2026-06-25 - Bijlage 3a. Overzicht zienswijzen gemeente Terneuzen - GRen en BGTS aan-z

Bijlage 3a. Overzicht zienswijzen gemeente Terneuzen op ontwerpbegrotingen 2027, jaarstukken 2025 en eventuele begrotingswijzigingen gemeenschappelijke regelingen en BGTS aan-z

Regeling 1 SaBeWa Zeeland

Zienswijze We volgen het advies van de Samenstellingscommissie van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG). Een positieve zienswijze indienen op de programmabegroting 2027. De begroting geeft een goed beeld van de activiteiten en benodigde financiën van Sabewa Zeeland, met de kanttekening dat de uitkomst van de ontwikkeling van het nieuwe belastingplatform nog onzeker is. Daarnaast voldoet de begroting aan de gestelde Zeeuwse richtlijn van 3,3%. Wij kunnen instemmen met de programmabegroting 2027.

2 Veiligheidsregio Zeeland (VRZ)

We volgen het advies van de Samenstellingscommissie van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG) behalve het advies over de zienswijze op de concept Programmabegroting 2027. De Samenstellingscommissie stelt voor om een negatieve zienswijze in te dienen voor het overschrijden van de Zeeuwse richtlijn indexering. Wij kiezen voor een positieve zienswijze waarbij we wel serieuze zorgen uiten. Concept programmabegroting 2027 De door de VRZ voorgelegde concept programmabegroting is sluitend gemaakt met een structurele verhoging van de gemeentelijke bijdrage. Bovenop de verhoging van de gemeentelijke bijdrage op basis van de Zeeuwse richtlijn met 3,3%, houdt de VRZ rekening met een extra bijdrage van € 954.487. Dit als gevolg van oplopende kapitaallasten en CAO-lasten.

Gemeente Terneuzen

1

Regeling

Zienswijze Voor onze gemeente betekent dit voor 2027 een bijdrage van € 5.078.826. In 2026 is onze bijdrage € 4.870.646. Onze zienswijze De stijging van de kapitaallasten was eerder opgenomen in de meerjarenraming. Deze hangt samen met de noodzakelijke vervanging van verouderd brandweermateriaal en -materieel. Daarnaast wijken de CAO-afspraken van Veiligheidsregio’s af van de Zeeuwse richtlijn. Dit leidt tot hogere salariskosten. Wij hebben begrip voor beide onderwerpen en geven een positieve zienswijze op de conceptprogrammabegroting 2027. Serieuze zorgen Hoewel we een positieve zienswijze geven, hebben we ook serieuze zorgen. Dit om verschillende redenen: • De meerjarenraming die in de conceptbegroting is opgenomen laat een behoorlijke stijging van de gemeentelijke bijdrage zien als gevolg van oplopende kapitaallasten. • Er staan verschillende, aanzienlijke risico’s in de risicoparagraaf. • Nog niet bekend is of het in december 2025 vastgestelde plan van aanpak (verzakelijking van dienstverlening en versterking van de lobby) leidt tot de geraamde structurele inkomsten van € 430.000. • De kosten van de samenvoeging van GGD en VRZ in één gemeenschappelijke regeling en gezamenlijke huisvesting van beide organisaties zijn nog niet inzichtelijk.

We vragen de VRZ daarom nadrukkelijk steeds zeer kritisch te blijven kijken naar enerzijds taken, werkzaamheden en uitgaven en anderzijds te zoeken naar mogelijkheden van extra inkomsten. De gemeenteraad ontvangt graag regelmatig informatie over ontwikkelingen en de actuele (financiële) stand van zaken.

Gemeente Terneuzen

2

Regeling 3 GGD Zeeland

Zienswijze We volgen het advies van de Samenstellingscommissie van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG). We nemen kennis van de jaarstukken 2025. En we geven een positieve zienswijze af voor zowel de begroting 2027-2030 GGD Zeeland als de 1e begrotingswijziging 2027 IJZ. We stellen voor kennis te nemen van de ontwikkelingen die van invloed zullen zijn op de organisatie van de GGD de komende jaren. Vooral het opgaan van GGD Zeeland in GR Veiligheidsregio Zeeland met samenvoeging van de bedrijfsvoering en gezamenlijke huisvesting zal verandering brengen in de begroting van de GGD. Dit geldt ook voor de overgang van IJZ naar een nieuwe GR Sociaal Domein Zeeland. Daarnaast krijgt de GGD een rol in de transformatie van zorg naar gezondheid. De GGD zoekt voor haar primaire processen aansluiting bij de lokale ontwikkelingen in het sociaal domein.

4 RUD Zeeland

Niet van toepassing. De stukken van de RUD Zeeland volgen met een voorstel voor de raad van 8 oktober.

5 OLAZ

We volgen het advies van de Samenstellingscommissie van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG). Dat betekent dat we een positieve zienswijze geven op de begrotingswijziging OLAZ 2026 en begroting OLAZ 2027.

