2024-09-26 IC8 - Bijlage - voortgangsrapportage Regio Deal Zeeuws-Vlaanderen oktober 2023 - april 2024

ZEEUWEN ZELF AAN ZET VOORTGANGSRAPPORTAGE

REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN OKTOBER 2023 - APRIL 2024

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE ● OKTOBER 2023–APRIL 2024

ZEEUWEN ZELF AAN ZET REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE OKTOBER 2023

• APRIL 2024

ECONOMIC

BOARD ZEELAND

SAMEN ZEELAND IN STROOMVERSNELLING HOUDEN

3

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

VOORTGANGSRAPPORTAGE ● OKTOBER 2023–APRIL 2024

Inhoudsopgave Voorwoord

5

Inleiding

6

Programma ‘Zeeuwen zelf aan zet’

7

Monitoring: Brede Welvaart

9 9 11 12 13 14 15

Voortgang per lijn

17 17 19 24 26

• Monitoring Brede Welvaart • Gemeente Sluis • Gemeente Terneuzen • Gemeente Hulst • Monitor Brede Welvaart 2023 van het CBS • Trends

• Lijn 1: Identiteit en participatie • Lijn 2: Toekomstbestendig veranderen leefomgeving • Lijn 3: Voorzieningen innovatief dichtbij • Lijn 4: Arbeidsmarkt en scholing sterk verbonden

Financiën

• Realisatie • Investeringen en cofinanciering per lijn

De Regio Deal in het vervolg

31 31 32 33

●

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Voorwoord Elke regio heeft eigen uitdagingen. Met de Regio Deal Zeeuws-Vlaanderen kunnen wij als regio gericht investeren op thema’s die belangrijk zijn om de brede welvaart van onze inwoners te verbeteren. Wij investeren met elkaar in voorzieningen die essentieel zijn voor de leefbaarheid in Zeeuws-Vlaanderen ende regio en willen daarmee de negatieve spiraal van verschraling tegengaan. Dat kan niet zonder naar onze inwoners te luisteren. Wat hebben zij nodig, welke initiatieven hebben zij voor ogen en waaraan kunnen zij zelf bijdragen? We weten dat de bijdrage van inwoners en ondernemers aan initiatieven noodzakelijk is om tot gedragen en duurzame oplossingen te komen. Daarom staat voor ons participatie centraal in deze deal. Onze leus is niet voor niets ‘Zeeuwen zelf aan zet’. Als samenwerkende partners verkennen wij wat mogelijk is. Ontschotting van gelden zoals bij de Regio Deal maakt nieuwe vormen van samenwerking mogelijk en daarmee ontstaat ruimte voor op de regio afgestemde initiatieven gericht op brede welvaart. Het is duidelijk geworden dat er ook behoefte is aan regelruimte. Ruimte om in de regio zaken voor elkaar te krijgen en te borgen. Dat gesprek voeren wij doorlopend in de samenwerking met het Rijk. Deze samenwerking tussen regio en Rijk zorgt ervoor dat de afstand tussen Zeeuws-Vlaanderen en Den Haag kleiner wordt.

Het afgelopen rapportagejaar heeft dit geleid tot intensievere samenwerking met de ministeries van Binnenlandse Zaken (BZK),Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW).Ook hebben wij het goede gesprek kunnen voeren met het programmateam Regio Deals van BZK over onze samenwerking en de lessen die wij daaruit kunnen trekken. Dit is tekenend voor de constructieve effecten van de Regio Deal ZeeuwsVlaanderen. We zijn nu bijna vier jaar onderweg met de Regio Deal Zeeuws-Vlaanderen. Hoe de projecten ervoor staan leest u in de voorliggende voortgangsrapportage. Opvallende resultaten zijn de realisatie van een participatieplatform van de provincie, maar ook het onderzoek naar jongerenparticipatie in Zeeuws-Vlaanderen in samenwerking met partijen uit Brabant en Vlaanderen. De duurzaamheidseffecten van het project Vernieuwing Landbouw als gevolg van sociale innovatie en participatie zijn ook opmerkelijk te noemen. De meeste projecten werken toe naar een afronding en daarin is vaak nog veel te doen. Met name als het gaat om het borgen van de projecten na de Regio Deal liggen er nog uitdagingen. We denken dan aan projecten die zich bezighouden met het bevorderen van participatie maar ook aan de specifieke projecten Samen Recht Vinden, de Master Vitaliteit en de Kraamkamer. Een blijvende actieve betrokkenheid van het Rijk blijft daarin onontbeerlijk.

Erik van Merrienboer Burgemeester gemeente Terneuzen

5

6

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Inleiding Het programma van de Regio Deal Zeeuws-Vlaanderen ‘Zeeuwen zelf aan zet’ loopt inmiddels vier jaar. De deal richt zich op het versterken van het vertrouwen in de eigen kracht en in de overheid van dit deel van Zeeland, door inwoners te betrekken bij de vraagstukken rond gezondheid en zorgvoorzieningen, kwaliteit van de woon- en leefomgeving en transitie van de landbouw. De Regio Deal maakt het mogelijk om hiertoe gerichte investeringen te doen. Met de Regio Deal Zeeuws-Vlaanderen is voor het programma ‘Zeeuwen zelf aan zet’ € 7,5 miljoen aan rijksgeld beschikbaar gekomen. De regio brengt een evenredig bedrag aan regionale publieke cofinanciering op. Het programma kent vier uitvoeringslijnen: ‘Identiteit & Participatie’, ‘Toekomstbestendig veranderen leefomgeving’, ‘Voorzieningen innovatief dichterbij’ en ‘Arbeidsmarkt & scholing sterk verbonden’, met een focus op Zeeuws-Vlaanderen. De projecten dragen voor de inwoners, ondernemers en de lokale overheden bij aan verbeteringen in de woon- en leefomgeving, maar ook aan het behalen van sociaalmaatschappelijke resultaten. Halfjaarlijks monitoren wij op projectniveau de afgesproken investeringen en projectresultaten. Hiernaast rapporteren we hierover op programmaniveau aan de Rijksoverheid. Na de laatste rapportage wordt binnen alle projecten naar afronding gewerkt tegen het eind van 2024.

Als programmateam werken wij aan het borgen van de effecten van de projecten, het in kaart brengen van de impact van het programma op de brede welvaart en het inzichtelijk maken van lessen die wij leren over programmamanagement van de Regio Deal. Uit de voortgangsgesprekken dit voorjaar is gebleken dat de meeste projecten toewerken naar een succesvolle afronding. Zij hebben over het algemeen meer investeringen gedaan en effecten gesorteerd dan verwacht. Een aantal projecten heeft te kampen gehad met vertragingen in uitvoering of hogere uitvoeringskosten door gebrek aan uitvoeringscapaciteit bij leveranciers, maar hebben deze achterstanden kunnen inhalen. Dit was mede mogelijk door de verlenging van de looptijd van de Regio Deal Zeeuws-Vlaanderen. Deze rapportage beslaat de periode 1 oktober 2023 tot 1 april 2024. Wij gaan eerst in op de brede welvaart, daarna beschrijven wij de activiteiten, gevolgd door een financieel verslag en wij sluiten af met een vooruitblik op het komend half jaar. Voor vragen en/of opmerkingen kunt u terecht bij de programmamanager Dirk-Jan Andriessen: d.andriessen@terneuzen.nl.

