2026-06-04 - Bijlage 3 Accountantsverslag 2025 - Gemeente Terneuzen
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Terneuzen Boekjaar 2025
Aanbiedingsbrief Aan het college van burgemeester en wethouders van de Gemeente Terneuzen Stadhuisplein 1 4531 GZ Terneuzen Onderwerp: Kenmerk: Datum:
Accountantsverslag 2025 2606-00308 1 juni 2026
Geacht college, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2025 van Gemeente Terneuzen, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 24 september 2025, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan.
Het accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies, die naar aanleiding van onze werkzaamheden naar voren zijn gekomen. Wij bedanken de medewerkers van de Gemeente Terneuzen voor de open en constructieve samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en de totstandkoming van ons accountantsverslag. Wij hebben u op 1 juni 2026 gemachtigd om onze controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2025. Indien de jaarrekening niet door de gemeenteraad wordt goedgekeurd en vastgesteld en leidt tot een aangepaste jaarrekening, dient ook bij deze aangepaste jaarrekening door ons toestemming te worden verleend tot het opnemen van onze controleverklaring. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
Was getekend drs. A. R. M. Peelen RA
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten
3. Belangrijke bevindingen 4. Financiële positie 5. Overige onderwerpen
6. Bijlagen
pagina | 3
1. Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 5
Bestuurlijke samenvatting Onze conclusie: een goedkeurend oordeel Wij hebben bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring verstrekt. Wij constateren dat de jaarrekening van de Gemeente Terneuzen 2025 een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2025 als van de activa en passiva per 31 december 2025 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden Uit onze controle zijn geen ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden naar voren gekomen, met uitzondering van: • het effect van het niet-gecorrigeerde controleverschil uit boekjaar 2024 (€ 321.000); en • de onzekerheden rondom de jeugdzorglasten via de Inkooporganisatie Jeugd (€ 1.077.000).
De rechtmatigheidsverantwoording Het college heeft een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening en heeft daarin opgenomen dat de baten en lasten en balansmutaties 2025 niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. De belangrijke bevindingen betreffen: • Voorwaardencriterium: er is sprake van € 422.000 aan rechtmatigheidsfouten door het niet-naleven van de EUaanbestedingsrichtlijnen. Daarnaast heeft de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland voor € 721.000 aan jeugdzorglasten niet de juiste aanbestedingswijze gevolgd. • Begrotingscriterium: er is sprake van € 4.559.000 aan rechtmatigheidsfouten. Dit bedrag bestaat uit € 4.504.000 aan lastenoverschrijdingen en € 55.000 aan overschrijdingen van investeringskredieten. De lastenoverschrijdingen van € 4.504.000 worden op grond van de financiële verordening als acceptabel geduid.
Deze zijn opgenomen in bijlage A en blijven binnen de goedkeuringstolerantie van € 5.056.900.
De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld.
De jaarrekening voldoet aan wet- en regelgeving
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
Het BBV is in alle opzichten nageleefd in 2025. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
SiSa en WNT wet-en regelgeving is nageleefd
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van de gemeente Terneuzen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
pagina | 6
Bestuurlijke samenvatting Zelfstandige uitvoering interne controles
Samenwerking
Wij constateren dat de gemeente Terneuzen geen externe medewerkers meer inhuurt voor de uitvoering van (verbijzonderde) interne controles. Deze controles zijn vanaf boekjaar 2025 volledig door het eigen personeel uitgevoerd. Wij zien dit als een positieve ontwikkeling, omdat het bijdraagt aan de doorontwikkeling van interne beheersing en de continuïteit van het interne controleproces.
We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is gelopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt.
Wij hebben dit jaar bij de controle van de rechtmatigheidsverantwoording wel enkele aandachtspunten geïdentificeerd, met name ten aanzien van de vastlegging. De eerste versie van de aanbestedingsanalyse bood daarbij nog onvoldoende onderbouwing. Daarnaast constateerden we een bevinding bij de initiële analyse van de begrotingsrechtmatigheid. De lastenoverschrijdingen op programmaniveau waren daarbij ten onrechte als niet-acceptabel aangemerkt. We hebben deze bevindingen besproken met de organisatie en hierop is tijdig en met voldoende diepgang opvolging aan gegeven.