6 Dethon

We volgen het advies van de Samenstellingscommissie van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG). Algemeen Dethon bevindt zich in een transitie. Doelgroepen en geldstromen veranderen, en dat vraagt om een organisatie die ook op langere termijn toekomstbestendig is. Tegelijkertijd maken wij ons zorgen over uw financiële situatie. Dethon presenteert opnieuw een aanzienlijk tekort, boven op het tekort waarmee al rekening was gehouden. In de begroting 2023 ging het nog om een totaal tekort van

Gemeente Terneuzen

3

Regeling

Zienswijze ongeveer € 2,67 miljoen euro voor de 3 gemeenten; in de begroting 2027 is dat opgelopen tot € 3,65 miljoen euro. Deze oplopende lijn is niet houdbaar en vraagt om gerichte maatregelen. Jaarrekening 2025 Er waren meerdere versies van de jaarrekening 2025 in omloop. De Begeleidingscommissie beoordeelde een andere versie dan de versie die de Samenstellingscommissie en de gemeenten ontvingen. Daardoor ontstond onduidelijkheid over het uiteindelijke tekort. In de aangepaste versie verwerkte u het merendeel van de opmerkingen van de Begeleidingscommissie en lichtte u deze toe in de aanbiedingsbrief. De jaarrekening 2025 sluit met een negatieve algemene reserve. Hoewel het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) een negatieve algemene reserve binnen het eigen vermogen toestaat, vraagt deze situatie op korte termijn om een structurele oplossing. Een negatieve algemene reserve past niet binnen de Zeeuwse afspraken over samenwerking met gemeenschappelijke regelingen. Deze afspraken bepalen dat gemeenten tekorten dekken via een aanvullende gemeentelijke bijdrage. Wij gaan ervan uit dat de 3 gemeenten de negatieve algemene reserve naar aanleiding van een tweede begrotingswijziging 2026 aanvullen tot (tenminste) nul. Wij nemen de jaarrekening 2025 voor kennisgeving aan.

Wij verzoeken Dethon toekomstige stukken op tijd, volledig en eenduidig aan te leveren. Dat maakt de besluitvorming transparanter en duidelijker. Begrotingswijziging 2026 en begroting 2027 Wij hebben opmerkingen bij de begrotingswijziging 2026 en de begroting 2027. Voor 2026 stelde Dethon een volledig nieuwe begroting op. Maar een overzicht van de wijzigingen is voldoende. Dat past ook bij de richtlijn van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG) en het BBV. Wij zien dat Dethon werkt aan een betere en duidelijkere begroting. Dat vinden wij een positieve ontwikkeling. Tegelijk duurt dit langer dan afgesproken. Daarom heeft de raad ons college

Gemeente Terneuzen

4

Regeling

Zienswijze opgedragen om hier actief op te sturen. Een zienswijze is op zichzelf niet bindend. Daarom vragen wij Dethon om onze vraag bestuurlijk vast te leggen. Wij stemden dit Zeeuws-Vlaams af. Wij vragen Dethon ook de afspraken met de gemeenten (DVO’s) af te ronden. Maak ze helder en transparant. En stem de verschillende DVO’s op elkaar af. Wij vragen Dethon om: 1. uiterlijk 1 september 2026 een duidelijke opzet voor de begroting en een duidelijk rapportagemodel aan te leveren; 2. uiterlijk 30 september 2026 een tweede begrotingswijziging 2026 bij de gemeenten in te dienen. Zoals ook in de zienswijze naar aanleiding van de begrotingswijziging 2025 staat willen wij dat de nieuwe begroting en rapportage duidelijk laten zien: Algemeen • hoe de overhead is opgebouwd; • welke uitgangspunten Dethon gebruikt; • hoe Dethon kosten verdeelt over de onderdelen van het bedrijf. Financieel • kosten en opbrengsten van begeleid werken; • kosten en opbrengsten van individuele detacheringen; • kosten en opbrengsten van leerlijnen en opleiding (inclusief DVO Inclusie); • kosten voor begeleiding en de bijbehorende opbrengsten (DVO Inclusie en rijksbijdrage SW); • per bedrijfsonderdeel/PMC: o het aantal medewerkers per doelgroep (SW, beschut werk, Participatiewet); o De netto kosten per fte (loonkosten verminderd met de loonkostensubsidies); o het resultaat per fte.

• afhankelijkheid en winst per commerciële partij;

Gemeente Terneuzen

5

Regeling

Zienswijze • •

meerjaren onderhoud duurzaamheidseisen; investeringen machines en vervoersmiddelen.

