2023-10-19 a. Programmabegroting 2024 en meerjarenperspectief 2025-2027 - Ontwerpbesluit-
Tekst van het document
Gemeenteraad Ontwerpbesluit
Zitting van 9 november 2023 Middelen - Financiën zaaknummer: 7698
2023_Raad_00148 - Programmabegroting 2024 en meerjarenperspectief 20252027 Portefeuillehouder Frank Hulle,van Programma en/of paragraaf Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Financiering Paragraaf Grondbeleid Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Programma Economie & arbeidsmarkt Programma Goed bestuur Programma Jeugd & onderwijs Programma Klimaat & duurzaamheid Programma Wonen & leefbaarheid Programma Zorg & gezondheid Besluit Besluitpunt 1 De raad besluit de programmabegroting 2024 en het meerjarenperspectief 2025-2027 vast te stellen. Besluitpunt 2 De raad besluit de voorgenomen investeringen voor het begrotingsjaar 2024, zoals opgenomen in de programmabegroting 2024 en het meerjarenperspectief 2025-2027, vast te stellen en hiervoor de kredieten beschikbaar te stellen. Wat is de aanleiding? Als onderdeel van de planning en controlcyclus stelt de Raad jaarlijks de begroting vast in het jaar dat vooraf gaat aan dat begrotingsjaar. Voor de opbouw van deze begroting nemen we het Bestuursakkoord “Goed leven in Terneuzen. Verder bouwen aan een duurzame toekomst.” als basis. Eerder informeerden we u al over de uitgangspunten in de Kaderbrief 2024-2027. In deze begroting zijn onze ambities voor 2024 nader uitgewerkt en actualiseerden wij onze financiële positie.
De begrotingen van de komende jaren volgen de indeling van het bestuursakkoord, opgebouwd in zes programma's: 1. Wonen & leefbaarheid 2.
Zorg & gezondheid 1/151
3. Jeugd & onderwijs 4. Klimaat & duurzaamheid 5. Economie & arbeidsmarkt 6. Goed bestuur Wat willen we bereiken? Een begroting met voldoende budget om het afgesproken beleid in het komend jaar effectief en efficiënt te kunnen uitvoeren. Argumenten 1.1 Voor het begrotingsjaar 2024 en in 2025 is de programmabegroting sluitend. De begroting is voor de jaren 2024 en 2025 reëel sluitend. De jaren 2026 en 2027 laten een negatief begrotingssaldo zien. Het presenteren van een niet-sluitende meerjarenraming past eigenlijk niet in ons financieel beleid. De reden dat we dit op deze wijze presenteren heeft te maken met de aangenomen motie in de Algemene Ledenvergadering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de toezegging van de toezichthouder. Onze toezichthouder geeft aan dat er geen preventief begrotingstoezicht wordt ingesteld als het begrotingsjaar 2024 structureel en reëel in evenwicht is. 1.2 In de begroting 2024 verwerkten wij het resultaat van de Kaderbrief 2024-2027 en actualiseerden wij onze financiële positie met informatie die nadien bekend is geworden. Op 6 juli 2023 heeft de raad de Kaderbrief 2024-2027 besproken en vastgesteld. Hierin zijn de uitgangspunten bepaald voor het opstellen van de begroting 2024 en de meerjarenraming tot en met 2027. Daarnaast verwerkten wij in de begroting 2024 de financiële voorstellen uit de Kaderbrief 2024-2027.
Met de brief "Actualisatie financiële positie naar aanleiding van meicirculaire 2023 gemeentefonds" informeerden wij u over de uitkomsten van de meicirculaire. Er zijn een aantal grote mutaties die een effect hebben op de financiële positie. Wij verwijzen u naar argument 1.3 tot en met 1.5. en de toelichting in de Inleiding van de begroting 2024 bij het onderdeel Financiële positie. 1.3 We actualiseerden de liquiditeitenplanning en kapitaallasten. Wij actualiseerden in de begroting 2024 de liquiditeitenplanning. Hieruit blijkt dat in 2024 er een voordeel is op de langlopende geldleningen. Dit heeft te maken met de fasering van het aantrekken van leningen. In de jaren 2025 tot 2027 is er sprake van een voordeel. Vanaf 2026 is er structureel een bedrag van € 152.000 opgenomen voor de investering op en rond het Szydlowskiplein te Axel. We hebben hiervoor een investeringskrediet van € 2.610.000 opgenomen. 1.4 We verwerkten in de begroting diverse mutaties op de belastingen. Wij ontvingen van Sabewa Zeeland de prognose van de waardeontwikkeling en heffingsgrondslag voor de OZB en rioolheffing voor het belastingjaar 2024. Op basis van deze prognose hebben wij de ramingen van de opbrengsten onroerendezaakbelasting en rioolheffing in 2024 en volgende jaren aangepast.
Deze aanpassing houdt in dat wij verwachten € 88.000 lagere opbrengsten te ontvangen, dan vermeld in de Kaderbrief 20242027. Wij streven naar kostendekkende tarieven voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing. In 2024 verhogen we het tarief niet in één keer om 100% kostendekking te bereiken. In drie stapjes willen we bereiken dat we in 2026 100% kostendekkend zijn. Hiermee matigen we de
2/151
extra verhoging van de tarieven in 2024. Hiervoor hebben we de opbrengsten verhoogd met € 308.000. De verhoging is nodig om de gewenste investeringen te doen en de dienstverlening op niveau te houden. Daarbij blijft hierdoor ook de volgende jaren de financiële huishouding van de gemeente op peil. Daarnaast verwerkten wij mutaties in de voorziening afval van € 70.000 en de voorziening begraafrechten van € 108.000.. 1.5 We verhoogden de stelpost indexeringen. Om prijsverhogingen en de hogere bijdragen aan de verbonden partijen op te vangen, verhogen we de stelpost indexeringen naar het niveau dat we hebben opgenomen bij de Kaderbrief 2024-2027. 2.1 Op grond van de financiële verordening stelt u door het vaststellen van de programmabegroting ook de investeringen uit de eerste jaarschijf (2024) beschikbaar. De investeringen worden jaarlijks in een meerjareninvesteringsplan voor de komende vier jaar opgenomen. Bij de begroting stelt de raad de eerste jaarschijf beschikbaar. Afgerond gaat het om een bedrag van € 91.330.000 aan investeringen. Wij merken op dat voor de onderwijshuisvesting voortgezet onderwijs nog een voorstel naar de gemeenteraad komt voor de allocatie van deze middelen (€ 70.000.000). Kanttekeningen 1.1 Realistische begroting geeft een tekort in 2026 en in 2027. De lasten in onze meerjarenraming zijn in beeld gebracht in de vorm van een realistische begroting.
Dit is gebaseerd op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit het bestuursakkoord en geschatte mee- en tegenvallers. Deze ramingen geven voor de jaren 2026 en 2027 een duidelijk tekort. Voor het grootste programma ‘Zorg en gezondheid’ streven we er naar dat we uitkomen met de financiële middelen die we van het Rijk ontvangen. Er is hier geen financieel evenwicht. Dat heeft ook te maken met omstandigheden zoals de stijging van de kosten voor jeugdhulp, de aanzuigende werking door de invoering van het abonnementstarief Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de oorlog in Oekraïne. Door de hoge inflatie en de energiecrisis neemt de armoede toe. Dit zorgt voor een toename aan kosten in het sociaal domein. Daarnaast zien we dat tekorten toenemen, omdat de budgetten niet evenredig stijgen met het aantal klanten. 1.2 Er zijn belangrijke ontwikkelingen die niet financieel in de begroting zijn opgenomen. We leven in turbulente tijden met substantiële niet beïnvloedbare externe ontwikkelingen en opgaven die op ons afkomen. Daarbij hebben we lokaal ambities die ook risico’s met zich meebrengen. Deze ontwikkelingen en bijbehorende risico’s kunnen de voorspelbaarheid van onze begroting mogelijk in gevaar brengen zoals hogere energie kosten en inflatie.
