2024-10-29 a. Programmabegroting 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028 - Ontwerpbesluit
Tekst van het document
Gemeenteraad Ontwerpbesluit
Zitting van 12 november 2024 Middelen - Financiën zaaknummer: 7698
2024_Raad_00141 - Programmabegroting 2025 en meerjarenperspectief 20262028 Portefeuillehouder Frank van Hulle Programma en/of paragraaf Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Financiering Paragraaf Grondbeleid Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Programma Economie & arbeidsmarkt Programma Goed bestuur Programma Jeugd & onderwijs Programma Klimaat & duurzaamheid Programma Wonen & leefbaarheid Programma Zorg & gezondheid Besluit Besluitpunt 1 De raad besluit de programmabegroting 2025 en het meerjarenperspectief 2026-2028 vast te stellen. Besluitpunt 2 De raad besluit de voorgenomen investeringen voor het begrotingsjaar 2025, zoals opgenomen in de programmabegroting 2025 en het meerjarenperspectief 2026-2028, vast te stellen en hiervoor de kredieten beschikbaar te stellen. Wat is de aanleiding? Als onderdeel van de planning- en controlcyclus stelt de Raad jaarlijks de begroting vast in het jaar dat vooraf gaat aan dat begrotingsjaar. Voor de opbouw van deze begroting nemen we het Bestuursakkoord “Goed leven in Terneuzen. Verder bouwen aan een duurzame toekomst.” als basis. Eerder informeerden we u al over de uitgangspunten in de Kaderbrief 2025-2028. In deze begroting zijn onze ambities voor 2025 nader uitgewerkt en actualiseerden wij onze financiële positie.
De begrotingen van de komende jaren volgen de indeling van het bestuursakkoord, opgebouwd in zes programma's: 1. Wonen & leefbaarheid 2.
Zorg & gezondheid
1/139
3. Jeugd & onderwijs 4. Klimaat & duurzaamheid 5. Economie & arbeidsmarkt 6. Goed bestuur Wat willen we bereiken? Een begroting met voldoende budget om het afgesproken beleid in het komend jaar effectief en efficiënt te kunnen uitvoeren. Argumenten 1.1 Voor het begrotingsjaar 2025 is de programmabegroting sluitend. De begroting is voor het jaar 2025 reëel sluitend. De jaren vanaf 2026 laten een negatief begrotingssaldo zien. Het presenteren van een niet-sluitende meerjarenraming past eigenlijk niet in ons financieel beleid. De reden dat we dit op deze wijze presenteren heeft te maken met de aangenomen motie in de Algemene Ledenvergadering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de toezegging van de toezichthouder. Onze toezichthouder geeft aan dat er geen preventief begrotingstoezicht wordt ingesteld als het begrotingsjaar 2025 structureel en reëel in evenwicht is. Hieraan voldoet deze begroting. 1.2 In de begroting 2025 verwerkten wij het resultaat van de Kaderbrief 2025-2028 en actualiseerden wij onze financiële positie met informatie die nadien bekend is geworden. Op 4 juli 2024 heeft de raad de Kaderbrief 2025-2028 besproken en vastgesteld. Hierin zijn de uitgangspunten bepaald voor het opstellen van de begroting 2025 en de meerjarenraming tot en met 2028. Daarnaast verwerkten wij in de begroting 2025 de financiële voorstellen uit de Kaderbrief 2025-2028.
Met de brief "Actualisatie financiële positie naar aanleiding van meicirculaire 2024 gemeentefonds" informeerden wij u over de uitkomsten van de meicirculaire. Er zijn een aantal grote mutaties die een effect hebben op de financiële positie. Wij verwijzen u naar de toelichting in de Inleiding van de begroting 2025 bij het onderdeel Financiële positie. 2.1 Op grond van de financiële verordening stelt u door het vaststellen van de programmabegroting ook de investeringen uit de eerste jaarschijf (2025) beschikbaar. De investeringen worden jaarlijks in een meerjareninvesteringsplan voor de komende vier jaar opgenomen. Bij de begroting stelt de raad de eerste jaarschijf beschikbaar. Afgerond gaat het om een bedrag van € 44.002.000 aan investeringen. Ten opzichte van de Kaderbrief 2025-2028 hebben wij de middelen voor het integraal huisvestingsplan onderwijsvoorzieningen 2024-2028 opgenomen. Kanttekeningen 1.1 Realistische begroting geeft een tekort vanaf 2026. De lasten in onze meerjarenraming zijn in beeld gebracht in de vorm van een realistische begroting. Dit is gebaseerd op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit het bestuursakkoord en geschatte mee- en tegenvallers. Deze ramingen geven voor de jaren vanaf 2026 een duidelijk tekort.
Aangezien we geen sluitende meerjarenraming hebben, is het aan te bevelen om het komende jaar te gebruiken om maatregelen voor te bereiden die bijdragen aan het verbeteren van de 2/139
financiële positie. Bij de volgende begroting (2026-2029) moet de 1e jaarschijf (2026) ook sluitend zijn om niet onder preventief toezicht te komen. 1.2 Er zijn belangrijke ontwikkelingen die niet financieel in de begroting zijn opgenomen. We leven in turbulente tijden met substantiële niet beïnvloedbare externe ontwikkelingen en opgaven die op ons afkomen. Daarbij hebben we lokaal ambities die ook risico’s met zich meebrengen. Deze ontwikkelingen en bijbehorende risico’s kunnen de voorspelbaarheid van onze begroting mogelijk in gevaar brengen. Wij verwijzen u voor een toelichting op de risico's naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Wat mag het kosten? In de begroting 2025 is per programma een overzicht van de totalen van de lasten en baten opgenomen. Onder de algemene dekkingsmiddelen staan bedragen die wij op begrotingsbasis nog niet direct aan de programma’s kunnen toerekenen. Het totaal van de begroting is te vinden in het overzicht "Door de Raad te autoriseren begrotingsbedragen". Wat gaan we ervoor doen? Planning begroting 2025 •
8 oktober
Vóór 9 uur technische vragen aanleveren bij de griffie
•
17 oktober
Raadsinformatiebijeenkomst
•
29 oktober (politieke vragen)
Commissie Bestuur en Middelen: bespreking begroting
•
12 november
Raadsvergadering
Na vaststelling van de begroting 2025 bieden wij deze aan bij het college van Gedeputeerde Staten. Het provinciebestuur bepaalt vervolgens op welke wijze zij het komend begrotingsjaar het financieel toezicht op de gemeente uitoefent.
Bijlagen 1. Bijlage 1. 2024-09-25 Begroting 2025 definitief.pdf
3/139
Begroting 2025
4/139
5/139
Inhoudsopgave Inleiding ....................................................................................................................................................................3 Programma's ............................................................................................................................................................9 Wonen & leefbaarheid ........................................................................................................................................ 10 Zorg & gezondheid ............................................................................................................................................. 22 Jeugd & onderwijs .............................................................................................................................................. 30 Klimaat & Duurzaamheid.................................................................................................................................... 34 Economie & arbeidsmarkt .................................................................................................................................. 39 Goed bestuur .....................................................................................................................................................
44 Paragrafen .............................................................................................................................................................. 48 A. Lokale heffingen ............................................................................................................................................ 49 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................................... 59 C. Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................................ 68 D. Financiering ................................................................................................................................................... 74 E. Bedrijfsvoering ............................................................................................................................................... 77 F. Verbonden partijen ......................................................................................................................................... 78 G. Grondbeleid ................................................................................................................................................... 95 H.
Wet Open Overheid ....................................................................................................................................... 98 Financiën ................................................................................................................................................................ 99 Door de Raad te autoriseren begrotingsbedragen ........................................................................................... 100 Geprognosticeerde balans ............................................................................................................................... 101 EMU saldo........................................................................................................................................................ 102 Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................................................................... 103 Overhead ......................................................................................................................................................... 106 Vennootschapsbelasting (VpB) ........................................................................................................................
