2024-02-20 - bijlage Uitwerking van het afwegingskader voor aandeelhouderschap van Stedin

Uitwerking van het afwegingskader voor aandeelhouderschap van Stedin

Schema

1

..

Is er sprake van een publiek belang?

Nee

Niets doen en aan de markt overlaten

Ja

Uitvoering door de gemeente zelf

Ja

Afwegen om uit te besteden of met toezicht door de markt uit te laten voeren

Nee

Uitvoering door de gemeente zelf

Ja 2

..

Is volledige gemeentelijke betrokkenheid noodzakelijk?

Nee 3

..

Kan de gemeente het publiek belang als facilitator, subsidieverstrekker of opdrachtgever voldoende behartigen? Nee

4

..

Zijn er voldoende voordelen om een verbonden partij aan te gaan?

Ja 5

..

Afwegen om een relatie met een (nieuwe) verbonden partij aan te gaan. Ook bepalen we wat de gewenste vorm van deze organisatie is. De afweging doen we op basis van: • de gewenste bestuurlijke afstand • het doel van de organisatie

1

Inleiding Het besluit om aandeelhouder te worden is een belangrijk moment voor de raad om invloed uit te oefenen op de relatie met verbonden partijen. Het college heeft op 19 december 2023 het voorgenomen besluit genomen om aandeelhouder van Stedin te worden. Stedin is de beheerder van het elektriciteitsnetwerk in het grootste deel van Zuid-Holland en in de provincies Utrecht en Zeeland: vooral een stedelijke en industriële regio. Stedin zorgt ervoor dat ruim 2,3 miljoen huishoudens en zakelijke klanten over energie beschikken om te wonen, te werken en te ondernemen. Het college stelt de raad vervolgens in staat om zijn kaderstellende en controlerende taak uit te voeren. Dat doet het door de raad uit te nodigen wensen en bedenkingen te uiten. Voor de onderbouwing van ons besluit hebben we een afwegingskader uitgewerkt. We geven daarin antwoord op een paar belangrijke vragen. Welke publieke belangen behartigen we als aandeelhouder van Stedin? Het uitgangspunt voor deelname in een verbonden partij is het dienen van een publiek belang. De publieke belangen die Stedin dient, zijn: veiligheid, leveringszekerheid en betaalbaarheid van de energievoorziening voor inwoners en bedrijven in onze gemeente. Daarnaast willen we als gemeente bijdragen waar we kunnen aan het welslagen van de energietransitie.

Hierna lichten we de publieke belangen kort verder toe: • Veiligheid Een goede energievoorziening is essentieel voor de veiligheid in de maatschappij in de breedste zin van het woord. • Leveringszekerheid Zeeuwse burgers en bedrijven moeten verzekerd zijn van een betrouwbare energievoorziening. Dit zorgt voor maatschappelijke en economische continuïteit en stabiliteit. • Betaalbaarheid van energie Energie moet betaalbaar en toegankelijk blijven voor inwoners en bedrijven. • Energietransitie De activiteiten van Stedin zijn van belang voor een succesvolle energietransitie. De komende jaren doet Stedin grote investeringen in Zeeuwse en Terneuzense energienetwerken. Het is belangrijk dat de gemeente Terneuzen aan inwoners en bedrijven haar betrokkenheid toont bij het robuuster maken van energienetwerken. Dit maakt het vestigingsklimaat voor bedrijven aantrekkelijker. Voor versterking van het net liggen er uitgewerkte plannen voor een restwarmtenet. Waarom is betrokkenheid van de gemeente nodig? Stedin zoekt samenwerking met provincies en gemeenten, want het heeft een kapitaalinjectie nodig. Het Rijk is pas aandeelhouder geworden, voor € 500 miljoen. De maatschappelijke ambities in zeeland zijn hoog, er liggen grote investeringsopgaven. Hiervoor moet de kapitaalbehoefte voor de lange termijn ingevuld worden.

Stedin is een gereguleerde onderneming, met uitsluitend publieke aandeelhouders. Daarom klopt Stedin aan bij overheden voor financiering.

2

Waarom kunnen we niet volstaan met een rol als facilitator, subsidieverstrekker of opdrachtgever? Nederland kent twee landelijke netbeheerders. Dat zijn TenneT en de Nederlandse Gasunie. De landelijke beheerders zijn verantwoordelijk voor de verbindingen tussen de regionale elektriciteitsnetten en het Europese net. Stedin is een van de drie grootste regionale netbeheerders. Stedin is een fusie van netbeheerders Enduris en Stedin. Stedin is een gereguleerde onderneming. Dit betekent dat er sprake is van een publiek belang. Het aandeelhouderschap van Stedin is volgens de wet in publieke handen. Wat zijn de voordelen van het vormen van de verbonden partij? Aandeelhouderschap van Stedin verbetert onze informatiepositie. Aandeelhouder zijn draagt bij aan het bij elkaar brengen van belangen en onderlinge samenwerking. Aandeelhouderschap zorgt ook voor comfort richting het dochterbedrijf Netverder, dat in Terneuzen stappen wil zetten om een restwarmtenet te ontwikkelen. Let wel: aandeelhouderschap houdt geen voorkeursbehandeling in. Stedin biedt een verantwoorde businesscase. Er ligt een waardevaste business case met een structureel rendement. Er is een dividendbeleid afgesproken waarbij zowel in financieel goede als minder goede jaren een redelijk dividendrendement wordt geboden. Aanvullend wordt er waarde in de onderneming opgebouwd.