In lijn met voorgaande jaren constateren we dat de ambtelijke organisatie het proces rondom de jaarrekeningcontrole goed heeft voorbereid en ervoor zorgt dat vragen op korte termijn beantwoord worden. Dit zijn wat ons betreft kritische succesfactoren om ervoor te zorgen dat de controle op een goede wijze kan plaatsvinden.
Verder nemen we conform vorig jaar in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren.
pagina | 7
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
2. Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
Overige onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 8
Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijke Bestuurlijkesamenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, enuitkomsten Opdracht, uitkomsten scope scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen Belangrijke Belangrijkebevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige onderwerpen Overige Overigeonderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Reikwijdte van de controle De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de controle op de getrouwheid.
De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). • De jaarrekening. • Bijlagen. Met de opdrachtbevestiging van d.d. 24 september 2025 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.
Overzicht toleranties Vanaf het boekjaar 2025 is de materialiteit bij de uitvoering van onze controle voor fouten en onzekerheden 2% van de totale lasten, exclusief dotaties aan de reserves. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleverordening. Grondslag
Bedrag
Goedkeuringstolerantie fouten en onzekerheden
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 5.056.900
Rapporteringstolerantie
5% van de goedkeuringstolerantie
€ 250.000
De tolerantie voor de rechtmatigheidsverantwoording mag vanaf boekjaar 2025 maximaal 2% bedragen. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties: Grondslag
Bedrag
Goedkeuringstolerantie fouten
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 5.056.900
Rapporteringstolerantie
Conform afspraak in de financiële verordening
€ 100.000
pagina | 9
Bestuurlijke Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, en uitkomsten Opdracht, scope scope
2. Opdracht, scope en uitvoering Kernpunten en significante risico’s in de controle
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle: • Het risico dat het management van de gemeente procesafspraken kan doorbreken, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Als wij kijken naar de jaarrekening van de gemeente ziet dit eventuele risico niet toe op een specifiek onderdeel van de jaarrekening; • De verwerking en afwaardering van vastgoedaankopen Campus Terneuzen; • De verantwoording in het kader van Wet Normering Topinkomens (WNT); • De getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording.
Uitkomsten Wij hebben bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring verstrekt. Uit onze controle zijn geen ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden naar voren gekomen, met uitzondering van het effect van het niet-gecorrigeerde controleverschil uit boekjaar 2024 (€ 321.000) en de onzekerheden rondom de jeugdzorglasten via de Inkooporganisatie Jeugd (€ 1.077.000).
Geautomatiseerde gegevensverwerking
Bijlagen Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Op grond van artikel 393, lid 4, Titel 9 Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek rapporteren wij in dit verslag onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
Wij merken daarbij op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek is gericht op het beoordelen van deze aspecten. Onze bevindingen ten aanzien van de ITomgeving zijn opgenomen in de managementletter. U heeft aangegeven de daarin opgenomen aandachtspunten indien mogelijk te zullen opvolgen.
Fraude en naleving wet- en regelgeving Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.
Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken. Deze bespreking komt ook voort uit de verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot frauderisico’s in de controleverklaring. Onderzoek wijst uit dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit toont het belang aan van een fraudemeldpunt en een klokkenluidersregeling. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude en de naleving van wet- en regelgeving.
pagina | 10
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Frauderisico’s en continuïteit
Naleving wet- en regelgeving en overige
Onze controleverklaring over boekjaar 2025 bevat, gelijk aan voorgaande jaren, een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit.
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen, waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Frauderisico’s Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Het college dan wel het management bevindt zich in de positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; • Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten; • Beoordelen van significante transacties buitenom de normale bedrijfsuitoefening; en • Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad. Uit deze werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat Gemeente Terneuzen geen sluitende meerjarenbegroting heeft. Echter, geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of Gemeente Terneuzen haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten.
pagina | 11
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
3. Belangrijke bevindingen
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Rechtmatigheidsverantwoording Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Op 16 april 2025 is in het Staatsblad het Besluit van 21 maart 2025 tot wijziging van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) gepubliceerd. Als gevolg van de wijzigingen van het BBV en BADO geldt voor de rechtmatigheidsverantwoording vanaf begrotingsjaar 2025 een nieuwe gemaximeerde grens voor fouten en onduidelijkheden samen van 2% op basis van lasten (exclusief dotaties aan reserves). De gemeente Terneuzen heeft haar financiële verordening hierop aangepast. Indien de rechtmatigheidsafwijkingen de door de raad vastgestelde 2% verantwoordingsgrens (€ 5.056.900) overschrijden, worden deze in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd.
