2023-10-19 a. Programmabegroting 2024 en meerjarenperspectief 2025-2027 - Ontwerpbesluit-
Tekst van het document
Dividendopbrengsten onzeker Risico: dividendopbrengsten stoppen of worden minder De gemeente Terneuzen is via GBE Aqua BV voor 7,35% aandeelhouder in Evides. Bij het besluit tot oprichten van GBE Aqua BV is berekend welk jaarlijks dividend de gemeenten ontvangen. Voor Terneuzen is dit € 776.000 in 2024, € 794.000 in 2025, € 778.000 in 2026 en € 1.099.000 in 2027. In de gemeente is jaren geleden het beleid vastgesteld dat (incidentele) voordelen zoals onderuitputting kapitaallasten, verkoop gronden en gebouwen en dividend, ten gunste komen van
86
91/151
de algemene reserve. Dit ter versterking van de financiële positie van de gemeente Terneuzen. Volgens dit beleid voegen wij de geraamde dividenden 2024 t/m 2027 in deze begroting direct toe aan de Algemene reserve. In 2024 verwacht ZEH* een dividend over 2023 van € 500 miljoen te kunnen betalen aan haar aandeelhouders. Volgens afspraak wordt van dit dividend de lening van GBE Aqua afgelost (€ 161 miljoen). De resterende € 339 miljoen wordt naar verwachting betaald aan de aandeelhouders. De gemeente Terneuzen heeft een aandelenbelang van 7,35 procent. Dit zou betekenen dat er na aflossing van de lening, circa € 25 miljoen aan dividend aan Terneuzen wordt uitgekeerd. Vanaf 2025 kunnen de aandeelhouders het dividend dat ZEH uitkeert naar eigen inzicht inzetten. Deze inkomsten vloeien in de algemene reserve. Als toezichthouder bepaalt de provincie namelijk dat gemeenten dergelijke onzekere incidentele inkomsten niet mogen opnemen in hun begroting. *Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij, voorheen PZEM Bouwgrondexploitatie Risico: Grondverkopen vertragen en infrakosten nemen toe Voor de bouwgrondexploitatie zijn voornamelijk de risico's dat de aanlegkosten van infrastructurele kosten hoger worden. We kijken naar de marktomstandigheden om deze stijging van de kosten in te schatten. De accountant vindt in de jaarrekening controle onze schattingen realistisch.
De afname van gronden kan over een langere periode gefaseerd worden dan waar op heden rekening is gehouden, dit kan een financieel nadeel opleveren. Op dit moment is er geen indicatie dat deze fasering aangepast behoeft te worden. Kwantificering risico's Op basis van de geïnventariseerde restrisico’s hebben wij in onderstaande tabel een inschatting gemaakt van de mogelijke financiële gevolgen indien deze risico’s zich in begrotingsjaar 2024 en de drie daarop volgende jaren feitelijk voordoen. Onderdeel
Risico
Financieel gevolg in €
Sociaal domein (SD)
Onzekerheid op meerdere gebieden maken budgettering lastig
1.000.000
Gemeentefonds
Onzekerheid rijksbijdragen via het gemeentefonds
1.500.000
Invoering Omgevingswet en Wkb
De legesopbrengst is lager dan geraamd
Oplopende rente/inflatie
Hogere dan begrote kosten door stijgende inflatie/rente/
pm
Klimaat en duurzaamheid
Hogere kosten voor uitvoering Rijksbeleid
pm
Contracten RUD Zeeland
Geen nieuwe contracten met RUD Zeeland na 2025
pm
Fiscale controles
Controles leiden tot correcties met negatieve financiële gevolgen
500.000
Schadeclaims
Aansprakelijkheidstellingen door derden die leiden tot schadevergoeding
300.000
Verbonden partijen
Bijdragen aan verbonden partijen zijn hoger dan de (geraamde) VZG-richtlijn
300.000
Informatiebeveiliging
continue aandacht voor mogelijke kwetsbaarheden
pm
Capaciteit uitvoering werkzaamheden
Kosten externe inhuur hoger dan verwacht door krappe arbeidsmarkt.
