2025-10-30 a. Toezicht op de wezenskenmerken openbaar onderwijs Elevantio - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 11 november 2025 Samenleving - Maatschappelijke Ontwikkeling zaaknummer: 771669

2025_Raad_00151 - Toezicht op de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs 2025, Elevantio Portefeuillehouder Sonja Suij Programma en/of paragraaf Programma Jeugd & onderwijs Besluit Besluitpunt 1 De gemeenteraad besluit in te stemmen met de 'rapportage toezicht Elevantio 2025'. Besluitpunt 2 De gemeenteraad besluit op grond van de 'rapportage toezicht Elevantio 2025' dat er geen aanleiding is om gebruik te maken van de bevoegdheden, zoals vastgelegd in de Wet Primair Onderwijs en de statuten. Wat is de aanleiding? Inleiding Elevantio is een samenwerkingsbestuur, dat ook openbaar onderwijs aanbiedt. De gemeenteraad is belast met het toezicht op de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs en de bijbehorende waarborgen en de continuïteit van het openbaar onderwijs binnen de gemeente. Dit is vastgelegd in de statuten. Op 15 december 2022 machtigde uw raad het college om namens de raad het overleg te voeren met het college van bestuur van Elevantio over het jaarverslag en de begroting. En om hierover jaarlijks verslag uit te brengen aan de gemeenteraad. Op 9 november 2023 stelde uw gemeenteraad het 'toezichtkader gemeentelijk toezicht openbaar onderwijs 2024- 2028' (bijlage 2) vast. Inhoud toezichtkader In het door u vastgestelde toezichtkader staan afspraken over de wijze waarop de gemeenteraad uitvoering geeft aan het toezicht.

We stellen vast, wat de bevoegdheden zijn van de gemeenteraad. Verder leggen we vast, welke informatie het schoolbestuur aan de gemeenteraad moet verstrekken in het kader van de uitoefening van het toezicht. Onderdeel van die informatieverstrekking is het jaarlijks voeren van een gesprek tussen het college van 1/8

burgemeester en wethouders en het schoolbestuur over de borging en uitvoering van de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs. Het college van burgemeester en wethouders brengt verslag uit aan de gemeenteraad over de uitkomsten van dit gesprek. Proces Wij ontvingen informatie van het schoolbestuur. Het jaargesprek vond plaats op 11 juni 2025. Wij toetsten alle verkregen informatie aan het toezichtkader. De rapportage (bijlage 1) leggen wij aan u voor. Wat willen we bereiken? We houden toezicht op de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs en de bijbehorende waarborgen en de continuïteit van het openbaar onderwijs binnen de gemeente. Argumenten 1.1. Deze rapportage bevat alle informatie op basis waarvan uw raad uitvoering kan geven aan de toezichthoudende functie. Samenvattend: - De beschikbare documenten toetsten we aan het toezichtkader. - Daar waar de informatie in de beschikbare documenten niet het volledige antwoord boden om de toets te kunnen doen, leverde het gesprek met het college van bestuur van Elevantio alsnog alle benodigde informatie op om uw raad te informeren en adviseren. 2.1. Uit besluitpunt 1 vloeit voort dat uw raad geen verdere actie hoeft te ondernemen. Uit de toets die het college deed op de documenten blijkt, dat de inhoud hiervan niet strijdig is met het bepaalde in de statuten en het toezichtkader.

Volledigheidshalve geven wij u inzicht in de instrumenten die de gemeenteraad heeft: Het toezichtkader biedt allereerst de gemeenteraad de mogelijkheid om kennis te nemen van de in de statuten en het toezichtkader opgenomen documenten. De gemeenteraad kan vragen om nader inzicht te verschaffen in de naleving van het beleid in de dagelijkse praktijk, waarop het schoolbestuur binnen 15 dagen moet reageren. Het instrument dat de raad volgens de wet heeft om op te treden, is dat in geval van ernstige taakverwaarlozing door het bestuur of functioneren in strijd met de wet (voor zover het openbaar onderwijs betreft) de gemeenteraad de maatregelen neemt die hij nodig acht om de continuïteit van het onderwijsproces te waarborgen voor zover het openbaar onderwijs betreft. Dit is een ruim begrip en niet concreet ingevuld in de wet. Kanttekeningen Wij plaatsen geen kanttekeningen bij dit advies. Wat mag het kosten? Aan dit advies zijn geen kosten verbonden.