Het is namelijk wettelijk vastgelegd dat investeerders in netwerkbedrijven een marktconform rendement op hun investering moeten kunnen realiseren. Waarom is dit een goed moment om aandeelhouder van Stedin te worden? Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Hierna geven we aan wat (in willekeurige volgorde) de belangrijke argumenten zijn voor aandeelhouderschap van Stedin. De financiële condities voor aandeelhouderschap van Stedin zijn nu gunstig. De Aandeelhouderscommissie (AHC) van Stedin en vertegenwoordigers van het Rijk zijn voorwaarden overeengekomen voor de toetreding van het Rijk als aandeelhouder. Daarbij hebben de AHC en Stedin ook de positie van de cornerstone investors onder de aandacht gebracht. Dit betekent dat de Provincie Zeeland en de Zeeuwse gemeenten tot uiterlijk 31 maart 2024 kunnen toetreden tot Stedin onder dezelfde voorwaarden die het Rijk na onderhandelingen heeft bedongen. De Provincie Zeeland en de Zeeuwse gemeenten kunnen profiteren van een scherpe prijs en hoeven ze hoeven geen waarderingstraject te doorlopen. De prijs die we betalen is € 781,43 per aandeel. Deze prijs is door meerdere waarderingsspecialisten beoordeeld en marktconform bevonden. We worden aandeelhouder met terugwerkende kracht tot 1 januari 2023.

We ontvangen hierdoor al in 2024 dividend. Onze financiële bijdrage aan de kapitaalbehoefte van Stedin is relatief gering. Eind 2022 heeft Stedin een verzoek gedaan aan de Provincie Zeeland en de Zeeuwse gemeenten om aandeelhouder van Stedin te worden. De afgelopen periode heeft het Rijk besloten een kapitaalstorting van € 500 miljoen te doen in Stedin en daarmee aandeelhouder te worden. Door deze kapitaal storting is de kapitaalbehoefte op de korte en middellange termijn gedekt. Desondanks heeft de Raad van Bestuur en de Aandeelhouderscommissie Stedin een brief naar de Provincie Zeeland gestuurd met het verzoek om alsnog aandeelhouder te worden. Daarnaast nodigt Stedin ook nadrukkelijk de Zeeuwse gemeenten uit om toe te treden tot Stedin. Uitgaande van een verdeelsleutel voor de Zeeuwse

3

gemeenten bestaat onze bijdrage uit € 750.000. Onze bijdrage is eenmalig en de hoogte ervan staat vast. Welk financieel belang beleggen we in Stedin? De provincie wil een kapitaalstorting van € 5 miljoen doen. Ze vraagt aan de Zeeuwse gemeenten om gezamenlijk, eenmalig een bedrag van € 5 miljoen als kapitaalstorting in te leggen. De verdeling per gemeente gebeurt bij voorkeur op basis van de omzet van Stedin in de gemeente. Voor ons komt dit neer op € 750.000. Deelname in Stedin betekent voor ons een kapitaalstorting van € 750.000. Dit aandelenkapitaal is een bezit. We rubriceren het onder de financiële vaste activa op de balans. Hoe borgen we de bestuurlijke invloed? Vertegenwoordiging in de Aandeelhouderscommissie Stedin is bespreekbaar. De provincie maakt nadere afspraken met Stedin over de manier waarop de zeggenschap vorm krijgt. Op basis van de Beleidsnota Verbonden Partijen wil de provincie Zeeland namens alle Zeeuwse aandeelhouders een aandeelhoudersstrategie en dividendbeleid voor Stedin opstellen. In de aandeelhouderscommissie zitten de grote aandeelhouders, plus een vertegenwoordiging van de kleinere aandeelhouders. Partijen met een belang van 7,5% en groter hebben recht op vertegenwoordiging. Daarnaast is er vertegenwoordiging mogelijk op basis van een geografische afspiegeling van het verzorgingsgebied van Stedin.

Welke risico’s zitten er aan aandeelhouderschap van Stedin? Stedin is geen commerciële onderneming, maar een gereguleerde onderneming. De Autoriteit Consumenten & Markt (ACM) kijkt mee. Omdat er sprake is van een gereguleerde activiteit is het risicoprofiel laag. Hoe legt Stedin verantwoording af? Stedin legt verantwoording af aan de aandeelhouders in de jaarrekening en het jaarverslag. Het college heeft een actieve informatieplicht richting de raad. Wat betekent het uiteindelijk beëindigen van de relatie? Over uittreding van een van de aandeelhouders of beëindiging van de vennootschap neemt de Algemene Vergadering van Aandeelhouders een besluit. De gevolgen voor de gemeente zijn afhankelijk van de omstandigheden waarin uittreding of bedrijfsbeëindiging plaatsvindt.

4