is, sterker dan dat, een aantal afhankelijkheden van de samenwerking en de realisatie van onze ambities van deze locatie.

Naast directe en indirecte synergievoordelen is het in veel gevallen ook zo, dat we niet exact weten hoe ver de samenwerking zich zal doorontwikkelen, maar dat wel zeker is dat een situering van de school op afstand, al is dat ook maar enkele kilometers, vormen van samenwerking tussen de drie eerder genoemde partijen bemoeilijkt maar ook kan uitsluiten. De keuze waar de gemeente Terneuzen voor staat, is wat ons betreft dan ook cruciaal. Ze vraagt om een langetermijnvisie, om gezamenlijke ambities voor de toekomst van deze prachtige regio. We lichten dit alles hieronder toe, waarin we uitgaan van de diverse sectoren en diensten. We richten ons daarbij op het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs. Aan het slot van de notitie staan we nog kort stil bij het belang voor ZorgSaam en Scalda van de integrale gebiedsontwikkeling. 1. Samenwerking Zorg & Welzijn Het Zorghuis van de Toekomst is in een ontwerpfase, een fase die deels bekostigd wordt vanuit de Regiodeal Zeeuws-Vlaanderen. Voor ZorgSaam en Scalda is (letterlijk) ‘leren in de praktijk’ essentieel. Daarmee leiden we niet alleen beter op, maar binden we ook onze toekomstige werknemers aan de instelling en aan de regio Zeeuws-Vlaanderen. Ze leren in een praktijkomgeving. Werken/stagelopen en leren zijn geïntegreerd.

Dat betekent dat de ‘opleidingslokalen’ van Scalda en ZorgSaam, inclusief de daaraan gekoppelde zorgtechnologie ‘experience’ bij het ziekenhuis (en de andere voorzieningen die daarbij horen) en dus op deze locatie gerealiseerd moeten worden. Ook het ‘living lab’ (onderzoeksomgeving) van de Hogeschool Zeeland zal hier gesitueerd worden. Aan een andere locatie is dit gegeven de ligging van ZorgSaam niet mogelijk.

Voor de zorgsector, de gemeente en de regio is het belangrijk dat we leerlingen al op jonge leeftijd boeien door en binden aan deze sector. Dat willen we niet alleen doen door oriëntatie (die evt. ook vanuit een andere locatie georganiseerd zou kunnen worden), maar door een integrale leeromgeving die in alles deze sector uitstraalt, laat zien en waar leerlingen ook hun up-to-date, op de praktijk gebaseerde lessen hebben; vergelijkbaar met het Centrum Toptechniek in de sector Techniek. VO Zeeuws-Vlaanderen (vanaf nu ‘het VO’) wil zo een echte ‘doorlopende leerlijn’ realiseren, waarbij opleidings- (praktijk-) lokalen gezamenlijk gebruikt worden, tenminste voor VMBO Zorg & Welzijn, in enige mate ook door andere opleidingen (b.v. Dienstverlening & Producten, Nieuwe Leerweg VMBO T.) Daarbij streeft ook het VO naar echte integratie van theorie- en praktijklessen. Zou het VO elders gesitueerd worden, ontstaat een beperkte, suboptimale situatie waarbij uitsluitend in blokken geroosterd zou kunnen worden, waarbij de praktijk op de ene locatie, de theorie op de andere is. Bovendien dienen leerlingen en docenten dan te reizen naar het praktijklokaal. Als leerlingen voor zowel techniek (zie verderop) als Zorg & Welzijn naar een externe locatie moeten heeft dat twee (zeer) grote nadelen: a.

Een externe locatie biedt uitsluitend soelaas als je een substantieel (aaneengesloten) deel van het onderwijs daar kunt organiseren. Er is nauwelijks mogelijkheid om kleinere programmatische eenheden daar naar toe te verplaatsen, waardoor je gedwongen bent om op de hoofdlocatie een aparte voorziening te creëren (of iets überhaupt niet aan te bieden). b. De rooster-technische impact met twee externe locaties is dusdanig dat er een bijna on-organiseerbare situatie ontstaat, waarbij meer formatieve inzet gevraagd wordt. Dat is voor het VO organisatorisch en financieel zeer ongewenst, waardoor de scheiding binnen de doorlopende leerlijn dreigt en doelen van de samenwerking maar beperkt haalbaar zijn. Het scheiden van opleidings- (praktijk-) lokalen Zorg & Welzijn van de andere lokalen heeft ook een effect op de profilering van de school, waarin Zorg & Welzijn juist een stevig element is. 2. Samenwerking Techniek Het Centrum Toptechniek Terneuzen is een unieke voorziening voor vmbo en mbo samen, waarin ook het bedrijfsleven participeert. Het gaat om een geïntegreerde leeromgeving waarin een doorlopende leerlijn wordt gerealiseerd, waar ook de opleidingen ICT, maintenance en procestechniek van Scalda direct aan gekoppeld zijn. Het is veel meer dan ‘een paar technieklokalen’ die ook zo maar elders te realiseren zijn.