Conclusie rechtmatigheid
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
In de tabel hiernaast is een overzicht opgenomen van de door het college geconstateerde rechtmatigheidsfouten. We hebben vastgesteld dat dit overzicht een getrouw beeld geeft.
(x € 1.000) Overschrijdingen lasten programma’s
Rechtmatigheidsfouten
Waarvan Acceptabel
4.504.000
4.504.000
55.000
0
-
-
Bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium
1.143.000
0
Bevindingen ten aanzien van het Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium
-
-
5.702.000
4.504.000
Overschrijdingen kredieten Overige begrotingsonrechtmatigheden
Totaal
Het college stelt terecht vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 5,7 miljoen bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 5,1 miljoen. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 4,5 miljoen aangemerkt als acceptabel op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde afspraken.
pagina | 13
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Begrotingscriterium
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
U stelt als gemeenteraad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen Gemeente Terneuzen om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen, overige begrotingsafwijkingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel). Wij hebben vastgesteld dat er voor € 4.5 miljoen aan (acceptabele) lastenoverschrijdingen ten opzichte van de geautoriseerde begroting zijn.
Verder heeft de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland voor € 721.000 aan jeugdzorglasten niet de juiste aanbestedingswijze gevolgd. Daarnaast zijn er voorwaarden waaraan geen financieel gevolg is verbonden. In die gevallen is sprake van formele rechtmatigheidsfouten, zoals bij het niet naleven van de kasgeldlimiet en renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) of termijnen uit de subsidieverordening. Op grond van een stellige uitspraak van de Commissie BBV worden deze afwijkingen gerapporteerd in de paragraaf bedrijfsvoering.
positie Financiële positie Financiële
Voorwaardencriterium Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Het voorwaardencriterium ziet toe op de voorwaarden die gelden voor de uitvoering van financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden zijn gebaseerd op externe en interne regelgeving en vastgelegd in het door de raad vastgestelde normenkader. Het niet naleven van deze voorwaarden leidt tot een onrechtmatigheid, die door het college moet worden toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording indien de door de gemeenteraad vastgestelde verantwoordingsgrens, op basis van individuele en/of cumulatieve afwijkingen, wordt overschreden.
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium betreft de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Gezien de complexiteit van deze wetgeving is rechtmatige naleving in de praktijk uitdagend. De gemeente Terneuzen heeft dit onderkend en hiervoor een spendanalyse uitgevoerd. Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor een totale inkoopwaarde van € 0,4 miljoen niet de juiste aanbestedingsprocedure is gevolgd.
Wij merken op dat de gemeente Terneuzen zich heeft gehouden aan de wettelijke normen inzake renterisiconorm, kasgeldlimiet en schatkistbankieren. Dit is toereikend toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening, waardoor een aanvullende toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering niet noodzakelijk is.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O) Het college is verantwoordelijk voor het treffen van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) van overheidsregelingen. Deze maatregelen maken onderdeel uit van de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Het M&O-beleid is separaat vastgesteld door de gemeenteraad. Het college heeft beoordeeld in hoeverre dit beleid wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief zijn. De uitkomsten hiervan zijn betrokken bij de rechtmatigheidsverantwoording. In de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag wordt tevens inzicht gegeven in de wijze, waarop invulling wordt gegeven aan het M&O-criterium.
pagina | 14
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Waardering van de grondexploitaties
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Ten opzichte van 31 december 2024 is de boekwaarde van de post grondexploitatie gestegen van € 8,5 miljoen naar € 13,2 miljoen. De wijziging van de boekwaarde gedurende 2025 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)
2025
Boekwaarde per 1 januari
8.538
Investeringen
3.652
Grondverkopen
(458)
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
1.465
Boekwaarde per 31 december
13.198
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Waardering inclusief specifieke projectrisico’s De grondexploitaties van de gemeente Terneuzen lopen steeds meer richting het einde van hun looptijd, daarmee daalt het risicoprofiel van grondexploitaties ten opzichte van voorgaande jaren. Ook is het aantal grondexploitaties binnen de gemeente Terneuzen in relatieve zin beperkt.
