2025-02-06 - SGP, CU - initiatiefvoorstel rac rud - verworpen

Zaaknummer : 543161 Afdeling : Portefeuillehouder :

Initiatiefvoorstel

Datum

20 januari 2025

Onderwerp

Initiatiefvoorstel instellen regionale adviescommissie Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Zeeland

Inhoud

De raad van de gemeente Terneuzen in vergadering bijeen d.d. 6 februari 2025 gelet op artikel 36 van het Reglement van orde voor de gemeenteraad; gelet op artikel 147a vierde lid van de Gemeentewet; Stelt ondergetekende voor het navolgende initiatiefvoorstel vast te stellen:

Voorgenomen besluit

Toelichting

1. Het algemeen bestuur van de RUD Zeeland te verzoeken, met toepassing van artikel 24a van de Wet gemeenschappelijke regelingen, een regionale adviescommissie in te stellen. 2. Dit besluit ter kennisname van Provinciale Staten van Zeeland en de andere Zeeuwse gemeenteraden te brengen en de laatstgenoemden op te roepen een gelijkluidend besluit te nemen. Wat is de aanleiding? In 2023 hebben Provinciale Staten ingestemd met een initiatiefvoorstel voor een regionale adviescommissie (RAC) voor de RUD Zeeland. In 2024/2025 hebben ook de gemeenten Middelburg, Schouwen-Duiveland, Reimerswaal, Kapelle en Goes positief besloten op het instellen van een RAC. Omdat de RUD Zeeland pas een RAC kan instellen als alle deelnemers unaniem hierom verzoeken heeft de RUD Zeeland verzocht aan alle overige gemeenten om het gesprek aan te gaan in de eigen gemeenteraad over de wenselijkheid van een RAC. Per 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) gewijzigd, met als doelstelling het versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen. Met de wijziging zijn enkele nieuwe sturingsinstrumenten in de Wgr geïntroduceerd om gemeenteraden, staten en het AB van het Waterschap (hierna: volksvertegenwoordiging) meer in positie te brengen.

Het gaat dan om bijvoorbeeld (extra) zienswijzen, een regionale (gemeenschappelijke) adviescommissie, evaluaties en een regionaal enquêterecht. De veelgehoorde wens van gemeenteraden voor meer grip en minder afstand tot de gemeenschappelijke regelingen lag hieraan ten grondslag. Een van de instrumenten die met de nieuwe Wgr in het leven is geroepen is de regionale adviescommissie. Ondanks de uitdagingen die samenhangen met de instelling van een regionale adviescommissie is de opvatting dat het niet benutten van dit nieuwe sturingsinstrument een gemiste kans is. De roep om meer grip op en democratische legitimiteit van verbonden partijen klinkt immers al jaren en de wetgever heeft gepoogd dit mogelijk te maken met

Gemeente Terneuzen

nieuwe instrumenten. Met dit initiatiefvoorstel wordt de raad gevraagd een positief standpunt in te nemen ten aanzien van een regionale adviescommissie (RAC) en het AB van de RUD Zeeland te verzoeken een RAC in te stellen. Wat willen we bereiken? We beogen dat de gemeenteraad eerder en nauwer betrokken wordt bij de ontwikkelingen bij de RUD Zeeland dan nu het geval is en dat de (informatie) positie wordt versterkt. Voor het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie is gezamenlijk draagvlak vanuit de volksvertegenwoordigende organen van de Zeeuwse overheden nodig. Deze adviescommissie kan bijdragen aan de samenwerking op het gebied van milieutaken en de RUD Zeeland. Argumenten 1.1 De huidige Wgr biedt de mogelijkheid tot het instellen van een adviescommissie In de huidige Wgr is de mogelijkheid opgenomen van het instellen van een adviescommissie (artikel 24a). Om vanuit de gemeenteraad meer gevoel te houden op de ontwikkelingen binnen de RUD Zeeland, is het goed om een dergelijke adviescommissie in te stellen. Het algemeen bestuur is verplicht om een adviescommissie in te stellen wanneer de deelnemende volksvertegenwoordigende organen hier unaniem om verzoeken.

