2026-06-04 C10 - Bijlage - brief commissie tweede kamer KGG - Terneuzen tot de Kern

Inhoudsopgave

Blz. 2

Terneuzen tot de kern, wie zijn wij?

Blz. 3

De locatiebeschrijving van de Mosselbanken / Paulinapolder volgens NRD-nieuwbouw kerncentrales

Blz. 3

Een aanvulling op de locatiebeschrijving vanuit het perspectief van mensen die er wonen.

Blz. 4

SWOT van de provincie Zeeland

Blz. 5 en 6

Draagvlak onder de bevolking?

Blz. 7

Het Rijk Regio pakket: het gouden ei in ruil voor kraaltjes en spiegeltjes

Blz. 8

Vooringenomenheid en achterkamertjespolitiek

Blz. 8

Maasvlakte II om meerdere redenen de meest logische keuze

Blz. 8 en 9

2

Terneuzen tot de Kern, wie zijn wij?

Terneuzen tot de Kern is een stichting (hierna TtdK) die is opgericht naar aanleiding van de aanwijzing Mosselbanken / Paulinapolder als één van de zoeklocaties voor de bouw van twee grote kerncentrales generatie III+ met een minimaal vermogen van 1000 MW per stuk. De Paulinapolder is een unieke kleipolder in de vruchtbare delta van Nederland. TtdK wil de komst van kerncentrales in de Paulinapolder voorkomen om de leefbaarheid en de natuur te behouden.

En dan kan het goed mis gaan. Dit werd pijnlijk duidelijk in het commissiedebat in de Tweede Kamer over kernenergie2.

De locatiebeschrijving van de Mosselbanken / Paulinapolder volgens NRD nieuwbouw kerncentrales

In de notitie Reikwijdte en Detailniveau wordt het gebied als volgt omschreven: “De Mosselbanken (Valuepark), ten westen van Terneuzen, DOW Chemicals en het kanaal Gent-Terneuzen, is in 1977 ingepolderd voor industrie. Het gebied maakt onderdeel uit van het industrieel cluster en de havens in Terneuzen en wordt ontwikkeld tot een duurzaam en circulair industriepark. In het oostelijk deel van de polder ligt een olieterminal. In het westelijk deel staan windturbines1 en ligt een zonneveld. De Paulinapolder ten westen van de Mosselbanken is agrarisch gebied. De beide polders worden gescheiden door de Scheldedijk. De polders grenzen aan de noordzijde aan de Westerschelde. Aan de zuidzijde ligt de Braakman, een gebied met natuurwaarden en verderop recreatievoorzieningen. North Sea Port is eigenaar van het industrieterrein. Biervliet ligt op circa drie kilometer ten zuidwesten van deze polders. Hoek ligt op ongeveer vier kilometer ten zuidoosten. De huidige ontsluiting van de Mosselbanken ligt langs DOW. Iets verderop ligt de N62, de weg door de Westerscheldetunnel. De Paulinapolder is via Biervliet ontsloten op de N61 in het Zuiden. Ook in de aangrenzende agrarische Paulinapolder zijn ontwikkelingen in het kader van de energietransitie (programma Vawoz).

Dit gebied ligt voor koelwater direct aan de Westerschelde.” Het beeld dat ontstaat bij mensen die de Paulinapolder niet kennen is dat het gaat om een industriegebied. In de omschrijving wordt het accent niet gelegd op het agrarische maar op ontwikkelingen in het kader van de energietransitie. 1

In de Paulinapolder staan geen windturbines.

Commissiedebat kernenergie 32 645 d.d. 17 december 2025. De heer Vermeer laat zien wat een papieren werkelijkheid met de beeldvorming doet. Hij is niet op bezoek geweest in de Paulinapolder. 2

Deel bietenoogst Paulinapolder van najaar 2025

F .….Fragment uit de notulen (van het commissiedebat d.d. 17 december 2025)

BBB leden van de Provinciale Staten hebben dhr. Vermeer persoonlijk op de hoogte gebracht over het feit dat er bieten groeien in de Paulinapolder. Dank daarvoor!

