2023-06-13 Presentatie Raadsinformatiebijeenkomst - Kaderbrief 2024-2027

Raadsinformatiebijeenkomst

Kaderbrief 2024-2027 15 juni 2023 1

1. Agenda 1. Opening 2. Kaderbrief 2024-2027 3. Financiele positie 4. Meicirculaire 2023 5. Afsluiting

2

2. Kaderbrief 2024-2027

3

2. Kaderbrief 2024-2027 - Ambities coalitie vastgelegd in bestuursakkoord. - Focus op uitvoering ambities en op uitvoering geven aan nieuwe wet- en regelgeving - Kaderbrief vormt start nieuwe planning en control cyclus voor 2024 - Vertaling van de kaderbrief naar begroting 2024 4

2. Kaderbrief 2024-2027 Maatschappelijke ontwikkelingen  Er is veel in beweging  Kansen benutten  Oog houden voor behoeften inwoners  Elke regio telt  Samenwerking benutten

5

2. Kaderbrief 2024-2027 Brainstorm met de raad  Input verwerkt in kaderbrief, volledige overzicht in de bijlage van de kaderbrief  Met name aandacht gevraagd voor  Betaalbare woningen  Versnelling energietransitie  Preventie in sociaal domein

 Steun voor uitvoeren bestuursakkoord ‘Goed Leven in Terneuzen’ 6

2. Kaderbrief 2024-2027 Wonen & leefbaarheid  Woningen  Regiovisie: groei naar 125.000 inwoners  Zeeuwse Woondeal (+ 1.820 woningen)

 Ruimte  Vergroening  Verkeer – hubs en verlagen snelheid  Omgevingswet en omgevingsvisie

 Veiligheid  BOA’s, hulpverlening op orde en aandacht voor ondermijning 7

2. Kaderbrief 2024-2027 Wonen & leefbaarheid  Totaalplan Binnenstad  Planologisch verankering van kaders en spelregels als basis voor beleid

 Kunst en Cultuur  Broedplaatsen cultuurkwartier  Uitvoering nota Kunst & Cultuur

 Welzijnsaccommodaties  Brug tussen inwoners en hulpverlening  Maatschappelijke organisaties in de wijk  Parallel aan begroting 2024 beleidsvoorstel

 Sport  Renovatie indien nodig

8

2. Kaderbrief 2024-2027 Zorg & gezondheid  Zorg en gezondheid  Positieve gezondheid  Integraal Zorg Akkoord (IZA)  Sociaal domein  Hervormingsagenda jeugd  Doorbraakmethode  Minimabeleid

9

2. Kaderbrief 2024-2027 Jeugd & onderwijs  Onderwijshuisvesting VO en Campus Terneuzen  Ontwikkellocatie aangewezen  Raad steeds geïnformeerd over de stappen en uitwerking van het project.

 Ontmoetingsplekken  Investeringen in nieuwe en bestaande plekken.

10

2. Kaderbrief 2024-2027 Klimaat & duurzaamheid  Transitie voortvarend oppakken  Verduurzamen eigen vastgoed  Nationaal isolatie programma  Regionale Energiestrategie  Energieloket  Restwarmtenet  Waterberging combineren met natuurontwikkeling

11

2. Kaderbrief 2024-2027 Economie & arbeidsmarkt  Bedrijventerreinen  Toename vraag  Ontwikkeling en uitbreiding bedrijventerreinen

 Subsidieverordening winkelgebieden  Arbeidsmarkt  Aantrekken voldoende arbeidskrachten

12

2. Kaderbrief 2024-2027 Goed bestuur  Participatie  Uitvoeringskracht  Digitalisering  Strategische personeelsplanning

 Bestuurlijke samenwerkingen  Regio Deal North Sea Port District

13

3. Financiële positie

14

3. Financiële positie Actualisatie uitgangspunten exclusief mutaties programma’s Onderwerp Beginstand begrotingsresultaat (4e perioderapportage 2023) Actualisatie uitgangspunten Inschatting meicirculaire 2023 Belastingen 7,6 % verhoging Kapitaallasten Indexeringen Onderuitputting Totaal actualisatie uitgangspunten Subtotaal na actualisatie uitgangspunten Alle bedragen x € 1.000

2024 6.725

2025 9.998

2026 8.163

2027 8.028

1.086 1.981 -154 -7.264 2.500 -1.852 4.873

2.098 2.028 -812 -10.124 2.500 -4.310 5.687

2.673 2.076 -1.743 -10.812 2.500 -5.307 2.857

2.879 2.865 -3.278 -12.883 2.500 -7.917 111 15

3. Financiële positie Op basis van uitgangspunten bijlage 1, o.a.:  Inschatting meicirculaire 2023 (de jaarschijf 2027 is onlangs beschikbaar gekomen)  Verhoging salarissen (cao)  Kapitaallasten (fasering jaarschrijven)  Belastingen CPI 7,6 %(inkomsten)  Correctie WOZ waarden 2023 wordt meegenomen bij bepalen tarief

