2025-09-25 C10 - brief kerncentrales - brief Terneuzen tot de Kern (geanonimiseerd)

Terneuzen , 04/08/2025 Beste Burgemeester en Wethouders van de Gemeente Terneuzen ,

Inleiding Wij van Terneuzen tot de Kern stellen ons zeer kritisch op t. a. v. de plannen om in Zeeuws-Vlaanderen kerncentrales te bouwen. Wij hekelen de ‘neutrale’ opstelling van de gemeente t. a. v. de mogelijke komst van kerncentrales in Zeeuws-Vlaanderen. Dit geeft in onze ogen aan dat er simpelweg niet nagedacht wordt over de gevolgen voor de regio. Bij kritische vragen is het antwoord steevast ‘dit moet nog onderzocht worden’ of een soortgelijk antwoord in een andere formulering.

Kort samengevat “Te laat te duur en op de verkeerde plek” ,

Bron: https://www. rijksoverheid. nl/documenten/rapporten/2023/04/13/energie-door-perspectief-rechtvaardig-robuusten-duurzaam-naar-2050

Begin 2022 heeft de toen kersverse minister Jetten een aantal hoog aangeschreven experts benaderd om

hem

een

advies te geven over een duurzaam energiesysteem in 2050. De hoogleraren en

topambtenaren hebben na een gedegen proces een jaar later dit advies aan de minister aangeboden: “Energie door perspectief: rechtvaardig , robuust en duurzaam naar 2050” (Expertteam Energiesysteem 2050 , april 2023). Wat schrijven deze experts over kernenergie? Kort samengevat: “Te laat , te duur en op de verkeerde plek” Hieronder een aantal citaten uit het rapport: Uit hoofdstuk 3. 4 bij aanbevelingen:

“Bezie of financiële deelname in kerncentrales een goede besteding van overheidsgeld is. Hoogstwaarschijnlijk zal kernenergie een relatief klein onderdeel van het schone elektriciteitssysteem vormen. Bij een overvloedig aanbod van wind- en zonne-energie zullen kerncentrales niet zonder meer volcontinu kunnen draaien waarmee ze duur zullen zijn. De robuustheid van het systeem wordt met meer aanbodopties groter en er zal ook minder infrastructuur nodig zijn maar het is verstandig nog eens te bezien of financiële deelname in kerncentrales past bij een neutrale rol van de overheid in de elektriciteitsmarkt en of het een goede besteding van overheidsgeld is. Aanbevolen wordt tot die tijd geen onomkeerbare stappen te zetten. ” ,

,

,

,

2 delen uit Paragraaf De denkbare rol van kernenergie in een nul-emissie energiesysteem blz 48-49:

“Een vierde aandachtspunt is de positie van Nederland inzake aansluiting van en kennis over kerncentrales. Zeker als de Nederlandse kerncentrales vooral voor export naar omringende landen zullen produceren ligt het niet voor de hand deze in het westen van ons land te plaatsen waar ook de meeste elektriciteit van wind op zee aan land komt. Verder blijkt dat ook in landen met meer kennis over kernenergie dan Nederland het duurder dan verwacht is om een nieuwe centrale te bouwen. Dat zal voor Nederland gelden” ,

“Hoogstwaarschijnlijk zal kernenergie een relatief klein onderdeel van het schone elektriciteitssysteem vormen. Bij een overvloedig aanbod van wind- en zonne-energie zullen kerncentrales niet zonder meer volcontinu kunnen draaien waarmee ze dure elektriciteit zullen produceren. De robuustheid van het systeem wordt met meer aanbodopties groter en er zal ook minder infrastructuur nodig zijn maar het is verstandig nog eens te bezien of financiële deelname in kerncentrales past bij een neutrale rol van de overheid in de elektriciteitsmarkt en of het een goede besteding van overheidsgeld is. Aanbevolen wordt tot die tijd geen onomkeerbare stappen te zetten” ,

,

,

,

1

Op bladzijde 127:

“Het is belangrijk dat programmering van beleid meer wordt gebaseerd op basis van kennis en langetermijn scenario’s dan nu het geval is. Besluitvorming over kernenergie is bijvoorbeeld niet gebaseerd op kennis van het (internationale) energiesysteem en hoe het aansluit bij de ontwikkeling van vraag en aanbod van energie. Voor dure investeringen met een lange ontwikkelingstermijn zou een integraal perspectief het leidende uitgangspunt moeten zijn. Dit geldt voor de juiste mix van energiedragers (‘hernieuwbaar en regelbaar') en voor de inzet van (dure) waterstof. ” Ondanks de duidelijke conclusie uit dit rapport heeft de overheid helaas besloten hun plannen voor kernenergie verder te zetten.

