2024-06-19 a. Reactie op consultatie conceptversie RES 2.0 Zeeland - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 2 juli 2024 Omgeving & Economie - Beleidsontwikkeling zaaknummer: 232301

2024_Raad_00088 - Reactie op consultatie conceptversie RES 2.0 Zeeland Portefeuillehouder Laszlo van de Voorde Programma en/of paragraaf Programma Klimaat & duurzaamheid Besluit Besluitpunt 1 De raad besluit om geen zienswijze in te dienen op de conceptversie RES 2.0 Zeeland en de stuurgroep hierover via bijgevoegde conceptbrief te berichten. Wat is de aanleiding? In februari 2020 werd de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 opgeleverd. Sindsdien is er in Zeeland intensief gewerkt aan de uitvoering. Er is een toenemende druk om het tempo te verhogen om de Europese doelstellingen te kunnen halen. De versnelling is ook noodzakelijk door recente ontwikkelingen. Onder andere door: •

recente uitspraken van de Raad van State (het Nevele-arrest over de afstandseisen van windturbines)

•

fluctuerende gasprijzen

•

tekorten arbeidskrachten en materialen

•

de netcongestie.

Door alle veranderingen en onzekerheden zijn aanpassingsvermogen, veerkracht, samenwerking en toekomstgerichtheid van essentieel belang. Daarom hebben de samenwerkende overheden (de Zeeuwse gemeenten, de provincie Zeeland en het waterschap Scheldestromen) de RES hernieuwd. Dit gebeurde in overleg met maatschappelijke partners en andere belanghebbenden. Bij de argumenten geven we aan hoe de raad van Terneuzen bij dit proces betrokken is. De afspraken uit de RES 1.0 dienden als basis voor de RES 2.0. De RES 2.0 is een belangrijk instrument voor het realiseren van een duurzaam Zeeuws energiesysteem. Voor de RES 2.0 zijn eerst de bouwstenen opgesteld. Deze dienden als belangrijke en thematische hoofdlijnen voor de RES 2.0.

1/6

De RES 2.0 is geen juridisch bindende regelgeving. De bindende kracht ligt in de politieke en bestuurlijke afspraken die erin staan. De partijen die de RES 2.0 ondertekenen beloven zich in te spannen om de gestelde doelen te realiseren. Dit doen zij door de afspraken uit de RES in hun beleid en besluitvorming te verankeren en hieraan uitvoering te geven. De voorgenomen activiteiten op het gebied van de opwek, distributie, conversie en opslag van energie van de Zeeuwse overheden zijn vooral initiërend en stimulerend. Wij willen de bedrijven en inwoners daarbij een helpende hand bieden. Wij zijn voor het halen van onze ambities dus afhankelijk van het autonoom handelen van de Zeeuwse inwoners en bedrijven. Wet- en regelgeving kunnen daar verdere invloed op hebben, maar daarvoor is het Rijk aan zet. Wat willen we bereiken? In de RES 2.0 verschuift de focus van vooral grootschalige wind- en zonne-energie naar een integraal, decentraal en gebiedsgericht energiesysteem. Naast de opwek van energie, kijken we naar distributie, gebruik, conversie en opslag hiervan. De RES 2.0 wil tegen 2030 de volgende gezamenlijke doelstellingen realiseren: •

3 Terawattuur (TWh) aan hernieuwbare energie. Hiermee draagt Zeeland bij aan de landelijke doelstelling van 35 TWh voor opwekking op land:

1. Een opwekcapaciteit van 700 Megawatt (MW) voor windenergie. 601 MW is al gerealiseerd; 2. Een opwekcapaciteit van 1000 MW voor zonne-energie, voornamelijk via ‘zon op dak’ en ‘zon op land’. De voorkeur gaat uit naar zon op dak. Momenteel heeft Terneuzen voor circa 152 hectare aan zonnepanelen vergund, met een totaal vermogen van circa 196 Megawatt opgesteld vermogen. •

Het isoleren van 32% van de woningen;

•

Energiebesparing en verduurzamen van gebouwen;

•

Een begin maken met de warmtetransitie.

Argumenten 1.1 De RES 2.0 Zeeland stimuleert duurzame energie De RES 2.0 biedt Zeeland een aanpak om over te schakelen op duurzame energiebronnen, waaronder windenergie op land, zon op land en zon op daken. Dit maakt Zeeland minder afhankelijk van fossiele brandstoffen en verlaagt de regionale CO2-uitstoot. Dit draagt bij aan het behalen van de klimaatdoelstellingen. 1.2 De RES 2.0 zorgt ervoor dat Zeeland minder afhankelijk is van (fossiele) import Door te investeren in lokale duurzame energiebronnen wordt Zeeland minder afhankelijk van geïmporteerde (fossiele) brandstoffen. Dit maakt de energievoorziening robuuster en veerkrachtiger. 1.3 De RES 2.0 stimuleert energiebesparingen en verduurzaming van gebouwen De RES 2.0 wil via isolatie het energieverbruik in woningen substantieel verminderen. Dat geldt ook voor kantoren en bedrijven, waarbij verduurzaming eveneens een belangrijk aandachtspunt is.