Wat mag het kosten? In de begroting 2024 is per programma een overzicht van de totalen van de lasten en baten opgenomen. Onder de algemene dekkingsmiddelen staan bedragen die wij op begrotingsbasis nog niet direct aan de programma’s kunnen toerekenen. Het totaal van de begroting is te vinden in het overzicht "Door de Raad te autoriseren begrotingsbedragen". Wat gaan we ervoor doen? Planning begroting 2024
3/151
•
10 oktober
Vóór 9 uur technische vragen aanleveren bij de griffie
•
12 oktober
Raadsinformatiebijeenkomst
•
19 oktober
Commissie B&M: bespreking begroting (politieke vragen)
•
9 november
Raadsvergadering met algemene beschouwingen
Na vaststelling van de Begroting 2024 bieden wij deze aan bij het college van Gedeputeerde Staten. Het provinciebestuur bepaalt vervolgens op welke wijze zij het komend begrotingsjaar het financieel toezicht op de gemeente uitoefent.
Bijlagen 1. 2023-09-27 Begroting 2024 - gemeente Terneuzen.pdf
4/151
Begroting 2024 Gemeente Terneuzen
5/151
6/151
Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................................................... 3 Programma's......................................................................................................................................... 9 Wonen & leefbaarheid .............................................................................................................. 10 Zorg & gezondheid .................................................................................................................. 21 Jeugd & onderwijs ................................................................................................................... 29 Klimaat & Duurzaamheid .......................................................................................................... 33 Economie & arbeidsmarkt......................................................................................................... 37 Goed bestuur.......................................................................................................................... 43 Financiën ............................................................................................................................................
46 Door de Raad te autoriseren begrotingsbedragen ........................................................................ 47 Geprognosticeerde balans ........................................................................................................ 48 EMU saldo .............................................................................................................................. 49 Algemene dekkingsmiddelen..................................................................................................... 50 Overhead ............................................................................................................................... 53 Vennootschapsbelasting (VpB) .................................................................................................. 56 Reserves en voorzieningen ....................................................................................................... 57 Incidentele lasten en baten ...................................................................................................... 62 Paragrafen .......................................................................................................................................... 70 A. Lokale heffingen.................................................................................................................. 70 B.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................. 82 C. Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................ 96 D. Financiering ..................................................................................................................... 102 E. Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 105 F. Verbonden partijen ............................................................................................................ 107 G. Grondbeleid ..................................................................................................................... 131 H. Wet Open Overheid ........................................................................................................... 134 Bijlagen ............................................................................................................................................ 135 Investeringsprogramma 2024-2027 ........................................................................................ 136 Overzicht (hoofd) taakvelden ..................................................................................................
138 Verordeningen ...................................................................................................................... 142 Indicatoren........................................................................................................................... 145
2
7/151
Inleiding Voor u ligt de begroting voor 2024. Eerder informeerden we u al over de uitgangspunten in de kaderbrief 2024-2027. Voor de opbouw van deze begroting nemen we het Bestuursakkoord “Goed leven in Terneuzen. Verder bouwen aan een duurzame toekomst.” als basis. Het afgelopen jaar zetten we al belangrijke stappen in het uitvoeren van het bestuursakkoord, ook het komende jaar zetten we vol in op het verstevigen van de ‘brede welvaart’ in de gemeente. We richten ons daarom niet alleen op economische voorspoed, maar willen juist in brede zin investeren in de leefbaarheid van de gemeente. Dit gaat onder andere over gezondheid, sport, onderwijs, duurzaamheid, leefomgeving en veiligheid. In deze begroting zijn onze ambities voor 2024 nader uitgewerkt. De begrotingen van de komende jaren volgen de opbouw van het bestuursakkoord, opgebouwd in zes thema’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Wonen & leefbaarheid Zorg & gezondheid Jeugd & onderwijs Klimaat & duurzaamheid Economie & arbeidsmarkt Goed bestuur
Deze zes thema’s werken we nader uit in de zes programma’s van de begroting. We kiezen ervoor om niet alle reguliere taken (‘going concern’) te benoemen in de begroting, maar ons juist te richten op de initiatieven voor 2024. De belangrijkste speerpunten voor het college voor komende begrotingsjaar 2024 zijn:
Nieuwbouw voortgezet onderwijs In december 2022 wees uw raad de Vliegende Vaart aan als ontwikkellocatie voor de nieuwe VO-school. De ambitie is breder, namelijk de ontwikkeling van een ‘Campus Terneuzen’. Met de realisatie van deze (brede) onderwijscampus willen we passend en toekomstbestendig onderwijs voor de regio behouden en verder ontwikkelen. Een plek met ruimte voor ontwikkeling, ontmoeting en creatie. Samen met partners bespreken we onze visie en ambitie. Gezamenlijk kijken we naar de meerwaarde en synergie die kan ontstaan.
Totaalplan binnenstad Terneuzen De komende jaren werken we aan de uitvoering van het Totaalplan binnenstad Terneuzen. Op 20 april 2023 stelde uw raad het ruimtelijk kader bebouwing en ambitiedocument openbare ruimte vast. Op basis hiervan gaan we aan de slag met de planologische verankering van de kaders en spelregels. Ook kunnen we hiermee beleid aanpassen, zoals parkeren, wonen en horeca.
Transities op het gebied van energie en duurzaamheid. Klimaatverandering raakt ons allemaal. Door het verduurzamen van onze omgeving kunnen we ervoor zorgen dat ook voor de generaties na ons het prettig leven blijft in de gemeente. Voor de thema’s Energiearmoede en CO2-besparing in de Gebouwde Omgeving gaan wij najaar 2023 van start met een wijkgerichte besparingsaanpak in Zaamslag en Sas van Gent. Hierin mogen bewoners zelf een energiebespaarbox samenstellen en krijgen ze een uitgebreid energiebespaarplan voor hun woning van een deskundig adviseur van Energiek Zeeland. Op basis van de uitkomsten van de energiebespaarplannen zal Energiek Zeeland een of meer collectieve inkoopacties doen (voor bijvoorbeeld HR++-glas) waarbij inwoners een voucher kunnen gebruiken en kunnen profiteren van een collectiviteitskorting. Najaar wordt in de passerelle in het stadhuis ons energiebespaarhuis geopend. In het huis kunnen onze inwoners zich informeren over de verschillende energiebesparende producten en duurzame energietechnieken en op afspraak persoonlijke hulp krijgen bij het aanvragen van energiesubsidies en -leningen. In 2024 gaat onze aanpak voor het Nationaal Isolatie Programma NIP van start. Hiermee gaan we particuliere woningen met energielabel E, F en G na-isoleren.
Woningeigenaren zullen kunnen kiezen uit verschillende modules (subsidies, collectieve inkoop van isolatie en doe-het-zelf) met een voucher. Ook gaan we verder met het verduurzamen van onze gemeentelijke gebouwen.
Op bijna alle onderwerpen die we in 2024 gaan oppakken werken we samen. Met andere overheden, met bedrijven, onderwijsinstellingen of maatschappelijker organisaties. Ook zijn we actief in diverse netwerkverbanden zoals het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO), de Z4 (Zeeuwse
8/151
3
Steden) en de M50 (netwerk voor middelgrote gemeentes). Maar bovenal werken we samen met onze inwoners, door middel van participatie halen we op wat de behoeften zijn van de inwoners en op welke manier we daarin kunnen helpen.