Locatiekeuze Er zijn meerdere locaties onderzocht. Deze zijn echter oneerlijk met elkaar vergeleken. Als er al besloten zou worden om kerncentrales te bouwen moet het hele locatieonderzoek overnieuw. Een hoofdstuk uit de reactie van ‘Borsele tot de Kern’ op cNRD Nieuwbouw kerncentrales: “DE ONDERBOUWING VAN DE TE ONDERZOEKEN LOCATIES De 7 potentiële locaties in de cNRD heeft u geselecteerd uit een lange lijst genoemde locaties. Deze selectie is onvolledig inconsistent en onzorgvuldig uitgevoerd en is ontoereikend om een besluit op te baseren. In uw opdracht heeft de ANTEAgroep in 2024 een groot aantal locaties getoetst aan een vijftal criteria. Uit een lijst van 39 locaties blijven er zeven over. Deze selectie is echter onzorgvuldig uitgevoerd waardoor het eindresultaat feitelijk onjuist is. Het betreft met name de

,

,

volgende aspecten. 1. Er zijn locaties buiten beschouwing gelaten en er zijn locaties gepreciseerd op een ondeskundige wijze. Als reactie op het de bouw van kerncentrales is een aantal suggesties voor de locatie gedaan. Deze zijn deels meegenomen deels niet. Deze keuze is op willekeur gebaseerd: de ene breed geformuleerde suggestie wordt geheel verworpen (bv Flevoland) de andere breed geformuleerde locatie wordt onzorgvuldig en ondeskundig gepreciseerd (bv Den Helder en Chemelot). Tevens zijn twee van de drie locaties uit het waarborgingsbeleid (het Sloegebied met Borssele Thermphos-terrein en Ritthem en de Maasvlakte I) in deze procedure niet getoetst. De beoordelingen die in eerdere decennia zijn gedaan zijn overgenomen zonder aanpassing van de criteria aan de jongste ontwikkelingen en inzichten. Tot onze verbijstering constateren wij bij een oppervlakkige toetsing dat de drie Zeeuwse locaties op de thans gehanteerde criteria slechter scoren dan andere locaties in de ‘long list’ die nu op grond van deze selectie afwijst. Door deze aanpak worden niet alleen redelijkerwijs kansrijke locaties gemist ook leidt het ertoe dat de beschouwde locaties niet langs dezelfde meetlat zijn gelegd. Dit heeft een onderling onvergelijkbare beoordeling van de locaties tot gevolg. voornemen tot

,

,

,

,

,

,

,

2. Het criterium ‘bevolking’ is niet eenduidig gehanteerd. Het eerste criterium is dat er binnen een straal van 1 km van de locatie niet meer dan 5. 000 mensen wonen. Wordt hieraan voldaan dan is het tweede criterium het aantal inwoners binnen een straal van 5 km. In de score is dit criterium met willekeur toegepast. Bijvoorbeeld worden rond de locatie Ritthem binnen 5 km ca 57. 000 bewoners geteld; rond Austerlitz 25.000 rond Terneuzen 25. 700 en rond Markermeer minder dan 100. Echter Ritthem scoort goed en de andere locaties scoren matig tot slecht. De willekeur die in deze toetsing is geslopen ondermijnt de objectieve beoordeling. ,