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Programma ‘Zeeuwen zelf aan zet’ Samen aan de slag voor een beter en sterker Zeeland Wij streven met het programma ‘Zeeuwen zelf aan zet’ naar een toename van de brede welvaart doordat juist de inwoners zich actief betrokken voelen bij- en zelf actief zijn in initiatieven in de regio.

Participatie als centraal thema

Participatie is het centrale thema binnen de Regio Deal Zeeuws-Vlaanderen. Zeeuws-Vlaanderen wil door het toepassen van participatie leren van participatie. Door actief participatie te stimuleren en te activeren, wordt verwacht dat de Zeeuws-Vlamingen uiteindelijk zelf actiever worden bij het oppakken van transities en problemen.

Kennisdeling over participatie

Binnen het programma zijn alle projecten en lijnen op hun eigen wijze bezig met participatie. Als programmateam hebben wij in maart een studiedag belegd met alle projectleiders. Wij hebben tijdens die dag ervaringen uitgewisseld over participatie binnen de projecten ‘Multifunctionele accommodatie Aagtekerke’ en jongerenparticipatie in het bijzonder in het project ‘Iedereen Telt’. In samenwerking met de VNG hebben wij met elkaar gesproken over de rol van participatie in relatie tot het versterken van de democratie.

Bloeiende toekomst Zeeuws-Vlaanderen dankzij bundeling krachten!

Dit was de krantenkop die wij tijdens de studiedag met elkaar hebben bedacht. Deze is ingegeven door de ervaring van de projectleiders dat participatie werkelijk leidt tot een bundeling van krachten. Bovendien zien wij daarin een bloeiende toekomst voor ons waarin wij een beter en sterker Zeeland zien.

Reflectie

Wij zien dat de digitale oplossing van een buurtapp een groot bereik onder de inwoners genereert. Op het moment van schrijven zijn 5.000 huishoudens in Terneuzen betrokken als gevolg van het project ‘Lokale Deal Terneuzen’. We zien dat een zeer specifiek samenspel nodig is tussen projectleiding een participanten zoals in het project in Aagtekerke, maar ook in het project ‘Vernieuwing Landbouw’. De persoonlijkheid en attitude spelen een grote rol, maar ook de ambtelijke ondersteuning die wij als overheden kunnen bieden. Het is duidelijk dat participatie van jongeren een vak apart is en wij zien dat wij daarin nog een weg te gaan hebben. Het is nodig dat wij sterkere aansluiting vinden bij landelijke initiatieven. Een belangrijke les voor het programma is bovendien dat wij bij de start van initiatieven en in dit geval een project jongerenparticipatie vooraf een grondige contextanalyse maken. Hiermee kan sneller samenwerking worden gevonden en daarmee miscommunicatie voorkomen die het project in de weg kunnen zitten. Met de ZB Bibliotheek van Zeeland is gewerkt aan het participatienetwerk, maar dat heeft niet geleid tot nieuwe resultaten. Met de HZ University of Applied Sciences wordt gewerkt aan het opzetten van een inwonerspanel en dat heeft geresulteerd in een concreet implementatieplan.

7

8

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Wat is er al gedaan? Binnen de Regio Deal zijn in de rapportageperiode de volgende zaken op het gebied van participatie bereikt: Het participatieplatform voor de provincie is live gegaan en er is een nieuw participatieproject met jongeren gestart. In dit project is onderzoek gedaan met een unieke TAXI-opzet, is een jongerenapp gelanceerd en is een wetenschappelijk onderzoek gestart naar de beweegredenen van jongeren om te willen participeren en om daarvoor ook een app te gebruiken. Binnen de Lokale Deal Terneuzen is de deelname aan de buurtapp gegroeid naar 5.000 huishoudens binnen de gemeente Terneuzen. Dat is 18,5% van de huishoudens. De multifunctionele accommodatie (mfa) zelf, zowel de duurzame als sociale onderneming van het mfa in Aagtekerke, heeft vorm gekregen. Langs de Scheldekust van de gemeente Hulst zijn na interactieve ontwerpsessies met de bewoners een uitkijkpunt in Emmadorp, een tribune over de dijk bij Walsoorden en een steiger in het water bij Ossenisse gerealiseerd.

9

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Monitoring: Brede Welvaart Naast de financiële voortgang, die zicht geeft op de investeringen, en de projectresultaten, monitoren wij de effecten op de brede welvaart en maatschappelijke waarde die wordt toegevoegd door de projecten. De projecten van deze Regio Deal dragen bij aan de thema’s van de brede welvaart: welzijn, samenleving, gezondheid, arbeid en vrije tijd. De monitor brede welvaart relateert deze thema’s aan de Sustainable Development Goals (de SDG’s). De projecten dragen ook bij aan de SDG’s rond goede gezondheid, kwaliteitsonderwijs, waardig werk en economische groei, ongelijkheid verminderen en duurzame steden en gemeenschappen.

Methodiek van MAEX en Theory of Change

In de periode van 1 oktober 2023 tot 1 april 2024 hebben wij met de methodiek van MAEX een tussenmeting gedaan naar de effecten van de projecten op de brede welvaart. In het najaar hebben wij met de projectleiders een studiedag rond het meten van brede welvaart op projectniveau gehouden. Tijdens deze dag hebben wij ons verdiept in de theorie over brede welvaart en hebben in werksessies de koppeling gemaakt naar onze projecten aan de hand van de Theory Of Change. Voor enkele projecten zijn we met elkaar aan de slag gegaan om een koppeling te maken tussen de beleidsmaatregelen waaraan de projecten uitvoering geven, de effecten daarvan op kortere termijn en de impact op langere termijn. Hiernaast hebben wij de werkwijze van het MAEX onderzoek nader besproken. De projecten hebben van tevoren hun eigen inspanningen in het tool ingevoerd waarna de uitslagen op deze dag werden gepresenteerd in termen van social return in euro’s. Wij hebben ook stilgestaan bij het instrument van de Maatschappelijke Kosten- Batenanalyse. We hebben uit deze dag kunnen concluderen dat de Theory of Change gekoppeld aan de thema’s van de brede welvaart helpend is om projecten goed in te richten. Het legt beredeneerde verbanden tussen beleidsmaatregelen en de beoogde impact op langere termijn. Ook de MKBA kan zeer gericht bijdragen aan argumentaties voor het uitvoeren van beleidsmaatregelen.

Het gebruik van de methodiek van de MAEX is echter zeer gevoelig gebleken voor fouten als gevolg van onjuiste opgave van activiteiteis geen controle en dat leidt tot grote afwijkingen. Ook blijkt de tool vooral ingericht op kleine projecten en niet voor programma’s als een Regio Deal. Daarmee is er geen benchmark in het systeem voor de effecten van investeringen zoals die met een Regio Deal worden gedaan. De impact van de projecten op de brede welvaart willen wij daarom de komende periode in samenwerking met de HZ University of Applied Sciences meten. Wij doen dit met een nieuw representatief Zeeuws-Vlaams inwonerspanel. De bevindingen daaruit krijgen een plek in de eindrapportage. Immers afgesproken is dat wij aan het eind van de looptijd een meting zouden doen.