Financiële positie De financiële uitgangspositie voor deze begroting is de stand van de begrotingsresultaten uit de Kaderbrief 2024-2027. Dit is tevens de stand tot en met Perioderapportage 6 van 2023. Aan de hand van het onderstaande overzicht lichten wij de mutaties toe op het verloop van de begrotingsresultaten in 2024-2027. Omschrijving (bedragen *€ 1.000, - = nadeel) Stand begrotingssaldo kaderbrief 2024-2027
2024
2025
2026
2027
1.236
2.735
343
-2.242
Totaal mutaties actualisatie financiële positie mei circulaire
2.237
3.329
-606
2.061
Stand na mutatie actualisatie financiële positie mei circulaire
3.473
6.064
-263
-181
Invoeren starterslening Aanpassingen meicirculaire Toerekening aan grondexploitatie en investeringen Salarissen Sociaal domein
-500 -94 489 306 -43
328 138 220 -238
326 598 50 -238
331 532 -724 -38
Stelpost welzijnsaccommodatiebeleid
-112
-122
-122
-122
1.063 -24 -20 398 -1.279
-301 -24 -20 219 -1.605
-799 -24 -20 219 -1.573
-799 -24 -20 219 -1.899
12 194
-14 -1.418
-388 -1.971
-412 -2.956
3.667
4.646
-2.234
-3.137
3.667
4.646
-2.234
-3.137
Kapitaallasten Rekenkamercommissie Accountantskosten Belastingen Stelpost indexeringen Overig Mutaties Begrotingssaldo
Reserves Begroting 2024-2027 na mutaties reserves
Toelichting: Mutaties Begroting 2024 Invoeren starterslening Op 6 oktober 2022 heeft de gemeenteraad door 'Motie 22-22' het college verzocht om een starterslening in te stellen. Op deze wijze wordt het eigen woningbezit onder personen die voor de eerste maal een eigen woning kopen bevordert. De lening wordt afgesloten bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). SVn is een onafhankelijke stichting die geen winst maakt. De lening wordt afgesloten met Nationale Hypotheek Garantie (NHG). De fondsen bij SVn zijn revolverend. Dit houdt in dat de fondsen via aflossing en rente van de uitstaande leningen weer worden gevoed. Dit voorstel staat op de agenda van de gemeenteraad van 28 september 2023.
4
9/151
Aanpassingen meicirculaire We passen nog een aantal correcties toe op de verwerking van de meicirculaire. Dit betreft het aanpassen van het abonnementstarief voor de Wmo voorzieningen en aanpassing in verband met een korting op DU Combinatiefuncties. Toerekening aan grondexploitatie en investeringen Door actualisatie van de bouwgrondexploitatie en bedrijventerreinen en de uren toerekening van de diverse beleidsafdelingen aan de toekomstige investeringen ontstaat er een voordeel op de exploitatie. Salarissen We hebben de salarissen geactualiseerd voor de begroting 2024 ten opzichte van de stand van de kaderbrief 2024-2027. Dit geeft in de jaren 2024 tot en met 2025 een voordeel. Voor 2027 geeft dit een nadeel van € 724.000. Dit komt onder andere door het verwerken van de verwachte salarisverhoging ten opzichte van 2026. Sociaal domein Voor de impuls kinderopvang ten behoeve van inburgering is in de kaderbrief 2024-2027 is voor 2024 en 2025 een bedrag van € 200.000 toegelicht. Dit is niet correct verwerkt over de verschillende jaarschijven 2024 tot en met 2026. Alleen de jaarschijf 2024 is opgenomen. We corrigeren dit in de begroting 2024. Bij het opstellen van het subsidieoverzicht 2024 blijkt een dubbeling in de begroting voor de extra plaatsen dak en thuislozen. Dit geeft een positief effect op het begrotingsresultaat van € 60.000 structureel vanaf 2024.
In 2022 is besloten vijf jaar € 50.000 te onttrekken uit de reserve sociaal domein ten behoeve van skaeve huse. We ramen € 50.000 ten laste van het begrotingssaldo in 2024 tot en met 2027. De raad heeft besloten op jaarbasis € 75.000 beschikbaar te stellen voor voorzieningen mindervaliden/ inclusie. Het betreft deels investeringen en deels kosten. In de begroting 2024 stellen we een exploitatiebedrag van € 30.000 beschikbaar en een investering van € 45.000 (concreet plan minder valide toiletten). Vanaf 2025 gaan we uit van € 25.000 in de exploitatie en € 50.000 als investeringen. Stelpost welzijnsaccommodatiebeleid Voor het welzijnsaccommodatiebeleid hebben we een stelpost (2024 € 112.000 en vanaf 2025 € 122.000) opgenomen om toekomstige kosten in de exploitatie of investeringen te kunnen dekken. We hebben in het investeringsprogramma een bijdrage van € 450.000 voor de verbouwing van de Halle opgenomen en € 150.000 voor 't Meulegat. Daarnaast hebben we nog verschillende kleine bijstellingen op de budgetten opgenomen. Kapitaallasten De liquiditeitenplanning is geactualiseerd. Hieruit blijkt dat in 2024 er een voordeel is op de langlopende geldleningen. Dit heeft te maken met de fasering van het aantrekken van leningen. In de jaren 2025 tot 2027 is er sprake van een voordeel.
Vanaf 2026 is er structureel een bedrag van € 152.000 opgenomen voor de investering op en rond het Szydlowskiplein te Axel. We hebben hiervoor een investeringskrediet van € 2.610.000 opgenomen. Verhoging budget Rekenkamercommissie We verhogen het budget van de rekenkamercommissie structureel met € 24.000. Accountantskosten We verhogen het budget met € 20.000 in verband met de toegenomen controle van SiSaregelingen.
10/151
5
Belastingen Wij ontvingen van Sabewa Zeeland de prognose van de waardeontwikkeling en heffingsgrondslag voor de OZB en rioolheffing voor het belastingjaar 2024. Op basis van deze prognose hebben wij de ramingen van de opbrengsten onroerendezaakbelasting en rioolheffing in 2024 en volgende jaren aangepast. Deze aanpassing houdt in dat wij verwachten € 88.000 lagere opbrengsten te ontvangen, dan vermeld in de Kaderbrief 2024-2027. Wij streven naar kostendekkende tarieven voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing. In 2024 verhogen we het tarief niet in één keer om 100% kostendekking te bereiken. In drie stapjes willen we bereiken dat we in 2026 100% kostendekkend zijn. Hiermee matigen we de extra verhoging van de tarieven in 2024. Hiervoor hebben we de opbrengsten verhoogd met € 308.000. De verhoging is nodig om de gewenste investeringen te doen en de dienstverlening op niveau te houden. Daarbij blijft hierdoor ook de volgende jaren de financiële huishouding van de gemeente op peil. Daarnaast verwerkten wij mutaties in de voorziening afval van € 70.000 en de voorziening begraafrechten van € 108.000. Stelpost indexeringen Om prijsverhogingen en de hogere bijdragen aan de verbonden partijen op te vangen, verhogen we de stelpost indexeringen naar het niveau dat we hebben opgenomen bij de kaderbrief 20242027.
Overig Hieronder zijn diverse bijstellingen opgenomen waaronder in 2026 en 2027 het aflopen van het huurcontract van RUD Zeeland per 1 januari 2026. Dividend GBE Aqua B.V. (Evides) en Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij N.V. (ZEH) De gemeente Terneuzen is via GBE Aqua B.V. voor 7,35% aandeelhouder in Evides. Bij het besluit tot oprichten van GBE Aqua B.V. is berekend welk jaarlijks dividend de gemeenten ontvangen. Deze dividenden zijn structureel begroot in de begroting 2024-2027. Wij voegen het voordeel van het dividend toe aan onze algemene reserve. Jaarlijks kan dan op basis van de nieuwste prognoses de raming meerjarig worden aangepast. In 2024 verwacht ZEH een dividend over 2023 van € 500 miljoen te kunnen betalen. Na aflossing van de lening blijft er nog € 339 miljoen van over. We gaan ervan uit dat dit bedrag naar verhouding wordt betaald aan de aandeelhouders. Voor Terneuzen gaat het dan om 7,35%, bijna € 25 miljoen. Vanaf 2025 kunnen de aandeelhouders het dividend dat ZEH uitkeert, helemaal zelf inzetten. De hoogte van het dividend is echter afhankelijk van de ontwikkelingen op de energiemarkten. Bij dalende prijzen dalen ook de prognoses van het uit te keren dividend. De prijzen op de energiemarkt fluctueren sterk. Het advies van de toezichthouder is om het dividend pas te begroten wanneer duidelijk is wat de werkelijke dividenduitkering is.
