2023-11-28 - Participatie beleidsuitgangspunten Terneuzen

Participatie beleidsuitgangspunten Inleiding We beginnen deze beleidsuitgangspunten met een korte introductie van participatie. Wat is de aanleiding? Welke invloed is er vanuit het rijk? En wat is onze visie op participatie? Dan geven we uitleg over wat overheids- en burgerparticipatie is en hoe de mate van inspraak en het doel van participatie wordt bepaald. Waarom vinden we participatie belangrijk? Wat doen we al? En wanneer is de participatie geslaagd? We staan stil bij de rol van de gemeenteraad en het college in het participatieproces en bij wat we willen bereiken. Deze beleidsuitgangspunten zijn verankerd in de ‘Verordening participatie en inspraak gemeente Terneuzen 2024’. Bestuursakkoord In ons bestuursakkoord van 2022-2026 “Goed leven in Terneuzen” schreven we over burger- en overheidsparticipatie het volgende: Met participatie en goede communicatie willen we het vertrouwen in de overheid verbeteren en de betrokkenheid vergroten. Dat betekent dat we inwoners en organisaties via participatie meer en vaker actief betrekken, openstaan voor ideeën en steeds benaderbaar zijn voor vragen. Wij willen meer ruimte en mogelijkheden creëren voor het ontplooien en uitvoeren van initiatieven en ideeën door inwoners. Daarbij proberen wij nieuwe werkwijzen en participatievormen uit.

We betrekken de inwoners bij beleidsvoorbereiding en -uitvoering zodat zij meer invloed hebben op hun leefomgeving. Onze wijkcoördinatoren vervullen hierbij een belangrijke rol. Met de invoering van de Wet versterking participatie op decentraal niveau wijzigen wij onze inspraakverordening in een participatieverordening. Organisatievisie In onze organisatievisie staat: we leveren als organisatie een belangrijke bijdrage aan een prettige, leefbare en veilige gemeente Terneuzen. Een gemeente aan de grens, waar de invloeden van stad, platteland, haven en industrie samenkomen. We zijn een veelzijdige organisatie met ondernemende mensen. We hebben veel vrijheid in ons werk, kennen elkaar en we zijn makkelijk benaderbaar. De bestuurlijke keuzes van de gemeente zijn het uitgangspunt voor onze organisatie. We staan midden in de Terneuzense samenleving en weten wat er leeft. We luisteren naar de behoeften van de maatschappij en staan open voor wat beter kan. We werken organisatiebreed aan vraagstukken. Iedereen draagt hieraan bij vanuit zijn eigen vakgebied. Wij zetten in op samenwerking met andere overheden en organisaties, ook grensoverstijgend. Participatie Met participatie bedoelen we het betrekken van inwoners en belanghebbenden bij de voorbereiding, uitvoering of evaluatie van gemeentelijk beleid of initiatief.

Dit kan op heel veel verschillende manieren zoals via inloopavonden, meedenksessies en digitaal via doemee.terneuzen.nl of Hoplr. Het kan op individueel of groepsniveau, georganiseerd of niet georganiseerd. Participatie is heel vloeibaar. Het is aan de gemeente om de inbreng af te wegen tegen het algemeen belang. We onderscheiden burger en overheidsparticipatie. 1

Burgerparticipatie is: het actief betrekken van de kennis, expertise, ervaring en behoeften van inwoners en ondernemers, bij het vormgeven en uitvoeren van gemeentelijk beleid. Het gaat om onderwerpen waarvoor de gemeente wettelijk verantwoordelijk is en onderwerpen waarvoor de gemeenteraad initiatief neemt. Overheidsparticipatie is: het ondersteunen van initiatieven van inwoners en ondernemers zelf. Soms zijn dat onderwerpen waarvoor de gemeente verantwoordelijk is en soms niet. Waarom beleidsuitgangspunten rondom participatie? Er zijn een paar belangrijke redenen waarom de gemeente beleidsuitgangspunten heeft opgesteld. Deze uitgangspunten bieden houvast voor bestuurders, ambtenaren, bedrijven en voor alle inwoners van Terneuzen. Bij plannen van de gemeente waar participatie wordt toegepast, moet het voor iedereen vanaf het begin duidelijk zijn of, waarover, wanneer en hoe ze kunnen meedenken, meepraten of meedoen. Het kabinet werkt aan nieuwe landelijke wetgeving, waarbij aan gemeenten wordt gevraagd om participatie goed te regelen. De belangrijkste zijn:  Wet versterking participatie op decentraal niveau  De Omgevingswet  Wet open overheid Wat we de afgelopen jaren samen in de praktijk hebben geleerd, hebben we verder uitgewerkt.

