2024-06-11 C10 - Onrust bij de bewoners van de wijken Zeldenrust en Driewegen over de komst van 6.000 asielzoekers - brief burgers

Aan de leden van de gemeenteraad van de gemeente Terneuzen Uitsluitend per e-mail

Datum:

23 april 2024

Betreft:

Zaaknummer 179072

Geachte leden van de gemeenteraad,

Wie zijn wij Het plan van het college B&W om mee te werken aan een regionale opvanglocatie voor asielzoekers (hierna: “AZC”) aan de Handelspoort 1 in Terneuzen heeft geleid tot grote zorgen en ophef, met name bij de bewoners van de wijken Driewegen en Zeldenrust. Er is een Whatsappgroep opgericht met de naam “Handelspoort 1 is niet de juiste locatie van azc (geen haat app)”. De groep telt momenteel 229 leden. Uit deze groep is onze werkgroep voortgekomen.

Indeling Hierna wordt achtereenvolgens ingegaan op: -

De voorgeschiedenis tot op heden;

-

Toepasselijke eigen regels en procedures;

-

De keuze van het college om enkel een informatiebijeenkomst te houden;

-

De inloopmiddag van 18 april 2024;

-

De reactie van de bewoners op de inloopmiddag; en

-

Het appèl van de bewoners op de gemeenteraad.

De voorgeschiedenis Op 15 april jl. overviel het college de bewoners van Driewegen en de wijk Zeldenrust met het voorgenomen besluit om mee te werken aan de realisatie van een AZC aan de Handelspoort 1. Het kan vrijwel niet anders dan dat het college dit besluit al heel lang in stilte heeft voorbereid. Het college heeft kennelijk bewust ervoor gekozen om: -

Vooraf geen overleg te voeren met de bewoners van de wijken Driewegen en Zeldenrust;

1

-

In de brief op geen enkele wijze in te gaan op de belangen van de bewoners en dan met name op hun belang erbij dat geen AZC wordt gerealiseerd aan de Handelspoort 1;

-

In de brief niet toe te lichten de keuze voor de locatie van het AZC;

-

In de brief niet toe te lichten de keuze voor het aantal van 200 asielzoekers die zullen worden ondergebracht in dat AZC;

-

In de brief niet toe te lichten de keuze om minstens 10 jaar lang dat AZC te gebruiken;

-

In de brief niet uit te leggen dat de asielzoekers slechts vier maanden zullen verblijven in het AZC zodat in totaal over 10 jaar genomen 6.000 asielzoekers naar het AZC en naar Terneuzen zullen komen;

-

De brief in de wijk te laten bezorgen op een heel erg laat moment;

-

De brief niet te laten bezorgen bij diverse direct omwonenden van de Handelspoort 1 en evenmin bij een groot aantal ondernemers;

-

Al enkele dagen na het bezorgen van de brief, namelijk op 18 april jl. een inloopmiddag te organiseren en dat op een tijdstip dat velen werken;

-

Die inloopmiddag zodanig te organiseren dat geen ruimte was voor echt overleg met de buurtbewoners.

Toepasselijke eigen regels en procedures Tot nu toe heeft het college zich niet eens gehouden aan haar eigen regels en evenmin aan de procedures die doorgaans gevolgd worden bij het realiseren van een AZC. Het college hield zich immers niet aan haar eigen bestuursakkoord 2022-2026. In dat bestuursakkoord schreven de coalitiepartijen het volgende: “Omdat vraagstukken vaak op regionaal niveau spelen, werken we hierin samen met anderen. Met bedrijven, onderwijs, overheden, maatschappelijke organisaties en partners. En bovenal met onze inwoner. Want de inwoner staat centraal in alles waar we aan werken en voor werken.” Dit bleken loze kreten te zijn. Het college heeft immers in het voorgenomen besluit op geen enkele wijze rekening gehouden met de inwoners van de gemeente Terneuzen. Het college heeft zijn besluit in het geheim voorbereid en heeft op geen enkele wijze de inwoners van Terneuzen daarbij betrokken. De brief toont aan dat het college zich daarbij niet liet leiden door de belangen van haar inwoners. Het woord “inwoner” ontbreekt zelfs in het geheel in de brief. In Nederland zijn voor veel zaken handleidingen en procedures. De Vereniging voor Nederlandse gemeenten (“VNG”) heeft samen met het Centraal orgaan opvang asielzoekers (“COA”) een handreiking opgesteld voor het proces tot de realisatie-opvanglocatie asielzoekers1.