Dit volgt uit het voorzichtigheidsbeginsel en realisatieprincipe. De dividenduitkering kan alleen opgenomen worden als incidenteel dekkingsmiddel. Voor de begrotingsuitgangspunten, risico’s en investeringen verwijzen wij naar de desbetreffende onderdelen in deze begroting. Financiële tabellen De financiële tabellen worden opgebouwd door een automatische koppeling met het financiële softwareprogramma. Hierdoor kunnen in de financiële tabellen afrondingsverschillen van € 1.000 ontstaan.
6
11/151
Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK) De Provincie Zeeland heeft in het nieuwe Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK) voorschriften gegeven voor het in beeld brengen van het al dan niet reëel structureel in evenwicht zijn van de begroting. Onderstaand geven wij dit inzicht.
Baten en lasten (x € 1.000)
Jaarrekening 2021
Lasten Baten Saldo van baten en lasten
Begroting
2022
2023 2024 2025 2026 2027 173.680 183.238 207.718 215.120 211.653 214.626 216.359 181.745 210.133 207.998 223.964 222.908 219.141 219.939 8.065 26.895
280
8.844 11.255
4.515
3.580
8.108 2.932
7.734 986
7.734 1.018
Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves
4.617 5.930
38.069 16.223 39.589
Mutatie reserves
1.313
-9.451
Resultaat Incidentele lasten
9.378 17.444 4.368
Incidentele baten Saldo incidentele baten en lasten Toevoegingen aan reserves incidenteel Onttrekkingen aan reserves incidenteel Mutaties reserves incidenteel Resultaat incidenteel
1.558 -12.337
-478 -1.814 -1.100
Structureel resultaat
7.820 29.781
2.278
25.674
7.734 1.124
1.520 -5.176 -6.610 -6.748 -6.716 1.800
3.668
4.645 -2.233 -3.136
11.789
910
4.720
1.902
598
521
4.390
9.147
203
8.272
7.674
7.534
7.534
22
-2.642
-707
3.552
5.772
6.936
7.013
3.865
25.674
5.401
15.979
-40 189
7.908 2.542
7.534 662
7.534 447
7.534 480
1.536
-9.695
229 -5.366 -6.872 -7.087 -7.054
5.482
-151
-41
5.745 -2.082 -3.095
Toelichting Uit het bovenstaande overzicht blijkt dat we geen sluitende meerjarenbegroting hebben. Het begrotingssaldo in de jaren 2026 en 2027 is negatief. Het presenteren van een niet-sluitende meerjarenraming past eigenlijk niet in ons financieel beleid. De reden dat we dit op deze wijze presenteren heeft te maken met de aangenomen motie in de Algemene Ledenvergadering van de Vereniging Nederlandse gemeenten (VNG) en de toezegging van de toezichthouder. VNG Op de Algemene Ledenvergadering van de Vereniging Nederlandse gemeenten van 14 juni jl. is de resolutie ‘Naar een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief’ met grote meerderheid aangenomen. Hierin is een begrotingsadvies van de Vereniging Nederlandse gemeenten opgenomen: Presenteer voor 2024 en 2025 van de meerjarenraming 2025-2027 een sluitende begroting. Breng de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 in beeld, in de vorm van een realistische begroting. Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit uw coalitieakkoord en geschatte mee- en tegenvallers. Naar verwachting zullen de meerjarenramingen 2026 en 2027 dan duidelijk tekorten aangeven. De VNG schrijft dat op grond van artikel 189 van de Gemeentewet de gemeenteraad er op toe ziet dat de gemeentebegroting structureel en reëel in evenwicht is.
Hiervan kan de gemeenteraad afwijken indien aannemelijk is dat het structureel en reëel evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht. Met het presenteren van een tekort in de laatste twee jaren, maar een sluitende begroting voor 2024, kunnen de toezichthouders naar overtuiging van de VNG dan ook nog steeds tot een positief oordeel komen.
12/151
7
Het presenteren van een niet-sluitende meerjarenraming past eigenlijk niet in het voor gemeenten gebruikelijke degelijke financieel beleid, aldus de VNG. Zij vinden dit onder de huidige omstandigheden echter een verantwoorde keuze. Vooral omdat de gesprekken met het inmiddels demissionaire kabinet hierover nog niet zijn afgerond. Het onnodig in gang zetten van (onomkeerbare) bezuinigingen vinden zij om dezelfde reden onwenselijk. Door de gevolgen van de keuzes van het kabinet te laten zien, geven gemeenten volgens de VNG een helder signaal af aan het demissionaire kabinet en de Tweede Kamer: de gemeentelijke financiën zijn momenteel onvoldoende voor het uitvoeren van het huidige takenpakket. Toezichthouder Onze toezichthouder geeft aan als de begroting 2024 structureel en reëel in evenwicht is, er geen preventief begrotingstoezicht wordt ingesteld. Alleen in het geval dat de begroting 2024 niet in evenwicht is, zal een gemeente via de meerjarenraming 2025-2027 moeten aantonen dat het evenwicht uiterlijk in 2027 weer tot stand wordt gebracht. Er zal/kan dus geen preventief toezicht worden ingesteld als een gemeente een sluitende begroting 2024 vaststelt, ook al laat de meerjarenraming door het ‘ravijnjaar’ vanaf 2026 wel een tekort zien.
Meerjarig sluitende begroting in 2024 en 2025 Uit de bovenstaande tabel blijkt dat de begroting 2024 meerjarig reëel sluitend is voor de jaren 2024 en 2025. Het resultaat wordt gecorrigeerd met onttrekkingen en toevoegingen op de reserves en incidentele baten en lasten. Hieruit volgt dat wij de structurele lasten kunnen dekken met structurele inkomsten. Wij verwachten hiermee te voldoen aan de criteria voor repressief toezicht.
8
13/151
Programma's
14/151
9
Wonen & leefbaarheid Missie In alle kernen een goed woon- en leefklimaat.
Visie Voldoende en passende woonruimte en voorzieningen in alle kernen, leefbaarheid en veiligheid huidige bewoners, nieuwe inwoners, bereikbaarheid, ontspanning, verbondenheid en dierenwelzijn.
Thema 1.1 Veiligheid Tot dit thema behoren taken op het gebied van de brandweer, beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen en alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid. Wat willen we bereiken? Een goede fysieke veiligheid en een adequate rampenbestrijding. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We leveren een bijdrage aan de Veiligheidsregio Zeeland en we zorgen dat de hulpverleningsvoorzieningen op orde zijn.
doorlopend
Wij participeren, net als alle andere Zeeuwse gemeenten, in de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Zeeland (VRZ). In het meerjarenbeleidsplan 2022-2025 is het project Brandweerzorg 2030 opgenomen. In 2024 geven we verder invulling aan dit project waarin toekomstige brandweerzorg centraal staat. Daarnaast heeft het ministerie van Justitie en Veiligheid extra geld beschikbaar gesteld aan de Veiligheidsregio’s voor versterking van crisisbeheersing. In 2024 hebben we extra aandacht voor de vernieuwing van brandweerkazerne Sas van Gent en uitbreiding van de brandweerkazerne Zuidlandstraat.