3

Op minder dan 5 kilometer liggen diverse dorpjes en 8 kilometer ten zuiden is de Belgische grens. Hemelsbreed ligt op 8 kilometer ten oosten het centrum van de stad Terneuzen. Zeeuws-Vlaanderen is eigenlijk het enige ‘vaste’ land van Zeeland. Natuurlijk verbonden met België. Maar door de Westerschelde toch gescheiden van Nederland. De overkant zo noemen wij het Zeeland aan de andere kant van de Schelde. Buren, zo worden de Vlamingen genoemd. Het wegennetwerk is beperkt. Een paar hoofdwegen en enkele 60-80 km wegen, verder veel land- of dijkweggetjes. Het is voornamelijk een uitgestrekt authentiek polderlandschap van dijkjes met boompjes, vogelgebieden en landbouwgrond. Talrijke kleinschalige logiesmogelijkheden in de dorpen en het platteland verraden de tweede pijler van dit gebied: het (fiets)toerisme. Rijd je via de Westerscheldetunnel de regio binnen en neem je de N61 richting Breskens / de kust dan zie je links en rechts van de N61 een oase van rust. Voor de Randstedelingen niet voor te stellen: in heel West Zeeuws Vlaanderen is er maar één stoplicht.

Paulinapolder voorjaar 2026, uien zijn net ingezaaid

Een aanvulling op de locatiebeschrijving vanuit het perspectief van mensen die er wonen.

De Paulinapolder ligt in West Zeeuws-Vlaanderen aan de Westerschelde, een Natura 2000 gebied. Het nabijgelegen Paulinaschor, een vogelrijk gebied, maakt als deelgebied van de Westerschelde onderdeel uit van één van de 40 Geosites van UNESCO Geopark Schelde Delta. Natuurgebied de Braakman ligt ook in de omgeving van het zoekgebied. De Braakman maakt deel uit van de ecologische hoofdstructuur van Nederland. In de Paulinapolder wonen voornamelijk boeren die, met liefde en toewijding, al generaties lang haar vruchtbare grond verbouwen.

…………………Paulinaschor grenst aan Mosselbanken/Paulinapolder

4

5

De SWOT-analyse3 van de Provincie Zeeland (zie pagina 5 hierboven)

De provincie Zeeland heeft een scenario-analyse gemaakt op de aangewezen zoeklocaties. In het document “Ruimtelijk puzzelen” heeft de provincie 3 ruimtelijke wat-als-scenario’s ontwikkeld en is er op basis van een beoordelingskader een SWOT per locatie gemaakt. Ruimtelijk puzzelen is een groeidocument. Maar als de aangeleverde informatie niet juist is, gaan fouten meegroeien met het risico dat er een verkeerd beeld ontstaat en er een fout besluit wordt genomen. Volgens de SWOT heeft Terneuzen (= Paulinapolder / Mosselbanken) als sterkte dat er “weinig bewoning in directe omgeving kerncentrales” is. Bij Borsele staat dat niet als sterkte genoemd. Bij Borsele staat onder zwakte “dorpen in nabijheid”. Bij Terneuzen staat dat niet als zwakte genoemd. En nu de feiten! Zoeklocatie Borsele EPZ dorpen in de nabijheid (tot de straal van 5 kilometer): Borssele dorp 1485 inwoners, Nieuwdorp 1309 inwoners ’s Heerenhoek 2025 inwoners, Driewegen (Borsele) 570 inwoners. Zoeklocatie Terneuzen dorpen in de nabijheid (tot straal van 5 kilometer: Biervliet 1594 inwoners, Driewegen (Biervliet) 165 inwoners, Hoofdplaat 702 inwoners en Hoek 2802 inwoners. Binnen een straal van 8 kilometer van zoeklocatie Terneuzen ligt het centrum van de stad Terneuzen. De steden, zeker de centrums, rondom de EPZ Borsele liggen hemelsbreed allemaal verder dan 8 kilometer. Conclusies: 1.

Dorpen in de nabijheid zijn er ook bij de zoeklocatie Terneuzen. Dit gegeven moet als zwakte worden toegevoegd. 2. Zoeklocatie Terneuzen heeft ongeveer evenveel bewoning in directe omgeving zoeklocatie dan Borsele. En, niet onbelangrijk op de locatie Terneuzen4 wonen mensen en zijn er enkele bedrijven. Op EPZ Borsele woont er niemand en zijn er ook geen bedrijven buiten de kerncentrale. Weinig bewoning in directe omgeving kerncentrale moet bij Terneuzen als sterkte geschrapt worden. 3. De SWOT-analyse is niet juist en onvolledig. 3

Afkorting voor Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats. Een SWOT-analyse helpt om de sterke en zwakke punten, kans en bedreigingen voor een project in kaar te brengen.