10 VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Monitoring Brede Welvaart

De basis voor het programma ‘Zeeuwen zelf aan zet’ zijn bevindingen over de brede welvaart van de gemeenten in Zeeuws-Vlaanderen in 2019. Wij baseren onze aanpak en monitoring op het onderzoek naar de brede welvaart in Zeeland gedaan door het HZ Kenniscentrum Zeeuwse Samenleving. Hun onderzoeksmethode beschrijven zij als volgt: Met 44 indicatoren wordt een beeld gevormd van de brede welvaart in de gemeenten en wijken van Zeeland. Deze indicatoren zijn grotendeels geïnspireerd op de regionale monitor brede welvaart van het CBS. Het CBS heeft zorgvuldig een uitgebalanceerde set indicatoren geselecteerd ‘die alle relevante aspecten [van brede welvaart] adequaat beschrijft en die zoveel mogelijk is gevrijwaard van politieke en persoonlijke voorkeuren’. De meerwaarde van ons dashboard is dat we met het bevolkingsonderzoek ‘Leven in Zeeland’ gegevens hebben voor alle indicatoren op gemeenteniveau en zelfs uitspraken kunnen doen op wijkniveau. ‘Leven in Zeeland’ is een bevolkingsonderzoek waaraan in 2021 bijna 13 duizend inwoners van 16 jaar en ouder die wonen in Zeeland hebben meegedaan (zie ook toelichting bij ‘Onze enquête Leven in Zeeland’). Bron: Website KCZ Wij noemen hier alleen de rode indicatoren en alleen voor de thema’s waarop onze projecten zich richten.

11

ZEEUWEN ZELF AAN ZET I REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Gemeente Sluis

Bron: Brede Welvaart Kenniscentrum Zeeland, cijfers 2021 De volgende indicatoren scoren lager dan in andere Zeeuwse gemeenten: • Het vertrouwen in instituties • Het vertrouwen in anderen • Het voorziening enaanbod • Ervaren recente ontwikkeling kern/wijk

12

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Gemeente Terneuzen

Bron: Brede Welvaart Kenniscentrum Zeeland, cijfers 2021 De volgende indicatoren scoren lager dan in andere Zeeuwse gemeenten: • Verbondenheid met de kern/wijk • Het vertrouwen in anderen • Vrijwilligerswerk • Tevredenheid met hoeveelheid vrije tijd • Tevredenheid met het leven • Ervaren gezondheid • Tevredenheid met woning • Onveiligheid in de buurt • Rommel in de buurt

13

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Gemeente Hulst Bron: Brede Welvaart Kenniscentrum Zeeland, cijfers 2021 De volgende indicatoren scoren lager dan in andere Zeeuwse gemeenten: • Vrijwilligerswerk • Voorziening enaanbod De verdieping op het onderzoek leidde tot de volgende aandachtspunten: 1. Er is een mismatch op de arbeidsmarkt. Enerzijds kampt de provincie met een groeiende krapte op de arbeidsmarkt, anderzijds werken relatief veel inwoners op dit moment buiten Zeeland en zien niet alle Zeeuwen carrièreperspectief in eigen regio; 2. In stedelijk gebied is de verbondenheid met de directe leefomgeving minder sterk; 3. De reisafstand tot dagelijkse voorziening en is groter dan in veel andere provincies, maar wordt als goed ervaren. Er is een groep Zeeuwen voor wie bereikbaarheid minder vanzelfsprekend is. Dit zijn inwoners met een lager inkomen, een slechtere gezondheid, een hogere leeft ijd en jong volwassenen. Ook in platt elandsgebieden wordt de toegang tot winkels voor dagelijkse levensbehoeft e en de huisarts als minder goed ervaren; 4. Jong volwassenen en ouderen zijn kwetsbaar voor eenzaamheid. Toegang tot hulp speelt ook een rol bij deze kwetsbaarheid: in Zeeuws-Vlaanderen ervaren inwoners een slechtere toegang tot de huisarts en tot juridische hulpverlening .

14

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Monitor Brede Welvaart 2023 van het CBS

Als het gaat om brede welvaart dan wordt er gekeken naar 'hier en nu', 'elders' en 'later'. Veranderingen in het 'hier en nu' hebben effect op 'elders' en 'later'. Wij monitoren het 'hier en nu'. De Monitor brede welvaart van het CBS over 2023 laat het volgende beeld zien bij de dimensie 'hier en nu'. Wij plaatsen die naast de beelden van 2021 en 2022.

Bron: CBS Monitor Brede Welvaart 2021

Bron: CBS Monitor Brede Welvaart 2022

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Bron: CBS Monitor Brede Welvaart 2023

Trends

In de monitor van 2021 is een groei te zien in het vertrouwen in instituties. In 2022 is deze afgevlakt en in 2023 zien we een krimp. De ervaren gezondheid kende een stijging en laat nu een krimp zien. Het aantal mensen met langdurige ziekten lijkt afgenomen en daarmee komt deze laatste indicator in het groen. De afstand tot de basisschool werd als minder groot ervaren en daarmee is deze indicator uit het rood geraakt. In 2022 is de kwaliteit van het zwemwater in kaart gebracht van de binnen- en kustwateren. Deze laten een positieve trend zien. Als het gaat om de arbeidsmarkt dan zien wij een lichte krimp in werkloosheid. We zien ook dat het aantal hoogopgeleiden niet toeneemt en dat de bruto arbeidsparticipatie achterblijft. Concluderend kunnen wij in relatie tot onze projecten het volgende stellen: Het vertrouwen in instituties en met name de overheid trachten wij te versterken door onze investeringen in de uitvoering van participatiebeleid en online oplossingen, zoals onder andere het platform en de buurtapp van Hoplr. De kwetsbare jongeren en ouderen trachten wij te ondersteunen met de projecten ‘Een tegen Eenzaamheid’ en ‘het Maatwerkteam’, beide onderdeel van de Lokale Deal Terneuzen. Met het project ‘Iedereen Telt’ betrekken wij jongeren bij oplossingen voor hun vragen.

De afstand tot voorzieningen verkleinen wij door het dichterbij brengen van de rechtspraak, het realiseren van een Zeeland-breed werkend Expat Center, waarin grensoverschrijdend wordt samengewerkt met het Grensinformatiepunt Scheldemond en het herinrichten van voorzieningen in Oostburg in het project ‘Vitaal West Zeeuws-Vlaanderen’. De mismatch op de arbeidsmarkt heeft maximale aandacht. Met het Expat Center Zeeland, ‘De gebundelde Werving’ en het project ‘Arbeidsmarkt voor iedereen’ investeren wij in het verbeteren van de match. Met de master Vitality en ‘het Zorghuis van de toekomst’ werken wij aan carrièreperspectief in de regio.

15

12

ZEEUWEN ZELF AAN ZET I REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2022–APRIL 2023

ZEEUWEN ZELF AAN ZET |REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Voortgang per lijn BBinnen dit onderdeel van de voortgangsrapportage wordt de voortgang per lijn beschreven. De vier lijnen binnen de Deal zijn: ‘Identiteit en participatie’, ‘Toekomstbestendig veranderen leefomgeving’, ‘Voorzieningen innovatief dichterbij’ en ‘Arbeidsmarkt en scholing sterk verbonden’.