109 Reserves en voorzieningen .............................................................................................................................. 110 Incidentele lasten en baten .............................................................................................................................. 116 Bijlagen ................................................................................................................................................................. 123 Investeringsprogramma 2025-2028 ................................................................................................................. 124 Overzicht (hoofd) taakvelden ........................................................................................................................... 126 Verordeningen.................................................................................................................................................. 130 Indicatoren ....................................................................................................................................................... 132
6/139
2
Inleiding Voor u ligt de begroting voor 2025. In de kaderbrief 2025-2028 informeerden we u al over de uitgangspunten. Net als voorgaande jaren is de basis voor de begroting het Bestuursakkoord “Goed leven in Terneuzen. Verder bouwen aan een duurzame toekomst”. In de kaderbrief concludeerden we al dat we halverwege de bestuursperiode goed op koers liggen als het gaat om de voorgenomen doelen en speerpunten. We zetten stappen met de onderwijscampus en de binnenstad, we sloten de Zeeuwse Woondeal, faciliteren initiatieven voor de energietransitie en we realiseerden diverse JongerenOntmoetingsPlaatsen. Ook de komende jaren blijven we ons inzetten om de brede welvaart in onze gemeente te verstevigen. Aandacht hebben voor brede welvaart betekent dat we onze breed inzetten voor alles wat inwoners belangrijk vinden, zoals gezondheid, milieu en leefomgeving en onderwijs. In deze begroting zijn onze ambities voor 2025 nader uitgewerkt. De begrotingen van de komende jaren volgen de opbouw van het bestuursakkoord, opgebouwd in zes thema’s: 1. Wonen & leefbaarheid 2. Zorg & gezondheid 3. Jeugd & onderwijs 4. Klimaat & duurzaamheid 5. Economie & arbeidsmarkt 6. Goed bestuur Deze zes thema’s werken we nader uit in de zes programma’s van de begroting. We kiezen ervoor om in de begroting niet alle reguliere taken te noemen (‘going concern’).
Wel geven we op thema’s inzicht in wat onze belangrijkste taken zijn en waar we extra op inzetten in 2025. De belangrijkste speerpunten voor het college voor komende begrotingsjaar 2025 zijn: • Nieuwbouw voortgezet onderwijs Campus Terneuzen wordt een nieuw middelpunt voor jongeren in onze gemeente. Een plek waar ze zich kunnen ontwikkelen, elkaar kunnen ontmoeten en stappen kunnen zetten in hun onderwijscarrière. Maar ook een groene plek waar het prettig is om te recreëren, sporten en verblijven. Samen met partners zetten we in 2025 verdere stappen om invulling te geven aan de campus. • Totaalplan binnenstad Terneuzen De komende jaren werken we aan de uitvoering van het Totaalplan binnenstad Terneuzen. In afstemming met ondernemers, eigenaren, bewoners en bezoekers kijken we hoe we de binnenstad kunnen transformeren naar een aangename ontmoetings- en verblijfsplek. • Gezonde en aantrekkelijke leefomgeving Een goed woon-en leefklimaat maakt dat het prettig leven is in Terneuzen. We investeren in leefbaarheid en mobiliteit door de bouw van nieuwe woningen te stimuleren, zorgen voor een goede weginfrastructuur, oog te hebben voor elkaar, in te zetten op positieve gezondheid en oog te hebben voor een gezonde leefomgeving. Onze gemeente wordt steeds zichtbaarder. Zo zijn we op 17 april 2025 de gaststad van de 15e editie van The Passion.
Het evenement, dat vrij toegankelijk is voor inwoners en bezoekers, wordt die avond live uitgezonden op televisie. Het programma toont de (live)optredens op een hoofdpodium, maar ook beelden die eerder zijn opgenomen op andere plekken onze gemeente. Hiermee kunnen we een veelzijdig beeld van onze gemeente laten zien. De voorbereidingen voor The Passion starten in oktober. • Transities op het gebied van energie en duurzaamheid Klimaatverandering raakt ons allemaal. We hebben de afgelopen jaren al veel geïnvesteerd in verduurzaming en klimaatadaptatie. Dat zetten we door, zodat het ook voor de generaties na ons het prettig leven blijft in de gemeente. We stimuleren de transitie naar een toekomst met duurzame industrie en passen we onze omgeving aan om beter om te gaan met water. Op bijna alle onderwerpen die we in 2025 gaan oppakken werken we samen. Met andere overheden, met bedrijven, onderwijsinstellingen of maatschappelijke organisaties. We werken samen over de grens, zoals in het North Sea Port District. Ook zijn we actief in diverse netwerkverbanden zoals het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO), de Z4 (Zeeuwse Steden) en de M50 (netwerk voor middelgrote gemeentes). We werken samen met het Rijk om onze regio te versterken via Regiodeals en het traject Elke Regio Telt. Maar bovenal werken we samen met onze inwoners.
Door middel van participatie halen we op wat de behoeften zijn van de inwoners en op welke manier we daarin kunnen helpen.
7/139
3
Financiële positie De financiële uitgangspositie voor deze begroting is de stand van de begrotingsresultaten uit de Kaderbrief 20252028. Aan de hand van het onderstaande overzicht lichten wij de mutaties toe. Onderwerp
2025
2026
2027
2028
Beginstand Kaderbrief 2025-2028
3.529
-7.400
-7.400
-7.400
Meicirculaire 2024 (brief act fin pos)
3.016
957
728
468
0
3.005
2.094
0
6.545
-3.438
-4.578
-6.932
1. Terugdraaien inzet rente ZEH dividend
-585
-860
-1.135
-1.227
2. Inzet bedrag onder plafond Btw Compensatie Fonds
585
860
1.135
1.227
3. Hervormingsagenda (HVA) jeugd actualisatie
-78
1.720
2.511
2.897
4. Extra eigen middelen voor uitvoeringmaatregelen HVA
-250
-300
-300
-300
5. Rijksbijdragen die al in de hogere kosten jeugdhulp zitten
571
110
113
116
200
200
200
Inzet overschot dekkingsmiddelen Stand brief actualisatie financiële positie na meicirculaire Aanpassing dekking Kaderbrief 2025-2028
Mutaties Begroting 2025-2028
6. Vrijval extra budget nieuwe Wet Inburgering 7. Verhoging budget WMO Huishoudelijke Hulp en Begeleiding in 2025
-594
8. Toerekening aan investeringen
306
303
410
459
9.Belastingen
-40
-156
-156
-156
10. Robuuste RUD
-194
-362
-382
-400
11. Ontmoeten
60
12. Overige
-37
-20
-28
-221
Subtotaal mutaties
-256
1.495
2.368
2.595
Resultaat
6.289
-1.943
-2.210
-4.337
bedragen x € 1.000 (- is nadeel) Toelichting: Aanpassing dekking zoals geschetst in de Kaderbrief 2025-2028 1.
2.
Terugdraaien inzet rente ZEH dividend In de Kaderbrief 2025-2028 gebruikten wij de renteopbrengst over het ZEH dividend als dekkingsmiddel voor uitgaven. De toezichthouder ziet renteopbrengsten echter als incidenteel dekkingsmiddel en niet als structureel. Omdat we de rente opbrengsten niet mogen gebruiken als dekkingsmiddel, is dit een nadeel op het begrotingsresultaat. Inzetten bedrag onder plafond Btw Compensatie Fonds Gemeente mogen bepaalde omzetbelasting die ze niet bij de Belastingdienst in aftrek kunnen brengen declareren bij het Btw Compensatie Fonds (BCF). Bij het BCF is er sprake van een plafond. Als er bedragen over zijn in een jaar voegt het Rijk deze toe aan de algemene uitkering, is er tekort dan onttrekt het Rijk dit aan de algemene uitkering. De toezichthouder, Provincie Zeeland, staat toe dat we de ruimte onder het BCF plafond in de begroting mogen inzetten ter grootte van het bedrag van de laatste jaarrekening (2023). Het maximale bedrag is voor de begroting 2025 € 1.843.000. De laatste vijf jaar is er geld over in het BCF. De overschotten fluctueren jaarlijks. Vanuit voorzichtigheid nemen we niet het maximale bedrag op maar het tekort dat is ontstaan doordat we de rente van het ZEH dividend niet kunnen inzetten.