In de ruimtelijke puzzel ontbreken nog vele puzzelstukjes: • Zwakte van Terneuzen: “bestemming landbouwgrond moet gewijzigd worden” • Sterkte van Borsele: “bestemmingswijziging grond niet nodig”. • Zwakte Terneuzen: bereikbaarheid. Westerscheldetunnel heeft regelmatig storingen en tolkosten voor vracht- en busverkeer. Ring Antwerpen dagelijks lange files. Tol bij de Liefkenshoektunnel. Aan- en afvoer van materialen en mensen over de weg tijdrovend en kostelijk. • Zwakte Terneuzen: geen infrastructuur naast de bouwput. Afwezigheid van diepzeehaven. • Zwakte Terneuzen: onvoldoende woonruimte, voorzieningen, artsen… om het grote aantal arbeidsmigranten voor de bouw van de kerncentrale op te vangen. • Bedreiging Terneuzen: sociale cohesie komt in gevaar. Wanneer 15.000 arbeidsmigranten enkele jaren deel uit gaan maken gemeente Terneuzen (cijfer op basis van Hinkley point C) groeit het inwoneraantal in de gemeente Terneuzen met 27%. Als de arbeidsmigranten over heel Zeeuws-Vlaanderen worden verdeeld groeit de bevolking met 14%. Zo’n groot aantal arbeidsmigranten zet de relaties tussen nieuwe werknemers (arbeidsmigranten) en de bevolking en tussen bevolking onderling onder druk. Migratie wordt vooral gezien als een bedreiging voor de woningmarkt, veiligheid en (nationale) identiteit. • Bedreiging Terneuzen: Toerisme is een belangrijke inkomstenbron voor West Zeeuws Vlaanderen.

Toeristen komen voor de zee, natuur en de rust. Tijdens de bouw zal de rust en natuur zeker verstoord worden. Duitsers, de belangrijkste gasten groep zijn tegen kerncentrales. Toerisme zal afnemen tijdens maar ook na de bouw. Minder inkomen uit toeristenbelasting en dat heeft een negatieve impact op de voorzieningen binnen gemeente Sluis. Minder btw-opbrengsten voor het Rijk. • Bedreiging voor alle locaties is dat kerncentrales niet de ‘magneet voor talent’5 in de zin van aantrekkingskracht is. Een magneet kan ook afstoten. Om dat reëel in te kunnen schatten is onderzoek nodig in plaats van lobbyen. 4 In een straal van 1 kilometer van de kerncentrale 5 Opgave 2 van de strategische agenda Zeeland 2050

6

Draagvlak onder de bevolking?

Met enige regelmaat wordt beweerd dat er in de provincie Zeeland onder de bevolking het meeste draagvlak is voor kernenergie en ook voor kerncentrales. Een enquête van een regionale krant, een steekproef, een peiling door een belangengroep… Het grootste misverstand over cijfers is dat ze objectief zouden zijn. “Bedrijven misbruiken cijfers om hun product aan je te slijten, politici om lastige beslissingen te rechtvaardigen, (…) We laten ons maar al te graag verleiden als cijfers zeggen wat we willen geloven.”6 Wethouder Van de Voorde (gemeente Terneuzen) heeft de steun van inwoners niet nodig. Op de vraag van een journalist van omroep Zeeland of er onderzoek zou moeten komen naar het draagvlak van de omwonenden voor nieuwe kerncentrales antwoordt de wethouder: “Ik kijk naar de verkiezingen en de Kamermeerderheid. Dan zie ik dat onze inwoners gekozen hebben voor partijen die voor kernenergie zijn. Dat is ook een verantwoordelijkheid die onze inwoners hebben.” (klik op de link en je komt bij het artikel) Het thema van de verkiezingen november 20237 waar de wethouder zich op baseerde werd gedomineerd door het asiel- en migratievraagstuk.

• Is er in Terneuzen draagvlak voor kerncentrales of is er vooral draagvlak tegen AZC en migratie? • Is er draagvlak bij de naastgelegen dorpen voor een overlast gevende bouw van een project groter en langduriger dan de bouw van de nieuwe Sluizen Terneuzen? • Zal er begrip zijn als de eigen jongeren langer moeten wachten op een woning omdat er 15.000 arbeidsmigranten gehuisvest moeten worden? • Is er draagvlak omdat een Rijk Regio pakket is beloofd?