,

,

,

3. Het criterium ‘veiligheid (bestrijding)’ is niet eenduidig gehanteerd. Voor de bereikbaarheid worden verschillende maatstaven gehanteerd. Zo is bijvoorbeeld de locatie Thermphos-terrein slechts via één weg ontsloten hetgeen bij andere locaties (bv. 4 Nijmegen Spijk Wassenaar) tot een slechte score leidt. Ook zou bijvoorbeeld de locatie Paulinapolder slecht moeten scoren op dit punt omdat het net als de locatie Dodewaard enkel via een mager onderliggend wegennet bereikbaar is. De willekeur die in deze toetsing is geslopen ondermijnt de objectieve beoordeling. ,

,

,

,

,

4. Het criterium ‘omgeving’ is niet eenduidig gehanteerd. Hier is het onjuist dat de directe nabijheid van een Natura2000gebied voor sommige locaties een ‘show stopper’ is en voor andere slechts een aandachtspunt. De willekeur die in deze toetsing is geslopen ondermijnt de objectieve beoordeling. ,

2

5. Het criterium ‘nabijheid 380kV-station’ is arbitrair en onvolledig. Als criterium geldt dat binnen 6 km een 380kVhoogspanningsstation aanwezig moet zijn. De afstand van 6 km is een willekeurige keuze. Bovendien zegt de aanwezigheid van een 380kV-hoogspanningsstation nog niets over de aanwezige transportcapaciteit en geschiktheid van de locatie in de netconfiguratie. Zo draagt het direct aansluiten op de ruggengraat van het hoogspanningsnet (het rongvormige koppelnet) in hoge mate bij aan de robuustheid van het net. Dit zou daarom een beter criterium zijn zolang een netanalyse voor het aansluiten van 3. 300 MW basislast ontbreekt. Dit leidt ertoe dat bijvoorbeeld de locaties in Zeeland goed scoren terwijl nu reeds bekend is dat voor kerncentrales een verzwaring nodig is van de lijn Borssele – Rilland – Geertruidenberg. De willekeur in dit criterium leidt tot feitelijk onjuiste beoordelingen. ,

,

6. Het criterium ‘nabijheid 380kV-station’ is niet eenduidig gehanteerd. Is het criterium van 6 km afstand al arbitrair de score op dit criterium vertoont een onbegrijpelijke willekeur. We geven daar enkele voorbeelden van: Locaties Chemelot en Born liggen beide op 2 km van hetzelfde geplande hoogspanningsstation. Toch scoren zij verschillend. Locaties Delft Dodewaard Gent/Terneuzen Kennemerland Maasvlakte III liggen allen op minder dan 6 km maar deze locaties krijgen desalniettemin een matige score. De willekeur die in deze toetsing is geslopen ondermijnt de noodzakelijke objectiviteit in de beoordeling. Concluderend blijkt dat de selectie onvolledig is en dat er veel inconsistente beoordelingen hebben plaatsgevonden. Hierdoor zijn potentieel geschikte locaties afgewezen en ongeschikte locaties niet. Wij achten het onaanvaardbaar dat een onderling onvergelijkbare beoordeling van de locaties aan de basis ligt van de cNRD. Wij verzoeken u daarom met klem in de cNRD de selectie van alle locaties in zijn geheel over te doen en daarbij één meetlat te gebruiken zodat de selectie voldoet aan de basisvoorwaarden voor een consistente beoordeling” ,

,

,

,

,

,

,

,

Conclusie: Ondanks een eerder en belangrijk rapport dat al stelde dat het ‘Te laat , te duur en op de verkeerde plek’ is (zie hoger) , zijn de plannen voor het bouwen van kerncentrales niet gestopt , maar zijn er alsnog meerdere

locatie onderzocht. Deze

locaties zijn vervolgens

oneerlijk met elkaar

vergeleken (ook zie hoger). De

gemeente

Terneuzen

is uiteraard

kunnen

niet

schuldig

‘neutrale’

overheidsbeleid.

De

houding.

de

Terneuzen

gemeente

zich neutraal kan opstellen moeten ze op de hoogte zijn van alle gevolgen voor de

op

hun

dit falende

gemeente

we

wel aanspreken

aan

Voordat

regio. Wij willen graag antwoord op een aantal vragen om vast te stellen of de gemeente hiervan op

de hoogte is.