8/139
4
Mutaties Begroting 2025-2028 3.
Hervormingsagenda (HVA) jeugd actualisatie In de Hervormingsagenda Jeugd zijn maatregelen opgenomen voor gemeenten die ervoor moeten zorgen dat de lasten voor jeugdzorg dalen. Er zijn verschillende maatregelen die ter verantwoording liggen bij het Rijk en andere bij de gemeenten. In sommige gevallen is de verantwoordelijkheid door beide te nemen. Afgelopen tijd hebben de gemeenten in Zeeland in samenwerking met de toezichthouder, de Provincie Zeeland en de VNG, de Hervormingsagenda Jeugd voor de Zeeuwse gemeenten uitgewerkt. De gevolgen hiervan nemen we op in onze begroting, ze zijn hieronder bij a t/m d uitgewerkt. 2025
2026
2027
2028
Beginstand
1.800
1.700
1.300
1.300
Mutatie
-572 1.228
126 1.826
633 1.933
855 2.155
Beginstand
29
509
460
407
Mutatie
494 523
95 604
113 573
141 548
0
1.245
763
763
0
-251 994
-24 739
112 875
a. Aanpassing besparingen (€ 1 miljard)
Eindstand
b. Extra kosten voor maatregelen HVA
Eindstand
c. Nog te ontvangen stelpost HVA Rijk Beginstand Mutatie Eindstand
d. Compensatie voor eerder ingecalculeerde besparingen van het Rijk Beginstand
0
0
0
0
Mutatie
0 0
1.750 1.750
1.789 1.789
1.789 1.789
Eindstand Bedragen x € 1.000 (- is nadelig)
a. Aanpassing besparingen op basis van de € 1 miljard van het Rijk Het Rijk heeft voor de HVA Jeugd een besparing opgenomen van € 1 miljard. Deze 1 miljard is ontstaan na de arbitrage-uitspraak van de Commissie van Wijzen. De VNG onderhandelde met het Rijk over deze € 1 miljard. De uitkomst was dat van deze € 1 miljard een bedrag van € 658 miljoen haalbaar is en € 382 miljoen niet. De besparingen die corresponderen met de € 658 miljoen voor Terneuzen nemen we op. We doen dat volgens het gefaseerde schema van de HVA. Voor het niet haalbare deel van € 382 miljoen wachten we de onderhandelingen tussen het Rijk en de VNG af. b. Extra kosten voor maatregelen HVA Om besparingen te kunnen realiseren moeten er ook kosten gemaakt worden. c. Nog te ontvangen stelpost HVA Rijk Voor de HVA staan er nog bedragen naar aanleiding van de arbitrage van de Commissie van Wijzen op een zogenaamde 'aanvullende post' bij het Rijk. Een 'aanvullende post' is een bedrag dat nog bij het ministerie van Financiën bij het Rijk staat en nog niet bij het gemeentefonds. De toezichthouder, de Provincie Zeeland, staat toe om dit bedrag als 'nog te ontvangen stelpost' op te nemen in de begroting. Wij passen de bestaande stelpost in onze begroting aan naar de hoogte van de huidige aanvullende post.
9/139
5
d. Compensatie voor eerder ingecalculeerde besparingen van het Rijk Een aantal jaren geleden had het Rijk een deel van de besparingen van de HVA vanaf 2025 voor zijn rekening genomen. Het Rijk zou op dat moment maatregelen uitwerken die ertoe zouden leiden dat de kosten van de jeugdhulp bij de gemeenten zouden dalen, het zogenoemde Besparingsverlies jeugd. Omdat het niet gelukt is om geschikte maatregelen te vinden, heeft het Rijk bij de meicirculaire 2024 een bedrag van € 500 miljoen in de algemene uitkering voor 2025 gestort. Bij het Hoofdlijnenakkoord van het Rijk is afgesproken om dit ook voor de jaren na 2025 te doen. Het Hoofdlijnenakkoord moet het Rijk nog verder uitwerken. De toezichthouder, de Provincie Zeeland, staat toe om vanaf 2026 al rekening te houden met dit extra bedrag en daarvoor een 'nog te ontvangen stelpost' op te nemen. 4.
Extra eigen middelen voor uitvoeringsmaatregelen HVA jeugd Er is budget nodig voor de ontwikkeling van een sterk lokaal team en voor de aansluiting tussen onderwijs en zorg. Om deze reden nemen wij hiervoor middelen op in de begroting naast de investeringsbedragen van de hervormingsagenda.
5.
Rijksbijdragen die al gedekt zijn in de kosten jeugdhulp We ontvingen van het Rijk € 458.000 aan vergoedingen voor Loon- en prijsontwikkelingen (LPO) kosten jeugdhulp voor 2025. Omdat deze al in de begrootte en gedekte kosten van de jeugdhulp zaten kunnen we deze vergoedingen vrij laten vallen naar het begrotingsresultaat.
6.
Vrijval van budget voor nieuwe Wet inburgering Er is bij de Kaderbrief 2024-2027 € 200.000 vanaf 2024 structureel beschikbaar gesteld om te investeren in kinderopvang op de scholen voor kinderen van inburgeraars. Inburgeraars kunnen dan gebruik maken van kinderopvang tijdens de inburgeringscursussen. Hier blijkt geen vraag naar. De bedragen van 2024 en 2025 zijn eerder afgeraamd (in de Perioderapportage 5 en in de Kaderbrief 2025-2028). Nu blijkt ook voor 2026 en volgende jaren deze bedragen niet nodig te zijn. Daarom vallen ook deze vrij naar het begrotingsresultaat.
7.
Verhoging budget Wmo Huishoudelijke Hulp en Begeleiding in 2025 Op basis van de werkelijke kosten in het 1e halfjaar 2024 maakten we een doorrekening voor geheel 2024 en ook voor 2025. Als gevolg hiervan verhogen we de ramingen voor huishoudelijke hulp met € 309.000 en voor begeleiding met € 285.000 in 2025.
8.
Toerekening aan investeringen We rekenen meer uren toe aan de investeringen/grondexploitatie. Dit leidt tot een voordeel in de exploitatie.
9.
Belastingen Wij ontvingen van Sabewa Zeeland de prognose van de waardeontwikkeling en heffingsgrondslag voor de onroerende-zaakbelasting (OZB) en rioolheffing voor het belastingjaar 2025. Op basis van deze prognose hebben wij de raming van de opbrengsten OZB in 2025 en volgende jaren aangepast. Wij streven naar kostendekkende tarieven voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Bij het opstellen van de begroting 2024 hebben we ervoor gekozen om in drie stapjes te bereiken dat we in 2026 100% kostendekkend zijn. Voor 2025 betekent dit dat de kostendekkendheidspercentages van de afvalstoffenheffing en rioolheffing 97,5% respectievelijk 99,5% zijn. Hiervoor verhogen we in 2025 de tarieven met 8,3% voor de afvalstoffenheffing en 8,2% voor de rioolheffing. Bij het opstellen van de begroting 2025 is gebleken dat de kapitaallasten door uitgestelde investeringen lager uitvallen dan bij de Kaderbrief 2025-2028 verwacht. De lagere kapitaallasten leiden ertoe dat, ondanks de tariefsverhoging, de verwachte opbrengsten naar beneden moeten worden bijgesteld. Voor de lijkbezorgingsrechten hanteren wij het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid. De kosten binnen de exploitatie van de begraafplaatsen dekken niet alle kosten. Voor het verschil maken wij gebruik van de voorziening begraafrechten. Deze voorziening is onder andere bedoeld om schommelingen in tarieven te voorkomen/beperken.
Wij laten een deel van deze voorziening vrij vallen om op 100% kostendekkendheid uit te komen. Per saldo leiden de mutaties op de belastingen tot een nadeel van € 40.000 in 2025 ten opzichte van de Kaderbrief 2025-2028.
10/139
6
10.