De laatste gemeenteraadsverkiezingen wonnen de lokale partijen, behalve in Terneuzen. Dhr. De Buck van Topgemeentebelangen verklaart het verlies van zijn partij. De Buck baalt ervan dat alle ontwikkelingen rond het asielzoekerscentrum de andere gemeenteonderwerpen hebben overschaduwd. "Dat heeft geen recht gedaan aan alle andere opgaven er liggen." Fragment Uit artikel van Omroep Zeeland d.d. 19 maart 2026. Klik voor het hele artikel

Het Rijk Regio pakket: het gouden ei in ruil voor kraaltjes en spiegeltjes? De kerncentrales worden gepresenteerd als de kans voor Zeeland op een goede toekomst. “Werken aan grote opgaven in Zeeland én grote opgaven in Nederland. Want wat goed is voor Zeeland is goed voor het Rijk.8” De indruk ontstaat dat als Zeeland goed is voor het Rijk dan is het Rijk goed voor Zeeland. Het besluit over de marinierskazerne zijn we nog niet vergeten. Een emmer met goud, een compensatie voor een heleboel ellende, staat aan het einde van de regenboog op ons Zeeuwen te wachten. Elke regio telt! Wat heeft het Rijk de afgelopen jaren gedaan voor Zeeland? Één van de belangrijkste pijlers van de Zeeuwse economie is het toerisme. Het vorige kabinet heeft de BTW op logies van 9% naar 21% verhoogd. Het huidige kabinet heeft de 21% gehandhaafd. De toeristische overnachtingen in Zeeland brengen alleen al €296,604 miljoen per jaar aan btw-inkomsten op. Voorwaarden adviesgroep Rijk-Regiopakket Sluis-Terneuzen vraagt 100 miljoen per jaar. Voorwaarden die geen bindend karakter hebben, geen enkele harde toezegging. Wordt er een gouden ei genomen door het Rijk in ruil voor kraaltjes en spiegeltjes?

Draagvlak vanuit welk perspectief? Het is maar hoe je het bekijkt. Draagvlak wordt misbruikt als een excuus om een lastige beslissing te rechtvaardigen.

In 2024 had Zeeland 13,2 miljoen overnachtingen. Op basis van een gewogen gemiddelde voor alle verblijfstype over de afgelopen 12 maanden kwam AI op €120 per nacht inclusief BTW. Zonder BTW 9was de prijs per iets meer dan €107. Uitgaande van het tarief €107 ex BTW en 13,2 miljoen overnachtingen is Zeeland goed voor 296,60410 miljoen btw-inkomsten voor het Rijk.

6 Sanne Blauw, ‘Het bestverkochte boek ooit* *met deze titel , De Correspondent (januari 2021)

9

7 2 november 2023 waar de PVV de grootste partij werd landelijk 23,6% en in Terneuzen 29,8% van de

stemmen haalden 8 Zeeland 2050, bouwen aan de Delta van te toekomst, Schets van de Strategisch agenda Zeeland 2050 Rijk-Regio.

9 maanden à 9% (9*0,09=0,81) en vanaf 1 januari 3 maanden à 21% (3*0,21=0,63). 0,81+0,63 =1,44. 1,44/12=0,12 * 100 = 12 % 10 €107 ex BTW * 21% = €22,47. €22,47 * 13,2 miljoen = 296.604.000

7

Vooringenomenheid en achterkamertjespolitiek

Er zijn verontrustende signalen tijdens de periode waarin een en ander zorgvuldig zou worden onderzocht naar welke locatie het meest geschikte is. De minister mw. Sofie Hermans van KGG spreekt meermaals de voorkeur voor Zeeland uit. De heer Hugo de Jonge (CDA) die als commissaris van de Koning van Zeeland en voorzitter van de OZO in schrijven van d.d. 17 november 2025 een tamelijk dwingend aanbod doet aan de formateur Van Haersma Buma (CDA): “Investeringen in kernenergie moeten onderdeel zijn van een integrale toekomstvisie op Zeeland. De bouw van twee nieuwe kerncentrales biedt grote kansen voor de regio, mits ingebed in het bredere Zeeland 2050 perspectief. Zeeland kan hiermee uitgroeien tot dé nucleaire provincie van Nederland, en dat biedt een solide basis voor toekomstige nucleaire kennisontwikkeling, beleid en uitvoering. Zo kan de regio de kansen die kernenergie biedt optimaal benutten, met een evenwichtige verdeling van lusten en lasten”. En ten slotte het feit dat de hoofdpersonen11, sleutelfiguren bij het locatiebesluit, een pyjama met het CDA-logo12 dragen, geeft op zijn minst de schijn dat tegenspraak niet is geregeld. Alles samen geeft dit ook het beeld dat het onderzoek voor de bühne is.