Wat willen we bereiken? Een veilige leefomgeving. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We geven uitvoering aan het integraal veiligheidsbeleid 2023-2026.
doorlopend
In het uitvoeringsprogramma zijn concrete activiteiten vastgelegd op de vijf thema’s uit het in december 2022 vastgestelde integraal veiligheidsbeleid 2023-2026. Activiteiten voeren we lokaal, Zeeuws-Vlaams en Zeeuws breed uit. Het jaarlijks uitvoeringsprogramma stellen we ZeeuwsVlaams op, waarna de colleges het vaststellen. Het programma delen we ter kennisname met de gemeenteraad. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We zetten BOA's in en voeren onze taken uit volgens de kaders van het Zeeuwse operationeel beleid Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving.
doorlopend
We voeren onze taken uit volgens de kaders van het Zeeuwse operationeel beleid Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. We intensiveren de controles op flexbewoning. Dit realiseren wij door de organisatie uit te bereiden met een Juridisch handhaver, toezichthouder en BOA’s. Deze uitbereiding zal bestaan uit ervaren professionals en startende professionals.
10
15/151
Wat willen we bereiken? Het voorkomen van escaleren van problemen door vroegsignalering. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We versterken de samenwerking tussen zorg en veiligheid.
doorlopend
We verbeteren de samenwerking met ketenpartners als hulpverleningsinstanties, politie en OM verder. Door deze samenwerking en door middel van een preventieve aanpak zijn we in staat vroegtijdig hulpverlening in te schakelen bij zorgcasussen en bij spanningen tussen inwoners. Wat willen we bereiken? Aanpak ondermijning. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We verkrijgen meer zicht op ondermijnende activiteiten in onze gemeente. Daarbij willen we voorkomen dat we deze activiteiten onbewust faciliteren.
doorlopend
In het jaarlijks Uitvoeringsprogramma Integrale Veiligheid nemen wij elk jaar activiteiten op om uit te voeren op het gebied van ondermijning. Daarbij hebben we doorlopend aandacht voor het uitvoeren van Bibob toetsen bij aanvraag van vergunningen en vastgoedtransacties en het creëren van bewustzijn op dit onderwerp. Wat willen we bereiken? Aandacht voor weerbaarheid van onze gemeente. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We willen voldoen aan de Zeeuwse norm weerbare overheid als onderdeel van het ondermijningsbeleid.
doorlopend
Thema 1.2 Mobiliteit Tot dit thema behoren taken op het gebied van verkeer en bijbehorende droge infrastructuur, verkeersbeleid, verkeersmaatregelen, verkeersveiligheid, straatmeubilair. Aanleg, reconstructie en onderhoud wegenreconstructies en civiele kunstwerken, openbare verlichting, onkruid- en gladheidsbestrijding en straatreiniging. Ontwikkeling en beheer van parkeervoorzieningen, waaronder parkeerbeleid en het inrichten en onderhoud open en gesloten parkeervoorzieningen, parkeermeters en fietsstallingen.
Wat willen we bereiken? Meer en veiliger gebruik van fietsen. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We geven verder vorm aan het stimuleren en faciliteren van het fietsgebruik.
16/151
doorlopend
11
De fiets krijgt een nog betere plek in ons mobiliteitssysteem. We houden bij de aanleg en reconstructie van wegen nog meer rekening met fietsverkeer. Ons doel is om de huidige fietsers extra comfort en veiligheid te beiden. Zo gaan we fietsers binnen de bebouwde kom voorrang geven op rotondes. We hopen meer mensen op de fiets te krijgen. Wat willen we bereiken? Verbetering wegenstructuur. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We sluiten de Laan van Othene aan op de N290.
december 2024
We willen een betere, veilige ontsluiting van de wijk Othene. Daarom verlengen we de Laan van Othene. We zorgen voor aansluiting op de provinciale weg N290 door een rotonde. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
Op een paar drukke wegen verlagen we de maximum snelheid.
december 2026
We ondersteunen dit met snelheidsremmende maatregelen. Deze maatregelen hebben we afgestemd met de omwonenden. Wat willen we bereiken? Goede vervoersverbindingen die essentieel zijn voor de leefbaarheid en het vestigingsklimaat in de regio. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
In Zeeland trekken we gezamenlijk op om een mobiliteitsoplossing te realiseren.
2025
We willen een eenduidig mobiliteitssysteem. Gemotoriseerd verkeer en fietsverkeer maar ook openbaar en publiek vervoer moeten op elkaar zijn afgestemd. In 2024 starten we een proefproject voor publiek vervoer. Publiek vervoer is een toevoeging aan het openbaar vervoer. De haltetaxi is publiek vervoer, net als de deelfiets en de deelauto. Verder stemmen we mobiliteitsprojecten in de grensregio op elkaar af. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
In Z4-verband lobbyen we voor goede vervoersverbindingen in Zeeland en van hieruit met Gent en de randstad.
doorlopend
We willen goede verbindingen binnen Zeeland en van daaruit naar Gent en de randstad. We lobbyen voor een sterke verbinding noord-zuid: tussen Gent en randstad. Sterke verbindingen zijn nodig voor het behoud van de leefbaarheid en om de bereikbaarheid te verbeteren. Het gaat om verbetering van de wegenstructuur en van de verbindingen in het openbaar vervoer, maar ook om de ontwikkeling van mobiliteitshubs. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We lobbyen om de spoorlijn op de Oostelijke Kanaaloever ook te gebruiken voor personenvervoer.
doorlopend
De ontwikkeling van de spoorlijn richt zich vooral op goederenvervoer. We vinden het belangrijk dat mensen ook per trein naar Gent of Terneuzen kunnen reizen.
12
17/151
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We realiseren een goede en snelle fietsverbinding van Dow naar Zelzate.
2025
Samen met de provincie Zeeland leggen we een snelfietspad aan. Dit doen we eerst van het sluizencomplex tot Sluiskil. Dit is afhankelijk van de werkzaamheden aan de Nieuwe Sluis, want er zijn ook aanpassingen nodig ter hoogte van het sluizencomplex. Wat willen we bereiken? Passende bushaltes voor openbaar en publiek vervoer Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We maken voorzieningen voor openbaar en publiek vervoer.
2027
De provincie Zeeland maakt nieuwe afspraken met aanbieders van vervoer. Hierdoor moeten we onze bushaltes aanpassen of nieuwe bushaltes aanleggen. Ook gaan we opstaplocaties voor flexvervoer maken. Flexvervoer is vraagafhankelijk vervoer, zoals de Regiotaxi. Wat willen we bereiken? De bereikbaarheid van de kernen verbeteren Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We realiseren mobiliteitshubs. Hier komen allerlei verkeersvoorzieningen samen.
2025
We onderzoeken de locatie voor een mobiliteitshub in het centrum van Axel. We voeren ook een haalbaarheidsonderzoek uit naar een hub op de Axelse vlakte. In Terneuzen komt er een regionale mobiliteitshub. Hiervoor is nog locatieonderzoek nodig. We sluiten bij voorkeur aan bij de spoorverbinding naar Gent voor personenvervoer per spoor. Op grote hubs faciliteren we deelmobiliteit (dat is het gebruik van een deelfiets, deelscooter of deelauto).Voor het locatieonderzoek in Terneuzen zijn 3 adviesbureaus benaderd om ons hierbij te begeleiden. Doorkijk naar kosten is mede afhankelijk van deze locatiekeuze.
Thema 1.3 Kunst en Cultuur Tot dit thema behoren activiteiten ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel en activiteiten gericht op het verwerven, behouden, wetenschappelijk onderzoeken en presenteren van kunst en cultuur. Daarnaast taken gericht op conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed en de zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers, waaronder: bibliotheken, lokale pers, omroep en informatievoorziening. Wat willen we bereiken? De vitaliteit in onze kernen bevorderen en een positieve bijdrage leveren aan het vestigingsklimaat, toerisme, vrijetijdseconomie en citymarketing. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We ondersteunen de Bibliotheek Zeeuws-Vlaanderen in het uitvoeren van het Meerjarenbeleidsplan 2023-2026. Dit doen we samen met de gemeenten Hulst en Sluis.
doorlopend
Hiermee zetten we in op de verblijfsfunctie van de bibliotheek (o.a. participatie eenzame inwoners, studeerplekken studenten).