Robuuste RUD Voor de implementatie van de robuuste RUD nemen we structureel extra middelen op.
11.
Ontmoeten In 2025 nemen we een extra budget van € 60.000 voor ontmoeten op. Deze eenmalige middelen zijn nodig voor de verdere uitvoering van het Welzijnsaccommodatiebeleid dat u in november 2023 heeft vastgesteld.
12.
Overige In deze post zijn diverse bijstellingen opgenomen, waaronder een nadelige mutatie op het budget Wet Sociale Werkvoorziening (WSW oud) van € 95.000. In dit bedrag zijn ook de mutaties opgenomen op de afschrijvingen ten opzichte van de Kaderbrief 205-2028 van € 126.000 wat een negatief effect heeft op het begrotingsresultaat.
Voor de begrotingsuitgangspunten, risico’s en investeringen verwijzen wij naar de desbetreffende onderdelen in deze begroting. Financiële tabellen De financiële tabellen worden opgebouwd door een automatische koppeling met het financiële softwareprogramma. Hierdoor kunnen in de financiële tabellen afrondingsverschillen van € 1.000 ontstaan.
Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK) De Provincie Zeeland heeft in het nieuwe Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK) voorschriften gegeven voor het in beeld brengen van het al dan niet reëel structureel in evenwicht zijn van de begroting. Onderstaand geven wij dit inzicht. Baten en lasten (x € 1.000)
Jaarrekening 2021
2022
Begroting
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten
173.680 183.238 203.551 215.120 229.914 236.301 238.620 244.054
Baten
181.745 210.133 230.167 223.964 243.096 242.381 236.384 240.451
Saldo van baten en lasten
8.065 26.895 26.616
8.844 13.182
6.080
-2.236
-3.603
Toevoegingen aan reserves
4.617 25.674 51.877
8.108 12.050 12.233
5.298
5.294
Onttrekkingen aan reserves
5.930 16.223 40.598
2.932
5.158
4.212
5.324
4.561
Mutatie reserves
1.313
-9.451 -11.279
-5.176
-6.892
-8.021
26
-733
Resultaat
9.378 17.444 15.337
3.668
6.290
-1.941
-2.210
-4.336
Incidentele lasten
4.368 11.789 57.509
4.720
6.732
5.072
2.404
905
Incidentele baten
4.390
9.147 60.166
8.272 13.996 13.640
4.815
4.129
-2.642
3.552
8.568
2.411
3.224
Saldo incidentele baten en lasten
22
2.657
7.264
Toevoegingen aan reserves incidenteel
3.865 25.674 47.511
7.908 11.665 11.848
4.913
4.909
Onttrekkingen aan reserves incidenteel
5.401 15.979 46.335
2.542
2.455
1.510
2.531
1.841
Mutaties reserves incidenteel
1.536
-9.695
-1.176
-5.366
-9.210 -10.338
-2.382
-3.068
Resultaat incidenteel
1.558 -12.337
1.481
-1.814
-1.946
-1.770
29
156
Structureel resultaat
7.820 29.781 13.856
5.482
8.236
-171
-2.239
-4.492
11/139
7
Toelichting Uit het bovenstaande overzicht blijkt dat we geen sluitende meerjarenbegroting hebben. Het begrotingssaldo in de jaren 2026 tot en met 2028 is negatief. Het presenteren van een niet-sluitende meerjarenraming past eigenlijk niet in ons financieel beleid. De reden dat we dit op deze wijze presenteren heeft te maken met het begrotingsadvies van de Vereniging Nederlandse gemeenten (VNG) en de (aanvullende) begrotingscirculaire van de toezichthouder, de Provincie Zeeland. VNG In 2024 gaf de VNG in twee delen een begrotingsadvies voor 2025-2028: • Benoem de financiële en inhoudelijke consequenties van noodzakelijke bezuinigingen en/of lastenverzwaring, ook van ombuigingen die eerder zijn ingezet. • Maak boekjaar 2025 sluitend, rekening houdend met de wijze waarop de financiële toezichthouders omgaan met de incidentele korting van 2025. • Voer geen bezuinigingen door op andere beleidsterreinen vanwege de groei van de kosten voor jeugdzorg. • Overweeg rekening te houden met toekomstige ontwikkelingen rondom het Btw Compensatiefonds (BCF) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Het presenteren van een niet-sluitende meerjarenraming past eigenlijk niet in het voor gemeenten gebruikelijke degelijke financieel beleid, aldus de VNG. Zij vinden dit onder de huidige omstandigheden echter een verantwoorde keuze.
Vooral omdat de gesprekken met het Rijk hierover nog niet zijn afgerond. Het onnodig in gang zetten van (onomkeerbare) bezuinigingen vinden zij om dezelfde reden onwenselijk. Door de gevolgen van de keuzes van het kabinet te laten zien, geven gemeenten volgens de VNG een helder signaal af aan het Rijk: de gemeentelijke financiën zijn momenteel onvoldoende voor het uitvoeren van het huidige takenpakket. Algemene financiële positie, financieel toezicht en vervolg Zoals eerder benoemd is het jaar 2025 sluitend en de jaren erna niet. Het financieel toezicht van de Provincie Zeeland geeft aan dat indien het jaar 2025 sluitend is en de jaren erna niet er sprake is van repressief toezicht. Hieraan voldoet deze begroting. Aangezien we geen sluitende meerjarenraming hebben is het aan te bevelen om het komende jaar te gebruiken om maatregelen voor te bereiden die bijdragen aan het verbeteren van de financiële positie. Bij de volgende begroting (2026-2029) moet de 1e jaarschijf (2026) ook sluitend zijn om niet onder preventief toezicht te komen.
12/139
8
Programma's
13/139
9
Wonen & leefbaarheid Missie In alle kernen een goed woon- en leefklimaat.
Visie Voldoende en passende woonruimte en voorzieningen in alle kernen met oog voor leefbaarheid en veiligheid zowel voor de huidige bewoners als voor de nieuwe inwoners. Goede bereikbaarheid van voorzieningen, mogelijkheden tot sport en ontspanning, een samenleving waarin mensen met elkaar verbonden zijn, oog hebben voor elkaars welzijn en dat van dieren.
Thema 1.1 Veiligheid Tot dit thema behoren taken op het gebied van de brandweer, beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen en alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid. Doorlopende doelen en prestaties We leveren een bijdrage aan de Veiligheidsregio Zeeland en we zorgen dat de hulpverleningsvoorzieningen op orde zijn. Wij participeren, net als alle andere Zeeuwse gemeenten, in de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Zeeland (VRZ). In het meerjarenbeleidsplan 2022-2025 zijn twee strategische beleidsprogramma’s opgenomen. Het eerste programma betreft ‘toekomstige brandweerzorg’. In 2025 geeft de Veiligheidsregio verder invulling aan dit programma. Het doel van dit programma is om te komen tot een brandweerzorg waarin op het juiste moment, de juiste mensen, met het juiste materiaal op de juiste plaats zijn. Het tweede programma is het programma ‘voorbereide crisisorganisatie’. Doel van dit programma is te komen tot een organisatie die, samen met de betrokken organisaties, voorbereid is op zowel klassieke rampen als toekomstige crisis. De activiteiten en formatie-uitbreiding voor dit programma worden gedekt uit de bestaande begroting en extra geld van de rijksoverheid (BDUR-gelden). We geven uitvoering aan het integraal veiligheidsbeleid 2023-2026.
