2025-04-10 I3 - Mulleman - Glyfosaat en bestrijdingsmiddelen - verzoek om inlichtingen - antwoord 11-03-2025

Zaaknummer : 560915 Afdeling : Omgeving & Economie Portefeuillehouder : Laszlo van de Voorde

INLICHTINGEN (art. 41 Reglement van Orde) de voorzitter van de Raad VERZOEK OM INLICHTINGEN RAADSLID / FRACTIE:

S. Mulleman / SP

ONDERWERP : Glyfosaat en bestrijdingsmiddelen TOELICHTING : Deze toelichting is uitgewerkt en opgesteld door mr. M. Smit, juridisch adviseur van de SP en voormalig medewerker onderzoek infectieziektebestrijding van GGD GHOR. Glyfosaat: “Effectief Onkruidmiddel of Verborgen Gevaar?” Glyfosaat is een veelgebruikt herbicide dat effectief is in het bestrijden van onkruid. Echter, het gebruik ervan brengt aanzienlijke risico's met zich mee voor zowel het milieu als de volksgezondheid. Milieurisico's Het gebruik van glyfosaat heeft negatieve gevolgen voor de biodiversiteit. Studies tonen aan dat het middel niet alleen het beoogde onkruid vernietigt, maar ook andere plantensoorten en micro-organismen aantast, wat leidt tot een vermindering van de biodiversiteit. Dit kan ecosystemen destabiliseren en de natuurlijke balans verstoren. Gezondheidsrisico's Er is bezorgdheid over de mogelijke gezondheidsrisico's van glyfosaat voor de mens. Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) classificeerde glyfosaat in 2015 als "waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens" (groep 2A). Dit oordeel is gebaseerd op beperkt bewijs bij mensen en voldoende bewijs bij dieren voor de kankerverwekkendheid van glyfosaat. Andere studies suggereren een verband tussen blootstelling aan glyfosaat en neurologische aandoeningen, zoals de ziekte van Parkinson.

Hoewel het oorzakelijk verband nog niet definitief is vastgesteld, is er voldoende aanleiding voor voorzichtigheid. Impact op waterkwaliteit Glyfosaat en zijn afbraakproducten kunnen in het oppervlakte- en grondwater terechtkomen, wat een risico vormt voor de waterkwaliteit en mogelijk ook voor de drinkwatervoorziening. Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) heeft aangegeven dat bij het gebruik van glyfosaat speciale aandacht moet worden besteed aan de bescherming van oppervlaktewater, met name water dat wordt gebruikt voor de drinkwaterproductie. (bron: COLLEGE VOOR GEWASBESCHERMING) Adviezen van de Gezondheidsraad In 2020 adviseerde de Gezondheidsraad om het gebruik van glyfosaat zo snel mogelijk af te bouwen en uiterlijk tegen eind 2022 te stoppen. De raad benadrukte de noodzaak van een gecontroleerde en geplande afbouw, waarbij gezocht moet worden naar aanvaardbare alternatieven voor glyfosaat. Daarnaast werd geadviseerd om de blootstelling van mensen aan gewasbeschermingsmiddelen periodiek te meten en het gebruik van deze middelen nauwkeurig te registreren. Dit advies is tot op heden niet opgevolgd door het Rijk. Wetenschappelijk studies tonen aan dat bestrijdingsmiddelen en met name glyfosaat een

Gemeente Terneuzen

groot gevaar vormt voor de kwaliteit van het water en dus ook ons drinkwater. (bron: GEZONDHEIDSRAAD)

Situatie in de gemeente Terneuzen Terneuzen is met een totale oppervlakte van 31.776 hectare een grote gemeente in vergelijking met andere gemeenten in Nederland. Een relatief groot deel van de gemeente bestaat uit oppervlaktewater, terwijl 79% van de oppervlakte bestaat uit land. (bron: KADASTER / KADATA)

De gemeente Terneuzen heeft stappen ondernomen om het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen, waaronder glyfosaat, te verminderen. Sinds 2020 past de gemeente sinusmaaien toe, een methode waarbij per maaibeurt ongeveer 40% van de vegetatie blijft staan en er met slingerende maaipaden wordt gewerkt. Deze aanpak bevordert de biodiversiteit en vermindert de noodzaak voor chemische onkruidbestrijding. INWONERS Terneuzen is met 54.993 inwoners volgens de laatste cijfers een gemeente met een grote populatie. De inwoners zijn verspreid over een groot aantal huishoudens: 26.330. Gemiddeld bestaan de huishoudens uit 2,1 personen. Een aandeel van 38% van de huishoudens bestaat uit één persoon. In 29% van de huishoudens zijn kinderen aanwezig. De overige 33% van de huishoudens is meerpersoons, maar heeft geen inwonende kinderen. De bevolkingsdichtheid van Terneuzen bedraagt 220 inwoners per vierkante kilometer. (bron: KADASTER / KADATA)