18/151
13
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We ondersteunen de ontwikkeling van de lokale omroep naar een streekomroep (vanaf januari 2025).
doorlopend
Vanaf 1 januari 2025 wordt er gestreefd naar een gezamenlijke, Zeeuws-Vlaamse omroep met Omroep Hulst en RTV Scheldemond. Het Rijk zal deze gezamenlijke financiële omroep financieren Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We bekijken de mogelijkheden voor het plaatsen van kunstwerken die in ons bezit zijn.
doorlopend
We inventariseren de resterende kunstwerken in het depot. Waar mogelijk plaatsen we ze in de kernen. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We blijven betrokken bij de professionalisering van de stichtingen Porgy en Bess en de PIT.
doorlopend
Porgy en Bess en de PIT werken aan de professionalisering van beide stichtingen. Hun doel is om beide stichtingen toekomstbestendig te maken. We zijn bezig met het verder uitwerken van de verschillende mogelijkheden aan de hand van voorstellen van de ingehuurde kwartiermaker. In de loop van 2024 willen we hier duidelijkheid aan geven.
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We geven uitvoering aan de regiodeal voor versterking van kunst en cultuur.
2027
We willen deze middelen inzetten voor onder andere het cultuurkwartier en de samenwerking met Gent, Evergem en Zelzate en het North Sea Port District. We zetten deze middelen in voor de uitwerking voor onder andere het cultuurkwartier en de samenwerking met Gent, Evergem en Zelzate en het North Sea Port District.
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
Cultuurhistorisch waardevolle elementen
doorlopend
We zetten ons meer in om de verschillende monumenten in onze gemeente te behouden. Dat doen we vooral door het ondersteunen van, en opvolgen van acties van, de eigenaren van deze waardevolle cultuurhistorische elementen.
Thema 1.4 Beheer openbare ruimte Tot dit thema behoren taken op het gebied van openbaar groen, natuur en recreatie, afvalwater en de waterhuishouding, inclusief de rioolheffing. De inzameling en verwerking van bedrijfs- en huishoudelijk afval, inclusief de reinigingsheffingen en de gemeentelijke taken op het gebied van de lijkbezorging, inclusief lijkbezorgingsrechten behoren hier ook toe. Voor de verschillende kapitaalgoederen (o.a. riolering, wegen etc.) hebben wij beheerplannen opgesteld. Jaarlijks voeren we de in deze plannen genoemde werkzaamheden uit. We halen afval op bij huishoudens en bedrijven. We zorgen voor gescheiden inzameling van verschillende waardevolle afvalstromen. PMD+ (plastic verpakkingen, metaalverpakkingen,
14
19/151
drankenkartons en restafval), gft, oud papier en karton halen we gescheiden bij huishoudens op. Door nascheiding halen we uit het PMD+ scheiden de plastic verpakkingen, metaalverpakkingen, drankenkartons. Glas en textiel kunnen inwoners op centrale plaatsen in de gemeente brengen naar ondergrondse en bovengrondse containers. Op de milieustraat kunnen inwoners 30 waardevolle afvalstromen gescheiden aanleveren. Indien mogelijk passen we hergebruik of recycling toe. We willen continu moderniseren en de afvalinzameling verbeteren. Wat willen we bereiken? Verlaging van aanbod restafval. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We gaan de wijk in met een rijdende milieustraat.
doorlopend
In 2023 hebben we hiermee geëxperimenteerd en zetten we nu door. Hierbij richten we in een kern een tijdelijk milieustraat in. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We zamelen GFT gescheiden in bij hoogbouw.
doorlopend
We ronden de plaatsing af van de ondergrondse containers.
Wat willen we bereiken? Groenere kernen en wijken. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We voeren het Landschapsuitvoeringsplan uit.
doorlopend
In Hoek bestaat de wens om tot een groene buffer te komen tussen het dorp en de industrie. Wij willen (een deel) van de kosten hiervoor bij de betrokken partijen te leggen, waaronder de bedrijven, North Sea Port en provincie Zeeland. Dit kan door bijvoorbeeld subsidies en een opslag in de grondprijs.
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We vergroenen de openbare ruimte op verschillende plaatsen.
doorlopend
We gaan de openbare ruimte op verschillende plaatsen in de binnenstad van Terneuzen vergroenen. Vanwege de participatie van burgers ontvangen we subsidie vanuit de Regiodeal Zeeuws-Vlaanderen. We vergroenen diverse kernen in de Kanaalzone door het planten van struiken, bomen en bloembollen met budget uit het Landschapsuitvoeringsplan.
Thema 1.5 Woningmarkt - ruimtelijke ordening Tot dit thema behoren taken op het gebied van de ruimtelijke ordening en ontwikkeling en functietoedeling van de leefomgeving, gemeentelijke bouwgrondexploitatie, gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening, inclusief leges omgevingsvergunningen. Ook ontwikkeling van bedrijfsterreinen en landschappelijke projecten rond de Kanaalzone komen hier aan bod.
20/151
15
De invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging gaan een nieuw wettelijk kader vormen waarbinnen we moeten werken. Wat willen we bereiken? Actueel grondbeleid dat handvatten biedt voor sturing op gewenste ontwikkelingen. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We werken de Nota kostenverhaal uit.
2024
In de Nota kostenverhaal staat hoe wij omgaan met ruimtelijke initiatieven. We werken de Nota kostenverhaal uit in beleid op verschillende terreinen. Actieve grondpolitiek is een thema. Wat willen we bereiken? De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging (Wkb) zijn geïmplementeerd op de datum dat deze inwerking treden. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We werken volgens de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging (Wkb).
doorlopend
De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) treden op 1 januari 2024 in werking. De gemeente verleent omgevingsvergunningen. We toetsen de aanvragen aan de Omgevingswet. Als gevolg van de inwerkingtreding van de Wkb zal de bouwtechnische toets voor veel bouwactiviteiten overgaan naar de private sector. Daarnaast stellen we in 2024 de omgevingsvisie op. De omgevingsvisie moet op 31 december 2024 af zijn. De huidige bestemmingsplannen moeten we omzetten naar het omgevingsplan. Het omgevingsplan moet eind 2029 klaar zijn. Wat willen we bereiken? Een goede woningvoorraad, die bijdraagt aan leefbare wijken en kernen. We streven ernaar dat het aantal en de soort woningen aansluit bij de vraag naar woningen. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We voeren de uitvoeringsagenda van de woonzorgvisie uit
doorlopend
De uitvoeringsagenda wordt samen met onze partners verder uitgewerkt tijdens de woonzorgtafels. Hier dragen wij met elkaar ook zorg voor de uitvoering van de afgesproken acties. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We maken concrete prestatieafspraken met de woningbouwverenigingen, onder andere over de huisvesting van statushouders.
doorlopend
We werken de prestatieafspraken per jaar uit. We maken met alle partijen afspraken over concrete acties. Het gaat dan om leefbaarheid en duurzaamheid, wonen en zorg en beschikbaarheid en betaalbaarheid.
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We voeren de uitvoeringsparagraaf van de Regionale woonvisie uit.
16
21/151
doorlopend
We willen verschillende woningmarktinstrumenten onderzoeken en/of invoeren. Denk hierbij aan de starterslening, zelfbewoningsplicht en opkoopbescherming. Zo willen we een zo veelzijdig mogelijk woningaanbod in onze gemeente realiseren. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We treden op tegen illegale bewoning.
doorlopend
We voeren regelmatig adrescontroles uit, vaak na concrete klachten uit de buurt.