In het uitvoeringsprogramma zijn concrete activiteiten vastgelegd op de vijf thema’s uit het in december 2022 vastgestelde integraal veiligheidsbeleid 2023-2026. Activiteiten voeren we lokaal, Zeeuws-Vlaams en Zeeuws breed uit. Het jaarlijks uitvoeringsprogramma stellen we Zeeuws-Vlaams op, waarna de colleges het vaststellen. Het programma delen we ter kennisname met de gemeenteraad. In het Integraal Veiligheidsbeleid worden doelen gesteld op het gebied van cybercriminaliteit, zorg en veiligheid en jeugd en veiligheid. Ook is ondermijning een breed thema binnen het beleid met als basis het voldoen aan de Zeeuwse norm weerbare overheid. Specifiek voor Terneuzen is de betrokkenheid bij de aanpak van de haven gerelateerde ondermijning en het systematisch uitvoeren van integrale controles. Tot slot is een veilige leefomgeving een thema met als onderlegger de verduurzaming van de samenleving en welke gevolgen dit heeft op voornoemd gebied. Zorg en veiligheid We versterken de samenwerking met ketenpartners als hulpverleningsinstanties, politie en OM. Hierdoor en door middel van een preventieve aanpak zijn we in staat vroegtijdig hulpverlening in te schakelen bij zorgcasussen en bij spanningen tussen inwoners. We zetten Zeeuws-breed in op het voorkomen van huiselijk geweld en (kinder)mishandeling. Er is specifiek aandacht voor ouderen en kwetsbare volwassenen.
De samenwerking geldt ook voor de decentralisatie van beschermd wonen.
14/139
10
Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Een goede fysieke veiligheid en adequate respons in geval van een calamiteit. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
december 2025 We geven uitvoering aan de strategische programma’s uit het meerjarenbeleidsplan 2022 – 2025. We starten in de eerste helft van 2025 met de verbouwing van de brandweerkazerne Zuidland aan de Da Costastraat in Terneuzen. Daarnaast bereiden we de realisatie van een nieuwe kazerne in Sas van Gent voor. tableCell3 Wat willen we bereiken? Een veilige leefomgeving. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
december 2025 We richten ons ook in 2025 op de controles op flexbewoning en vraagstukken over woonoverlast en veiligheid in de wijken Bij integrale controles werken we samen met onze ketenpartners en stemmen de inzet van onze BOA’s daarop af. tableCell3
Thema 1.2 Mobiliteit Tot dit thema behoren taken op het gebied van verkeer en bijbehorende droge infrastructuur, verkeersbeleid, verkeersmaatregelen, verkeersveiligheid, straatmeubilair. Aanleg, reconstructie en onderhoud wegenreconstructies en civiele kunstwerken, openbare verlichting, onkruidbeheersing, gladheidsbestrijding en straatreiniging. Ontwikkeling en beheer van parkeervoorzieningen, waaronder parkeerbeleid en het inrichten en onderhoud open en gesloten parkeervoorzieningen, parkeermeters en fietsstallingen. Doorlopende doelen en prestaties We werken verder aan de verbetering van ons mobiliteitsnetwerk. We zoeken samen met inwoners, overheden en bedrijven oplossingen voor verkeersknelpunten. We zetten ook in op verkeersveiligheid, zo komen er meer 30 km-wegen. Ook geven we een vervolg aan het proefproject voor het opladen van elektrische auto’s voor particulieren zonder eigen oprit.
Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Een nog betere plek voor de fiets in ons mobiliteitssysteem. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We geven uitvoering aan ons gemeentelijk verkeers- en vervoersplan GVVP.
doorlopend
We geven verder vorm aan het stimuleren en faciliteren van het fietsgebruik. Ons doel is om fietsers extra comfort en veiligheid te bieden. We hopen ook meer mensen op de fiets te krijgen. tableCell3 Wat willen we bereiken? Een goede en snelle fietsverbinding vanaf Dow richting Zelzate. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
Samen met de provincie Zeeland realiseren we de eerste fase, tot Sluiskil.
december 2025
De uitvoering is mede afhankelijk van de werkzaamheden aan de Nieuwe Sluis, want er zijn ook aanpassingen nodig aan de rotondes op het sluizencomplex. Wij onderzoeken een oplossing voor een snelfietspad binnen de beschikbare middelen. tableCell3
15/139
11
Wat willen we bereiken? Uitvoering van de regionale mobiliteitsstrategie. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We werken mee aan een startproject voor publiek vervoer.
december 2025
We realiseren een eenduidig mobiliteitssysteem voor openbaar en publiek vervoer. Reizen met bus, tram, metro en trein is openbaar vervoer. Onder publiek vervoer valt flexvervoer (taxibusjes), deelmobiliteit (zoals deelfietsen, deelauto’s) en meerijden (bijvoorbeeld carpoolen). De ervaringen uit het startproject kunnen we inbrengen bij de inrichting van het mobiliteitssysteem. tableCell3 Wat willen we bereiken? Betere bereikbaarheid van Terneuzen door middel van openbaar en publiek vervoer. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We voeren locatiestudies uit en we leggen opstappunten aan voor flexvervoer.
december 2025
Reizigers gaan meer gebruik maken van publiek vervoer, waaronder flexvervoer. Flexvervoer brengt reizigers van opstappunt naar opstappunt zonder vaste trajecten en vaste vertrek- en aankomsttijden. Voor het flexvervoer richten we opstappunten in. Deze opstappunten liggen binnen de bebouwde kom op een loopafstand van maximaal 500 meter. tableCell3 Wat willen we bereiken? Een goed inzicht in de huidige en toekomstige verkeersstromen binnen Zeeuws-Vlaanderen en binnen onze gemeente. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed? december 2025
We voeren tellingen uit in de grotere kernen.
Er komt een verkeersmodel voor Zeeuws-Vlaanderen. In overleg met de provincie Zeeland, de gemeente Sluis, de gemeente Hulst en Waterschap Scheldestromen leveren we input voor het model. tableCell3
Thema 1.3 Kunst, cultuur en cultureel erfgoed Tot dit thema behoren activiteiten ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel en activiteiten gericht op het verwerven, behouden, wetenschappelijk onderzoeken en presenteren van kunst en cultuur. Daarnaast taken gericht op conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed en de zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers, waaronder: bibliotheken, lokale pers, omroep en informatievoorziening. Het overkoepelende verhaal achter dit thema is een meer diverse en kwalitatieve lokale culturele infrastructuur met toegankelijk en uitdagend cultuuraanbod. Bestaande culturele instellingen zijn in beweging naar een meer toekomstbestendig profiel. Vanuit de Regiodeal krijgen ook nieuwe initiatieven een kans in onze gemeente, zoals de Broedplaats in oprichting. Binnen deze dynamiek komen vraagstukken als professionalisering, verbreding doelgroepen, innovatie en programmatie aan bod. We stellen in 2025 een nieuwe Kunst- en cultuurnota op waarin we deze ontwikkelingen meenemen. We verwachten dat dit zal leiden tot een aanpassing in de begroting 2025. Doorlopende doelen en prestaties We bevorderen de vitaliteit in onze kernen en leveren een positieve bijdrage aan de leefbaarheid. We inventariseren de kunstwerken die in ons bezit zijn en plaatsen die waar mogelijk in de kernen.
Samen met de gemeente Hulst en Sluis ondersteunen we de Bibliotheek Zeeuws-Vlaanderen in het uitvoeren van het Meerjarenbeleidsplan 2023-2026. Hiermee zetten we in op de verblijfsfunctie van de bibliotheek, zoals participatie voor (eenzame) inwoners en studeerplekken voor scholieren en studenten.
16/139
12
We geven subsidie voor gemeentelijke monumenten. We helpen eigenaren bij het voorbereiden en indienen van vergunningaanvragen en subsidieaanvragen. Ook organiseren we elk jaar de Open Monumentendag. We ondersteunen de ontwikkeling van de lokale omroep naar een streekomroep.
Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Vitaliteit in onze kernen. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
december 2025 We ondersteunen bij de professionalisering van de stichtingen Porgy en Bess en de PIT. Het doel is toekomstbestendigheid. Beide organisaties willen de komende jaren hun culturele programma uitbreiden en vernieuwen en hiermee ook (meer) jongeren bereiken. De professionalisering gaat gepaard met een nieuwe stichting en nieuwe (betaalde) functies zoals een coördinator, bedrijfsleider en marketeer om beide stichtingen toekomstbestendig te maken en professioneel te kunnen opereren voor de volgende jaren. De kwartiermaker voert het jaarplan en uitvoeringsplan 2024 uit. Dit zetten we voort in 2025. tableCell3 Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
december 2027 Wij voeren het (reeds vastgestelde) uitvoeringsplan van de Regiodeal NSPD Op de grens van kracht en kwetsbaarheid uit in 2025. Wij zetten in op de versterking van het makersklimaat en ondersteunen daarmee de verdere ontwikkeling van een culturele broedplaats in onze gemeente. Dit betekent dat wij plekken willen realiseren die kunnen dienen als expositieruimten en werkplekken voor creatieve makers. We versterken dit met een culturele programmering waarin belangrijke momenten voor de gemeente en haar inwoners een plek krijgen. tableCell3 Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed? april 2025
Uitvoering geven aan The Passion.