De reactie die we tot nu toe steeds krijgen “de overheid beslist en heeft het in onderzoek” en soortgelijke formuleringen op een andere wijze is absoluut onvoldoende om een ‘neutrale’ houding te verdedigen voor de bouw van kerncentrales in uw eigen gemeente.

Gevolgen voor regio en onze vragen hierbij… ➢

Bouwoverlast gedurende 15 tot 20 jaar

Het huidige voorbeeld om deze tijd te illustreren bevindt zich in Engeland , namelijk Hinkley point C. Heel de Paulinapolder/Mosselbanken zal meer dan 15 jaar een enorme bouwput met lichtvervuiling , luchtvervuiling en lawaaioverlast worden. Het is het plan om de kerncentrales op een terp te bouwen van

ruim 10 meter hoog. De polder moet dus ruim 10 meter opgehoogd worden. Hierdoor zouden de

centrales en dus ook eventuele koeltorens ver boven alles uitsteken en veel horizonvervuiling geven. De aanleg van deze terp gaat ook gepaard met enorm veel stofoverlast!

❖ Vraag 1: Is de Gemeente Terneuzen op de hoogte dat de bouw van 2 kerncentrales niet zomaar een project is maar meer dan 15 jaar massa’s overlast gaat geven? ,

3

➢

Arbeidsmigranten

Zeeuws-Vlaanderen is niet geschikt om > 15 000 arbeidsmigranten (exclusief andere gezinsleden) op te vangen. Er zijn onvoldoende woonvoorzieningen in de regio en het wegennet is tevens niet voorzien op

deze extra verkeersdruk.

Het elders vestigen van deze arbeidsmigranten (zoals bijvoorbeeld

Walcheren en Zuid-Beveland) is ook niet ideaal. Het geeft extra druk (met tevens ook gevolgen voor de veiligheid) op het verkeer van de Westerscheldetunnel. Naast extra files , zal dit ook voor zwaardere verkeersopstopping zorgen als de tunnel door omstandigheden wordt afgesloten. Kortom , dit geeft op meerdere punten massa’s overlast.

❖ Vraag 2: Waar denkt de gemeente Terneuzen > 15000 arbeidersmigranten te huisvesten? ❖ Vraag 3: Wie gaat zorgen voor extra onderwijs en zorgpersoneel? Er is nu al een tekort aan zorg en

onderwijspersoneel.

❖ Vraag 4: Wie gaat betalen voor de extra politiemacht? > 15000 jonge mannen erbij in de regio zal ongetwijfeld meer overlast en criminaliteit veroorzaken. Wie gaat zorgen voor de extra politiemacht en wie betaalt?

❖ Vraag 5: Hoe gaat de verplaatsing van personeel plaatsvinden? (Ongeveer 6000 man personeel per shift van 8 uur) ➢

Niet geschikte infrastructuur De infrastructuur in de Paulinapolder is voor landbouwverkeer geschikt , maar volstrekt niet toegerust op zwaar

intensief verkeer en zal in zijn totaliteit vervangen moeten worden.

Er

is geen Onderdelen

diepzeehaven

aanwezig

zullen

grotendeels

dus

waar

zware

lokaal

stukken

gemaakt

aan

moeten

land

gebracht

worden.

kunnen

Hierdoor

worden. zijn

meer

arbeidskrachten nodig en duurt de bouw nog langer. De Braakmanhaven is een haventje voor de petrochemie om tankers te laden en te lossen en om containers op een binnenschip te plaatsen. Grote laadkranen en kades zijn niet aanwezig. Er loopt alleen een enkel goederenspoor naar toe , dat enkel in de haven van Gent beladen en gelost kan worden.

❖ Vraag 6: Waar komen de wegen te liggen? Hoeveel lawaai en stofoverlast gaat dit geven voor omliggende dorpen? ❖ Vraag 7: Wordt de Braakmanhaven aangepast? Of worden de meeste materialen ter plaatse gemaakt? (Hetgeen een langere bouwtijd impliceert en een veel grotere laydown area) ➢

Veiligheid

Aan de kant waar de kerncentrales zouden geplaatst worden , staan 2 enorme LPG tanks van Dow en is het opslagbedrijf EVOS aanwezig met een groot tankenpark met stoffen uit de petrochemie. Als één van die tanks explodeert door een ongeluk hebben zowel de kerncentrales en bijgevolg ook de bevolking een groot probleem , namelijk risico op een kernramp!