Wat is het doel? Het doel van deze lijn is de inwoners van Zeeuws-Vlaanderen een positieve identiteit te laten ervaren en de beleefde afstand tussen inwoners en overheid te verkleinen door onder meer een hogere participatiegraad te bewerkstelligen. Deze lijn richt zich op middelen die daarvoor kunnen zorgen. Daarom werken we aan het versterken van het participatienetwerk, het opzetten van inwonerspanels en de implementatie van een provinciaal online participatie- en leerplatform. Uiteindelijk ontstaat er een sterker ‘wij-gevoel’ doordat inwoners en bedrijfsleven meedenken, initiatief nemen en zelf regie nemen bij belangrijke aanpassingen binnen de leefomgeving van de Zeeuws-Vlamingen. Binnen de lijn ‘Identiteit en participatie’ wordt gewerkt aan het project ‘Iedereen telt,’ waarin samen met jongeren, en in het bijzonder mbo-studenten, initiatieven worden opgezet en gerealiseerd. Ook is er het project ‘Participatie- en leerplatform’, waarin wordt gewerkt aan een participatienetwerk en het realiseren van een online participatieplatform. In het monitoringsplan is aangegeven dat lijn 1 de paraplulijn is voor alle projecten binnen de Regio Deal Zeeuws-Vlaanderen: ‘Zeeuwen zelf aan zet’. De monitoring focust zich daarom op de resultaten die worden bereikt in het kader van participatie door te kijken naar: Het aantal initiatieven van burgers en bedrijven dat wordt ontwikkeld.

Het aantal overheidsprojecten waarbij burgers en bedrijven direct betrokken worden bij de vormgeving. Het aantal mensen dat participeert doormiddel van deze projecten. Het aantal toegepaste participatiemethoden. Doelgroep/probleem/transitie die wordt aangepakt. De programmamanager heeft de voortrekkersrol binnen de Regio Deal om binnen alle projecten participatie een plaats te geven. De kern van deze lijn is de opzet van verschillende platforms om participatie vorm te geven en te verkennen welke effecten wij met deze projecten kunnen bereiken.

17

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Voortgang per project Iedereen telt Het doel van dit project is het concreet maken van de oplossingen die jongeren, en in het bijzonder mbo-studenten, zien voor het verbeteren van de leefbaarheid in Zeeland. Eerder hebben jongeren aangegeven wat zij missen in Zeeland op het gebied van bushaltes, scholing en leefbaarheid. In dit project is gewerkt aan drie deelprojecten. Het deelproject ‘de Wachtkamer’ heeft een eerste fase doorlopen waarin de Haltehelden busreizigers een veiliger gevoel bezorgden. Dit experiment is beëindigd en er is gewerkt aan een herontwerp van dit project om een doorstart te kunnen maken. Het deelproject ‘De Schoolcontainer’ (een locatie voor jongeren om elkaar te ontmoeten naast school en thuis) is door het onderwijs op afstand als gevolg van de pandemie overbodig geworden. Verder blijkt het deelproject Hoogtij (een online feestagenda) onvoldoende aan te sluiten bij beleidsdoelstellingen van de provincie bij dit project. In samenwerking met externe partijen is ter vervanging van de gecancelde projecten een nieuwe participatieronde gedaan langs jongeren in Zeeuws-Vlaanderen. Om zoveel mogelijk jongeren te bereiken is naast het bezoeken van scholen een innovatieve aanpak gebruikt: met een rondrijdende taxi ‘Joplr’. De taxirit werd ‘betaald’ met ideeën van de jongeren. Tegelijkertijd is een online jongeren-community gestart.

Er is daarnaast een enquête uitgezet onder 2.000 jongeren uit voornamelijk Terneuzen. Dit project is verder aangevuld met een wetenschappelijk onderzoek naar de wensen rond brede welvaart van jongeren. Ook hun wens om gebruik te maken van een online community als tool om elkaar te vinden in initiatieven werd hierin onderzocht. Ongeveer 500 jongeren zijn bereikt. Met de beleidsambtenaren van de drie gemeenten in Zeeuws-Vlaanderen is gekeken naar de uitvoerbaarheid van drie initiatieven die door de jongeren zelf zijn aangedragen.

Participatie- en leerplatform Het project ‘Participatieplatform’ heeft gewerkt aan een heroriëntatie omdat in de eerste fase bleek dat de opgave te groot was voor het team dat eraan werkte. Er is een projectteam geformeerd dat extra capaciteit leverde voor de realisatie van het provinciaal participatieplatform. Dit platform staat ondertussen online. De samenwerking met de Zeeuwse Bibliotheek om te komen tot een leerplatform heeft tot nieuwe inzichten geleid. Privacy-issues en juridische kaders maken dat er gescheiden systemen moeten worden ingekocht, waarmee de regie voor de inkoop van een dergelijk platform bij de bibliotheek is komen te liggen. Met de HZ University of Applied Sciences is een samenwerking gevormd om een nieuw inwonerspanel te starten. Er is gekozen om eerst een inwonerspanel in Zeeuws-Vlaanderen te starten en dat panel ook te gebruiken voor een afsluitend onderzoek voor deze Regio Deal naar de brede welvaart in deze regio.

18

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Wat is het doel?

Het doel van deze lijn is het ontwikkelen van de leefomgeving door inwoners en bedrijven in samenwerking met de overheid aan de slag te laten gaan met duurzame herinrichting van de eigen omgeving. Onderdeel van deze lijn zijn de projecten ‘Versterk de Scheldekust’, ‘Vernieuwing Landbouw’ en de Lokale Deals Terneuzen, Aagtekerke en Wemeldinge. In het monitoringsplan is aangegeven dat voor deze lijn wordt gekeken of de projecten de directe leefomgeving van onze inwoners interessanter hebben gemaakt om te wonen, te ondernemen en te recreëren.

Wat is er gedaan?

Het bijzondere binnen deze lijn is dat zoveel mogelijk wordt samengewerkt met de inwoners en ondernemers uit het gebied. In de projecten spreekt men over ‘streekholders’. Voor de samenwerking worden diverse vormen toegepast: Inwoners en bedrijven mogen mee oordelen in de planvorming. Inwoners en bedrijven mogen de leefomgeving opnieuw ontwerpen. Inwoners worden ingezet bij het behoud en beheer van de lokale voorzieningen. De meeste projecten werken naar een afronding en borging toe. Vanuit de Regio Deal wordt met name de onderlinge kennisuitwisseling van de projecten gestimuleerd. Na afloop van de Regio Deal wordt bekeken welke instrumenten werken om sociale cohesie binnen een gebied te vergroten.