The Passion is de muzikale paasvertelling die live uitgezonden wordt op Witte Donderdag, op NPO1. We geven hiermee een veelzijdig beeld van onze gemeente. tableCell3 Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
december 2025 Samen met Toonbeeld onderzoeken we de mogelijkheden van een nieuwe manier van financieren die beter aansluit bij beide partijen. Toonbeeld kende de laatste jaren een enorme groei qua cursisten. Het bestuur van Toonbeeld gaf onlangs aan dat ze niet meer toekomen met het structureel subsidie omwille van de groei. Ook voor de Beeldenroute vraagt Toonbeeld extra financiële middelen. tableCell3 Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We ondersteunen het Museum het Warenhuis in de zoektocht naar curator/bedrijfsleider.
december 2025
We hopen deze functie in 2025 te hebben ingevuld. tableCell3 Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
december 2026 Het Industrieel Museum Sas van Gent wil een nieuwe tentoonstelling inrichten binnen het bestaande museum op gebied van energietransitie met als doel meer bezoekers aantrekken. Samen met de provincie verkennen we de mogelijkheden van de totstandkoming en financiering van deze ontwikkeling. tableCell3
17/139
13
Wat willen we bereiken? Behoud van cultureel erfgoed en onze monumenten. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We maken beleid voor behoud van (agrarisch) erfgoed.
december 2025
We maken de uitvoeringsagenda bij de Kerkenvisie. tableCell3
Thema 1.4 Beheer openbare ruimte Tot dit thema behoren taken op het gebied van openbaar groen, natuur en recreatie, afvalwater en de waterhuishouding, inclusief de rioolheffing. De inzameling en verwerking van bedrijfs- en huishoudelijk afval, inclusief de reinigingsheffingen en de gemeentelijke taken op het gebied van de lijkbezorging, inclusief lijkbezorgingsrechten behoren hier ook toe. Doorlopende doelen en prestaties Kapitaalgoederen Voor de verschillende kapitaalgoederen (o.a. riolering, wegen etc.) hebben wij beheerplannen opgesteld. Jaarlijks voeren we de in deze plannen genoemde werkzaamheden uit. Veel informatie is opgenomen in de paragraaf kapitaalgoederen. Afval We halen afval op bij huishoudens en bedrijven. We zorgen voor gescheiden inzameling van verschillende waardevolle afvalstromen. PMD+ (plastic verpakkingen, metaalverpakkingen, drankenkartons en restafval), gft, oud papier en karton halen we gescheiden bij huishoudens op. Door nascheiding halen we bij de afvalverwerker de plastic verpakkingen, metaalverpakkingen, drankenkartons uit het PMD+. Glas en textiel kunnen inwoners op centrale plaatsen in de gemeente brengen naar ondergrondse en bovengrondse containers. Op de milieustraat kunnen inwoners 30 waardevolle afvalstromen gescheiden aanleveren. Indien mogelijk passen we hergebruik of recycling toe.
We willen continu moderniseren en de afvalinzameling verbeteren. Om de hoeveelheid restafval dat we per inwoner inzamelen te verlagen gaan we de wijk in met een rijdende milieustraat. Hierbij richten we in een wijk of kern gedurende een dag een tijdelijke milieustraat in met de meest voorkomende afvalstromen die bewoners ten onrechte in het restafval gooien.
Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Parkgebied het hart van Sluiskil, voor meer balans tussen gezondheid, leefbaarheid en sociaal samenzijn. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We maken een definitief plan voor de inrichting. Een aannemer krijgt de opdracht voor de uitvoering.
december 2027
De Rijksoverheid heeft twee Regio Deal-projecten goedgekeurd: één voor de realisatie van een koppelingsgebied/voedselbos en één voor een vernieuwd dorpscentrum in Sluiskil. Koppelingsgebieden zijn gebieden tussen woonkernen en industriezones en/of drukke wegen. Ze geven de mogelijkheid tot fiets- en wandelrecreatie in de natuur. Voedselbossen bieden zowel voedselproductie als natuurbehoud. Rotary Nederland bestaat 100 jaar en plant een voedselbos als onderdeel van het koppelingsgebied Sluiskil. Inwoners van Sluiskil missen een centraal dorpshart. Door de uitbreiding van het Kanaal van Gent naar Terneuzen is het oude dorpshart weggevallen. We maken een nieuw dorpshart om de leefkwaliteit te verbeteren. tableCell3
18/139
14
Wat willen we bereiken? Verlaging van aanbod restafval. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We zamelen GFT (groente-, fruit- en tuinafval) gescheiden in bij hoogbouw.
december 2026
In veel bestaande hoogbouw wordt afval niet of maar beperkt gescheiden. We willen ook hier graag afval gescheiden inzamelen. Hiervoor moeten we vaak ondergrondse containers plaatsen. De afspraken hierover met vertegenwoordigers van hoogbouwcomplexen en de voorbereiding van de uitvoering vergen de nodige tijd. tableCell3 Wat willen we bereiken? Groenere kernen en wijken. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We vergroenen de openbare ruimte op verschillende plaatsen.
december 2027
We gaan de openbare ruimte op verschillende plaatsen in de binnenstad van Terneuzen vergroenen. Vanwege de participatie van burgers ontvangen we subsidie vanuit de Regiodeal Zeeuws-Vlaanderen. tableCell3 Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed? december 2027
Uitbreiding gedenkbos Hoek.
Het gedenkbos is nagenoeg vol. Uitbreiding is gewenst en kan eveneens een koppelingsgebied vormen tussen de kern Hoek en de industrie. tableCell3
Thema 1.5 Woningmarkt - ruimtelijke ordening Tot dit thema behoren taken op het gebied van de ruimtelijke ordening en ontwikkeling en functietoedeling van de leefomgeving, gemeentelijke bouwgrondexploitatie, gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening, inclusief leges omgevingsvergunningen. Ook ontwikkeling van bedrijfsterreinen en landschappelijke projecten rond de Kanaalzone komen hier aan bod. De invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging gaan een nieuw wettelijk kader vormen waarbinnen we moeten werken. Voor dit thema vullen we de wens in van de rekeningcommissie om een maatschappelijke effect indicator te benoemen. Wij verwijzen u voor toelichting naar de bijlage. Doorlopende doelen en prestaties We dragen bij aan een prettig leefklimaat. We voeren de uitvoeringsparagraaf van de regionale woonvisie uit. Ook geven we uitvoering aan de prestatieafspraken die wij met de woningbouwcorporaties hebben vastgelegd. In de Zeeuwse Woondeal legden we vast dat er tot en met 2030 minimaal 1820 nieuwe woningen gebouwd worden. Van dit aantal zijn er meer dan 600 een sociale huurwoning. Ons streven voor 2025 is minimaal 200 nieuwe woningen. Om het kopen van een eerste huis mogelijk te maken, kunnen inwoners een starterslening bij ons aanvragen.
Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Een prettig woon- en leefklimaat voor inwoners en internationale werknemers. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
doorlopend We voeren het handhavingsbeleid uit en we passen de beleidsregel Flexbewoning gemeente Terneuzen toe. In de aanloop naar nieuw beleid is het plan van aanpak voor de huisvesting van internationale werknemers de basis. We treden op tegen illegale bewoning. We handhaven niet alleen, maar zetten ook in op betere regelgeving, huisvesting, communicatie en informatie.