Het resultaat hiervan is verankerd in de ‘Verordening participatie en inspraak gemeente Terneuzen 2024’ die de gemeenteraad in december 2023 vaststelt. Deze verordening vormt een nieuw vertrekpunt om samen te blijven leren en werken aan betere participatie. Inspraakverordening Terneuzen De nieuwe verordening vervangt de bestaande Inspraakverordening Terneuzen uit 2004. De inhoud ervan komt terug in de nieuwe verordening. Inspraak is de formele variant van participatie. Vaak is daarbij de procedure van afdeling 3.4. van de Algemene wet bestuursrecht wettelijk voorgeschreven. Omgevingswet De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking en schrijft vroegtijdige participatie en een integrale, gebiedsgerichte aanpak voor. Gemeenten zijn verplicht om bij de vaststelling van de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan te verantwoorden op welke wijze invulling is gegeven aan de eigen vastgestelde regels over participatie onder de Omgevingswet. Bij een aanvraag van een omgevingsvergunning wordt aan initiatiefnemers gevraagd of zij aan participatie hebben gedaan.

2

Participeren onder de Omgevingswet De manier waarop we onder de Omgevingswet participatie invullen en wat er aan initiatiefnemers wordt gevraagd, staat in het beleidskader 'Participeren onder de Omgevingswet'. Uitgangspunten van participatie Goede participatie is maatwerk, dus ieder plan wordt weer net iets anders aangepakt. De afspraken over de aanpak moeten voor iedereen duidelijk zijn en goed uit te leggen. Hiervoor zijn uitgangspunten en richtlijnen vastgelegd. De belangrijkste zijn:  bestuur is betrokken vanaf het begin;  open en eerlijke communicatie;  openbaar plan over participatie (en openbaarheid over bijstellingen van dat plan);  alle informatie, die volgens de wet openbaar is, is beschikbaar;  duidelijkheid over de onderwerpen waar de participatie wel en niet over gaat;  heldere taal, afgestemd op de betrokkenen;  uitlegbare keuzes;  iedereen die wil, moet het kunnen volgen en kunnen aansluiten. Participatieproces Er zijn meerdere niveaus van participatie te onderscheiden zoals:  Informeren: de gemeente informeert inwoners over nieuw beleid, een nieuw plan of nieuwe regelingen. Inwoners krijgen inzage in de (openbare) informatie waar ze naar vragen;  Meedenken (raadplegen en adviseren): de gemeente vraagt betrokkenen om advies.

Inwoners kunnen de gemeente ideeën of suggesties meegeven;  Meebepalen (meebeslissen): inwoners beslissen mee over het beleid of het project;  Meewerken (co-creatie): inwoners werken mee aan het beleid of project. Voor welk niveau je kiest, hangt van diverse zaken af en kan per fase van het project verschillen. Om de keuze uit de niveaus te kunnen maken, is er een checklist participatie. Deze maakt onderdeel uit van de beschreven participatiemogelijkheden in de participatieleidraad. Daarnaast kies je voor een vorm van participatie. Dit is afhankelijk van het niveau van participatie, het onderwerp, de doelgroep etc. In de participatieleidraad staat een stroomschema, waardoor de keuzemogelijkheden per niveau overzichtelijk zijn. Als participatie wordt toegepast, neemt het college over in ieder geval de volgende onderwerpen een besluit en legt dit vast in een notitie volgens het sjabloon:  doel van participatie;  beïnvloedingsruimte van participatie;  kaders voor participatie;  wijze waarop het bestuursorgaan over deze kaders vooraf communiceert;  wijze waarop en tijdvak waarin ingezetenen en belanghebbenden hun inbreng kunnen leveren;  wijze waarop democratische waarden in het participatieproces worden gewaarborgd;  begroting van de kosten;  wijze van terugkoppeling aan inwoners en belanghebbenden. 3

Participatie in het advies naar college Bij het schrijven van een advies is het van belang om een paragraaf op te nemen over het participatieproces en deze op te nemen in het advies. Terugkoppeling van het participatieproces Het bestuursorgaan maakt ter afronding van de participatie een participatieverslag op. Dit zogenaamde eindverslag bevat in ieder geval:  een overzicht van het gevolgde participatieproces;  een weergave van de zienswijzen die tijdens het participatieproces mondeling of schriftelijk naar voren zijn gebracht;  een reactie op deze zienswijzen, waarbij wordt aangegeven welke punten al dan niet worden overgenomen. Het bestuursorgaan maakt dit eindverslag openbaar.

4