Bevinding Windlust Hoek We constateerden dat er in de eerste versie van de jaarrekening 2025 een verliesvoorziening voor Windlust Hoek was opgenomen van € 0,8 miljoen. In boekjaar 2024 was nog sprake van een positieve eindwaarde. Deze grondexploitatie bestaat onder andere uit een zorgwijk met 64 zorgwoningen en alle daarvoor benodigde openbare voorzieningen. Dit project zou in samenwerking met Zorgsaam worden uitgevoerd. Deze samenwerking gaat echter niet door, waardoor de gemeente reeds in boekjaar 2025 richting de gemeenteraad heeft gerapporteerd dat mogelijkheden voor invulling van dit deelgebied worden onderzocht. Vooruitlopend op de nieuwe invulling van het deelgebied heeft de gemeente een verliesvoorziening getroffen. We hebben echter geconstateerd dat deze nieuwe invulling nog niet door de gemeenteraad is vastgesteld. Daarmee mag op basis van de verslaggevingsregels (BBV) nog geen voorziening gevormd worden. Het controleverschil is op juiste wijze gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening.
Bijlagen
pagina | 15
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen De parameters voor de grondexploitaties
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk. Schatting 2024
Schatting 2025
Rente
Kostenstijging
Opbrengstenstijging
Parameters
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Legenda status: = evenwichtig = optimistisch = voorzichtig = controleverschil
Rekenrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 1,00% (2024: 1,00%). De rekenrente is gebaseerd op de omslagrente van de gemeente Terneuzen. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig. Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Terneuzen heeft voor het prijspeil 2025 rekening gehouden met een inflatie van 4%. We achten dit een realistisch uitgangspunt mede gezien de beperkte nog te maken kosten binnen de verschillende grondexploitaties. Opbrengstenstijging De gehanteerde parameter voor de opbrengstenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Terneuzen heeft rekening gehouden met een opbrengstijging van 1,5%. Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter evenwichtig.
pagina | 16
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
Voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers (APPA) Vanaf 1 januari 2028 worden de pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers gemeenten overgedragen aan het ABP in het kader van de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Uit gezamenlijk onderzoek van BZK, VNG en IPO blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde per 1 januari 2025 gemiddeld 10–20% hoger ligt dan de op dat moment gevormde voorzieningen. Over de impact hiervan op de jaarrekening 2025 heeft de Commissie BBV de volgende uitspraak gedaan:
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
• Gemeenten die hebben deelgenomen aan het onderzoek dienen per 31 december 2025 de voorziening en eventuele kapitaalverzekeringen aan te passen aan de prognose van het benodigd vermogen, gebaseerd op inkoop van de pensioenaanspraken bij het ABP.
• De voorziening dient jaarlijks te worden herzien tot het moment van overdracht. • In de jaarrekening dient een toelichting op de schattingsonzekerheden te worden opgenomen.
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
• Een eventuele vrijval kan worden toegevoegd aan een bestemmingsreserve ter dekking van toekomstige dotaties.
Wij hebben vastgesteld dat: • Gemeente Terneuzen heeft deelgenomen aan het onderzoek. • De voorziening per 31 december 2025 € 8.2 miljoen bedraagt.
• De ontwikkeling van de dekkingsgraad van het ABP is betrokken bij de onderbouwing van de toename van de lasten. Op basis van bovenstaande constateren we de gemeente Terneuzen de voorziening heeft verantwoord conform het BBV.
Managementinzicht en schattingen Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het college. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen zijn gevormd. Wij hebben vastgesteld dat dit aanvaardbaar is in het kader van de jaarrekening als geheel. Naar onze mening zijn de door het college gekozen waarderingsgrondslagen aanvaardbaar en consistent toegepast met betrekking tot de significante jaarrekeningposten en bijzondere transacties.