19

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

20

VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Voortgang per project Versterk de Scheldekust Het project ‘Versterk de Scheldekust’ is de realisatie van een van de drie projecten uit het masterplan dat de gemeente Hulst heeft opgezet om de leefbaarheid in de gemeente te vergroten. In dit project wordt nauw samengewerkt met het Grenspark Groot Saeftinghe, dat veel ervaring heeft met participatie. Het Grenspark heeft hierin het voortouw genomen en alle ‘streekholders’ betrokken, onder andere in schetssessies waarin de ideeën van inwoners ter plekke werden uitgewerkt. Ondertussen zijn uitkijkpunt in Emmadorp, een tribune over de dijk bij Walsoorden en een steiger in het water bij Ossenisse gerealiseerd, op wat laatste werkzaamheden na. Deze punten liggen op een wandel- en fietsroute van 35 kilometer die deze ankerplaatsen met elkaar verbindt. Er is voorzien in storytelling langs de route aan de zoute en de zoete kant en er is horeca aanwezig waardoor het bezoek aan deze route en plaatsen zowel leerzaam als aangenaam is. In de afgelopen periode zijn de voorbereidingen voor de uitvoering van laatste twee van de vijf deelprojecten getroffen. Deze worden in de zomer van 2024 gerealiseerd.

Vernieuwing landbouw Het project ‘Vernieuwing Landbouw’ is innovatief. Er is gewerkt aan het activeren van de sociale relaties om tot draagvlak te komen voor gedeelde ideeën rond natuur inclusieve landbouw. De vernieuwing van de landbouw bestaat uit een gebiedsaanpak, ontstaan uit sociale innovatie. Met de streekholders wordt gewerkt aan de uitvoering van de eerder opgehaalde ideeën. Met de Regio Deal is in het Grenspark een netwerk opgebouwd met stakeholders en ‘streekholders’. Onderling vertrouwen en (grensoverschrijdende) samenwerking heeft hierdoor een enorme boost gekregen. In het Grenspark blijkt dat de horizontale gebiedsaanpak werkt. In het project zijn niet de beloofde drie, maar vijf projecten succesvol in uitvoering gebracht: Natuurinclusief Zeeuws Bouwplan (NIZB): effectieve natuur inclusieve maatregelen binnen de reguliere bedrijfsvoering. Eigentijds Eigendom: waarbij de (on)mogelijkheden van de inzet van overheidsgronden, in dit geval die van de Provincie, zijn nagegaan. Teelt- en keteninnovatie: een project om het streekmerk te promoten en het verdienmodel van de boer en producenten te versterken. Vernieuwende bodemverbeteringen: Een lokaal ontwikkeld concept voor het maken en toepassen van hoogwaardige compost op een biologisch bedrijf, wordt uitgezet en geprofessionaliseerd om ook te kunnen zorgen voor bodemverbetering voor de gangbare landbouw.

Pilotproject Zoete stuwen: Een project gericht op het behoud van zoet water door gebruik van stuwen. Hiernaast is samen met de Haven van Antwerpen een Innovatiefonds ontwikkeld, waar boeren van beide kanten van de grens een beroep op kunnen doen. Hiermee kunnen creatieve en praktische oplossingen worden uitgevoerd voor vraagstukken die leven bij boeren, ontwerpers en ondernemers. Het fonds wordt in juni opengesteld.

Opening multifunctionele accommodatie Amicitia in Aagtekerke in november 2023.

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

22

VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Lokale Deal Aagtekerke Het doel van het lokale project Aagtekerke is een duurzame instandhouding van maatschappelijke voorzieningen in Aagtekerke en het duurzaam faciliteren van burgerinitiatieven. Voor dit project is een gebouw neergezet waarin de maatschappelijke voorzieningen zijn gerealiseerd. Deze bestaat uit het dorpshuis, de gymzaal en ruimtes van waaruit zorg wordt geboden, zoals buurtzorg. De multifunctionele accommodatie is in gebruik genomen en op 20 november 2023 officieel geopend. Naast de mfa is een mooie speeltuin aangelegd die inmiddels ook open is. Het initiatief ligt bij een stichting, die als sociale onderneming invulling geeft aan het plan. De stichting heeft een flink aantal vrijwilligers aan zich gebonden en werkt aan een lange termijnvisie om meer activiteiten onder te brengen in het gebouw. De combinatie zorg en een sociale onderneming lijkt een duurzame oplossing om het welbevinden van de inwoners te bevorderen. De inwoners geven positieve feedback op het proces.

Lokale Deal Kapelle In het project Lokale Deal Kapelle is het doel om de economie en leefbaarheid van Wemeldinge te versterken voor inwoners, ondernemers en toeristen. Hier wordt uitvoering aan gegeven door het realiseren van een interactieve belevingsroute (wandelen én fietsen) die het verhaal vertelt van de Oosterschelde in al zijn facetten, onder meer door de VR-beleving van het verhaal over de parlevinkers. Een bloemen- en kruidendijk maakt de route verder aantrekkelijk. De route behelst ook een centrale opgang van de dijk en een bijbehorende hellingbaan. Een toiletvoorziening moet een goed onthaal in Wemeldinge completeren, maar de ingebruikname wacht nog op ruimte op het elektriciteitsnet. Tenslotte is aansluitend bij de belevingsroute de boulevardvisie opgesteld. Er wordt nog onderzocht hoe deuitvoering van deze visie gefinancierd kan worden.

Lokale Deal Terneuzen De Lokale Deal Terneuzen richt zich op het samen met burgers vormgeven van hun leefomgeving. Het project geeft een extra impuls aan de wens om burger- en overheidsparticipatie vorm te geven in de gemeentelijke organisatie en draagt hiermee dus sterk bij aan lijn 1 van deze Regio Deal. Het project Lokale Deal Terneuzen heeft de afgelopen periode 498 nieuwe huishoudens weten te betrekken op hun participatieplatform. Daarmee is nu totaal 18,5% van de huishoudens betrokken. Er zijn op het platform 50 enquêtes gelanceerd over zeer diverse onderwerpen en thema’s. Bovendien hebben zich hier 786 inwoners aangemeld als buurthelper. Verder zijn 15 buurtwerkers actief op het platform. Zij werken voor de organisaties aan-z, Toonbeeld, Natuur & Zo en de gemeente. Daarmee wordt helder dat online vinden leidt tot offline ontmoeten, helpen en zelfs zorgen. De ontsluiting van het sociaal kapitaal lijkt mogelijk.

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

23

VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

In de afgelopen periode zijn binnen het sociaal domein medewerkers van de Gemeente Terneuzen en andere ketenorganisaties getraind in de toepassing van het gedachtegoed van positieve gezondheid. In de wijk Lievenspolder is het project Gezonde Buurt in uitvoering. Het buurthuis Triangel heeft gewerkt aan de programmering en de borging van de continuïteit van de nieuwe werkwijze. Het maatwerkteam heeft vier actieonderzoeken gedaan met de doorbraakmethode en een aantal complexe casussen verder gebracht. Het actieonderzoek Wonen is in januari afgerond. Het signaalpunt eenzaamheid heeft 38 meldingen opgevolgd en het projectteam heeft meerdere netwerk- en stakeholderbijeenkomsten en ontmoetingsactiviteiten georganiseerd. Daarbij is ook een bewustwordingscampagne uitgevoerd. In Sassepoort en in de binnenstad zijn de projecten in de openbare ruimte verder uitgevoerd. Voor de binnenstad Terneuzen zijn als gevolg van de uitgewerkte visie op de binnenstad aanvullende subsidies verkregen voor de aanpak van een buurt en winkelgebieden.