Voor zo’n groot project, groter dan de nieuwe Sluizen in Terneuzen, met een enorme impact voor Zeeland dient een besluit genomen worden op basis van een zorgvuldig onderzoek en wordt het besluit deugdelijk en begrijpelijk gemotiveerd. Van de overheid mag verwacht worden dat een besluit zorgvuldig wordt voorbereid en zonder vooringenomenheid of partijdigheid wordt genomen. Dit geeft het beeld van vooringenomenheid en achterkamertjespolitiek en dus niet op basis van de uitkomsten van een onderzoek.

Maasvlakte II om meerdere redenen de meest logische keuze

Vier onderzoeksgebieden zijn overbleven als mogelijke locatie voor twee kerncentrales: het Sloegebied (EPZ noord en Thermphos terrein), Terneuzen (Westelijke Mosselbanken / Paulinapolder), Maasvlakte II (Amaliahavenwestzijde) en de Eemshaven.

11 Commissaris van de Koning Dhr. De Jonge, Staatsecretaris dhr. De Bat en gedeputeerde dhr. Aalbers

12 Dhr. Koppejan (CU) wees erop het draagvlak voor kernenergie in gevaar komt doordat alle hoofdpersonen

in het dossier van het CDA zijn. Dit zei hij tijdens de Commissievergadering strategische opgaven provincie Zeeland d.d. 20 maart 2026

Over de Maasvlakte II wordt weinig gesproken. Onterecht! Deze locatie heeft veel potentie en verdient meer aandacht. Wat zijn de troeven van Maasvlakte II? 1. Het gebied ligt in een gebied met bestemming industrie, een bestemmingswijziging hoeft niet. 2. Het terrein is in eigendom van Havenbeheer Rotterdam. De aandeelhouders van havenbeheer Rotterdam zijn voor 70% van stad Rotterdam en 30% nationale overheid. De grond is dus eigenlijk al in bezit van de overheid. De overheid heeft zelf de kaarten (grond) in de hand. 3. Bij Maasvlakte II hoeft, in tegenstelling tot de Paulinapolder, niet ‘geamoveerd’ worden. Geen bezwaarprocedures van inwoners te verwachten en dus kan de bouw snel beginnen. Niet onbelangrijk als we de doelstellingen van Parijs willen halen. 4. De Maasvlakte is de enige onderzoekslocatie waarbij het koelwater niet in Natura 2000 gebied geloosd wordt. Dit is de enige locatie waarbij doorstroomkoeling (koeling zonder koeltorens) vermoedelijk wettelijk toegestaan zal zijn. De Paulinapolder ligt aan de Westerschelde, een Natura 2000 gebied. Koeltorens op een locatie bij Westerschelde zullen nodig zijn. 5. Koeltorens maken het project duurder. Koeltorens zorgen voor een lager rendement. 6. Op de Maasvlakte zijn grote afnemers van elektriciteit in de nabijheid. De investeringen in het hoogspanningsnet zijn er veel lager dan in een uitgestrekt poldergebied. 7.

De restwarmte13 van de opwek, voldoende voor minimaal 200.000 huishoudens, kan goed gebruikt worden als stadverwarming of het verwarmen van de kassencomplexen van het Westland. In Terneuzen hebben we geen 200.000 huishoudens en een andere vraag naar restwarmte is het niet. Het beperkte glastuinbouwgebied bij Westdorpe ligt niet alleen te ver weg en krijgt al de restwarmte van Yara. 8. Er is een haven, een spoorlijn, snelwegen, tolvrije tunnels in de omgeving van Maasvlakte II. De infrastructuur voor aan en afvoer van materiaal ligt er al. 13 Bij een elektriciteitsvermogen van 2000 MW is er 4000 MW restwarmte. Dit staat gelijk aan 2 miljoen

friteuses van 2000 Watt die permanent aanstaan.

8

9. Met Rotterdam, Den Haag, meerdere grote steden op een redelijke woon/werkverkeer afstand zijn er meer mogelijkheden om de grote hoeveelheid arbeidsmigranten te huisvesten. Het risico dat de sociale cohesie wordt geraakt is aanmerkelijk minder dan in Terneuzen. 10. Bij Maasvlakte II staan er in een straal van 8km van de bouwplaats geen woningen. Bij de locatie Terneuzen staan er wel woningen. Zelfs het centrum van Terneuzen ligt hemelsbreed binnen de 8 km. Bij Maasvlakte II zijn er dus ook geen dure compensatiepakketten nodig. En niet onbelangrijk: het beperkt de bouwoverlast op minstens 8 kilometer afstand van omwonenden.

9