pagina | 17
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Sociaal Domein Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
De gemeente Terneuzen voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
Wmo Ten aanzien van de Wmo heeft de gemeente afspraken gemaakt met de zorgaanbieders. Conform voorgaande jaren heeft de gemeente Terneuzen de lasten van de Wmo afgerekend met zorgaanbieders waardoor de getrouwheid geborgd is. Wij merken op dat aan de totstandkoming van de afrekeningen een adequaat proces ten grondslag ligt. Jeugdwet De gemeente is verantwoordelijk voor de inrichting van het stelsel en de afspraken met betrekking tot de jeugdzorg. Hieronder valt tevens de beheersing van de uitvoering en de daarmee samenhangende verantwoording. De controle en verantwoording van de lasten jeugdhulp vinden plaats via de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (hierna: de Inkooporganisatie). Conform de geldende verslaggevingsregels worden de baten en lasten jeugdhulp verantwoord door de deelnemende gemeenten, aangezien zij verantwoordelijk zijn voor de afgifte van beschikkingen en de daarmee samenhangende kosten. Bij de gemeentelijke verantwoording wordt rekening gehouden met de uitkomsten van de door de Inkooporganisatie uitgevoerde (rechtmatigheids)controles.
pagina | 18
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Jeugdwet (vervolg) In de jaarrekening 2025 verantwoordt de gemeente Terneuzen de lasten jeugdhulp op basis van de door de Inkooporganisatie aangeleverde werkelijke lasten. De uitvoering van de rechtmatigheidscontroles met betrekking tot de jeugdzorg is in 2025 belegd bij de Inkooporganisatie. De uit deze controles voortvloeiende bevindingen zijn door de gemeente betrokken bij de rechtmatigheidsverantwoording.
Op basis van de definitieve verantwoording over 2025, zoals door de gemeente ontvangen op 15 mei 2026, zijn de volgende bevindingen vastgesteld: • voor een bedrag van € 1.077.000 zijn geen goedkeurende controleverklaringen van zorgaanbieders ontvangen, waardoor sprake is van onzekerheid ten aanzien van deze lasten; • de totale lasten jeugdzorg over 2025 zijn € 21.000 hoger dan het bedrag dat door de Inkooporganisatie in maart 2026 is gecommuniceerd. Gezien het moment waarop deze aanvullende lasten bekend zijn geworden en de omvang ervan, zijn deze niet verwerkt in de jaarrekening 2025.
Eigen bijdrage Wmo Op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is een aanvrager van een maatwerkvoorziening, hulp bij het huishouden, zorg in natura of een persoonsgebonden budget een eigen bijdrage verschuldigd. De berekening, vaststelling en invordering van deze eigen bijdrage zijn wettelijk opgedragen aan het Centraal Administratie Kantoor (CAK). De door het CAK aan gemeenten beschikbare informatie is, mede vanwege privacywetgeving, beperkt van aard. Als gevolg hiervan beschikt de gemeente niet over toereikende gegevens om de juistheid van de eigen bijdragen op individueel niveau en de volledigheid ervan in totaliteit zelfstandig vast te stellen. Hierdoor kan door de gemeente geen zekerheid worden verkregen over de exacte omvang en hoogte van de verantwoorde eigen bijdragen. Deze onzekerheid is inherent aan de huidige wettelijke inrichting van de uitvoering van de eigen bijdragen binnen de Wmo. De gemeente Terneuzen heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2025 op een toereikende en inzichtelijke wijze toegelicht.
Verder constateren we dat de inkooporganisatie in eerste instantie geen spendanalyse had uitgevoerd op de verantwoorde lasten, waardoor de gemeente geen zekerheid had over de rechtmatigheid van de jeugdzorglasten 2025. Dit heeft geleid tot aanvullende werkzaamheden, op basis waarvan voor een bedrag van € 721.000 rechtmatigheidsfouten zijn geconstateerd, omdat de Europese aanbestedingsregels niet zijn nageleefd. Dit bedrag is door het college opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. We vragen de gemeente om duidelijke afspraken hieromtrent te maken met de Inkooporganisatie Jeugd Zeeland om te borgen dat een tijdige interne en externe controle plaatsvindt op de rechtmatigheid van jeugdzorglasten.
pagina | 19
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Jaarverslag Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
Element jaarverslag
Onze waarneming
Vereisten BBV
Het jaarverslag van de gemeente Terneuzen bevat in materiële zin de vereiste informatie op grond van de bepalingen uit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Overeenstemming
Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Paragrafen
Alle verplichte paragrafen, voor zover deze relevant zijn, zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse van het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse zijn steeds belangrijker thema’s. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is de aanpak van frauderisicobeheersing uitgebreid toegelicht. Daarmee is ons advies uit voorgaand boekjaar toereikend opgevolgd.
positie Financiële positie Financiële
Verbonden partijen Financiële positie
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Terneuzen. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat:
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. • Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude.