Ook de proeffabriek van Scalda zit letterlijk ‘vast’ aan het CTT, een proeffabriek waar de grote bedrijven uit de procestechniek in de Kanaalzone fors in hebben geïnvesteerd. Het CTT is een omgeving die niet uit elkaar mag en kan vallen, anders houdt het CTT als zodanig feitelijk op te bestaan. Voor Scalda is het als grootste investeerder hierin evident dat de genoemde elementen onlosmakelijk verbonden dienen te blijven aan de fysieke leeromgeving van het VMBO. Dat is nu net het kenmerkende van het CTT.

3. Voor de technieksector, waaronder de procesindustrie, de gemeente en de regio is het belangrijk dat we leerlingen al op jonge leeftijd boeien door en binden aan deze sector. Dat willen we niet alleen doen door oriëntatie (die evt. ook vanuit een andere locatie georganiseerd zou kunnen worden), maar door een integrale leeromgeving die in alles deze sector uitstraalt, laat zien en waar leerlingen ook hun up-to-date, op de praktijk gebaseerde lessen hebben; zoals we dat eigenlijk ook in het Zorghuis willen. VO ZeeuwsVlaanderen realiseert zo een echte ‘doorlopende leerlijn’, in de vorm van een zogenaamde ‘vakmanschapsroute’, waarbij opleidings- (praktijk-) lokalen gezamenlijk gebruikt worden, tenminste voor VMBO Techniek, maar ook voor b.v. het Technasium en de ‘nieuwe leerweg’. Daarbij streeft het VO naar echte integratie van theorie- en praktijklessen. Zou het VO elders gesitueerd worden, blijft er een beperkte, suboptimale situatie waarbij uitsluitend in blokken geroosterd zou kunnen worden, waarbij met uitzondering van de vakmanschapsroute (delen van) de praktijk op de ene locatie, de theorie op de andere is. Dat is voor het VO organisatorisch en financieel zeer ongewenst, waardoor de scheiding binnen de doorlopende leerlijn dreigt en doelen van de samenwerking maar zeer beperkt haalbaar zijn. Op dit moment worden er ook lessen aan de 3e jaars gegeven in het CTT.

De bedoeling is om minstens alle technieklessen binnen de vakmanschapsroute binnen het CTT te gaan aanbieden, maar het huidige CTT is daarvoor nu te klein en/of organisatorisch vanwege de afstand niet te realiseren. Ook dit zou weer een aparte (en dure) investering vergen in een separaat schoolgebouw. In het CTT zou dat ook een zeer grote desinvestering zijn van de hele regio, inclusief de gemeente. Indien het CTT naar een andere locatie zou meeverhuizen, moeten ook de verwante techniekopleidingen van Scalda, inclusief de ‘proeffabriek’ van de procesindustrie mee verhuizen hetgeen aanzienlijke investeringen met zich meebrengt. Zou het VO elders gesitueerd worden en het CTT niet meegaan dan gaat een mooie kans verloren om techniekvoorzieningen die nu nog verspreid gesitueerd zijn op de locaties Oude Vaart en Zeldenrustlaan tegen het CTT aan te bouwen en zo meer integratie in het techniekonderwijs (van VMBO tot VWO en van praktijklessen tot theorielessen) te realiseren. Gezien het stevige techniekprofiel van het Lodewijk College is het essentieel dat de school over goede techniekvoorzieningen aan de school beschikt. 4. Samenwerking in horeca en bakkerij Op dit moment heeft Scalda wat de horeca/toerisme e.d. betreft in Zeeuws-Vlaanderen uitsluitend hybride leeromgevingen, met name in de gemeente Sluis.

In Zierikzee ontwikkelt Scalda samen met het VO aldaar en de gemeente Schouwen-Duiveland een hybride leeromgeving in de (nieuwe) VO-school, in de vorm van een restaurant dat door vmbo en mbo samen wordt gerealiseerd. Ook de theorielessen worden dan (goeddeels) daar gegeven, waardoor ook deze leerlingen aan de regio worden gebonden. Een dergelijk idee is er voor Terneuzen ook, waarbij de algemene (mbo-) vakken dan gecombineerd zouden worden met de andere studenten aan de locatie Vlietstraat. Ook dan geldt weer dat integratie en daarmee fysieke nabijheid van theorie en praktijk voorwaardelijk zijn. Bij realisatie op een andere locatie is het twijfelachtig of deze ideeën verder ontwikkeld kunnen worden.