24

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Wat is het doel? Het doel van deze lijn is om voorzieningen op innovatieve wijze gemakkelijk, bereikbaar en toegankelijk te houden. Dit doel bereiken we door uitvoering van de projecten Proeftuin, Recht in Zeeland en Vitaal West Zeeuws-Vlaanderen. In het monitoringsplan is aangegeven dat voor deze lijn wordt gemonitord of wij de voorzieningenstructuur op innovatieve wijze, door uitvoering van twee voorbeeldprojecten, hebben versterkt. De twee projecten in deze lijn richten zich op twee zeer verschillende voorzieningen, namelijk rechtspraak en zorg.

Voortgang per project Proeftuin Recht in Zeeland Met de proeftuin Recht in Zeeland wil men het recht naar de mensen toebrengen, op een zodanige manier dat het voor hen werkt. De staatscommissie Rechtsstaat schreef in december 2023 aan de informateur dat er aanzienlijke investeringen nodig zijn om de rechtsstaat te waarborgen. Het project heeft in de afgelopen periode veel tijd besteed aan het verkrijgen van middelen. Op 25 maart van dit jaar heeft een overleg plaatsgevonden met de stakeholders om middelen beschikbaar te stellen voor het borgen van de effecten van dit project. Om deze vraag te onderbouwen zijn veel data geanalyseerd en zijn toekomstscenario’s ontwikkeld. Een belangrijk scenario is de doorontwikkeling van het initiatief naar een Zeeuws Huis van Recht en Maatschappij dat past bij de vernieuwing van de Rechtsbijstand via samenwerking met het sociaal domein. Het project zoekt hiertoe aansluiting bij Elke Regio Telt! Er lijkt nu zicht te zijn op verlenging van tenminste drie jaar, gedragen door de regionale overheden, maar ook door betrokkenheid van het Rijk. De proeftuin Recht in Zeeland heeft gedurende de rapportageperiode op vijf locaties in de vijf deelnemende gemeenten, namelijk Hulst, Sluis, Terneuzen, Middelburg en Vlissingen spreekuren gehouden. Er zijn in deze periode 59 zaken behandeld.

Veel oude, slepende cases zijn afgerond en daarmee is de doorlooptijd per case aan het afnemen. De proeftuin Recht in Zeeland groeit door naar de begeleiding van ongeveer 400 cases per jaar. Cliënten geven 3,5 van de 5 sterren als beoordeling van de werkwijze. Het project heeft verder nieuwe gidsen aangetrokken en medewerkers getraind in mediation. Daarnaast is er veel tijd gestoken in de communicatie over dit project. Hierna volgt een voorbeeld van een casus.

25

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Casus Samen Recht Vinden (SRV) als tussenpersoon voor het herwinnen van vertrouwen Agnes meldt zich in januari bij SRV. Ze is wanhopig omdat de gemeente dreigt om de raad van Kinderbescherming in te schakelen als er niet snel een casusregisseur voor haar gezin gevonden wordt. Een casusregisseur is betrokken bij een gezin als een of meerdere gezinsleden zorg nodig hebben. De casusregisseur zorgt ervoor dat het afgesproken zorgaanbod ook daadwerkelijk tot stand komt. Het was tot op heden niet gelukt om het eens te worden met de gemeente over wie de casusregie voor haar gezin op zich mocht nemen. De gemeente was al wel met een voorstel gekomen, maar Agnes had er geen vertrouwen in. Haar vertrouwen in de gemeente was namelijk tot een dieptepunt gezakt door verschillende gebeurtenissen die zich hadden voorgevallen in de afgelopen maanden. Tegelijkertijd vond Agnes zelf ook dat haar gezin dringend zorg nodig had, en dat dit dus spoedig geregeld moest worden. Haar dochter – de middelste van haar drie kinderen – kampte namelijk met gedragsproblemen en zorgde voor vervelende en zelfs onveilige situaties in huis. De gemeente had Agnes uitgenodigd op gesprek om tot een oplossing te komen. Agnes vroeg of SRV bij dit gesprek aanwezig kon zijn. Ze wilde graag dat er een onafhankelijke en neutrale partij bij het gesprek zou zijn.

Vanuit SRV waren er twee personen bij het gesprek; een jurist en iemand met sociaalpsychologische expertise. De gemeente vond het goed als SRV bij het gesprek aanwezig zou zijn, zij het niet als gespreksleider. Aanvankelijk was daardoor de rol van SRV in het gesprek niet direct duidelijk, maar gaandeweg bleek dat SRV bij kon dragen op de volgende punten: De vertaalslag van wat de gemeente voorstelde naar duidelijke taal; SRV verduidelijkte zowel de inhoud van het voorstel als de (juridische) gevolgen ervan. Door de neutrale rol van SRV en de duidelijke uitleg die SRV gaf, had Agnes meer vertrouwen in wat de gemeente voorstelde. SRV dacht mee aan opties, die zowel werkbaar waren voor de gemeente, als prettig voor Agnes en haar gezin. Tijdens het gesprek zijn Agnes en de gemeente het eens geworden over wie de casusregie over haar gezin op zich zal nemen en over de zorg die haar gezin de komende periode nodig had. In de weken die volgden na het gesprek heeft SRV waar nodig nog bijgestaan door na te gaan of de afspraken die gemaakt waren aan beide kanten werden nageleefd.

Vitaal West-Zeeuws-Vlaanderen De bedoeling van dit project is het herstructureren van een zorglocatie in Oostburg, waarbij integraal, toekomstgericht en in samenhang met de in de directe omgeving, bestaande voorzieningen, zoals supermarkten en andere winkels worden samengevoegd. Na de verkennende fase is een concept masterplan uitgewerkt. Het verplaatsen van het gemeentehuis speelde hierin een belangrijke rol. In de rapportageperiode bleek dat er geen politiek en bestuurlijk draagvlak was voor dit masterplan. Bestuurlijk hebben daardoor wisselingen plaatsgevonden. In januari van dit jaar hebben de samenwerkende partijen een opdracht verstrekt aan het Expertteam van de RVO om onderzoek te doen naar een oplossing voor de impasse. Het advies van de RVO heeft geleid tot een nieuw plan van aanpak om op korte termijn duidelijkheid te geven over de locatie van het gemeentehuis en daarmee weer gang te brengen in de planning. Het doel blijft het om dit jaar een concept-bestemmingsplan voor inspraak klaar te hebben.

26

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Wat is het doel?

Het doel van deze lijn is om inwoners, overheden, onderwijsinstellingen en bedrijven samen te laten werken aan innovaties om de regio aantrekkelijk te houden op het gebied van onderwijs en werk. Daarbij worden grensoverschrijdende verschillen zoveel mogelijk geëgaliseerd. In deze lijn wordt gewerkt aan de projecten: ‘Kraamkamer vernieuwing basisonderwijs’, ‘Zorghuis van de toekomst’, ‘Masteropleiding Vitaliteit’, ‘Talenten aan de slag in Zeeland’, ‘Expat Center Zeeland’ en ‘Een arbeidsmarkt voor iedereen’. In het monitoringsplan is aangegeven dat voor deze lijn wordt gemonitord of er een toename is van het aantal leerlingen en medewerkers in de regio door inzet op onderwijs en arbeidsmarkt.