Bijlagen Bijlagen
• Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Bijlagen
In de tabel hiernaast zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen:
Voor verbetering vatbaar
Toereikend
pagina | 20
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
SiSa
WNT verantwoording
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2025. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging van het dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor Gemeente Terneuzen geldt dat zowel de griffier als de gemeentesecretaris als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2025 geen wijzigingen voorgedaan.
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is.
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
• € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.
De publicatieverplichting voor uitkering wegens beëindiging dienstverband geldt eveneens voor bezoldiging van niettopfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldiging over 2025 niet strijdig is met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisaties c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen) geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.
pagina | 21
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
4. Financiële positie
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Ontwikkel ingen in de jaarcijfers
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Verloop van het eigen vermogen van Gemeente Terneuzen Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2025 volgens de jaarrekening € 190,8 miljoen.
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000) Belangrijke bevindingen
250.000 200.000
positie Financiële positie Financiële
150.000 Financiële positie
100.000
Algemene reserve
2024
2025
Bestemmingsreserve
Gerealiseerd resultaat
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
In de paragraaf ‘analyse rekeningresultaat’ wordt op hoofdlijnen ingegaan op de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de toelichting op baten en lasten is een nadere onderbouwing opgenomen. Tevens is in de jaarrekening 2025 inzichtelijk gemaakt welke baten en lasten als incidenteel zijn aangemerkt.
• Een hogere algemene uitkering uit het gemeentefonds (€ 1,5 miljoen voordeel)
50.000 2023
Overige onderwerpen
Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien van afgerond € 22,4 miljoen positief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 15,6 miljoen positief. Dit wordt met name veroorzaakt door incidentele baten en bijstellingen, die na de laatste begrotingswijziging bekend zijn geworden.
De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en het resultaat voor mutaties in de reserves betreffen:
0
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Analyse van het resultaat voor mutaties in de reserves
Van de totale reserves ter hoogte van € 190,8 miljoen is € 86,1 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 24,5 miljoen. Het gerealiseerde resultaat in 2025 bedraagt € 10,9 miljoen.
• Voordelen op grondexploitatie en bedrijventerreinen (circa € 1,2 miljoen) • Een incidentele rijksbijdrage voor de SPUK Realisatiestimulans (€ 1,2 miljoen voordeel) voor betaalbare woningbouw. • Een voordeel op de opvang van Oekraïense vluchtelingen (€ 0,6 miljoen) door hogere rijksvergoedingen en lagere kosten. • Een nadeel op de verkoop van gebouwen (€ 1,0 miljoen) door het doorschuiven van de verkoop van de Beurtvaartkade naar 2026. De verschillen zijn in de jaarstukken nader toegelicht en geven naar onze mening een voldoende en inzichtelijk beeld van de oorzaken van het jaarrekeningresultaat 2025.
pagina | 23
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Financiële positie De schuldquote van Gemeente Terneuzen
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
De schuldpositie van uw gemeente geeft een beeld van de mate waarin uw gemeente afhankelijk is van externe middelen bij het realiseren van haar doelstellingen. Ook geeft het inzicht in welk deel van de inkomsten van de gemeente gebruikt moet worden om de rente en aflossing van de schulden te kunnen betalen. De gecorrigeerde netto schuldquote is aangepast voor leningen, die de gemeente ‘doorleent’ aan derden (zoals woningbouwverenigingen). Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw schuldpositie gedurende de afgelopen drie jaar weergegeven. Grafiek ontwikkeling netto schuldquote 50%
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
De solvabiliteit van Gemeente Terneuzen geeft een beeld van de mate waarin Gemeente Terneuzen op lange termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw solvabiliteit gedurende de laatste drie jaar weergegeven.
60% 50%
40%
40%
30% Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Solvabiliteit
Grafiek ontwikkeling solvabiliteit
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Op basis van de beschikbare kengetallen blijft de gemeente ultimo 2025 ruim binnen deze signaalwaarde.
30%
20%
20%
10%
10%
0% 2023
0% 2023
2024
2025
De netto schuldquote bedraagt 12% en is daarmee licht gedaald ten opzichte van voorgaand boekjaar (2024: 16%). Deze ratio geeft aan in hoeverre de schulden hoger zijn dan de jaarlijkse inkomsten. Een ratio die kleiner is dan 100% duidt op hogere baten dan schulden in een boekjaar. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten hanteert in de houdbaarheidstest gemeentefinanciën een signaalwaarde van 130% voor de netto schuldquote, waarboven sprake is van een verhoogd financieel risico en aandacht is vereist voor de ontwikkeling van de schuldpositie.