19/139
15
tableCell3 Wat willen we bereiken? Een strategische visie voor de lange termijn voor onze fysieke leefomgeving. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed? december 2025
We stellen een omgevingsvisie op.
De omgevingsvisie moet pas in 2027 klaar zijn, maar wij willen de omgevingsvisie eind 2025 af hebben. We maakten een aanzet tot een omgevingsvisie, een 'houtskoolschets'. Inwoners, bedrijven en organisaties kunnen met ons meedenken over de omgevingsvisie. Hun reacties verwerken we in de definitieve versie van de omgevingsvisie. tableCell3
Thema 1.6 Totaalplan binnenstad Tot dit thema behoren taken op het gebied van de uitvoering van het Totaalplan binnenstad Terneuzen. Doorlopende doelen en prestaties De komende jaren werken we aan de uitvoering van het Totaalplan binnenstad Terneuzen. In afstemming met ondernemers, (pand)eigenaren, bewoners en bezoekers kijken we hoe de binnenstad een aangename ontmoetings- en verblijfsplek kan zijn, een gewilde plek om te wonen en te recreëren. We creëren een compact kerngebied met belangrijke voorzieningen en we vergroenen grote delen van de binnenstad. Het wordt dus niet alleen een ‘place to buy’, maar vooral een ‘place to be’ en een ‘place to live’.
Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Een toekomstbestendige binnenstad. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We realiseren de ambities uit het Totaalplan Binnenstad Terneuzen.
december 2033
We werken aan de openbare ruimte in de vier ontwikkelzones. Dat doen we in fases en aan de hand van vijf stappen: voorlopig ontwerp, participatie ontwerp, definitief ontwerp, aanbesteden en uitvoeren. In 2025 ronden we in het Cultuurkwartier fase 1 af: het pleintje bij D-reizen. We doorlopen ook de stappen in fase 2, de Nieuwstraat. In de Oostelijke Kanaalarm ronden we fase 1 ook af; hier gaat het om de Herengracht, de Rosegracht en de Blokken. En we doorlopen de stappen voor fase 2: Axelse Dam en Schuttershofweg. Verder maken we een ruimtelijk plan voor de Raadsledenbuurt. Samen met bewoners werken we ideeën uit het Maaklab uit. Verder kijken we hoe we bewoners in de Raadsledenbuurt kunnen helpen om hun woning te verduurzamen en/of op te knappen met de subsidie van vijf miljoen euro die we kregen uit het Volkshuisvestingsfonds. tableCell3
20/139
16
Wat mag het kosten per programma? Rekening
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten
6.543
6.922
7.111
7.258
7.481
7.653
Baten
228
-73
53
53
54
54
Saldo
6.316
6.995
7.058
7.205
7.427
7.599
Lasten
12.771
12.401
13.694
13.859
14.650
14.634
Baten
707
348
349
350
352
353
Saldo
12.064
12.054
13.345
13.508
14.299
14.281
bedrag x € 1.000
Meerjarenraming
1.1 Veiligheid
1.2 Mobiliteit
1.3 Kunst, cultuur en cultureel erfgoed Lasten
7.884
9.086
8.180
8.156
8.553
8.482
Baten
1.784
2.283
1.727
1.763
1.896
1.796
Saldo
6.100
6.803
6.453
6.393
6.657
6.686
Lasten
20.104
22.188
23.817
26.456
25.892
27.104
Baten
18.836
21.353
21.048
21.773
22.098
22.487
Saldo
1.267
836
2.769
4.683
3.794
4.618
1.4 Beheer openbare ruimte
1.5 Woningmarkt - Ruimtelijke ordening Lasten
5.431
12.070
6.919
8.800
5.815
5.938
Baten
4.915
9.285
3.924
5.702
3.188
3.188
Saldo
517
2.785
2.995
3.098
2.627
2.750
Lasten
262
317
1.193
300
316
300
Baten
2
Saldo
260
1.6 Totaalplan Binnenstad
48
16
317
1.145
300
300
300
Totaal programma Wonen & leefbaarheid Lasten
52.995
62.985
60.914
64.829
62.707
64.112
Baten
26.471
33.196
27.149
29.642
27.603
27.878
Saldo
26.524
29.789
33.765
35.187
35.104
36.233
21/139
17
Reserves Begroting bedrag x € 1.000
Meerjarenraming
2025
2026
2027
2028
200
200
200
200
Reserve kapitaallasten maats.nut programma 1
57
74
74
74
Reserve kapitaallasten econ.nut programma 1
165
184
204
224
Reserve begraven voor 1/1/2017
223
185
170
177
Reserve budgetoverhevelingen
255
175
80
Reserve Totaalplan Binnenstad
1.145
300
300
300
Saldo
-1.645
-718
-628
-575
Toevoegingen Reserve kapitaallasten econ.nut programma 1 Onttrekkingen
22/139
18
Investeringen Omschrijving investering
2025
2026
2027
2028
Reconstructie wegen
1.112
1.112
1.112
1.112
Tractie straatreiniging/gladheidsbestrijding
975
990
90
75
Miniperscontainers
82
82
82
82
Uitvoering beleidsplan openb. Verl. vernieuwing armaturen
355
355
355
355
Uitvoering beleidsplan openb. Verl. verbetering lichtmasten
142
142
142
142
Parkeerautomaten
143
320
Auto's t.b.v. handhaving
475
0
Uitvoeringsagenda GVVP
100
100
100
100
1.100
680
Uitvoering GVVP Uitvoering GVVP-Stadsring Terneuzen
500
Uitvoering GVVP-Fietssnelweg/doortraproute Terneuzen-Zelzate
450
Uitvoering Regionale Mobiliteitsstrategie - In Terneuzen komt een regionale HUB. In Axel en Sas van Gent komen hubs
850
Uitvoering Regionale Mobiliteitsstrategie - In de gehele gemeente Terneuzen komen opstappunten voor het publieke vervoer (flextaxi).