2/8

Wat gaan we ervoor doen? Jaarlijks toetsen we de begroting, jaarrekening en doorlopen we de afspraken aan de hand van het toezichtkader gemeentelijk toezicht openbaar onderwijs 2024- 2028. Dit rapporteren we aan de gemeenteraad. Het toezichtkader heeft een looptijd tot en met 2028. Voorafgaand aan het toezicht over 2029 voeren wij het gesprek met Elevantio over het al dan niet ongewijzigd verlengen van het huidige toezichtkader.

Bijlagen 1. Bijlage 1. Rapportage toezicht Elevantio 2025 .pdf 2. Bijlage 2. Toezichtkader openbaar onderwijs 2024 -2028.pdf

3/8

Toetsing documenten Onderwijsgroep Elevantio inclusief opbrengst jaargesprek De Onderwijsgroep Elevantio is op 1 augustus 2021 ontstaan. Elevantio is een samenwerkingsbestuur hetgeen betekent dat Elevantio het bevoegd gezag is van zowel bijzondere scholen als openbare scholen. In de gemeente Terneuzen is Elevantio onder andere het bevoegd gezag van 7 openbare basisscholen. Op grond van de Wet op het primair onderwijs en de statuten van Elevantio ziet de gemeenteraad van Terneuzen ten aanzien van deze openbare basisscholen toe op de borging en uitvoering van de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs en de continuïteit van het openbaar onderwijs. Dit toezicht vindt plaats aan de hand van de statuten van Elevantio en het door de gemeenteraad vastgestelde “Toezichtkader gemeentelijk toezicht openbaar onderwijs”. Op grond van dit Toezichtkader dient het schoolbestuur een aantal documenten te overleggen aan de gemeenteraad en vindt er jaarlijks een gesprek plaats tussen het college van bestuur van Elevantio en het college van burgemeester en wethouders, waarover het college van burgemeester en wethouders vervolgens verslag uitbrengt aan de gemeenteraad.

Met in achtneming van het bepaalde in de statuten en het Toezichtkader kunnen aan de hand van de toegestuurde documenten en het jaargesprek dat het college op 4 juni 2025 heeft gevoerd met het college van bestuur van de Onderwijsgroep Elevantio, de onderstaande conclusies worden getrokken. Statuten: begroting en jaarverslag Conform artikel 17 lid 2 van de statuten van Elevantio dient over de begroting, voorafgaande aan de vaststelling door het college van bestuur en goedkeuring door de raad van toezicht, overleg te worden gevoerd met de raden van de gemeente waar openbaar onderwijs wordt gegeven. Conform artikel 17 lid 4 van de statuten van Elevantio stelt het college van bestuur binnen zes maanden na afloop van het boekjaar het jaarverslag vast. De vaststelling van het jaarverslag kan volgens deze bepaling slechts plaatsvinden nadat daarover overleg is gevoerd met de raden van de gemeenten waar openbaar onderwijs wordt gegeven. Bovenstaande bepalingen komen voort uit de verplichting tot het voeren van overleg over de begroting en jaarrekening met de gemeenteraad voorafgaande aan de vaststelling daarvan zoals opgenomen in artikel 17 lid 4 sub d van de Wet op het primair onderwijs.