2024
2025
In 2025 is de solvabiliteit van het Gemeente Terneuzen gestegen van 49% naar 52%. De solvabiliteit is in 2025 toegenomen door de toevoeging van het positieve resultaat aan het eigen vermogen. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. We merken op dat de solvabiliteit in de afgelopen jaren is verbeterd en boven de signaalwaarde ligt. Gemeente Terneuzen kent op dit moment een robuuste financiële positie om haar taken te vervullen.
pagina | 24
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Financiële positie
Opdracht, scope en uitkomsten
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van een inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met de kans van optreden en de financiële impact, wordt bepaald welk bedrag benodigd is om deze risico’s af te dekken.
Op basis van de door de gemeente Terneuzen geïnventariseerde risico’s bedraagt de totale omvang van de (gewogen) risico’s € 18,9 miljoen. Hiertegenover staat een beschikbare weerstandscapaciteit van € 96,4 miljoen, hetgeen resulteert in een weerstandsratio van circa 5,1. Conform de door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten gehanteerde classificatie kwalificeert deze ratio als uitstekend.
In de tabel hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien.
Wij constateren dat de omvang van de beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2025 ruim toereikend is om de geïdentificeerde risico’s, inclusief eventuele restrisico’s, op te vangen.
2025
2024
2023
Weerstandscapaciteit
96,4
78,6
32,2
Risico’s
18,9
13,2
3,8
Weerstandsratio
5,1
5,9
8,5
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
pagina | 25
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
5. Overige onderwerpen
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
onderwerpen Overige Overige onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
pagina | 26
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
5. Overige onderwerpen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bevestiging onafhankelijkheid
Kwaliteitsborging
Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta).
Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: •
Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten
Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting van gastvrijheid van Gemeente Terneuzen hebben ontvangen met een waarde van meer dan honderd euro.
•
Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten
•
In- en extern kwaliteitsonderzoek
•
Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten
•
Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel
Op deze controleopdracht zijn geen aanvullende maatregelen getroffen om onze onafhankelijkheid te waarborgen.
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
pagina | 27
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
5. Overige onderwerpen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Controleaanpak en uitvoering Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen nog nader in op de samenwerking met de andere accountants en de ingeschakelde experts. Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2025 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 10 van dit verslag.
Samenwerking met interne accountantsdienst / andere accountants Voor de jaarrekening van de gemeente Terneuzen maken wij gebruik van diverse verbonden partijen, gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties. Er zijn geen verbonden partijen, gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties welke van significant belang zijn voor onze controle. Wel hebben we auditinstructies verstuurd naar de accountant van SaBeWa Zeeland en de Inkooporganisatie Jeugd (IJZ).
Inschakeling van interne / externe deskundigen Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de werkzaamheden van interne en/of externe deskundigen.
Schriftelijke bevestigingen Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het kader van onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie. Wij hebben de schriftelijke bevestigingen van het management verkregen.
pagina | 28
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
5. Overige onderwerpen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Handreiking kapitaalgoederen: onmisbaar voor toekomstbestendig gemeentelijk vastgoed De maatschappelijke waarde van gemeentelijk vastgoed is enorm: het biedt ruimte voor onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting. Veel gemeenten staan voor het onderhoud en de mogelijk verplichte verduurzaming in de toekomst voor forse (financiële) uitdagingen. Inzicht in de lange termijn investeringen die nodig zijn om gebouwen duurzaam, veilig en betaalbaar te houden is hierbij essentieel. Zeker nu de eisen rondom duurzaamheid steeds strenger worden en gemeenten voor grote financiële en maatschappelijke opgaven staan. Wij adviseren u om de toekomstige (financiële) noodzakelijke investeringen in kaart te brengen. De handreiking kapitaalgoederen van Bouwstenen voor Sociaal biedt een praktisch format en heldere toelichting om het gemeentelijk vastgoed structureel in beeld te brengen. Bouwstenen voor Sociaal is een platform voor maatschappelijk vastgoed. Samen met mensen uit het veld denken zij na over ontwikkelingen binnen dit maatschappelijke vastgoed. Eén van de thema's waar Bouwstenen aandacht aan schenkt is de 'grip op toekomstige investeringen' en de verduurzamingsopgave. Bouwstenen heeft Baker Tilly gevraagd om vanuit ons vakgebied mee te helpen met de handreiking kapitaalgoederen.