150
Realiseren extra 15 parkeerplekken Jacob Catsstraat 7
83
Dynamische bewegwijzering sluizencomplex
150
Tractie afvalinzameling
925
731
2.726
105
Containers activeren i.p.v. exploitatie
200
200
200
200
3.215
3.665
3.565
3.565
Uitvoering WKA Afvalwater transportsysteem
679
Binnenstad Terneuzen
750
1.250
500
Investeringsplan ICT Hardware
50
40
0
50
2.025
704
704
704
Aanpak wateroverlast Sluiskil - riolering
225
225
225
Aanpak wateroverlast Sluiskil - pompen/gemalen
75
75
75
Aanpak wateroverlast Sluiskil - waterbeheersing
225
225
225
Aanpak wateroverlast Sluiskil - wegen
225
225
225
Voortzetting Landschapsuitvoeringsplan voor de Kanaalzone (LUP) koppelingsgebieden North Sea Port District (NSPD)
270
0
0
90
13.730
12.920
10.325
6.624
Investeringsplan ICT Software
45
Verduurzaming vastgoed
Totaal
23/139
19
Beleid • • • •
• • • • • • • • • •
• • • • • • • • • • •
• •
• • • • •
• •
Beleidsvisie Externe Veiligheid 2005 Regeling ontheffing voetgangerszone kernwinkelgebied Terneuzen Alle hens aan dek 2005 Algemene voorwaarden voor de uitgifte in erfpacht van grond in de gemeente Terneuzen Hotelvisie Gemeente Terneuzen 2008 Mobiliteitsplan Gemeente Terneuzen, kadernota (2006) Woonwagenbeleid: integratie door transformatie Hondenbeleid 2007 Nota Horecabeleid Museumbeleid 2009-2012 Groenbeheerplan 2004 Groeidocument Groen! Masterplan Voorzieningen ZeeuwsVlaanderen Beleidsregels Verruiming bijgebouwenregeling bij woningen in het Buitengebied Interim-beleid archeologie gemeente Terneuzen Actieprogramma bevolkingsontwikkelingen Zeeuws-Vlaanderen Mediabeleidsplan gemeente Terneuzen 2010 Gebiedsvisie Zeeuws-Vlaamse Kanaalzone 2009 Inventarisatie 30 km zones in de kern Terneuzen Wegencategorisering gemeente Terneuzen 2009 Basisplan lokale veiligheid 2014-2018 Toetsingskader woningbouwinitiatieven (1e wijziging 2013) Nota prostitutiebeleid Terneuzen 2013 Beleidsnotitie Bed & Breakfast Studie Maatschappelijke kosten en baten van beleidsalternatieven op het terrein van wonen en voorzieningen Uitvoeringsprogramma Wonen Stimuleringsregeling Duurzame Particuliere Woningverbetering gemeente Terneuzen 2014 (DPW-2) Woonvisie Regio Zeeuws-Vlaanderen 2020 Openbare verlichting, Beleidsplan 20152024 Integraal handhavingsbeleid ZeeuwsVlaanderen 2017-2020 Heroriëntatie
parkeerbeleid – 2016 – Beleidsregel Ruimte-voor-Ruimte-regeling, eerste wijziging, gemeente Terneuzen
•
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
• • • •
24/139
Bomenbeleidsplan Gemeente Terneuzen Regionaal Preventie- en Handhavingsplan voor de uitvoering van de Drank- en Horecawet Nadere regels reclameborden/sandwichborden/driehoeks borden gemeente Terneuzen 2015 Drank- en messenverbod gedeelte van de kern Terneuzen Voorzieningenplan gemeente Terneuzen 2017 Beleidsregels wielklem gemeente Terneuzen Evenementenbeleid gemeente Terneuzen Beleidsnotitie camperplaatsen in de gemeente Terneuzen Vaststelling Nota Kunst en Cultuur 2020 Nadere regels carbid schieten Terneuzen Beleidsregel verdeling schaarse speelautomatenhal Terneuzen 2020 Damoclesbeleid Terneuzen 2021 Beleidsregels flexbewoning gemeente Terneuzen Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Terneuzen onbeperkt bereikbaar Regeling geveltuinen Terneuzen Besluit aanwijzing cameratoezicht 2023 Beleidsregels standplaats gemeente Terneuzen 2022 Regionale woonvisie Zeeuws-Vlaanderen Parkeernota Terneuzen 2023-2033 Aanwijzing vuurwerkvrije zones tijdens de jaarwisseling Visie commerciële functies centrumgebied Axel Visie commerciële functies centrumgebied Sas van Gent Uitwerking visie binnenstad Terneuzen visie in beleidsregels Voorbeschermingsregels hyperscale datacentra Omgevingsplan gemeente Terneuzen Beleidsplan participeren onder de Omgevingswet Nota kostenverhaal en financiële bijdragen Masterplan Axelse dam Nadere regels voor de graven, asbezorging en grafbedekkingen op de
gemeentelijke begraafplaatsen 2013 Water- en Rioleringsplan 2019-2023 Addendum horende bij het Water- en Rioleringsplan 2019-2023 Grondstoffenplan 2022 Beleidsnotitie ''Grip op flexwonen''
20
• • • •
•
Beleidsregel ''Flexbewoning gemeente Terneuzen'' VTH beleid Zeeland 2024 Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht Beleidsregel handhavingstrategie voor de uitvoering van omgevingstaken gemeente Terneuzen
• •
Zeeuwse leidraad ''richtlijn begunstigingstermijnen en dwangsombedragen'' Preventiemaatregelen VTH Beleid Zeeland Water en Klimaatadaptatie Aanpak
Verbonden partijen - Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (O.L.A.Z.) - Veiligheidsregio Zeeland (VRZ)
25/139
21
Zorg & gezondheid Missie Iedereen aan boord.
Visie We hebben oog voor de menselijke maat. Doelmatigheid van de voorzieningen staat voorop. We werken preventief. Hulpvragen bekijken we integraal.
Thema 2.1 Welzijn - Sport Tot dit thema behoren alle maatregelen ter stimulering van professionele en amateursport en alle accommodaties voor sportbeoefening. We geven uitvoering aan het Sportakkoord. We stimuleren een actief en gezond leven. Doorlopende doelen en prestaties We voeren het Lokaal Sportakkoord uit en stellen bewoners zo in staat om te sporten, te bewegen en te ontmoeten. Door o.a. te werken met buurtsportcoaches sturen we op een duurzame sportinfrastructuur. We maken onze sportvoorzieningen (sportaccommodaties en beweegvriendelijke omgevingen) bereikbaar, toegankelijk, toekomstbestendig en passend. We zetten ons in om onze sportvoorzieningen optimaal te benutten (sportverenigingen/inwoners). We zetten in op sporttoestellen in de buitenruimte en bijvoorbeeld beweegroutes. De bouw van 2e rijhal RSV Axel draagt bij aan passende en toekomstbestendige accommodatie voor de ruitersport in de gemeente Terneuzen. Met de cofinanciering van de tweede rijhal zorgen wij dat de ruitersport in de gemeente verder kan groeien. Zowel in aantal deelnemers alsook in niveau. De ruitersport blijft bereikbaar en betaalbaar. Met de bouw van de tweede rijhal kan de sport het gehele jaar door worden beoefend en kan het gebruik van de accommodatie door andere verenigingen worden voortgezet en uitgebreid.
Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? We stellen inwoners in staat om te sporten, te bewegen en elkaar te ontmoeten. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We creëren faciliteiten voor het beoefenen van Urban sports.
december 2025
We onderzoeken de behoeften hieraan en mogelijkheden hiervoor. Te denken valt aan een skatebaan, een 3x3 basketbalveld of een interactieve voetbalmuur. tableCell3
Thema 2.2 Participatiewet en Wet Schuldhulpverlening Tot dit thema behoren alle inkomens- en bijstandsvoorzieningen. De Participatiewet zorgt voor één regeling voor iedereen die ondersteuning nodig heeft bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. Wij bieden passende ondersteuning om mee te doen in de samenleving. Dit kan werk zijn. Maar het kan ook een andere vorm van participatie zijn. Bijvoorbeeld wanneer en zolang arbeidsinschakeling (nog) niet haalbaar is. We voeren de schuldhulpverlening inclusief vroegsignalering zelf uit. We zetten Dethon en het WSP in voor de (deel)uitvoering van de Participatiewet. Inkomens- en bijstandsvoorzieningen Wij willen het voor iedereen in onze gemeente mogelijk maken om deel te nemen aan het maatschappelijke leven, zodat iedereen kan meedoen. Daartoe stellen we de volgende inkomensvoorzieningen beschikbaar aan inwoners die niet zelfstandig in de noodzakelijke kosten van bestaan kunnen voorzien: • Bijstandsuitkeringen; • IOAW-uitkeringen; • IOAZ-uitkeringen; • BBZ-uitkeringen.
26/139
22
Doorlopende doelen en prestaties Bijstand en minima We bieden ondersteuning aan inwoners die niet zelfstandig in de noodzakelijke kosten van hun bestaan kunnen voorzien. We beoordelen kritisch de noodzaak voor bijstandsbehoefte, waarbij we de menselijke maat niet uit het oog verliezen. Door een verruiming in de bijstand en minimavoorzieningen kunnen we meer inwoners helpen. Maatwerk Voor specifieke, individuele gevallen passen we maatwerk toe. We maken daarbij o.a. gebruik van de doorbraakmethode. Het doorbraak-/maatwerkplan is onderdeel van het 1 gezin, 1 plan en 1 regisseur. Naast een vastgestelde maatwerkroute, die de afstemming met gemeentelijke processen beschrijft, werken we toe naar een vaste aanpak van actieonderzoeken. We vertalen de in de praktijk goed werkende oplossingen in beleid. We analyseren halfjaarlijks de resultaten met behulp van de doorbraaktool. Arbeidsmarkt We geven uitvoering aan de Wet banenafspraak en het invullen van garantiebanen. Zo ontstaat een inclusieve arbeidsmarkt waar mensen inzetbaar zijn naar hun vermogen. We besteden extra aandacht aan de mensen in het Trede 4-bestand met als doel dat zij ook regulier participeren.