2026-01-21 a. Vaststelling voorwaarden Rijk Regio pakket - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 5 februari 2026 Omgeving & Economie - Planvorming zaaknummer: 798140

2026_Raad_00020 - Vaststelling voorwaarden Rijk Regio pakket Adviesgroep Rijksenergieprojecten Terneuzen/Sluis Portefeuillehouder Laszlo van de Voorde Programma en/of paragraaf Programma Klimaat & duurzaamheid Besluit Besluitpunt 1 De gemeenteraad besluit de voorwaarden van het Rijk Regio pakket Sluis/Terneuzen vast te stellen. Besluitpunt 2 De gemeenteraad besluit het voorwaardenpakket aan te bieden aan de bevoegde minister (momenteel de minister van Klimaat en Groene Groei). Wat is de aanleiding? In 2025 kondigde de minister aan dat het Rijk onderzoekt waar in Nederland 2 nieuwe kerncentrales kunnen komen. In dit kader worden 7 locaties onderzocht: 3 locaties in de Eemshaven, de Maasvlakte, Borssele, Vlissingen en de Mosselbanken/Paulinapolder nabij Biervliet. Toen duidelijk werd dat Mosselbanken/Paulinapolder een mogelijke locatie is, besloot u als gemeenteraad inwoners en organisaties te betrekken. U stelde daarvoor een participatie- en communicatieplan vast. Het doel: samen afspraken maken over maatregelen en investeringen als het Rijk hier energieprojecten realiseert. Voor dit doel is een Adviesgroep ingesteld met vertegenwoordigers (inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties, dorpsraadsleden en raadsleden) uit de gemeenten Terneuzen en Sluis. Er is bewust voor gekozen 2 vertegenwoordigers per dorpsraad uit Hoofdplaat, Hoek en Biervliet uit te nodigen.

Zo zorgen we dat de belangen van de inwoners uit de eerste cirkel rond het zoekgebied goed worden meegenomen. Uiteindelijk zijn uit meer dan 550 aanmeldingen, ruim 50 mensen ingeloot. Op 21 augustus 1/5

zijn we van start gegaan met een eerste sessie in het Belfort in Sluis. De deelnemers hebben kennisgemaakt met 10 thema’s (geïnspireerd op het Borselse voorwaardenpakket) en verkend welke wensen en zorgen er zijn rond de mogelijke komst van kerncentrales. In 4 inhoudelijke bijeenkomsten zijn deze zorgen en wensen omgezet in concrete voorwaarden voor het Rijk. Via verschillende werkvormen is actief nagedacht over wat belangrijk is en hoe dit in voorwaarden kan worden vastgelegd. Tijdens de laatste bijeenkomst (17 december 2025) is over alle voorwaarden gestemd: een voorwaarde is opgenomen bij een 2/3e meerderheid. Elk lid van de Adviesgroep stemde per voorwaarde. Het uiteindelijke pakket is toen ceremonieel overhandigd aan de bestuurders van Terneuzen en Sluis. Na elke bijeenkomst is geëvalueerd hoe deelnemers de avond ervaarden en of hun inbreng voldoende ruimte kreeg. Op basis hiervan is steeds gekeken hoe de avonden verder konden worden verbeterd. Uit de evaluaties per avond en na afloop blijkt dat deelnemers overwegend positief waren over het proces, de opzet en het eindresultaat. De uitkomst van dit participatietraject ligt nu voor u in de vorm van een door de Adviesgroep opgesteld voorwaardenpakket voor van het Rijk-Regiopakket Sluis/Terneuzen. Het Rijk voert nu locatieonderzoeken uit.

De minister weegt daarna de resultaten en neemt na de zomer van 2026 een besluit over de voorkeurslocatie. Wat willen we bereiken? Het pakket bevat de voorwaarden gesteld door Sluis en Terneuzen Thema 1 t/m 9 bevat de inhoudelijke voorwaarden vanuit de Adviesgroep die zowel betrekking hebben op de directe komst van kerncentrales en de impact op de omgeving als op maatregelen met betrekking tot de bredere leefbaarheid in de regio. Thema 10 gaat in op compensatie en de opgaven waar we als regio voor staan. Het thema schetst aan de hand van fases een langjarig commitment dat wij vragen vanuit het Rijk en legt nadrukkelijk de koppeling met trajecten zoals het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR), de NOVEX NSPD werkagenda en Zeeland2050. De adviesgroep vraagt aandacht voor de eerste cirkel van belanghebbenden en het voorzien in een goede toekomst voor hen. Pas daarna komt de rest van de regio aan de orde. Het totale voorwaardenpakket kan worden opgesplitst in zowel maatregelen in de nabijheid van de mogelijke locatie als voorwaarden die de leefbaarheid en economische structuurversterking van de regio Zeeuws-Vlaanderen positief bevorderen. Daarnaast zijn de voorwaarden ingedeeld naar de verschillende fasen van het project: voorwaarden voorafgaand aan de bouw (fase 1), tijdens de bouw (fase 2), na de bouw (fase 3) en tijdens de verdere exploitatiefase (fase 4).