1

https://vng.nl/publicaties/handreiking-proces-tot-realisatie-opvanglocatie-asielzoekers

2

Pagina 7 van die Handreiking vermeldt als eerste stap dat een gemeente die een AZC wil realiseren in gesprek gaat met de direct omwonenden en andere betrokkenen. Daartoe is een aparte handreiking communicatie opgesteld. Ook die stap heeft het college overgeslagen. De omwonenden zijn op geen enkele wijze betrokken bij het (voorgenomen) besluit. Meerdere omwonenden en ondernemers hebben zelfs niet eens een uitnodiging ontvangen voor de inloopmiddag. Het college heeft ook niet gevolgd de procedure die is uiteengezet op pagina 9 van de Handreiking. Daar staat het volgende te lezen: “Tijdens de bijeenkomsten met de gemeenteraad en bewoners geeft meestal de burgemeester een toelichting op de noodzaak en aanleiding, de visie van het college op opvang, eventuele locaties die al in beeld zijn en het vervolgproces. De rol van de burgemeester wordt hierin veelal als cruciaal gezien. Als de gemeente het COA er direct bij betrekt, kan de regiomanager Uitvoering van het COA een toelichting geven op hoe een opvanglocatie werkt, wat voor bewoners er wonen etc. Het is altijd zinvol meteen tijd in te ruimen om op een interactieve manier te luisteren naar zorgen, vragen en ideeën van bewoners.” Voor zover ons bekend heeft geen vooroverleg plaatsgevonden met de gemeenteraad. Ook zijn er geen bijeenkomsten geweest van de burgemeester met bewoners.

De burgemeester is niet in gesprek gegaan met de bewoners en heeft niet toegelicht wat de visie van het college op opvang is, welke locaties al in beeld zijn geweest en wat het vervolgproces is. De burgemeester heeft ook geen tijd ingeruimd om op een interactieve manier te luisteren naar zorgen, vragen en ideeën van bewoners. Door dit alles heeft het college zeer onzorgvuldig gehandeld. Het college lijkt hierdoor niet op zoek te zijn naar enig draagvlak bij de bewoners voor de realisatie van een AZC aan de Handelspoort 1. Het college heeft hierdoor de schijn gewekt dat het definitieve besluit al is genomen.

De keuze van het college om enkel een informatiebijeenkomst te houden Door niet op zoek te gaan naar draagvlak bij de bewoners, hield het college zich ook niet aan een andere handreiking van het VNG, de Handreiking besluitvorming opvang asielzoekers (hierna: “Handreiking BOA”)2. Pagina 9 van die handreiking geeft het college de volgende tip mee: “Denk vanaf de eerste gesprekken over een mogelijke locatie binnen de gemeente al na over de interactie met de verschillende betrokkenen. Welke ruimte is er voor de betrokkenen om het besluit van de gemeente te beïnvloeden en om betrokken te worden en te blijven? Communiceer hier