❖

Vraag 8: Zouden EVOS en de LPG tanks op dezelfde plek blijven staan? Een hoogspanningsstation en/of kerncentrales naast petrochemische bedrijven is simpelweg vanuit veiligheid een slecht idee.

4

➢

Vernietiging van Natura2000 gebied

Een kerncentrale die enkel voor elektriciteitsopwekking gebruikt wordt heeft een rendement van 33 procent. Dit betekent dat 2/3 van de opwekte energie (warmte) vernietigd wordt. Dit vernietigen gebeurt door middel van lozen van koelwater of door het via de lucht te lozen via koeltorens. De verloren energie in de vorm van warmte is gigantisch. Bij 2 kerncentrales van elk 1600MW elektriciteitsvermogen is de verloren warmte 6400MW! Ter illustratie: een frietpan verbruikt ongeveer 2kW. 6400 MW=6400000kW. De verloren warmte staat gelijk aan ongeveer 32, miljoen

frietpannen die permanent aanstaan! Deze warmte verdwijnt dus in de Westerschelde als het in de vorm van

koelwater geloosd zou worden.

De Westerschelde is een Natura2000 gebied en moet volgens Europese regels beschermd worden. Bouwen zonder koeltorens zal in Terneuzen en Borssele hoogstwaarschijnlijk niet toegestaan worden omdat er dan gigantische hoeveelheden energie in de Westerschelde gepompt worden. Bij de bouw komen er ook enorme hoeveelheden stikstof vrij. Zoveel stikstof mag niet zomaar naast een Natura2000 gebied uitgestoten worden. Er is op dit moment , zonder de mogelijk bouwwerken , al sprake van stikstofoverbelasting. Daarnaast toont een simpel rekensommetje (zie kader) aan dat je de Westerschelde (beschouwd als een gesloten bak met water) met 2 centrales van elk 1600MW vermogen jaarlijks met 549 , graden zou opwarmen! Door getijden en vermenging met de Noordzee zal dit effect uiteraard minder zijn , maar het illustreert wel het grote milieueffect van het lozen van koelwater op dit beschermde gebied. Het oppervlak van de Westerschelde + Saeftinghe is maar 44 052 hectare (=440 520 000 m).2 De maximale diepte voor schepen is 17 meter. We zullen rekenen met een gemiddelde diepte van 20 meter maar dit zal hoogstwaarschijnlijk minder zijn (gezien de vele zandbanken en ondiepe geulen voor de binnenvaart). Dit brengt de inhoud van de Westerschelde op (440 520 000 m 2 x 20 meter =) 8 810 400 000 m 3 ,

1 liter (=1 dm)3 water 1 graad opwarmen kost 000116 kW/h dus 116 KW/h per 1m.3 Per uur produceert een kerncentrale van 1600 MW ongeveer 3200 MW aan warmte. Dus 2 centrales van 1600MW produceren samen 6400 MW aan warmte per uur. De hoeveelheid water dat hiermee in één uur 1°C kan verhoogd worden is (6 400 000 KW / 116 KW/m 3 =) 5 517241m.3 Aangezien dit een constant gegeven als de restwarmte niet wordt gebruikt komt dit per 24 uur uit op 132 413784 ,

,

,

,

,

,

m.3

Voor de Westerschelde (voorgesteld als gesloten bak met water) zou dit betekenen dat het gaat om een opwarming 3 inhoud van (132 413784 m 3 (1 graad per 24 uur opwarming met 6400MW afvalwarmte per uur) : 8 810 400 000 m(geschatte Westerschelde) =) 001503°C opwarming per dag. Dit is 5486 °C opwarming per jaar! ,

➢

,

Koeltorens

Gezien bovenstaand argument zal het bouwen in Zeeland hoogstwaarschijnlijk niet zonder koeltorens mogen. Op de locatie Paulinapolder/Mosselbanken is het sowieso al moeilijk om koelwater uit de Westerschelde te gebruiken. Dieper water is meer dan 500m

van

de dijk verwijderd. De eerste

ongeveer 500 meter vallen bij laag water zelfs droog! Dat betekent dat er een enorme buis aangelegd zou moeten

worden in het Natura2000 gebied de Paulinaschor om water uit de Westerschelde te

trekken. Zo’n project in Natura2000 gebied is desastreus voor de flora en fauna.