Bij besluit van 15 december 2022 heeft de gemeenteraad het college gemachtigd om namens de raad het overleg te voeren met het college van bestuur van Elevantio over het jaarverslag en de begroting en hierover jaarlijks verslag uit te brengen aan de gemeenteraad Bevindingen: Het jaarverslag 2024, inclusief de jaarrekening 2024 zijn door Elevantio vóór de vaststelling daarvan toegezonden aan het college en besproken in het overleg op 4 juni 2025. Daarmee zijn deze stukken in dus tijdig toegezonden. De meerjarenbegroting 2025-2029 en de begrotingsbrief 2025 waren reeds eerder toegezonden en zijn besproken in een separaat overleg op 11 december 2024.

4/8

1

Jaarrekening 2024 Uit de jaarrekening kan geconcludeerd worden dat de huidige financiële positie van de stichting geen gevaar betekent voor het in stand kunnen blijven houden van de openbare scholen. Daar waar het gaat om de liquiditeit, de solvabiliteit, het weerstandsvermogen en de rentabiliteit wordt ruim voldaan aan de signaleringswaarden van de Inspectie van het Onderwijs. Wel is er volgens de normen van de OC&W sprake van een mogelijke bovenmatige reservepositie. Hoewel over 2024 een negatief resultaat was begroot, is er een positief resultaat van € 773.000,- gerealiseerd. Hierdoor is het bovenmatig karakter van de reserves nog iets toegenomen. Belangrijkste reden voor dit positieve resultaat is de hogere baten in het bijzonder subsidie en bekostiging voor specifieke doeleinden en het vrij vrijval vanuit de voorziening groot onderhoud als gevolg van de herijking en correctie van de voorziening. Begroting 2025-2029 Voor de scholen gaat de bekostiging per leerling omlaag. Echter omdat er sprake is van een grotere instroom aan leerlingen blijven de inkomsten nagenoeg op hetzelfde niveau. In de begroting wordt voor 2025 en de komende jaren wel melding gemaakt van een steeds verder oplopend negatief exploitatieresultaat tot uiteindelijk een negatief resultaat van € 1 miljoen in de begroting van 2029 (excl. resultaatbestemming).

Dit wordt in de eerstkomende jaren veroorzaakt door beleidsrijke investeringen, dit mede met het oog op de afbouw van de bovenmatige reservepositie. Deze afbouw zorgt ervoor dat de reservepositie in 2027 naar verwachting weer onder de signaleringsgrens van de Inspectie zit. Deze afbouw vindt plaats in afstemming met de Inspectie van het Onderwijs. Het aanzienlijke tekort dat na 2027 wordt begroot wordt met name veroorzaakt door negatieve prognosecijfers die naar het oordeel van Elevantio niet representatief zijn voor de te verwachten werkelijke ontwikkeling van het aantal leerlingen. Met Pronexus de opsteller van de leerlingprognoses wordt nog overleg gevoerd over het verschil tussen de verwachte bevolkingsontwikkeling in Zeeuws-Vlaanderen en de uitkomst van de prognoses. Kijkend naar de openbare scholen in de gemeente Terneuzen dan zijn er geen plannen of onderzoeken naar het opheffen, fuseren of verplaatsen van openbare scholen. Ook zijn er geen negatieve oordelen van de Inspectie van het Onderwijs ten aanzien van de kwaliteit op de openbare scholen en is er ook geen sprake van aanwijzingen van de zijde van de Inspectie van het Onderwijs.

In de ontwikkeling van exploitatie van de scholen, de financiële positie van de stichting, de concrete voornemens van Elevantio en de oordelen van de Inspectie van het Onderwijs zitten geen risico’s voor de instandhouding van de openbare scholen in Terneuzen. Conclusie: Daar waar het gaat om continuïteit en dus het behoud van het openbaar onderwijs in de gemeente Terneuzen geven de begroting en jaarrekening geen aanleiding tot zorg.