Voor het volledige voorwaardenpakket verwijzen wij u naar bijlage 1. Het voorwaardenpakket bestaat uit 10 thema's De Adviesgroep komt tot bijgevoegd voorwaardenpakket dat is opgebouwd aan de hand van de volgende thema’s: 1. Veiligheid en gezondheid 2. Bouwruimte en logistiek 2/5

3. Klimaat, energie en duurzaamheid 4. Landschap, natuur en recreatie 5. Communicatie en draagvlak 6. Bouwactiviteiten 7. Eigenaarschap 8. Huisvesting, leefbaarheid, wonen en werkgelegenheid 9. Onderwijs, kennis en economische ontwikkeling 10. Compensatie en schadeloosstelling Argumenten 1.1 Zorgvuldige voorbereiding op een mogelijk Rijksbesluit Door het voorwaardenpakket vast te stellen, is de regio op tijd voorbereid op een eventueel besluit van het Rijk om de Mosselbanken/Paulinapolder als voorkeurslocatie aan te wijzen. 1.2 Het is nodig dat een besluit wordt genomen over het voorwaardenpakket zodat andere overheden dit niet voor Terneuzen bepalen Het is risicovol om geen voorwaarden neer te leggen voor de locatiebeslissing valt. De minister neemt de voorwaarden mee in de besluitvorming over de voorkeurslocatie. Geen voorwaarden neerleggen betekent ook dat deze niet meegenomen worden en de verdere procedure start, zonder regionale inbreng aan de voorkant. 1.3 Vaststelling van het pakket doet recht aan brede betrokkenheid van de regio Het voorwaardenpakket kwam tot stand via een participatietraject met inwoners, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden uit de gemeenten Terneuzen en Sluis. Vaststelling van het pakket doet recht aan deze inbreng en borgt dat de opgehaalde zorgen, aandachtspunten en ambities een formele plek krijgen.

1.4 Eenduidig kader voor het gesprek met het Rijk Het vastgestelde voorwaardenpakket vormt een helder en samenhangend kader voor het gesprek met het Rijk over het Rijk-Regiopakket, als het Rijk besluit met de locatie Terneuzen verder te gaan. Dit versterkt de onderhandelingspositie van de regio en voorkomt versnipperde standpunten. Door akkoord te gaan met het voorwaardenpakket, heeft de regio een duidelijk plan. Zo kunnen we goed overleggen met het Rijk als Terneuzen wordt gekozen. Dit sluit aan bij het Bestuursakkoord 2022-2026 'Goed leven in Terneuzen'. 1.5 Invulling van bestuurlijke afspraken Het vaststellen en aanbieden van het voorwaardenpakket geeft uitvoering aan het door de raad vastgestelde participatie- en communicatieplan en sluit aan bij het Bestuursakkoord 2022–2026 ‘Goed leven in Terneuzen’. Het Bestuursakkoord heeft als speerpunt een actieve rol en inbreng van de gemeente bij grote transities, in samenwerking met Rijk en regio. Kanttekeningen 1.1. Er zijn nog verschillende onzekerheden in het proces tot de locatiekeuze De haalbaarheid van de Rijksdoelstellingen en de exacte locatie van de kerncentrales zijn nog niet vastgesteld. Er is eerst een voorkeursbesluit nodig voordat de vastgestelde voorwaarden voor Terneuzen kunnen worden toegepast. 3/5

1.2 Geen garantie op overname door het Rijk Het vaststellen en aanbieden van het voorwaardenpakket betekent niet dat het Rijk de voorgestelde maatregelen en investeringen (volledig) zal overnemen. Het Rijk weegt deze input mee in de onderhandelingen. 1.3. Tijdsafhankelijkheid en actualiteit De locatieonderzoeken lopen nog en de besluitvorming door het Rijk verwachten we pas na de zomer 2026. Ontwikkelingen in beleid, techniek of maatschappelijke context kunnen aanleiding geven om het voorwaardenpakket in een later stadium te actualiseren. Bijvoorbeeld welke partij gaat de kerncentrale bouwen, welk ontwerp wordt definitief gerealiseerd, welke voorzieningen biedt een bouwer en waar ligt een rol voor ons als overheden. 1.4. Regionale afstemming blijft noodzakelijk Het voorwaardenpakket is opgesteld in samenwerking met de gemeente Sluis. Verdere regionale afstemming blijft noodzakelijk om een eenduidige positie richting het Rijk te behouden, met name in de vervolgfase. Met dit voorwaardenpakket legt de gemeente Terneuzen, samen met de gemeente Sluis, de randvoorwaarden en eisen vast voor het geval de kerncentrales en eventuele andere energieprojecten in onze gemeente worden gerealiseerd. Het pakket bevat maatregelen en investeringen die recht doen aan de mogelijke maatschappelijke, ruimtelijke en economische impact van een dergelijk grootschalig project.