Door het toepassen van deze handreiking kunt u niet alleen beter onderbouwde keuzes maken, maar ook ervaringen met andere gemeenten uitwisselen en van elkaar leren. De handreiking is te vinden op de website van Bouwstenen voor Sociaal: Handreiking Kapitaalgoederen.
Bijdrage accountant inwerkprogramma nieuwe gemeenteraad In maart 2026 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden. Met het oog op de samenstelling van een nieuwe raad dragen wij als accountant graag bij aan een goede en zorgvuldige start van de nieuwe raadsperiode. Wij kunnen onder meer een workshop verzorgen over het lezen en duiden van de jaarrekening vanuit financieel perspectief en toelichten hoe de accountant de raad ondersteunt in haar kaderstellende en controlerende rol. Hiermee kunnen wij bijdragen aan het vergroten van de financiële inzichtelijkheid en het versterken van de positie van de raad als toezichthouder. Wij stemmen met de griffie af hoe wij dit het beste kunnen vormgeven binnen het totale inwerkprogramma.
De handreiking kapitaalgoederen geeft houvast om eenvoudiger te sturen op doelen, kosten en duurzaamheid en daarnaast om verrassingen in de begroting te voorkomen. Deze handreiking is onder andere opgesteld met het doel de investeringsopgave tussen gemeenten vergelijkbaar te maken door te rapporteren via een vaste structuur.
pagina | 29
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Bijlagen
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
pagina| 30 | 30 pagina
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Bijlage A: Ongecorrigeerde controleverschillen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
De hieronder opgenomen tabel met ongecorrigeerde controleverschillen is verstrekt aan het college en is als bijlage bij de Bevestiging bij de jaarrekening gevoegd.
Overzicht ongecorrigeerde fouten en onzekerheden Aard van de controleverschillen
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Lasten Jeugdzorg Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Onzekerheden
Totaal ongecorrigeerde controleverschillen Resultaat 2025 te laag door ongecorrigeerd controleverschil uit 2024
positie Financiële positie Financiële
Fout of onzekerheid
Totaal effect ongecorrigeerde controleverschillen jaarrekening 2025
Omvang van de controleverschillen (x € 1.000) 1.077 1.077
Fout
321
1.398
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
pagina | 31
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Bijlage B: Gecorrigeerde controleverschillen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
De hieronder opgenomen tabel bevat alle afzonderlijk geïdentificeerde en gecorrigeerde controleverschillen boven de door ons Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
gehanteerde rapporteringstolerantie van € 250.000.
Aard van de controleverschillen
Omvang van de controleverschillen (x € 1.000) met resultaatimpact
Rubricering binnen overlopende passiva (367K)
0
Verliesvoorziening Windlust Hoek (814K) (voorziening grondexploitaties te hoog, bestemmingsreserves te laag)
0
Rubricering nog op te leggen belastingaanslagen binnen overlopende activa (551K)
0
Rubricering rekening-courant positie Sabewa binnen uitzettingen < 1 jaar (3.4 miljoen)
0
Rubricering rekening-courant positie Schatkistbankieren (1.8 miljoen)
0
Totaal gecorrigeerde controleverschillen
0
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
pagina | 32
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Bijlage C: SiSa bijlage
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2025 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2026 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Nummer
Specifieke uitkering
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
D1
Regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig Schoolverlaten
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
D12
Regionale meld- en coördinatiefunctie
D12A
Regionaal programma voortijdig schoolverlaten
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
E104
Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
pagina | 33
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Bijlage C: SiSa bijlage
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
Nummer
Specifieke uitkering
F20
Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2025
G2
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T gemeentedeel 2025
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 gemeentedeel 2025
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
positie Financiële positie Financiële
G3 Financiële positie
G3
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
G3 Overige onderwerpen G3 Bijlagen Bijlagen
G3 Bijlagen
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2025 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2025 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2025 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2025 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2025
pagina | 34
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Bijlage C: SiSa bijlage
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Nummer
Specifieke uitkering
G4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen_gemeentedeel 2025
G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2025
G4
Tozo 2_gemeentedeel 2025