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We vullen het Zeeuwse woningbouwbod in.
2030
In 2023 hebben de Zeeuwse gemeenten en provincie het Zeeuwse woningbouwbod uitgebracht. We willen zoveel mogelijk (betaalbare) woningen realiseren, zodat we voldoen aan het aantal woningen dat tot 2030 toegevoegd moet worden. Om dit te bereiken werken we nauw samen met marktpartijen, corporaties, de provincie Zeeland en het Rijk. Wat willen we bereiken? Een actuele omgevingsvisie om onze ambities waar te maken en uitdagingen aan te pakken. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We stellen een omgevingsvisie op.
2024
In 2023 stelden we de startnotitie voor de Omgevingsvisie vast. We moeten eerst een beleidsinventarisatie maken. De beleidsdocumenten DNA Terneuzen en de Structuurvisie gemeente Terneuzen 2025 zijn het vertrekpunt voor de Omgevingsvisie. Deze documenten geven een eerste aanzet voor de kernkwaliteiten en ontwikkelrichting van onze gemeente. Ons beleid moet bijdragen aan positieve gezondheid. De Omgevingsvisie moet een veilige en gezonde leefomgeving mogelijk maken.
Thema 1.6 Totaalplan binnenstad Tot dit thema behoren taken op het gebied van de uitvoering van het Totaalplan binnenstad Terneuzen. Wat willen we bereiken? Een toekomstbestendige binnenstad. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We realiseren de ambities uit het Totaalplan Binnenstad Terneuzen.
2033
Op basis van het ruimtelijk kader laten we een integrale plan-economische doorrekening maken. Deze doorrekening brengt de kosten en opbrengsten per ontwikkelzone meer in detail in beeld. De projecten waar we mee starten zijn de herinrichting van de Nieuwstraat en van de Oostelijke Kanaalarm.
Verbonden partijen - Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (O.L.A.Z.) - Veiligheidsregio Zeeland (VRZ)
22/151
17
Wat mag het kosten per programma? Rekening Begroting Begroting bedrag x € 1.000
Meerjarenraming
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
6.081
6.335
6.933
6.953
7.219
7.432
Baten
-30
47
52
52
53
53
Saldo
6.110
6.288
6.881
6.901
7.166
7.378
Lasten
11.809
13.065
13.048
13.353
13.686
14.318
Baten
800
317
329
330
331
332
Saldo
11.008
12.748
12.719
13.023
13.355
13.986
Lasten
7.349
8.548
8.094
8.012
8.009
8.226
Baten
1.511
1.751
1.788
1.727
1.763
1.796
Saldo
5.838
6.797
6.306
6.285
6.246
6.430
Lasten
18.973
22.124
22.774
23.049
23.239
23.761
Baten
18.029
19.622
19.825
19.727
20.053
20.381
Saldo
944
2.502
2.949
3.322
3.186
3.380
1.1 Veiligheid
1.2 Mobiliteit
1.3 Kunst en Cultuur
1.4 Beheer openbare ruimte
1.5 Woningmarkt - Ruimtelijke ordening Lasten
5.929
5.870
10.352
5.651
7.603
5.243
Baten
3.366
2.428
7.785
3.824
5.602
3.088
Saldo
2.564
3.442
2.567
1.827
2.000
2.155
Lasten
1.312
232
300
300
300
300
Baten
1.312 232
300
300
300
300
1.6 Totaalplan Binnenstad
Saldo Totaal programma Wonen & leefbaarheid Lasten
51.453
56.174
61.501
57.319
60.055
59.280
Baten
24.988
24.165
29.779
25.661
27.803
25.651
Saldo
26.464
32.009
31.722
31.658
32.253
33.629
18
23/151
Reserves Begroting bedrag x € 1.000
Meerjarenraming
2024
2025
2026
2027
Reserve kapitaallasten econ.nut programma 7
200
200
200
200
Algemene reserve
240
300
300
300
300
Reserve begraven voor 1/1/2017
148
151
154
157
Reserve budgetoverhevelingen
165
Reserve nieuwe sluis
42
Reserve kapitaallasten maats.nut programma 1
23
23
44
57
Reserve kapitaallasten econ.nut programma 1
186
204
230
250
-424
-478
-528
-564
Toevoegingen Reserve kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving
Reserve budgetoverhevelingen Onttrekkingen Rekeningsaldo Reserve Totaalplan Binnenstad Reserve kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving Reserve bevolkingskrimp Reserve COVID-19
Algemene reserve Saldo
24/151
19
Investeringen Omschrijving investering
2024
2025
2026
2027
Reconstructie wegen
1.112
1.112
1.112
1.112
Tractie straatreiniging/gladheidsbestrijding
372
955
990
90
Miniperscontainers
82
82
82
82
Uitvoering beleidsplan openb. Verl. vernieuwing armaturen
338
338
338
338
Uitvoering beleidsplan openb. Verl. verbetering lichtmasten
135
135
135
135
Parkeerautomaten
143
320
Auto's t.b.v. handhaving
403
0
Vervanging VRI's
350
Uitvoeringsagenda GVVP
500
100
100
100
Tractie afvalinzameling
1.045
685
721
2.726
Containers activeren i.p.v. exploitatie
200
200
200
200
Gescheiden inzameling grondstoffenplan
250 2.500
2.500
2.500
2.500
679
679
2.500
750
1.250
500
56
50
40
0
1.928
670
670
Uitvoering WRP Afvalwater transportsysteem Binnenstad Terneuzen Investeringsplan ICT Hardware Investeringsplan ICT Software
75
Verduurzaming vastgoed
1.928
Verduurzaming vastgoed (Schoolmuseum)
400
Renovatie brug Herengracht
200
Uitbreiding brandweerkazerne Zuidlandstraat
750
Nieuwbouw brandweerkazerne Sas van Gent
1.600
Interne verbouwing en herinrichting terrein De Koegors
500
Aanpak wateroverlast Sluiskil - riolering
60
225
225
225
Aanpak wateroverlast Sluiskil - pompen/gemalen
20
75
75
75
Aanpak wateroverlast Sluiskil - waterbeheersing
60
225
225
225
Aanpak wateroverlast Sluiskil - wegen
60
225
225
225
PM
PM
PM
9.207
9.202
Nieuw WKA 2024 - 2028 Aanbevelingen integrale normen toegankelijkheid Szydlowskiplein Axel
2.610
Totaal
20
150 0
18.530 10.809
25/151
Zorg & gezondheid Missie We hebben oog voor de menselijke maat. Doelmatigheid van de voorzieningen staat voorop. We werken preventief. Hulpvragen bekijken we integraal.
Visie Iedereen aan boord.
Thema 2.1 Welzijn - Sport Tot dit thema behoren alle maatregelen ter stimulering van professionele en amateursport en alle accommodaties voor sportbeoefening. We geven uitvoering aan het Sportakkoord. We stimuleren een actief en gezond leven. Wat willen we bereiken? We stellen inwoners in staat om te sporten, te bewegen en te ontmoeten. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We faciliteren uitvoeringsorganisaties, Sportpunt Terneuzen en aan-z om invulling te geven aan ons Lokaal Sportakkoord.
doorlopend
We sturen op een duurzame sportinfrastructuur, onder andere door de te werken met buurtsportcoaches. We maken onze sportvoorzieningen (sportaccommodaties en beweegvriendelijke omgevingen) bereikbaar, toegankelijk, toekomstbestendig en passend. We creëren voldoende draagvlak onder de gebruikers om onze sportvoorzieningen optimaal te benutten (sportverenigingen/inwoners). We zetten in op sporttoestellen in buitenruimte en bijvoorbeeld beweegroutes. Sportpunt Terneuzen en aan-z maken jaarlijks een gezamenlijk programma voor de schoolvakanties.