❖ Vraag 9: Is de Gemeente Terneuzen op de hoogte van het slechte rendement kerncentrale?

van een

5

“%

Vraag

Is de

10a:

bouwen

gevolgen

koeltorens

nodig zijn? (dit scenario

huidige

elektriciteitsnet

Vlaanderen

zal

namelijk

is

Vraag

12: Waar

Vraag

kan

het

enorme

vermogen

ook

niet

verbruikt

kunnen

enorme

dat dit

kerncentrales als

van

WEL

er

van

3200MW

hoogstwaarschijnlijk

Hoe

dit vermogen

worden.

wordt

niet

Zeeuws-

vermogen

van

krijgen

gevolgen

al dat

bouw

de

van

kerncentrales

door

plaatsvinden en hoeveel hectare? bij hun ook grondonteigening kan plaatsvinden?

er

omwonenden

Groningen

de

bouw

Terneuzen.

“%

14: Worden

door

gecompenseerd?

schade

door

wel

Wie

gaswinning

weten

dat

gaan.

deze

Weten

wie niet

en

zou

waarom?

en

compensatie

via

de

tot

de

lastig is en enorm lang duurt).

extreem

Gemeente

Vraag

Zeeuws-Vlaanderen

gaat natuurcompensatie

in

van

3200MW

worden?

worden

13: Hoe

(De gedupeerden overheid

mogelijk is maar (Natura2000-gebied)?

waarschijnlijk; zie hierboven)

zeer

ongetwijfeld natuurcompensatie nodig zijn als de

grondeigenaren

De

dit

gaat het

11: Hoe

uitgetransporteerd

“%

technisch wellicht wel

uitgetransporteerd?

Vraag

Er zal

het feit dat kerncentrales

van

gemeente tegenover het bouwen

staat de

Lokaal

hoogte

de Westerschelde

voor

Hoe

transporteren.

“%

zal hebben

de

op

in Terneuzen

Vraag 10b:

Het

“%

Terneuzen

zonder koeltorens

desastreuze “%

Gemeente

2

van

centrales

de gemeentes

nabij

Terneuzen

Hulst, Sluis

en

blijven

uiteraard

niet

Belgische grensgemeentes

beperkt

ook

betrokken?

Afsluiting Terneuzen van

tot

de

Kern

kerncentrales

2

is

opgericht

de

om

bevolking

in Zeeuws-Vlaanderen.

Wij

in te lichten

merken

over

de

dat

de

helaas

lokale

gevolgen van de bouw informatievoorziening zwaar

tekortschiet.

Wij

van

Terneuzen

tot de

uitgebreid

beantwoord

ingeschat

kunnen

Terneuzen, (Dit

is

energievoorziening bijdraagt aan We

zien

of

Pas

je voor,

losstaand in het

de groene

krijgen graag antwoord

worden

worden.

beslissen

overigens

Kern

kan

men

dat

zeggen

de

gevolgen

voor

heel

de

gevolgen

kan

neutraal of

tegen

de

bouw

kerncentrales

het

of

van

algemeen.

feit

van

kernenergie

Legio rapporten

je

vragen. Alleen als deze vragen

van

na

inschatting

op bovenstaande

een

concluderen

als lokaal

nuttige dat

in

Zeeuws-Vlaanderen

bestuur, onze

bijdrage

kernenergie

te

de

gemeente

levert duur

aan

de

en

niet

is

energietransitie).

graag jullie reactie tegemoet. Altijd bereid tot nadere toelichting.

Hoogachtend, (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Contactadres:

NN.

(geanonimiseerd)

NN

(geanonimiseerd) ni: (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) NN

bent.

gemeente

i.c