2

https://vng.nl/publicaties/handreiking-besluitvorming-opvang-asielzoekers

3

transparant over, in hoeverre is er ruimte en ook waar/wanneer niet. Wek niet de suggestie dat er ruimte is in het besluit, als dit besluit in feite al is genomen” Het is in dit verband veelzeggend dat het college ervoor gekozen heeft om enkel een informatiebijeenkomst te houden. Ter toelichting daarop het volgende. Pagina 10

van de handreiking BOA geeft (kortweg) aan dat een college drie typen van

bewonersbijeenkomsten kan houden, namelijk: 1) een bijeenkomst om enkel te informeren; 2) een bijeenkomst om te adviseren en te raadplegen; en 3) een bijeenkomst voor coproduceren meebeslissen. Het eerste type bijeenkomst, een bijeenkomst om enkel te informeren, wordt gebruikt in gevallen waarin het besluit al definitief is genomen. De essentie van zo’n bijeenkomst is, zo blijkt uit de handleiding BOA, om de bewoners enkel het besluit aan te kondigen. Het besluit vermeldt over dit type bijeenkomst dat die gehouden wordt: “Als het besluit al genomen is en er geen ruimte is om een ander besluit te nemen.” De

Handreiking

BOA

vermeldt

de

volgende

voordelen

van

het

enkel

houden

van

een

informatiebijeenkomst: “Grote groepen, snel en beheersbaar proces.” Als risico van het houden van enkel een informatiebijeenkomst vermeldt de handreiking BOA: “Mensen voelen zich niet gehoord en erkend”. Dat het college nu juist ervoor gekozen heeft om enkel een informatiebijeenkomst te houden, duidt erop dat geen sprake is van een voorgenomen besluit, maar dat het besluit al definitief genomen is. Dat heeft het college de bewoners evenwel niet verteld op de informatiebijeenkomst van 18 april jl.

De informatiebijeenkomst Het college koos bij de informatiebijeenkomst ervoor om niet met de aanwezigen in debat te gaan. Het college koos voor een zogenaamde marktopstelling, waarbij bewoners vragen konden stellen aan diverse personen die verspreid over de ruimte stonden. Een dergelijke opstelling voorkomt dat burgers echt goed geïnformeerd worden. Het voorkomt ook elke vorm van debat. Dat zal ook de bedoeling van het college geweest zijn, nu hij kennelijk al een definitief besluit heeft genomen. De opkomst bij de bijeenkomst was groot. De kater na de bijeenkomst was ook groot. Bewoners voelden zich niet gehoord.

4

De reactie van de bewoners op de inloopmiddag Dat de kater groot was, blijkt ook uit de poll die wij hebben gehouden in de Whatsappgroep. Wij stelden de groep de volgende vragen wat leidde tot de volgende uitkomsten (per 21 april 2024) 1. Ik vind het een goed idee dat er een AZC komt aan de Handelspoort 1. Ja:

1,7 %

Nee:

98,3 %

2. Ik vind de locatie aan de Handelspoort 1 een probleem Ja:

95,7 %

Nee:

4,3 %

3. Ik vind dat de gemeente een andere locatie moet kiezen Ja:

96,4 %

Nee:

3,6 %

4. Ik vind het aantal van 200 asielzoekers een probleem Ja:

98,3 %

Nee:

1,7 %

5. Ik vind de periode van 10 jaar op van een probleem Ja:

98,3 %

Nee:

1,7 %

6. Ik ben naar de inloopmiddag geweest Ja:

69,2 %

Nee:

30,8 %

7. Ik vind dat er goed naar mij geluisterd werd op de inloopmiddag Ja:

28,9 %

Nee:

71,1 %

8. Ik maak mij na de inloopmiddag meer zorgen Ja:

92,3 %

Nee:

7,7 %

9. Ik denk dat het AZC er toch wel komt wat ik er ook van vind Ja:

90,3 %

Nee:

9,7 %

10. Mijn vertrouwen in de politiek is door deze kwestie

5

Toegenomen: 0 %

Afgenomen: 88,7 %

Hetzelfde gebleven: 11,3 %

11. Ik vind deze WhatsApp groep een goed middel om te communiceren Ja:

98%

Nee:

2%

De uitkomsten van deze poll spreken voor zich. Het overgrote deel (98 %) van de deelnemers aan de poll vindt de Whatsappgroep een goed middel om te communiceren. En hoewel het overgrote deel van de groep zeer kritisch is op het voorgenomen besluit van het college hebben anderen toch binnen de groep de vrijheid gevoeld om een andere keuze te maken. Maar toch is de uitkomst van de poll overduidelijk: -