2/6

1.4 De RES 2.0 creëert nieuwe economische kansen De verduurzaming creëert nieuwe economische kansen. Het bevordert innovatie en technologische ontwikkeling en biedt werkgelegenheid in sectoren zoals bouw, installatie en onderhoud van duurzame energie-infrastructuur. Door nieuwe technologieën te ontwikkelen en toe te passen, speelt Zeeland een voortrekkersrol in de energietransitie en versterkt de regio haar positie als duurzame regio. 1.5 De RES 2.0 heeft aandacht voor een zorgvuldige landschappelijke inpassing De RES 2.0 biedt de mogelijkheid om duurzame energieprojecten landschappelijk in te passen, rekening houdend met de natuurlijke en ruimtelijke kenmerken van Zeeland. Door zorgvuldige planning en ontwerp kunnen wind- en zonne-energieprojecten worden geïntegreerd in het landschap, met respect voor ecologische waarden en biodiversiteit. Een voorbeeld hiervan is de Structuurvisie Zonne-energie en ruimtelijke compensatie bij zonneenergieprojecten in Terneuzen. 1.6 De RES 2.0 streeft naar 50% lokaal eigendom in duurzame energieprojecten Het invoeren van een beleid voor 50% lokaal eigendom in duurzame energieprojecten bevordert de lokale betrokkenheid en economische ontwikkeling. De RES 2.0 maakt lokale gemeenschappen mede-eigenaar van projecten. Zo wordt de economische waarde van duurzame energie weer besteed binnen de regio.

Lokaal eigendom van duurzame energieprojecten vergroot bovendien de betrokkenheid van de gemeenschap. Dit vermindert mogelijke weerstand en draagt bij aan een soepele implementatie van duurzame energieprojecten. 1.7 De RES 2.0 heeft een participatiestrategie Met de RES 2.0 zetten we verder in op de brede steun, expertise en het netwerk dat binnen de RES is opgebouwd. In de aanloop naar deze fase zijn op 22 september 2022 en 2 november 2023 Energiedialogen gevoerd met het netwerk van de RES Zeeland. Deze dialogen boden een platform voor diverse belanghebbenden om hun inzichten en suggesties te delen. Naast de Energiedialogen hebben er verschillende andere vormen van interactie plaatsgevonden, waaronder livestreams, webinars, rondetafelgesprekken en (gemeenteraads)informatiebijeenkomsten. Deze gelegenheden boden overheden, bedrijven, maatschappelijke organisaties en netbeheerders de mogelijkheid om input te leveren op het concept van RES 2.0. Door de betrokkenheid van diverse stakeholders kunnen we rekenen op een breed draagvlak voor de energietransitie in onze regio. 1.8 De gemeenteraad is betrokken bij de totstandkoming van de RES 2.0 De gemeenteraad is via onderstaande stappen betrokken bij de RES 2.0: •

Op 19 september 2022 zijn de Zeeuwse gemeenteraadsleden geïnformeerd met een Livestream.

•

Op 22 september 2022 heeft een Energiedialoog RES 2.0 plaatsgevonden.

•

Op 2 mei 2023 is de raad per brief geïnformeerd over de bouwstenen van de RES 2.0.

3/6

•

Op 25 mei 2023 is er een livestream voor Zeeuwse gemeenteraadsleden over de bouwstenen geweest.

•

Op 2 november 2023 heeft een Energiedialoog RES 2.0 plaatsgevonden.

•

Op 16 november 2023 heeft een gemeenschappelijke raadsbijeenkomst over de RES 2.0 plaatsgevonden in de CO3 Campus.

Kanttekeningen 1.1 Geschikte locaties voor duurzame energieprojecten zijn schaars Het vinden van geschikte locaties voor duurzame energieprojecten, zoals windturbines en zonneparken, kan leiden tot spanningen tussen de belangen van energieopwekking en de landschappelijke en ecologische waarden. Een balans tussen de noodzaak van duurzame energie en het behoud van het karakteristieke Zeeuwse landschap is cruciaal. Daarom wordt bij windenergie vooral ingezet op uitbreiding bij de bestaande concentratielocaties en het handhaven van het opgestelde vermogen. Het is dus niet de bedoeling om extra grootschalige locaties in Terneuzen te zoeken. 1.2 Behoud maatschappelijk draagvlak Een punt van zorg is het creëren en behouden van maatschappelijk draagvlak voor de RES 2.0 in Zeeland. Ondanks de voordelen van duurzame energie, kunnen lokale gemeenschappen bezorgd zijn over mogelijke overlast, zoals geluidshinder van windturbines, of veranderingen in het landschap door zonneparken. Initiatiefnemers initiëren daarom een participatietraject voor burgers en belanghebbenden. Dit is essentieel om doelgroepen te betrekken bij de plannen en het besluitvormingsproces en zo de weerstand te verminderen en draagvlak te creëren.

