2025-12-11 IC6 - Bijlage 1 Plan van aanpak voor behoud agrarisch erfgoed

Plan van aanpak voor behoud agrarisch erfgoed 4 november 2025

terneuzen.nl

Inhoudsopgave Plan van aanpak voor behoud agrarisch erfgoed................................................................... 1 Hoofdstuk 1: Introductie ..................................................................................................... 3 Inleiding.......................................................................................................................... 3 Aanleiding ...................................................................................................................... 3 Doelen agrarisch erfgoed ............................................................................................... 3 Aanpak ........................................................................................................................... 4 Planning ......................................................................................................................... 6

2

Hoofdstuk 1: Introductie Inleiding Historisch waardevolle boerderijen zijn beeldbepalend voor ons landschap. Daarom vinden we het belangrijk om ons agrarisch erfgoed zoveel als mogelijk te beschermen en in stand te houden. We ondersteunen eigenaren graag in het zoeken naar mogelijkheden voor het behoud van agrarisch erfgoed in onze gemeente. Naast restauratie zijn er mogelijkheden in de vorm van her- of nevenbestemming. Aanleiding Als eigenaar van een rijksmonument heeft men een instandhoudingsplicht. De instandhoudingsplicht is ondergebracht in de Erfgoedwet. De Erfgoedwet bepaalt dat eigenaren hun monumenten zodanig onderhouden dat instandhouding ervan gewaarborgd is. Het is aan de gemeente om handhavend op te treden wanneer onderhoud onvoldoende wordt uitgevoerd of zelfs geheel achterwege blijft, waardoor gevaar voor verval van en schade aan het monument dreigt te ontstaan. Doelen plan van aanpak agrarisch erfgoed We zien dat steeds meer rijksmonumentale boerderijen in onze gemeente aandacht behoeven, nu of op termijn. Door het opstellen van een plan van aanpak voor behoud van agrarisch erfgoed kunnen we gericht en gestructureerd de toekomst van ons agrarisch erfgoed waarborgen. Hiermee streven we ernaar om samen in een vroeg stadium eventuele problemen te signaleren en ondervangen, zodat in het grootste deel van de gevallen handhaving alsook verval voorkomen kan worden.

Verbinding leggen met de eigenaren, maar ook eigenaren onderling en andere belanghebbende partijen met elkaar in contact brengen is hierin de basis voor de toekomst. De zogenaamde warme aanpak.

3

Aanpak In het eerste kwartaal van 2025 startten we met de inventarisatie van het bestaande cultuurhistorisch waardevolle agrarisch erfgoed in onze gemeente. Er is in beeld hoeveel boerderijen deze status hebben, waar ze gesitueerd zijn, wie de eigenaren zijn en waar al eventuele dossiers lopen vanuit Vergunningen & Handhaving. Door actief ‘de boer op’ te gaan, zijn we in gesprek met verschillende erfgoedeigenaren om de behoefte in kaart te brengen. We bezochten gemeente Tholen, die door de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed bij ons als voorbeeld is aangedragen voor de aanpak op agrarisch erfgoed. We startten met het onderzoek van de mogelijkheden voor onze gemeente. •

Persoonlijk bezoeken boerderij eigenaren We benaderen de eigenaren actief, bezoeken worden afgelegd op locatie. Dit pakken we doorlopend op totdat er met alle eigenaren persoonlijk contact is geweest. Hierbij richten we ons op: o Inventarisatie van behoeften en zorgen van eigenaren o Aankaarten erfgoedzorg/instandhoudingsplicht, instanties en subsidiemogelijkheden. o Globale inventarisatie van de huidige status van de diverse objecten.