Voortgang per project Kraamkamer vernieuwing basisonderwijs

Binnen het Regio Deal project ‘Kraamkamer Zeeuws-Vlaanderen’ worden creatieve, innovatieve en maatwerkoplossingen gezocht voor het leefbaar houden en voor de vitaliteit van de regio. Centraal staat daarbij het aantrekkelijk maken van de keuze voor het onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen. Het project bestaat uit drie deelprojecten. Het doel van de pilot startgroepen is om het aanbod meer gelijktrekken met het onderwijssysteem in België waar het basisonderwijs start op 2,5-jarige leeftijd. Tegelijk wordt de doorlopende leerlijn grensoverschrijdend ontwikkeld zodat een logische doorstroom wordt vergemakkelijkt tussen kinderopvang, primair onderwijs, voortgezet onderwijs en mbo. Een belangrijk onderdeel is tevens het voorzien van gratis opvang om de instroom aan de voorkant in het basisonderwijs te borgen. Vooruitlopend op nationale regelgeving ten aanzien van de ten dele gratis kinderopvang in 2025 (dit is later uitgesteld tot 2027) is daarom gestart met een pilot gratis opvang op drie locaties. De pilot heeft nog een beperkte omvang, de wens voor een bredere pilot bestaat. Het project heeft vanaf 1 oktober gewerkt aan de samenwerking met het Rijk om gezamenlijk na te denken over mogelijke oplossingsrichtingen om de effecten van het project voor de langere termijn te borgen.

Onderzoek heeft uitgewezen dat de startgroepen sterk bijdragen aan de ontwikkeling van kinderen en het meest effect hebben op het behoud van kinderen in de regio. Het project heeft ervoor moeten kiezen om de pilot met gratis opvang op de drie locaties te beëindigen, omdat er geen financiële middelen meer waren. Er is besloten om in te zetten op het behoud en de uitbreiding van de startgroepen omdat dit het effect op het behoud van kinderen in de regio waarborgt. Hiervoor vond in juni een werkconferentie plaats in samenwerking met de ministeries SZW en OCW, gemeenten en het programmateam van de Regio Deal.

Werkconferentie project De Kraamkamer in juni 2024.

Casus Project De Kraamkamer Een meisje A. van inmiddels 2 jaar en 3 maanden is bij ons gestart op de babygroep door de pilot gratis kinderopvang. Het gezin is afkomstig uit Syrië en spreekt zeer beperkt de Nederlandse taal, ouders hebben te maken met oorlogstrauma waardoor de thuissituatie erg lastig is. Bij de babygroep mocht ze drie ochtenden gratis komen (16 uur). Bij de start op de babygroep was het meisje schuw en onzeker en liep het achter in ontwikkeling op sociaal, cognitief, motorisch en taalniveau. Inmiddels zien we een blije peuter, die zich goed ontwikkelt. Ondertussen is ook haar zusje begonnen op de babygroep, ook hier zien we het zelfde beeld, het meisje loopt achter. Maar helaas nu de gratis opvang stopt, betekent dit dat het zusje moeten stoppen op de babygroep. Omdat de ouders niet werken en hierdoor geen toegang hebben tot de opvang. Het meisje van 2 jaar blijft wel komen op de peutergroep omdat ze gebruik kan gaan maken van de startgroepen. Dat houdt in dat ze vijf ochtenden naar de opvang mag komen en twee betalen. Dit willen de ouders doen omdat ze zien dat de ontwikkeling met sprongen vooruit gaat. Het meisje heeft behoefte aan contact met leeftijdsgenoten. De eerste stap naar vriendschap. Ze wordt geprikkeld door het aanbod in de groep. Ze gaat met plezier naar de peutergroep en het biedt meer uitdaging dan alle dagen thuis met een baby-zusje.

Ouders hebben geïnformeerd in België hoe het daar werkt om beide kinderen in te schrijven op de opvang. Door de startgroepen hebben ze er toch voor gekozen om bij ons te blijven. Ze kennen de pedagogisch medewerkers en het meisje voelt zich veilig en vertrouwd op de peutergroep. De dagelijkse gang naar de opvang zorgt voor vergroten van hun sociale omgeving. Als de gratis opvang door zou gaan zou moeder gaan werken, waardoor ze maandelijks iets extra’s te besteden hebben. Omdat de gratis opvang stopt en het zusje van 1 jaar niet meer naar de opvang kan gaan, besluit moeder niet meer werken en voelt zich genoodzaakt thuis te blijven. De stap om gebruik te maken van het huidige kinderopvangsysteem is ondanks alle informatie van onze kant te groot.

ZEEUWEN ZELF AAN ZET |REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Zorghuis van de Toekomst

Het project ‘Zorghuis van de Toekomst’ richt zich op het aanpakken van de problemen op de arbeidsmarkt in de zorgsector in Zeeuw-Vlaanderen. Er wordt in dit project gewerkt aan twee ontwikkellijnen. De eerste ontwikkellijn betreft de doorlopende leerlijn vo-mbohbo. In dat kader vond op 1 november 2023 de eerste ‘Zorgathon’ van het Zorghuis van de Toekomst plaats. Het leren in een dergelijke leergemeenschap roept verschillende vragen op. De belangrijkste vragen zijn: Onder welke omstandigheden kan de leergemeenschap succesvol zijn (te weten: wanneer leren álle participanten)? Welke dynamieken ontstaan in de samenwerking? Is een dergelijke leergemeenschap motiverend? Voor wie? Waardoor? Om een antwoord te vinden op deze vragen gingen de deelnemers in teams aan de slag rondom een inhoudelijke uitdaging. De tweede ontwikkellijn gaat over vergroten van de expertise op het gebied van nieuwe zorgtechnologie. Op 16 oktober vond een workshop plaats over basiszorgtechnologie voor de partners van het Zorghuis van de Toekomst. Om hieraan een vervolg te geven heeft het Zorghuis een bezoek georganiseerd aan de Experienceroom van Tragel. Deze middag zorgde voor een mooie kennisuitwisseling tussen de partners.

Zo had het onderwijs de vraag of Tragel en ZorgSaam, kunnen meekijken naar het huidige curriculum en of dit, met de veranderende vraag van het werkveld, mogelijk aangepast moet worden om leerlingen/studenten effectievere medewerkers te maken in de toekomst. Het uitwisselingsprincipe zal in de toekomst worden geborgd in de activiteiten die zijn opgenomen in de business case. Deze rapportageperiode heeft geresulteerd in een gedetailleerde business case waarin de uitgangspunten worden uiteengezet, een grondig overzicht wordt gegeven van de voorgestelde activiteiten, alsmede hun onderlinge relaties en de beoogde resultaten. Dit moet eind 2024 leiden tot een samenwerkingsovereenkomst tussen de partners van het Zorghuis.