5/8

2

Toezichtkader Het college van bestuur van Elevantio brengt aan de gemeenteraad verslag uit in het jaarverslag over de wijze waarop invulling geeft aan het karakter van het openbaar onderwijs zoals vastgelegd in artikel 46 Wpo en artikel 23 van de Grondwet, te weten: a. Het openbaar onderwijs draagt bij aan de ontwikkeling van de leerlingen met aandacht voor de godsdienstige, levensbeschouwelijke en maatschappelijke waarden zoals die leven in de Nederlandse samenleving en met onderkenning van de betekenis van de verscheidenheid van die waarden. b. Openbare scholen zijn toegankelijk voor alle kinderen zonder onderscheid van godsdienst of levensbeschouwing. c. Openbaar onderwijs wordt gegeven met eerbiediging van ieders godsdienst of levensbeschouwing. d. Personeel is benoembaar zonder onderscheid van godsdienst of levensbeschouwing, ras, etc.

Bevindingen: Naar aanleiding van de eerdere toetsing van het Jaarverslag is afgesproken dat in het jaarverslag specifiek aandacht zal worden besteed aan de wijze waarop invulling wordt gegeven aan het specifieke karakter (de wezenskenmerken) van het openbaar onderwijs. Kijkend naar het Jaarverslag over 2024 dan is op dit punt het volgende opgenomen. Wezenskenmerken openbaar onderwijs Elke school voor openbaar onderwijs besteedt aandacht aan godsdienstige, levensbeschouwelijke en maatschappelijk waarden zoals die leven in de Nederlandse maatschappij. Uiteraard is er aandacht voor de verscheidenheid in die waarden. Deels worden hiervoor methodes gebruikt ter ondersteuning en worden projecten uitgevoerd die deze doelen nastreven. De openbare scholen zijn algemeen toegankelijk voor alle kinderen zonder onderscheid van godsdienst of levensbeschouwing. Dit is genoemd in de schoolgidsen van de scholen en wordt ouders/verzorgers verteld tijdens kennismakingsgesprekken. Openbaar onderwijs wordt gegeven met eerbiediging van ieders godsdienst of levensbeschouwing. Primair van belang is de houding van de directeur en teamleden hierin. Er is respect voor elke godsdienst of levensbeschouwing. Dat respect wordt gevraagd van alle medewerkers, leerlingen, ouders en andere betrokkenen bij de scholen.

Het is een uitgangspunt in ons personeelsbeleid dat medewerkers zonder onderscheid van godsdienst, levensbeschouwing of ras kunnen worden benoemd. In de werving en selectie van medewerkers zijn godsdienst of levensbeschouwing geen criteria. Van medewerkers wordt verwacht zich in te zetten voor het openbare karakter van de scholen en dat zij elk mens gelijk behandelen, ongeacht ras, sekse of geloof. Conclusie Dit is dezelfde tekst als in het jaarverslag 2023. Op zich voldoet Elevantio daarmee aan de gestelde eis in het toezichtkader. Door slechts in algemene termen te beschrijven op welke wijze invulling wordt gegeven aan het karakter van het openbaar onderwijs en deze tekst ook integraal over te nemen van het jaar ervoor heeft deze tekst inhoudelijk maar beperkte zeggingskracht. Om te voorkomen dat jaar op jaar hierover in dezelfde algemene 6/8

3

termen verantwoording wordt afgelegd, waardoor dit weinig toegevoegde waarde heeft, kan Elevantio worden verzocht worden om e.e.a. meer te concretiseren. In paragraaf 1.7 van het jaarverslag wordt door Elevantio aangegeven dat de scholen binnen de bestuurskaders in het schoolplan concretiseren op welke wijze de scholen het openbare, katholieke, protestants-christelijke of interconfessionele karakter verder vormgeven. Elevantio zou voor het komend jaar gevraagd kunnen worden om voor wat betreft de openbare scholen voorbeelden te geven hoe dit in de betreffende schoolplannen is opgenomen. Toezichtkader: Bij het ter beschikking stellen van het jaarverslag maakt het college van bestuur van Elevantio melding van klachten ouders, leerlingen of werknemers over de algemene toegankelijkheid van de openbare scholen en de afhandeling daarvan. Conclusie In het jaarverslag 2024 is expliciet vermeld dat er geen klachten zijn ontvangen die betrekking hebben op de algemene toegankelijkheid van de openbare scholen. Elevantio voldoet op dit punt dus aan het gestelde in het toezichtkader. Toezichtkader en statuten: Na vaststelling van het strategisch beleidsplan wordt deze door het college van bestuur ter informatie naar de gemeenteraad gestuurd. In de statuten is hierover het volgende opgenomen: Artikel 4 lid 1.