Het is geen goed idee dat er een AZC komt aan de Handelspoort 1;

-

De locatie is een probleem;

-

De gemeente moet een andere locatie kiezen;

-

Het aantal van 200 asielzoekers is te groot (opmerking: het werkelijke aantal asielzoekers is veel groter: namelijk 6.000);

-

De periode van 10 jaar is te lang;

-

Een flink aantal deelnemers is naar de inloopmiddag geweest;

-

Meer dan 70% van hen vond dat niet goed naar hen is geluisterd;

-

Ruim 92% van hen maakt zich na de inloopmiddag nog meer zorgen;

-

Ruim 90% is ervan overtuigd dat het AZC er toch wel komt wat hij/zij er ook van vindt;

-

Het vertrouwen in de politiek is bij ruim 88% van de respondenten afgenomen. Bij niemand is het vertrouwen toegenomen.

Het appèl van de bewoners op de gemeenteraad Uit de brief van het college en uit de keuze van het college om enkel een inloopmiddag te organiseren, blijkt dat het college zijn keuze al definitief heeft gemaakt. In die zin is geen sprake van een voorgenomen besluit, maar is sprake van een definitief besluit. Wat het college betreft, zal het AZC er komen. Het college wil niet het gesprek met de bewoners aangaan en is daarom voor ons ook geen gesprekspartner. Wij kunnen onze hoop enkel vestigen op het gemeenteraad als het hoogste bestuursorgaan van de gemeente Terneuzen. Veel politieke partijen - een enkele partij daargelaten – waren niet op de inloopmiddag aanwezig. En als zij al aanwezig waren, dan waren zij niet kenbaar als gemeenteraadslid aanwezig. Dat is een volstrekt gemiste kans.

6

Asielbeleid is (mede) een Europese aangelegenheid dat nu ook binnen de gemeente Terneuzen tot grote problemen zal leiden. De keuze om al dan niet een AZC te vestigen aan de Handelspoort 1 zal de komende tijd onderwerp van debat gaan vormen binnen de gemeente en het zal een belangrijk item worden bij de Europese verkiezingen. Nu het college dat nalaat, roepen we elk van u op om zich in deze kwestie te verdiepen en naar de wijken Driewegen en Zeldenrust te komen, zodat u ook uzelf ervan kunt overtuigen dat de locatie aan de Handelspoort niet een goede locatie voor een AZC is. En als u al niet vindt dat deze locatie niet geschikt is vanwege overlast voor de omwonenden en het feit dat hun huizen sterk in waarde zullen dalen, of vanwege de overlaste voor de aldaar gevestigde ondernemers, dan zou u ook kunnen besluiten dat de locatie ongeschikt is voor allerlei dieren die ook in Driewegen wonen. Het gaat onder meer om reeën, vossen, vleermuizen, groene spechten en reigers die ook in Driewegen wonen. Driewegen is een uniek stukje polder in Terneuzen. Realisatie van het AZC aan de Handelspoort 1 heeft ook onomkeerbare gevolgen voor de flora en fauna. Wij vragen u niet alleen om u te verdiepen in de zorgen van de bewoners van de wijken Zeldenrust en Driewegen, maar ook om zelf alternatieve locaties voor te stellen aan het college.

Onze werkgroep heeft daar ook ideeën over, maar vindt dat dit in de eerste plaats een taak is voor de politiek. Tenslotte verzoeken wij u opnieuw, binnen twee weken na heden met een duidelijk standpunt te komen. De inwoners hebben recht op duidelijkheid, niet alleen voor de lange duur, maar ook met het oog op de aanstaande Europese verkiezingen. U bent het moreel aan hen verplicht om voor die verkiezingen duidelijkheid te verschaffen.

Hoogachtend,

Namens de Werkgroep,

7