pm
92/151
200.000
87
Dividend opbrengsten
Incidenteel en onvoorspelbaar karakter dividend opbrengsten.
pm
Bouwgrondexploitatie
Grondverkopen vertragen en infrakosten worden hoger
pm
Conclusie weerstandscapaciteit in relatie tot de restrisico’s De weerstandscapaciteit is € 28.894.000. De geïnventariseerde restrisico’s treden niet gelijktijdig en in de volle omvang op. Daarom trekken wij de conclusie dat onze weerstandscapaciteit voldoende is om de financiële gevolgen van de restrisico’s op te vangen.
Het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) schrijft een basisset van vijf kengetallen voor die in samenhang informatie geven aan de gemeenteraad over de financiële positie van de gemeente. Doel van deze kengetallen is het kunnen vormen van een beter oordeel over het structureel en reëel sluitend zijn van de begroting. Voor de stand van de financiële positie is het belangrijk de kengetallen in samenhang te beoordelen. Om deze kengetallen te berekenen gebruiken wij de zogenaamde ‘Terneuzense gezondheidsmeter’. In deze Terneuzense gezondheidsmeter zitten:
88
Exploitatiecijfers (inkomsten en uitgaven) met meerjarig inzicht in al dan niet structureel sluitend zijn;
geprognosticeerde meerjarenbalans (bezittingen en schulden);
verplichte BBV indicatoren (zowel cijfermatig als grafisch);
93/151
Emu saldo (optelsom van alle inkomsten en uitgaven van de Rijksoverheid en de decentrale overheden);
Kasstroomoverzicht (feitelijke geldstromen).
De Provincie Zeeland hanteert voor de kengetallen de volgende signaleringswaarden. Kengetal
Categorie A
Categorie B
Categorie C
<90%
90-130%
>130%
b. met correctie doorgeleende gelden
<90%
90-130%
>130%
Solvabiliteitsratio
>50%
20-50%
<20%
Grondexploitatie
<20%
20-35%
>35%
Netto schuldquote a. zonder correctie doorgeleende gelden
Structurele exploitatieruimte begroting
>0%
0%
<0%
Belastingcapaciteit
<95%
95-105%
>105%
De gezamenlijke provinciale toezichthouders besloten om voor het verkrijgen van een goed beeld op de financiële positie aan te sluiten bij de zgn. signaleringswaarden. Deze zijn afkomstig van de stresstest voor 100.000+ gemeenten. De signaleringswaarden zijn ingedeeld in categorieën. De provinciale toezichthouders geven geen waarde oordeel over deze categorieën. Dit omdat normering in eerste instantie door de gemeente zelf plaatsvindt. Duidelijk is wel dat categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest.
Verplichte indicatoren vanuit het BBV Bij onderstaande indicatoren hebben wij streefwaarden ingezet om direct in de grafieken te kunnen zien hoe wij ervoor staan. Deze streefwaarden zijn niet vast en kunnen indien de gemeenteraad dit wil nog wijzigen. Netto schuldquote (NSQ) De netto schuld geeft het niveau van de schuldenlast van de gemeente aan ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Dit kengetal berekenen wij als volgt: (vaste schulden + netto vlottende schuld + overlopende passiva - Financiële activa - uitzetting < 1 jaar - liquide middelen - overlopende activa) / totale baten exclusief mutaties reserves x 100%.
94/151
89
Kengetal Netto schuldquote
Realisatie
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
49%
65%
62%
62%
76%
86%
Netto Schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen geven wij de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weer (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is exclusief doorgeleende gelden). Op die manier brengen we duidelijk in beeld wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Dit kengetal berekenen wij als volgt: (vaste schulden + netto vlottende schuld + overlopende passiva - Financiële activa + verstrekte geldleningen - uitzetting < 1 jaar - liquide middelen overlopende activa) / totale baten exclusief mutaties reserves x 100%.