Uit eerdere onderzoeken door Follow The Money blijkt, dat inwoners binnen 250 meter van een met glyfosaat bespoten akker woont. Gezien de potentiële risico's van glyfosaat voor zowel het milieu als de volksgezondheid, is het van belang dat de gemeente Terneuzen blijft streven naar het minimaliseren van het gebruik van dit middel. Het is essentieel om alternatieve methoden voor onkruidbeheer te implementeren en de bevolking te beschermen tegen mogelijke schadelijke effecten. De SP Terneuzen is geen voorstander van het gebruik van glyfosaat, ondanks dat we begrijpen dat er voor boeren weinig alternatieven zijn. Mede dankzij een te hoge intensiteit van akkerbouw gaat Nederland gebukt onder een deken van landbouwgif en kunnen we natuurgebieden en kinderen niet beschermen tegen deze middelen, aldus hoogleraar prof.dr. V (Violette) Geissen, Universiteit Wageningen (Bodemfysica en Landbeheer). Oproep aan het college: Bescherm onze inwoners en natuur tegen glyfosaat! De SP Terneuzen roept het college op om verantwoordelijkheid te nemen in de bestrijding van schadelijke bestrijdingsmiddelen zoals glyfosaat. Dit middel vormt een risico voor de volksgezondheid, het milieu en de biodiversiteit. Wij willen daarom concrete actie zien. Daarom de volgende vragen:

Gemeente Terneuzen

2

Inlichtingen (art. 41 RvO)

Antwoorden van Burgemeester en Wethouders

1

Heeft het college inzicht in de totale oppervlakte binnen de gemeente Terneuzen die wordt bespoten met glyfosaat?

1

Nee, wij hebben geen inzicht in het gebruik van glyfosaat, en daarmee ook geen inzicht in het totale (verspreidings-)oppervlak.

2

Hoeveel inwoners van Terneuzen wonen binnen 1 km van een met glyfosaat bespoten akker? Hoeveel binnen 250 meter?

2

Wij hebben geen inzicht waar glyfosaat is/wordt toegepast en kunnen daardoor deze vraag niet beantwoorden.

3

Hoeveel van deze bespoten akkers bevinden zich in de nabijheid van beschermde natuurgebieden?

3

Zie antwoord op vraag 2.

4

Is het college bekend met de maatregelen en standpunten van gemeenten zoals Lingewaard en Medemblik, die al actief beleid voeren tegen glyfosaat?

4

Ja, wij zijn bekend met een oproep aan boeren en tuinders tot sterke reductie/beëindiging en met het verbod op het gebruik bij nieuw uit te geven gemeentelijke pachtgronden.

5

Is het college bereid om een verbod op glyfosaat te overwegen, een publiekscampagne te starten en handhavend op te treden tegen het gebruik ervan, net zoals in genoemde gemeenten?

5

Wij kiezen niet voor een verbod. Een verbod heeft weinig invloed omdat dit alleen zou gelden voor nieuw uit te geven gemeentelijke (pacht-)gronden. Daarnaast volgen vanuit wet- en regelgeving al strenge voorwaarden. Wij zien ook geen meerwaarde in een publiekscampagne. Het gebruik van alle gewasbeschermingsmiddelen (waaronder glyfosaat) is in de afgelopen jaren al structureel sterk afgenomen. Agrariërs zijn al bewust en actief op zoek naar alternatieven. Bovendien zou een gemeentelijk verbod op glyfosaat in de gehele landbouwsector ons in juridische problemen brengen. Wij kunnen namelijk niet handhaven, omdat wij geen eisen mogen stellen aan landbouwgronden die niet in ons eigendom zijn. Daarnaast hebben wij momenteel slechts zo’n tien lopende pachtcontracten en een verbod kan alleen worden opgelegd bij het aangaan van een nieuw pachtcontract.

Gemeente Terneuzen

3

6

Gezien de ernstige risico’s van glyfosaat, verwachten wij van het college een daadkrachtige reactie. Is het college bereid om in actie te komen en het voortouw te nemen in de bescherming van onze inwoners en natuur?

6

Nee, want milieu is al een vast onderdeel binnen ons beleid. Zo zijn wij ook risicobewust en hebben het gebruik van bestrijdingsmiddelen sterk verminderd. De gemeente gebruikt in hoofdzaak geen chemische middelen, maar past borstelen, hete lucht en vegen toe. Wij gebruiken glyfosaat alleen nog voor het bestrijden van exoten. Glyfosaat mag in de EU tot eind 2033 worden toegepast. Zolang er geen andere effectieve, minder milieubelastende, middelen op de markt zijn zien wij geen verdergaande taak voor onze gemeente. Zie ook het antwoord op vraag 5.

Datum verzoek om inlichtingen:

Datum antwoorden:

10 februari 2025

11 maart 2025 Verzonden:

Namens deze(n)

Burgemeester en Wethouders van Terneuzen,

griffier,

secretaris,

burgemeester,

ing. N.M.J. (Nicole) Jansen-Geerinckx

S.I.L. (Steven) de Waal

H.J.A. (Erik) van Merrienboer

Gemeente Terneuzen

4