Inhoudelijk • hoeveel medewerkers kunnen doorstromen naar werk buiten Dethon; • welke begeleiding en werksoorten daarvoor nodig zijn; • welke leerlijnen zijn nodig om mensen verder te ontwikkelen. Op basis hiervan bepalen wij gezamenlijk de kaders en uitgangspunten voor het nieuwe koersplan. Wij verwachten dat Dethon dit koersplan uiterlijk 16 december 2026 vaststelt en aan de gemeenten aanbiedt. Wij gaan ervan uit dat deze gegevens en het koersplan de basis vormen voor de begroting 2028 en voor de wijziging van de begroting 2027. 7 Publiek Vervoer Zeeland

We volgen het advies van de Samenstellingscommissie van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG). Dat betekent dat we een positieve zienswijze geven op de ontwerpbegroting 2027. En aandacht vragen voor het kwantificeren van de vermelde risico’s.

8 Zeeuws Archief

We volgen het advies van de Samenstellingscommissie van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG). Dat betekent dat we een positieve zienswijze geven op de 1e begrotingswijziging 2026 en de ontwerpbegroting 2027. En aandacht vragen voor het kwantificeren van de vermelde risico’s.

9 BGTS aan-z

Positieve zienswijze op de eerste begrotingswijziging 2026 en begroting 2027. Jaarstukken 2025 In 2025 leverde aan-z een duidelijke bijdrage aan verschillende maatschappelijke opgaven in het sociaal domein. De organisatie zette onder andere in op preventie en vroegsignalering, het versterken van de zelfredzaamheid van inwoners en het ondersteunen van kwetsbare groepen. Dit

Gemeente Terneuzen

6

Regeling

Zienswijze gebeurde bijvoorbeeld via activiteiten in de wijk, hulp en advies, en de inzet van vrijwilligers. Ook op het gebied van jeugd, eenzaamheid en mantelzorg is veel werk verricht, vaak in samenwerking met andere organisaties. Daarnaast droeg aan-z bij aan het beheersbaar houden van de kosten door te sturen op de toegang tot zorg en ondersteuning. Wij spreken onze waardering uit voor de inzet en betrokkenheid van aan-z en de resultaten die in 2025 zijn bereikt. Resultaat 2025 In aanloop naar het financieel ravijnjaar 2026 vroegen we aan-z in te zetten op ‘operational excellence’: efficiënter werken en hogere kwaliteit leveren met dezelfde middelen. Het lukte aan-z dit te doen met minder middelen. aan-z sloot het jaar 2025 af met een resultaat van € 0. Hierbij nam aan-z het overschot op de van de gemeente Terneuzen ontvangen bijdrage 2025 van € 227.752 op als nog te betalen aan de gemeente Terneuzen in de jaarrekening. Dit is in lijn met de financiële verordening van aan-z. De jaarstukken zijn voorzien van een goedkeurende controleverklaring. Eerste begrotingswijziging 2026 U bood de eerste begrotingswijziging 2026 gelijktijdig aan met de meerjarenbegroting 2027-2030. De eerste begrotingswijziging gaat over het verwerken van een aantal college- en raadsbesluiten. De begrotingswijziging 2026 leidt tot een verhoging van de gemeentelijke bijdrage tot € 8,55 miljoen.

Deze stijging komt door prijsstijgingen en een aantal aanvullende opdrachten, waaronder investeringen in het Stevig Lokaal Team (SLT). We vinden het belangrijk om hier kritisch naar te blijven kijken, ook omdat er in de komende jaren financiële tekorten dreigen voor de gemeente Terneuzen. Tegelijk zien we dat deze ontwikkeling deels het gevolg is van keuzes die we als gemeenten maakten (aanvullende opdrachten). De versterking van het team Jeugd vinden wij nodig: de aansturing was kwetsbaar en het team krijgt straks een belangrijke rol in het SLT. We realiseren ons dat we hiermee al voor een deel vooruitlopen op een aanstaande ontwikkeling. Dat brengt een risico met zich mee, maar wij vinden dit risico beperkt en acceptabel gezien de opgave waar we voor staan.

Gemeente Terneuzen

7

Regeling

Zienswijze De eerste begrotingswijziging betekent een extra bijdrage van gemeente Terneuzen voor 2026 van € 350.461. Dit bedrag verwerken wij in het 12e voorschot. Wij staan positief tegenover deze begrotingswijziging. Begroting 2027 Voor 2027 zien wij dat de begroting verder stijgt, zonder dat er nieuwe inhoudelijke uitbreidingen zijn toegevoegd. De stijging komt vooral door de jaarlijkse indexatie en het bestendigen van de aanpassingen uit de 1e begrotingswijziging 2026. Wij begrijpen dus dat deze kostenstijging grotendeels onvermijdelijk is. Tegelijk vinden wij het belangrijk om scherp te blijven op hoe middelen worden ingezet en om steeds duidelijke keuzes te maken. Daarbij gaan wij ervan uit dat bij verdere stappen, bijvoorbeeld rond het SLT, steeds goed wordt gekeken naar wat noodzakelijk is en wat financieel haalbaar blijft.

Gemeente Terneuzen

8