1.3 De netwerkcapaciteit en infrastructuur kunnen de elektrificatie niet aan en de uitdagingen worden complexer De sterk toenemende vraag naar elektriciteit en de toename van duurzame energie leiden tot netcongestie en de noodzaak om het elektriciteitsnetwerk te verzwaren en uit te breiden. Tegelijkertijd moeten de vraag naar en het aanbod van elektriciteit meer in balans worden gebracht, en de productie en de afname van elektriciteit zoveel mogelijk in elkaars nabijheid plaatsvinden. Uitdagingen voor de netbeheerder, maar ook voor de RES. Wat mag het kosten? De partners in de RES dragen gezamenlijk de kosten voor de RES-organisatie. Naast de structurele middelen vanuit het Rijk (€ 376.000 per jaar) brengen zij samen de aanvullende middelen op voor voornamelijk proces-,organisatie- en uitvoeringskosten. Het ambtelijk kernteam stelt jaarlijks een begroting op en legt deze ter vaststelling voor aan het bestuurlijk kernteam. Het ambtelijk kernteam informeert het bestuurlijk kernteam gedurende het jaar over de begroting en voortgang van de activiteiten. In de gemeentebegroting zijn middelen gereserveerd voor de RES. Voor 2024 is dit € 19.684,00 (FCL: 6740010 Milieubeleid (Activiteitenprogramma Klimaat & Duurzaamheid), Taak: 17410 en ECL: 34049 (Uitgaven)). De bijdrage van Terneuzen aan de uitvoering van de RES 2.0 is hiermee gedekt.

4/6

Wat gaan we ervoor doen? Om de doelstellingen uit de RES 2.0 te halen, voeren de RES-partijen in Zeeland de volgende acties uit: Windenergie: Vergunnen en realiseren van windprojecten tot een totaal van 700 MW. •

Opstellen van beleid per gemeente voor kleine windturbines en andere kleinschalige opwek.

•

Zoveel mogelijk behouden van bestaand vermogen voor windenergie bij aflopen van levensduur bestaande windturbines.

•

Monitoren en bijhouden van opgesteld vermogen.

Zonne-energie: •

Continueren van het loket ‘zon op dak’ en uitbreiden met ondersteuning voor ‘zon op water’, zonthermie en andere vormen van kleinschalige opwek.

•

Inventariseren van mogelijkheden voor realisatie van zon op water.

•

Opzetten van een helpdesk voor ondernemers.

Energie-infrastructuur: •

(Samen met Stedin) verzwaren en uitbreiden van midden- en laagspanningsnet in gemeenten en vroegtijdig zoeken naar locaties voor transformatiehuisjes.

•

Versnellen van vergunningprocedures en gezamenlijk prioriteren van verzwaringen.

•

Zoeken naar slimme en praktische oplossingen vanwege netcongestie.

Energiebesparing: •

Ondersteunen van minimaal 25.000 woningeigenaren met advies of subsidie voor isolatiemaatregelen.

•

Maken van prestatieafspraken over verduurzaming van corporatiebezit en bestrijding van energie-armoede.

•

Verduurzamen van maatschappelijk vastgoed en uitvoeren van SPUK-programma's voor energie-armoede en verduurzaming bedrijventerreinen.

Duurzame warmte: •

Gemeenten maken concrete uitvoeringsplannen voor aardgasvrije wijken en kernen en starten met het aardgasvrij maken van minimaal een wijk of kern voor 2030.

•

Het uitvoeren van een aantal pilots met andere warmtebronnen dan aardgas.

Mobiliteit: •

Uitrollen van een dekkend laadnetwerk voor elektrisch personenvervoer en vrachtverkeer. 5/6

•

Uitrollen van een netwerk voor alternatieve brandstoffen voor logistieke en bouwvoertuigen.

Tegen 2050 willen betrokken partijen een 'zero-emissie mobiliteitssysteem' realiseren. Dit kan door onder andere het stimuleren van elektrisch rijden, het verbeteren van het openbaar vervoer en het bevorderen van fietsen en lopen als duurzame vervoersalternatieven. Na 2030 kijken we naar de opwekking van energie uit water. Algemene conclusie In de gebouwde omgeving zal het een forse inspanning vergen om de 55% CO2-reductie te bereiken. Het behalen van de doelstellingen zal alleen lukken als iedereen in beweging komt en een steentje bijdraagt, dat kunnen de lokale overheden niet in hun eentje. Het behalen van deze doelstellingen vraagt om nauwe samenwerking tussen overheden, bedrijven, maatschappelijke organisaties en burgers. Daarnaast is er adequate financiering en ondersteuning nodig vanuit regionale en nationale beleidskaders. Het is belangrijk dat we als overheden het voortouw nemen en het goede voorbeeld geven.

6/6