1.2 De gemeenteraden blijven beslissingsbevoegd Met de instelling van een gemeenschappelijke adviescommissie wordt beoogd dat volksvertegenwoordigers in een vroeg stadium worden betrokken bij voorgenomen besluiten van het bestuur van de GR. De commissie heeft daarmee een functie als ‘vooruitgeschoven post. Er is geen sprake van delegatie van bevoegdheden aan de regionale adviescommissie. Uiteindelijk blijven de raden beslissingsbevoegd over in te dienen zienswijzen. 1.3 Regionale adviescommissie versus klankbordgroep Een klankbordgroep heeft geen formele status en ook de taken en rollen zijn niet vastgelegd. Veelal worden de leden van een klankbordgroep geïnformeerd over ontwikkelingen bij een gemeenschappelijke regeling of over besluiten die het bestuur van de regeling voornemens is te nemen. De reactie van de leden van de klankbordgroep geldt niet als een advies aan het bestuur en hier hoeft dan ook niet gemotiveerd op te worden gereageerd. Een regionale adviescommissie vindt zijn oorsprong in de wet en de rollen en taken worden geformaliseerd bij de oprichting. Dit geeft duidelijkheid naar de deelnemers en het bestuur van de regeling. Omdat een adviescommissie een formele adviestaak heeft richting het bestuur, mag verwacht worden dat

Gemeente Terneuzen

2

zij in een vroeg stadium wordt betrokken en dat het advies dat zij afgeven meegewogen wordt bij besluitvorming door het bestuur. De formele status van een adviescommissie kan worden gezien als een pluspunt t.o.v. een klankbordgroep. De tijdsbelasting moet opwegen tegen de toegevoegde waarde van deelname. Daarnaast moet sprake zijn van een zekere urgentie t.a.v. ontwikkelingen in het werkveld van de regeling. De RUD Zeeland is werkzaam op het gebied van milieutaken door en voor de hele provincie Zeeland. Door de zogenaamde commissie van Aartsen is in opdracht van het Rijk onderzocht of de omgevingsdiensten op dit moment voldoen aan de interpretatie van het begrip ‘robuust’. De algemene conclusie van de commissie van Aartsen is dat de omgevingsdiensten onvoldoende robuust zijn. De commissie heeft 10 maatregelen aanbevolen om dit te verbeteren. Binnen de RUD Zeeland is men bezig om te voldoen aan de eisen van robuustheid. Daarnaast zijn er steeds meer regionale vraagstukken met betrekking tot een schone en veilige leefomgeving – denk bijvoorbeeld aan de energietransitie, de uitstoot van stikstof, waterkwaliteit, PFAS en circulaire economie - die vragen om inzet van kennis van de omgevingsdiensten. Een gezamenlijke Zeeuwse visie en ambitie met betrekking tot de taken van de RUD kan helpen om deze uitdagingen zo effectief en efficiënt mogelijk op te pakken.

Dit kan alleen gerealiseerd worden door hierover gezamenlijk de discussie te voeren, bij voorkeur aan de voorkant van het beleidstraject. Een adviescommissie kan hier een bijdrage aan leveren.

Kanttekeningen 1.1 Rolonduidelijkheid Voornaamste doelstelling van een RAC is dat de raden in een vroegtijdig stadium worden betrokken bij voorgenomen besluiten door het bestuur van de gemeenschappelijke regeling, waarbij de RAC als een soort van vooruitgeschoven post van de raden van de deelnemers fungeert. De RAC kan het bestuur adviseren over voorgenomen besluiten, zelf aandacht vragen voor een onderwerp en gezamenlijke standpunten van de raden van de deelnemers voorbereiden en daarover adviseren aan de raden. Dit kan leiden tot rolonduidelijkheid, omdat de beslissingsbevoegdheid over in te dienen zienswijzen bij de raden blijft. Dit zal met name spelen bij politieke onderwerpen, maar veel minder bij procedurele zaken. Hier zullen de leden van de commissie zich bewust van moeten zijn, maar ook het bestuur zal zich er bewust van moeten zijn dat een positief advies van de RAC geen garantie is voor een positieve zienswijze van de raden van deelnemers. Zo kan er een spanningsveld ontstaan tussen enerzijds betrokken zijn bij de advisering van het bestuur van een GR en anderzijds het controleren van dit bestuur bij de uitvoering van beleid in de eigen gemeenteraad. In het bestuur