Masteropleiding Sustainability Transitions

De HZ University of Applied Sciences bereidt zich voor op de start van de masteropleiding ‘Sustainability Transitions’. Het doel is om samen met partners te werken aan het verbeteren van de leefbaarheid en het vestigingsklimaat in ZeeuwsVlaanderen en Zeeland. Eerder heeft een toets plaatsgevonden door het CDHO op het oorspronkelijke plan voor een master ‘Vitality’. Dat resulteerde echter in een negatief advies aan het ministerie. Het CDHO concludeerde dat er al een landelijk aanbod bestaat. Het ministerie heeft het advies opgevolgd. Het projectteam heeft een alternatieve route gevonden om een tweede toetsing mogelijk te maken middels een clusteraanvraag met andere onderwijsinstellingen voor een Masteropleiding ‘Sustainability Transitions’. Tegelijkertijd is de masteropleiding verder ontwikkeld tot op het niveau van onderwijshandleidingen en is een start gemaakt met de ontwikkeling van ‘living labs’. Het project werkt ernaar toe de opleiding in kwartaal drie van 2024 startklaar te hebben.

29

30

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Talenten aan de slag in Zeeland

Het project ‘talenten aan de slag in Zeeland’ is binnen de Regio Deal later van start gegaan. Het gaat in dit project om het ontwikkelen van een werkwijze voor het gebundeld en gezamenlijk werven van kandidaten voor de Zeeuwse arbeidsmarkt. Potentiële kandidaten worden gecoördineerd (desnoods langdurig) gevolgd en geholpen bij de keuze om te werken in Zeeland. De kandidaten-database (vanuit de Zeeuwse Vacaturebank) voor het opvolgen en vindbaar maken van de kandidaten is inmiddels succesvol gelanceerd en aangepast voor dit traject. Het aanhaken van Zeeuwse werkgevers en andere partijen blijkt een intensief proces. Na de organisatie, het opzetten van social-mediakanalen en website, het uitbreiden van het team, het verder ontwikkelen van de werkwijze en het opstarten en verbreden van de eerste campagnes/trajecten, beginnen de activiteiten nu voor het eerst vruchten af te werpen. [JdT1] De betrokken partijen bepalen de komende periode of de werkwijze succesvol is en moet worden doorgezet.

Expat Center Zeeland

Het Expat Center Zeeland beoogt een Zeeuws warm welkom te verzorgen voor internationale- en nieuwe vestigers. Het team van het project Expat Center Zeeland heeft van acht gemeenten in Zeeland, de provincie Zeeland en de Arbeidsmarktregio financiële steun verworven voor drie jaar. n de rapportageperiode is het Expat Center in gesprek geraakt met een negende gemeente die waarschijnlijk vanaf de zomer zal gaan deelnemen. Binnen het project is een klankbordgroep gevormd met alle deelnemende partijen en ingezet op communicatie via social media om een groter bereik onder de doelgroep te hebben. Het Expat Center heeft 65 erkend referent bedrijven in Zeeland in kaart gebracht en is met hen in contact getreden. Verder is er contact ontstaan met het University College Roosevelt en de HZ University of Applied Sciences. De organisatie werkt nauw samen met het grensinformatiepunt Scheldemond en met de stad Gent is afgesproken elkaar vier keer per jaar te spreken over de onderlinge samenwerking. Met de IND is contact over verdere samenwerking, met name de inzet en aanwezigheid van de IND in de provincie. Men verwacht operationele aanwezigheid van de IND in 2024 in Zeeland te realiseren. Het Expat Center heeft het laatste jaar 463 contactmomenten met expats kunnen noteren en verwacht daarin een groei. De expats die gebruik hebben gemaakt van het Center geven aan dat zij zich welkom voelen.

Een arbeidsmarkt voor iedereen

Het project ‘Een arbeidsmarkt voor iedereen’ is erop gericht mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt te begeleiden naar werk. In de afgelopen periode zijn er 80 kwetsbare werkzoekenden begeleid in het ‘werkfit’ worden. Cumulatief over de gehele projectperiode zijn er 430 werkzoekenden geplaatst. 120 daarvan in een (leerwerk)baan. Naast de successen op het gebied van het werkfit maken en het plaatsen van kandidaten, heeft het project ook andere zaken bereikt. Zo heeft het project bijgedragen aan de optimalisering van de samenwerking tussen gemeenten en UWV. Dit was één van de doelen van de wet SUWI. Het project heeft ook bijgedragen aan het verstevigen van de werkgeversdienstverlening in Zeeland. Binnen het team wordt gezamenlijk overlegd, wat zorgt voor meer samenwerking en eenheid tussen de verschillende organisaties. De lijnen zijn kort waardoor iedereen elkaar goed kan vinden. De kracht van het project ligt in het delen van elkaars netwerk, contacten met werkgevers, tips en adviezen, kennis en ervaring. Het project heeft wat dat betreft zijn aanjagende rol vervuld. Inmiddels is de samenwerking steeds verder ingebed in de reguliere organisatiestructuren en is er een maandelijks functioneel overleg om zaken af te stemmen en te stroomlijnen. Er is een regiegroep waarin de samenwerking periodiek wordt besproken.

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Financiën IIn dit hoofdstuk geven wij de huidige stand van zaken van de financiën van de Regio Deal weer. Wij kijken eerst naar de totale investeringen en de gerealiseerde cofinanciering binnen de Regio. Vervolgens kijken we naar de daadwerkelijke inzet van de Regio Deal bijdrage per lijn. Uit de voortgangsgesprekken komt naar voren dat de projecten nog dit jaar financieel kunnen afsluiten.

Realisatie Ten opzichte van de financiële raming van 15 miljoen is er € 12,7 miljoen [JdT1] aan investeringen gerealiseerd. Dit betreft bestedingen uit de middelen van de Regio Deal en de cofinanciering van de overheid en private investeringen. De cofinanciering komt op € 6,4 miljoen, dat is 51% van het totaal. De projecten hebben daarnaast € 3,8 miljoen extra investeringen aangetrokken.

Grafiek 1 Investeringen Regio Deal

31

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

Investeringen en cofinanciering per lijn Ten opzichte van geraamd zien wij per lijn dat de projecten financieel naar afronding gaan. Opvallend is dat op lijn vier een aantal projecten extra investeringen heeft gedaan. Over het geheel kan worden gesteld dat de cofinanciering op alle lijnen op orde is.

Grafiek 2 Investeringen Regio Deal

32

33

ZEEUWEN ZELF AAN ZET | REGIO DEAL ZEEUWS-VLAANDEREN

VOORTGANGSRAPPORTAGE • OKTOBER 2023–APRIL 2024

De Regio Deal in het vervolg In deze rapportage zijn de resultaten van de Regio Deal Zeeuws-Vlaanderen van 1 oktober 2023 tot 1 april 2024 weergegeven. Veel projecten zijn nu in de fase waarin naar afronding wordt gewerkt. In het najaar gaat het programmabureau met de projecten werken aan de eindrapportage. Een belangrijke focus ligt op reflectie op het programma en zicht op de benodigde borging van effecten van de projecten op langere termijn.

COLOFON Uitgave Programmateam Regio Deal Fotografie en illustraties Gemeente Terneuzen Beeldbank Provincie Zeeland Opmaak Gemeente Terneuzen Juli 2024

www.economicboardzeeland.nl www.linkedin.com/company/regio-deal-zeeuws-vlaanderen