Thema 2.2 Participatie Tot dit thema behoren alle inkomens- en bijstandsvoorzieningen. De Participatiewet zorgt voor één regeling voor iedereen die ondersteuning nodig heeft bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. Wij bieden passende ondersteuning om mee te doen in de samenleving. Dit kan werk zijn. Maar het kan ook een andere vorm van participatie zijn. Bijvoorbeeld wanneer en zolang arbeidsinschakeling (nog) niet haalbaar is. We voeren de schuldhulpverlening inclusief vroegsignalering zelf uit. We zetten Dethon en het WSP in voor de (deel)uitvoering van de Participatiewet. Inkomens- en bijstandsvoorzieningen Wij willen het voor iedereen in onze gemeente mogelijk maken om deel te nemen aan het maatschappelijke leven, zodat iedereen kan meedoen. Daartoe stellen we de volgende inkomensvoorzieningen beschikbaar aan inwoners die niet zelfstandig in de noodzakelijke kosten van bestaan kunnen voorzien:
Bijstandsuitkeringen; IOAW-uitkeringen; IOAZ-uitkeringen; BBZ-uitkeringen.
26/151
21
Wat willen we bereiken? Ondersteuning bieden aan inwoners die niet zelfstandig in de noodzakelijke kosten van hun bestaan kunnen voorzien. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We beoordelen kritisch de noodzaak voor bijstandsbehoefte, waarbij we de menselijke maat niet uit het oog verliezen.
doorlopend
Door een verruiming in de bijstand en minimavoorzieningen verwachten we in 2024 meer inwoners te kunnen helpen. Dit vanwege de aanhoudende problemen die van invloed zijn op de economische situatie. Daarnaast passen we in 2024 maatwerk toe voor specifieke, individuele gevallen. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We passen de doorbraakmethode toe (maatwerk). Het doorbraakplan/maatwerkplan is onderdeel van 1 gezin, 1 plan, 1 regisseur.
doorlopend
Tot 1 april 2024 krijgen we ondersteuning van het Instituut voor Publieke Waarden (IPW) voor verdere doorvoering van de doorbraakmethode als vaste werkwijze in het sociaal domein (verordening sociaal domein). Naast een vastgestelde maatwerkroute, die de afstemming met gemeentelijke processen Werk en Inkomen beschrijft, werken we toe naar een vaste aanpak van actieonderzoeken. We vertalen de in de praktijk goed werkende oplossingen in beleid. We analyseren halfjaarlijks de resultaten met behulp van de doorbraaktool.
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We onderzoeken de mogelijkheid om onderdelen van de aanpassing van de Participatiewet versneld in te voeren.
december 2025
We voeren de aanpassingen die het rapport Participatiewet in balans mogelijk maakt in. Dit doen we zodra de aanpassingen wettelijk zijn vastgesteld. Wat willen we bereiken? Een inclusieve arbeidsmarkt waar mensen inzetbaar zijn naar hun vermogen. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We geven uitvoering aan de Wet banenafspraak en het invullen van garantiebanen.
doorlopend
We besteden extra aandacht aan de mensen in het Trede 4-bestand met als doel dat zij ook regulier kunnen gaan participeren. Wat willen we bereiken? Dat inwoners van onze gemeente zo snel mogelijk inburgeren en hun weg vinden naar duurzame arbeid. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We huisvesten statushouders volgens de taakstelling.
doorlopend
De taakstelling wordt halfjaarlijks kort van te voren bekend gemaakt. De taakstelling voor 2024 is nog niet bekend. We verwachten dat deze in ieder geval niet minder zal zijn dan de taakstelling voor de tweede helft van 2023 (85). Voor 2024 verwachten we minimaal 170 mensen te moeten huisvesten. Dit is onmogelijk gezien de krapte op de woningmarkt op dit moment. We leveren een extra inspanning om extra huisvesting te realiseren.
22
27/151
Thema 2.3 Zelfredzaamheid Tot dit thema behoren materiële voorzieningen om zelfstandig te kunnen functioneren (Wmo) voor mensen met fysieke beperkingen. We bieden hulp aan individuele cliënten met een beperking (fysiek/psychisch), die zelfstandig wonen en die ondersteuning nodig hebben. Alle opvang- en beschermd wonen-voorzieningen met inbegrip van eventuele maatwerkdienstverlening en maatwerkvoorzieningen voor personen die in de betreffende opvangvoorzieningen verblijven. Uitvoeringsorganisatie aan-z heeft een breed takenpakket op het gebied van het sociaal domein, waaronder welzijnswerk en het bevorderen van zelfredzaamheid. We werken samen met aan-z aan het terugdringen van eenzaamheid. Wij nemen samen met de gemeenten Hulst en Sluis deel aan het samenwerkingsverband Collectief Vervoer, voor wat betreft jeugdhulpvervoer, leerlingenvervoer en Wmo-vervoer. Wat willen we bereiken? Voorzieningen die voor alle inwoners toegankelijk zijn. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We voeren de inclusieagenda uit.
doorlopend
We werken doorlopend aan de fysieke toegankelijkheid van onze gemeentelijke gebouwen. We laten jaarlijks inspecties uitvoeren om dit te controleren. Met deze aanbevelingen kunnen we aanpassingen doen. De inzet van de Hoge Nood-app draagt bij aan de vindbaarheid van openbare toiletten. We blijven ondernemers stimuleren om zich aan te sluiten bij dit netwerk. Wat willen we bereiken? Een dekkend netwerk van welzijnsaccommodaties en -voorzieningen. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We onderzoeken de behoeften aan welzijnsaccommodaties en voorzieningen en de beschikbare capaciteit ervan.
december 2025
In 2023 leggen we het vernieuwde Welzijnsaccommodatiebeleid voor aan de gemeenteraad. Afhankelijk van besluitvorming stellen we in 2024 een coördinator buurthuizen aan. Deze coördinator doet onderzoek naar de behoeftes in de welzijnsaccommodaties. Wat willen we bereiken? Voldoende waarborg rond sociale veiligheid binnen onze gemeente. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We zetten in op het voorkomen van huiselijk geweld en (kinder)mishandeling. We hebben specifiek aandacht voor ouderen en kwetsbare volwassenen.
doorlopend
Dit doen we door onder andere de aanpak Handle with care en het programma Voor een toekomst zonder Geweld Zeeland en het toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. We werken samen: Zeeuws, regionaal, lokaal en met netwerkpartners.
28/151
23
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We werken samen met de andere Zeeuwse gemeenten aan de doordecentralisatie van beschermd wonen.
doorlopend
Uitvoering geven aan de afspraken met de dertien gemeenten.
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We bieden maatschappelijke opvang en beschermd wonen.
doorlopend
Het doel van beschermd wonen is om mensen met een psychische kwetsbaarheid zoveel mogelijk in de wijken te ondersteunen. Dat vraagt een basisniveau van voorzieningen en kennis, geschikte woningen en vooral samenwerking tussen en met gemeenten, ketenpartners en zorgverzekeraars. Wat willen we bereiken? Zorgvoorzieningen, waaronder ziekenhuiszorg, behouden voor Zeeuws-Vlaanderen. Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer gereed?
We zetten de samenwerking voort met onze netwerkpartners in de zorg.
doorlopend
We zorgen ervoor dat we ook in 2024 vanuit onze regio een afgestemde inbreng hebben in de Zeeuwse Zorgcoalitie. De Zeeuwse Zorgcoalitie speelt een belangrijke rol in uitvoering van het Integraal Zorg Akkoord voor Zeeland. Thema’s van zowel de regionale als Zeeuwse samenwerking zijn de zorginfrastructuur, arbeidsmarkt en opleiding, wonen met zorg en toegang tot de zorg. Positieve gezondheid staat in alle uitwerkingen centraal.