5. Ook voor deze sector is het belangrijk dat we leerlingen al op jonge leeftijd boeien door en binden aan deze sector. Dat willen we niet alleen doen door oriëntatie (die evt. ook vanuit een andere locatie georganiseerd zou kunnen worden), maar door een integrale leeromgeving die in alles deze sector uitstraalt, laat zien en waar leerlingen ook hun up-todate, op de praktijk gebaseerde lessen hebben. Het VO wil zo een echte ‘doorlopende leerlijn’ realiseren, waarbij opleidings- (praktijk-) lokalen gezamenlijk gebruikt worden. Daarbij streeft ook het VO naar echte integratie van theorie- en praktijklessen. Zou het VO elders gesitueerd worden, ontstaat een beperkte, suboptimale situatie. 6. Overige samenwerkingsmogelijkheden Een gezamenlijke ontwikkeling van een gebied, in dit geval van het gebied Vlietstraat – Zeldenrustlaan, ontsluit en versterkt diverse andere samenwerkingsmogelijkheden. Zo heeft de Scalda-opleiding sport & bewegen (CIOS) ideeën om eventueel een hybride leeromgeving in Terneuzen op te zetten (waarbij vanwege de combinatie van algemene (theorie-) vakken de fysieke nabijheid van de overige mbo-opleidingen gewenst is), liefst in samenwerking met het VO en de zorg. Een vergelijkbare ambitie is er bij Scalda Groen College.

VO Zeeuws-Vlaanderen en Scalda streven naar een steeds meer inclusief onderwijs, waarbij leerlingen en studenten met bijzondere ondersteuningsvragen zoveel mogelijk lessen volgen op de reguliere school, zowel in VO als mbo. Juist voor deze leerlingen is een ‘doorlopende lijn’ enorm belangrijk. Een verandering van omgeving vraagt immers van hen meer nog dan van anderen. Daarom hebben we de ambitie om deze ‘zorgleerlingen’ van het VO en de studenten van Entree (vanaf komend schooljaar ‘Startcollege’) van Scalda dicht bij elkaar te huisvesten. Deze leerlingen maken veel gebruik van praktijkvoorzieningen. Het is niet wenselijk dat zij reizen. De realisatie van deze ambitie is dan ook sterk afhankelijk van de locatiekeuze voor het Lodewijk College. Een gezamenlijke ontwikkeling van het gebied ontsluit tenslotte de mogelijkheden voor allerlei shared services voor de meer fysieke dienstverlening van allerlei diensten zoals ict, finance en HRM tot fitness, een horecavoorziening (in combinatie met de eerdergenoemde hybride leeromgeving) etc. Scalda en ZorgSaam bereiden wat dat betreft nu tussen hun beide organisaties de eerste stappen voor, waarbij ZorgSaam vanaf begin 2023 de eerste ruimtes (in het ‘hoofdkantoor’) van Scalda zal huren. Deze ontwikkelingen zullen verder gaan en stapsgewijs efficiency, kwaliteit en aansluiting sterk verbeteren.

Voor het VO betekenen deze ontwikkelingen belangrijke kansen om toekomstbestendig eveneens efficiency en kwaliteit te borgen en te verbeteren, ook bij teruglopende leerlingenaantallen. Het letterlijk ‘op afstand zetten’ van het VO sluit een belangrijk deel van deze samenwerkingsmogelijkheden uit. Bij allerlei services is juist het snel, nabij en laagdrempelig beschikbaar zijn van diensten voorwaardelijk.

7. ZorgSaam en Scalda ZorgSaam en Scalda hebben, zowel in onderlinge samenwerking als separaat, grote ambities ten aanzien van het gebied. Daarin spelen het ziekenhuis, andere huidige en toekomstige voorzieningen van ZorgSaam, verblijfsvoorzieningen (short stay), een taalacademie Zeeuws-Vlaanderen (in samenwerking met andere partijen), de onderwijsvoorzieningen van Scalda en de kantoorvoorzieningen (het ‘hoofdkantoor’) een rol. Bij de realisatie van een integrale gebiedsontwikkeling, zoals de instellingen die voorstaan, heeft het gebied vanwege zijn zeer centrale ligging en goede bereikbaarheid enorme potentie, als gezegd zowel voor de direct betrokken partijen, als voor de gemeente, voor Zeeuws-Vlaanderen en Zeeland. In een scenario waarin de gemeente onverhoopt een andere keuze maakt, zal dit anders uiteraard opnieuw moeten worden bekeken en zullen de instellingen ieder voor zich en samen moeten nagaan in welke mate, op welke wijze en waar de doelstellingen gerealiseerd kunnen worden.