Aan de hand van de bezoeken maken we een indeling op onderhoudsniveau en zullen we op die manier te werk gaan volgens de ‘stoplicht-methode’: o Groen (= goed), Oranje (= behoeft aandacht), Rood (=behoeft urgent aandacht) Hieraan koppelen we een periodieke monitoring door het opstellen van een planning. (Wat zijn onze afwegingskaders hiervoor? Welk object bezoeken/benaderen we met welke frequentie?). Onder monitoring verstaan we proactief in gesprek blijven met eigenaren, mogelijke problemen vroegtijdig signaleren en eigenaren op weg helpen door samen naar gerichte oplossingen te zoeken. • Periodiek intern overleg met betrokken afdelingen Er is periodiek intern overleg tussen team vergunningen & handhaving en team erfgoed. Zo kunnen we samen in een vroeg stadium eventuele problemen signaleren en ondervangen, zodat in het grootste deel van de gevallen handhaving alsook verval voorkomen kan worden. Integraal afstemmen speelt hierin een belangrijke rol. Bij complexere dossiers vindt er ook afstemming plaats met de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en Provincie Zeeland. • Overeenkomst Erfgoed Zeeland Er is contact gelegd met Erfgoed Zeeland om de mogelijkheden te onderzoeken voor het inschakelen van de Monumentenwacht. Erfgoed Zeeland is bereid om de monumentenwacht in te zetten voor ons agrarisch erfgoed.

Hierbij zullen we de Monumentenwacht vanaf 2026 frequent de basisinspectie uit laten voeren voor rijksmonumentale boerderijen in onze gemeente. Indien nodig worden kleine reparaties direct uitgevoerd. Voorwaarde hierin is dat de gemeente de inspectierapporten ook ontvangt. Het inspectierapport vormt de basis voor een meerjarenplanning van onderhoudsmaatregelen, maar kan ook gebruikt worden bij subsidie- en vergunningsaanvragen. De factuur van Erfgoed Zeeland gaat naar de gemeente. De eigenaar betaalt niets. De kosten hiervoor worden gedekt vanuit het budget voor 2026 wat hiervoor begroot is middels de kaderbrief 2026-2029.

4

• Onderzoeken mogelijkheden tot het aanstellen van een restauratie adviseur We onderzoeken de mogelijkheden tot het aanstellen van een restauratie adviseur. Deze wordt in bepaalde gevallen ingezet om ter plekke te inventariseren wat er op locatie nodig is. • Organiseren bijeenkomst voor eigenaren van rijksmonumentale boerderijen (2026) Op deze manier willen we een stukje voorlichting bewerkstelligen en ook de eigenaren onderling met elkaar in contact brengen, zodat er binnen onze gemeente een netwerk ontstaat. Hierin betrekken we ook voorlichting door relevante partijen zoals de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Provincie Zeeland, Erfgoed Zeeland en eventuele andere betrokken instanties.

5

Planning 2025 1e kwartaal 2025 • • • •

Opstellen conceptversie plan van aanpak Voorleggen plan van aanpak en doornemen lopende dossiers met de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed Gesprek gemeente Tholen (als voorbeeldgemeente met haar aanpak op agrarisch erfgoed, januari 2025) Start persoonlijke bezoeken/gesprekken boerderij eigenaren

2e kwartaal 2025 • • •

Vervolg persoonlijke bezoeken/gesprekken boerderij eigenaren Plannen intern periodiek overleg tussen Cultureel Erfgoed en Vergunning & Handhaving voor 2025 Verder uitwerken/schrijven plan van aanpak

3e kwartaal 2025 • • •

Vervolg persoonlijke bezoeken/gesprekken boerderij eigenaren In kaart brengen subsidiemogelijkheden Overleg met Erfgoed Zeeland i.v.m. het in kaart brengen van de mogelijkheden tot het inschakelen van de Monumentenwacht voor bouwhistorische onderzoeken

4e kwartaal 2025 • • •

Vervolg persoonlijke bezoeken/gesprekken boerderij eigenaren Plannen intern periodiek overleg tussen Cultureel Erfgoed en Vergunning & Handhaving voor 2026 Versturen uitnodigingen voor bijeenkomst in 2026

2026 1e kwartaal 2026 • •

Onderzoeken mogelijkheden voor het aanstellen van een restauratie adviseur Organiseren bijeenkomst eigenaren agrarisch erfgoed (februari 2026) met: o o o o

• •

Boerderij eigenaren Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed Provincie Zeeland Erfgoed Zeeland

Evaluatie bijeenkomst eigenaren agrarisch erfgoed Opstellen planning contactmomenten met eigenaren voor de komende 5 jaar aan de hand van stoplichtmethode.

6