Gemeente Terneuzen

3

van een GR zitten immers bestuurders zoals burgemeesters en wethouders van de deelnemende overheden. Leden van de adviescommissie zijn in hun eigen raad niet gehouden aan het advies dat de commissie heeft afgegeven, maar het kan wel ingewikkeld worden als de eigen fractie of raad zich op een ander standpunt stelt. Hoe vaak een dergelijke situatie zich voor zal doen en hoeveel ongemak het geeft voor de leden van de adviescommissie is op voorhand moeilijk te zeggen. 1.2 klankbordgroep versus RAC Een vraag die kan worden gesteld bij de overwegingen om al dan niet een RAC in te stellen is of het beoogde doel wellicht even goed kan worden bereikt met het instellen van een klankbordgroep. Ook via het instellen van een klankbordgroep kan een grotere betrokkenheid van de gemeenteraden bij de gemeenschappelijke regeling worden bewerkstelligd, zonder dat deze stuit op afbakeningsvragen met de bevoegdheden van het algemeen en dagelijks bestuur en zonder dat rolonduidelijkheid ontstaat bij de raadsleden die deel uitmaken van de klankbordgroep. Met het instrument klankbordgroep zijn goede ervaringen opgedaan bij de Veiligheidsregio Zeeland.

1.3 niet alle deelnemende volksvertegenwoordigende organen hebben ingestemd een adviescommissie in te stellen De Provincie Zeeland en de gemeenten Goes, Middelburg, Borsele, Reimerswaal, Kapelle en Schouwen-Duiveland hebben reeds een besluit genomen om het AB van de RUD Zeeland te verzoeken een regionale adviescommissie in te stellen. De raad van de gemeente Tholen heeft in haar vergadering van 12 december 2024 besloten (nog) niet over te gaan tot het indienen van een verzoek bij het AB van de RUD-Zeeland om een Regionale adviescommissie (RAC) in te stellen. De overige Zeeuwse gemeenten hebben nog geen standpunt ingenomen. Dit betekent dat er momenteel geen adviescommissie ingesteld kan worden. Het is echter belangrijk toch een standpunt in te nemen. Mogelijk dat in de toekomst de deelnemers die besloten hebben (nog) geen verzoek in te dienen voor een RAC alsnog besluiten dit toch te doen. Het is ook mogelijk om een RAC in te stellen zonder dat er leden worden aangewezen vanuit een raad. 1.4 tijdbelasting Een andere belangrijke afweging bij de instelling van een RAC is de tijdsbelasting afgezet tegen de toegevoegde waarde van een RAC. Raadsleden ervaren vaak al een grote tijdsbelasting; als daar nog extra vergaderingen bijkomen komt de ervaren belasting van raadsleden verder onder druk te staan.

Daartegenover staat dat een RAC voor de overige raadsleden werk uit handen kan nemen, omdat de aangewezen raadsleden in hun vooruitgeschoven post raadswerk voor de andere raadsleden kunnen voorbereiden. Over de taken en bevoegdheden en de invulling daarvan, alsmede over de tijdbesteding die het van de gemeentelijke afgevaardigde in

Gemeente Terneuzen

4

de RAC gaat vergen zal pas duidelijkheid ontstaan na de instelling van de RAC. Een regionale adviescommissie vraagt om inzet en tijd van raadsleden. Het is daarom van belang dit instrument alleen in te zetten daar waar het een duidelijke meerwaarde heeft en niet voor elke GR een adviescommissie in te stellen. 1.5 samenstelling RAC is in beperkte mate een afspiegeling van de betrokken raden De optie om een RAC in te stellen is door de wetgever ingesteld om tegemoet te komen aan de behoefte aan democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen. Tegen die achtergrond moet worden bedacht dat de samenstelling van een RAC slechts in beperkte mate een afspiegeling zal zijn van de betrokken gemeenteraden. Wat mag het kosten? De directe kosten die voortvloeien uit het instellen van een RAC komen voor rekening van de RUD-Zeeland. Wat gaan we ervoor doen? Pas als alle Zeeuwse gemeenteraden (in navolging van Provinciale Staten) positief hebben besloten over het instellen van een regionale adviescommissie kan de RUD Zeeland hieraan uitvoering geven. Na positieve besluitvorming zal de RUD Zeeland op de hoogte worden gesteld van de wens vanuit Terneuzen om een regionale adviescommissie in te stellen. Het besluit zal ook worden gedeeld met Provinciale Staten en de andere Zeeuwse gemeenten. Bijlage 1. Notitie regionale adviescommissie Bijlagen Achterliggende documenten

-

Initiatiefnemer(s) + fractie(s)

Dert Vlaander / SGP Jan Ellen / CU

De raad heeft het initiatiefvoorstel verworpen met 5 stemmen voor en 24 stemmen tegen.

Gemeente Terneuzen

5

Besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Terneuzen op 6 februari 2025. Griffier,

voorzitter,

Ing. N.M.J. Jansen-Geerinckx

H.J.A. (Erik) van Merrienboer

Gemeente Terneuzen

6