90
95/151
Kengetal
Realisatie
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
48%
64%
61%
61%
75%
86%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Dit kengetal berekenen wij als volgt: (eigen vermogen / totaal passiva) x 100%.
Kengetal Solvabiliteitsrisico
Realisatie
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
35%
31%
32%
34%
32%
30%
Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Dit kengetal berekenen wij als volgt: (totale activa bouwgronden in exploitatie / totale baten exclusief mutaties reserves) x 100%.
96/151
91
Kengetal Grondexploitatie
Realisatie
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
3%
3%
2%
2%
2%
2%
Structurele exploitatieruimte Dit kengetal helpt om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Het kengetal is belangrijk voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting. Bij incidentele lasten of baten gaat het meestal om éénmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen, of die door hun aard zijn aan te merken als incidenteel. Voorbeelden van structurele baten zijn de algemene uitkering en eigen belastinginkomsten. Bij structurele lasten zijn dat bijvoorbeeld de personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. Dit kengetal berekenen wij als volgt: ((totale baten - incidentele baten) - (totale lasten incidentele lasten) + structurele onttrekkingen - incidentele toevoegingen) / totale baten exclusief mutaties reserves) x 100%.
92
97/151
Kengetal Structurele exploitatieruimte
Realisatie
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
14%
1%
2%
3%
-1%
-1%
Gemeentelijke belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden Dit kengetal geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Als dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt is een beleidskeuze van de gemeenteraad. Dit kengetal berekenen wij als volgt: (totale woonlasten (= OZB gezin bij een gemiddelde WOZ waarde + rioolheffing gezin bij een gemiddelde WOZ waarde + afvalstoffenheffing gezin) / totale gemiddelde landelijke woonlasten) x 100%.
Kengetal Gemeentelijke belastingcapaciteit
Realisatie
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
91%
92%
95%
95%
95%
95%
98/151
93
Eigen indicatoren gekozen door de gemeenteraad Naast bovenstaande verplichte basisset van verplichte kengetallen gebruiken wij al enige jaren twee kengetallen waarmee wij de financiële positie volgen. Dit zijn de debtratio en de netto schuld per inwoner. Debtratio De is de omgekeerde solvabiliteitsratio en geeft aan de verhouding van de schulden ten opzichte van het balanstotaal. Dit kengetal berekenen wij als volgt: ((voorzieningen + langlopende geldleningen + kortlopende schulden + overlopende passiva) / totaal passiva) x 100%.
Kengetal Debtratio
Realisatie
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
65%
69%
68%
66%
68%
70%
Netto schuld per inwoner Het kengetal netto schuld per inwoner is net als de debtratio overgebleven uit de stresstesten die wij in het verleden opstelden. De berekening komt voor een groot deel overeen met het verplichte kengetal netto schuldquote. Dit kengetal berekenen wij als volgt: (vaste schulden + netto vlottende schuld + overlopende passiva - Financiële activa - uitzetting < 1 jaar - liquide middelen - overlopende activa) / totaal aantal inwoners) x € 1. N.B. voor het vergelijk nemen wij een constant aantal inwoners op van 54.500 inwoners in 2017 en 2018.
94
99/151
Kengetal Netto schuld per inwoner
Realisatie
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
1.861
2.432
2.500
2.499
3.009
3.441
Conclusie indicatoren De uitkomst van de diverse ratio's toont aan dat de financiële positie van de gemeente Terneuzen stabiel is. Dit tegen een achtergrond van onzekerheden rond het Gemeentefonds (ravijnjaar 2026). Mogelijke incidentele dividenduitkeringen zijn hierin niet meegenomen: dit is vanuit de toezichthouder niet toegestaan. Op basis van de huidige financiële indicatoren is er geen reden tot zorg. Echter, het onzekere speelveld waarin we ons bevinden vraagt dat we steeds alert blijven op de mogelijke (financiële) impact van (externe) ontwikkelingen waar we mee te maken hebben dan wel krijgen.
100/151
95