Het College van Bestuur borgt op stichtingsniveau de (invulling van de) grondslag en de identiteit van de afzonderlijke scholen. Door het College van Bestuur wordt in het strategisch koers- of beleidsplan aangegeven op welke wijze vorm en inhoud wordt gegeven aan de identiteit van de katholieke, protestants-christelijke en interconfessionele scholen en het karakter van de openbare scholen en hoe deze worden geborgd. Bevindingen: De strategische koers en kernwaarden van Elevantio zijn neergelegd in de notitie van 17 januari 2023 genaamd: “Samen Onderweg - Koers 2023-2027”. Ten aanzien van het beleidsplan was al eerder geconcludeerd dat niet is opgenomen op welke wijze invulling wordt gegeven aan de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs. Er is een addendum opgesteld behorende bij het beleidsplan “Samen Onderweg - Koers 2023-2027”. De tekst die daarvoor is gebruikt is dezelfde als de hiervoor aangehaalde tekst in het Jaarverslag. Dit addendum kan niet worden gevonden op de website van Elevantio. Van de zijde van het Elevantio is aangegeven dat het addendum toegankelijk is via het Intranet van de stichting en daarmee toegankelijk is voor alle personeelsleden. Dit betekent echter dat ouders en leerlingen nog geen kennis kunnen nemen van dit addendum.

Wel kunnen ouders en leerlingen kennisnemen van het jaarverslag waarin dezelfde tekst is opgenomen als in het genoemde addendum, echter op dit punt ontbreekt ook een verwijzing in het beleidsplan naar het jaarverslag.

7/8

4

Conclusie Er is een addendum bij het strategisch beleidsplan “Samen Onderweg – Koers 2023-2027” waarin aandacht wordt geschonken aan de wijze waarop invulling wordt gegeven aan het karakter van de openbare scholen. Dit addendum is toegankelijk voor het personeel echter niet voor ouders en leerlingen, zodat zij daar geen kennis van kunnen nemen. Evaluatie Toezichtkader De gemeenteraad heeft in 2021 het Toezichtkader gemeentelijk toezicht openbaar onderwijs vastgesteld. In dit toezichtkader is aangegeven dat het toezichtkader een looptijd heeft van 2 jaar en dat wordt overlegd tussen gemeente en schoolbestuur of het toezichtkader voor een periode van 2 jaar wordt verlengd en of er wijzigingen aangebracht moeten worden. Bevindingen: In 2023 is besloten om het toezichtkader ongewijzigd te verlengen, voor de duur van 5 jaar. Het lopende toezichtkader heeft derhalve een looptijd tot en met 2028. Voorafgaand aan de uitvoering van het toezicht in 2028 dient overleg te worden gevoerd tussen gemeente en schoolbestuur over het al dan niet gewijzigd verlengen van het toezichtkader.

De volgende documenten zijn getoetst: -

Jaarverslag Onderwijsgroep Elevantio 2024 inclusief jaarrekening Onderwijsgroep Elevantio 2024 Begroting 2025-2029 Onderwijsgroep Elevantio “Samen Onderweg - Koers 2023-2027” Onderwijsgroep Elevantio en Addendum: Koers 2023-2027 – Samen Onderweg

8/8

5