1.5 Instemmen met het voorwaardenpakket betekent niet dat de raad kiest voor kernenergie of Terneuzen als een geschikte locatie Het gaat alleen over de voorwaarden voorafgaand aan een besluit van het Rijk. Dit past bij de verdeling in bevoegdheid tussen Rijk en gemeente. Wat mag het kosten? Het Rijk stelt geld beschikbaar voor de voorbereiding op de mogelijke komst van van de Rijksprojecten. De kosten voor het tot stand komen van het voorwaardenpakket kunnen we met dit geld betalen. De boekingsnummers zijn ECL: 631004 Taak: 13140 Kostensoort: 34687. Wat gaan we ervoor doen? Na vaststelling van het pakket door uw raad en de raad van Sluis bieden de dit aan de verantwoordelijk minister aan. De minister draagt het over aan de gebiedsverbinder Raymond Knops, met de opdracht een voorlopig Zeeuws voorwaardenpakket samen te stellen. Dit pakket neemt de minister mee in de afweging voor de voorkeurslocatie. Na deze locatiekeuze moet het voorwaarden pakket verder worden aangescherpt op de betreffende locatie. Borgen uitvoering Om te borgen dat investeringen daadwerkelijk in de regio terechtkomen stellen de grondgebied gemeenten een Omgevingsraad in. In deze Omgevingsraad zitten bijvoorbeeld vertegenwoordigers van de dorpsraden in de directe omgeving, de Adviesgroep (niet zijnde

4/5

raads- of dorpsraadleden) en omwonenden. De definitieve samenstelling volgt wanneer blijkt dat Mosselbanken/Paulinapolder de locatiekeuze voor de kerncentrales is. Daarnaast stelt de Adviesgroep een verdeelsleutel voor om investeringen in de regio vast te leggen. Deze investeringen zijn vastgelegd in 2 pakketten. Een omgevingsfonds voor het op orde krijgen van de basis en een Rijksprogramma als erfenis voor de regio: •

100% van het omgevingsfonds wordt ingezet in de directe omgeving van de projecten;

•

80% van het Rijksprogramma wordt ingezet in de directe omgeving van de projecten (Zeeuws-Vlaanderen) en 20% in de bredere regio.

Tot slot vraagt de regio om korte lijnen met opdrachtgever (NEO.nl) en opdrachtnemer (bouwer). Beide partijen moeten fysiek in de buurt van het project gevestigd zijn. Ook het omgevingsmanagement moet op tijd en goed zijn ingericht. Governance Naast een voorwaardenpakket moeten we ook de uitvoering borgen en hiervoor uitvoeringskracht in de vorm van een goede uitvoeringsorganisatie neerzetten. Een stuurgroep wordt aan de projecten gekoppeld. De stuurgroep verleent de opdracht tot het opstellen van het Ruimtelijk Masterplan voor het op orde krijgen van de basis. En het ontwikkelen van het Rijksprogramma zoals beschreven in het Voorwaardenpakket. Deze partijen zijn uiteindelijk ook voor de uitvoering verantwoordelijk. Daarom vragen we, als de locatie Terneuzen wordt gekozen, om een robuuste organisatie die hiervoor verantwoordelijk is. Een onafhankelijke gebiedsregisseur, met draagvlak in de regio, coördineert de uitvoering van het Ruimtelijk Masterplan en het Rijksprogramma. Deze regisseur wordt ambtelijk ondersteund en geadviseerd door de Omgevingsraad over de uitwerkingen van de verschillende onderdelen uit het programma. De dagelijkse uitvoering van de verschillende projecten in het Ruimtelijke Masterplan en het Rijksprogramma is aan de deelnemende partners.

Vooralsnog zien wij daarbij departementen van het Rijk, lokale overheden (provincie/gemeenten), andere publieke partijen en private partijen. Frequent zullen deze partijen in overleg treden met de Omgevingsraad en hen betrekken bij het opstellen en uitwerken van programmaonderdelen die betrekking hebben op de direct omgeving.

Bijlagen 1. def rapport RRp.pdf

5/5