 Begrotingen verbonden partijen 2024 (als onderdeel van indexeringen)  Stelpost indexeringen als buffer  Onderuitputting

16

3. Financiële positie Onderwerp Nieuwe mutaties 1. Wonen & leefbaarheid 2. Zorg & gezondheid 3. Jeugd & onderwijs 4. Klimaat & duurzaamheid 5. Economie & arbeidsmarkt 6. Goed bestuur Algemene dekkingsmiddelen Overhead Totaal nieuwe mutaties

2024

2025

2026

2027

-904 -1.178 -202 -153 -250 -600 189 -538 -3.637

-845 -207 -27 -153 -250 -600 -396 -475 -2.953

-865 -116 -175 -63 0 -100 -715 -478 -2.513

-893 -70 -120 -63 0 -100 -715 -392 -2.353

Alle bedragen x € 1.000 17

3. Financiële positie Op basis van uitgangspunten bijlage 6, o.a.:  Programma 1 - Werkzaamheden openbare ruimte, omgevingswet  Programma 2 - Participatiewet, Wmo, en inburgering  Programma 3 - Jeugd, onderhoudskosten brede scholen  Programma 4 - Leefomgeving Kanaalzone, klimaat en duurzaamheid  Programma 5 - Subsidieverordening verbetering kwaliteit winkelgebieden  Programma 6 - Cofinanciering regiodeal, leefbaarheidsinitiatieven  Algemene dekkingsmiddelen – arbeidsmarkt / secundaire arbeidsvoorwaarden  Overhead - voornamelijk ICT (licentie en lease kosten)

18

3. Financiële positie Voorstaande leidt tot de volgende cijfers in de Kaderbrief 2024-2027: Onderwerp Beginstand begrotingsresultaat (4e perioderapportage 2023)

2024 6.725

2025 9.998

2026 8.163

2027 8.028

Totaal actualisatie uitgangspunten Totaal nieuwe mutaties

-1.852 -3.637

-4.310 -2.953

-5.307 -2.513

-7.917 -2.353

Resultaat

1.236

2.735

343

-2.242

Alle bedragen x € 1.000 19

3. Financiële positie Investeringen: op basis van bijlage 3, o.a.:  Uitbreiding afvalinzameling (meerdere jaren)  Verduurzaming Schoolmuseum (2024)  Renovatie brug Herengracht (2024)  Uitbreiding en nieuwbouw brandweerkazernes (2024)  Interne verbouwing en herinrichting terrein De Koegors (2024)  Aanpak wateroverlast Sluiskil – riolering (meerdere jaren)  Vervanging atletiekbaan (2027)  Welzijnsaccommodaties (PM)

20

3. Financiële positie Risico’s  Sociaal domein  Aflopen DVO RUD Zeeland per 2026  Nieuwe bijdrage aan het Transitieplan Voortgezet Onderwijs  Invoering Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen  Onduidelijkheid en onzekerheid opgaven Klimaat en Duurzaamheid  Lagere werkelijke consumentenprijsindex (CPI) vanaf 2025 e.v.  Mogelijke vervanging betonbak zwembad Koewacht  Hogere bijdragen aan verbonden partijen

Kans  Dividend van Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH) in 2024

21

3. Financiële positie Ratio’s  Investeringen nieuwe geldleningen  2024: € 34 miljoen  2025: € 24 miljoen  2026: € 44 miljoen  2027: € 41 miljoen

 Solvabiliteitsratio / debt ratio  verhouding eigen vermogen en het totale vermogen

 Netto schuld per inwoner  Schuld gedeeld door inwoners 22

4. Meicirculaire 2023

23

4. Meicirculaire 2023 Uitkomst meicirculaire 2023 Stand Kaderbrief 2024-2027 1. Actualisatie diverse cijfers (o.a. stelposten, toevoegingen aan reserves) 2. Perioderapportage 5 in 2023 3. Meicirculaire 2023 Gemeentefonds 4. Dekking energiekosten maatschappelijke instellingen 5. Te verwachten incidentele voordelen en reserves Actuele stand Bedragen x € 1.000 - is nadeel

2023 2024 2025 2026 2027 2.240 1.236 2.735 343 -2.242 -296 1.556 2.226 1.396 1.396 -1.202 -1.134 -150

0 681

0 0 1.103 -2.002

0 665

6.064

-181

nnb -542

3.473

-263

24

4. Meicirculaire 2023 1. Actualisatie o.a. stelposten, jaarschijven  Mutaties reserve Sociaal domein, aanpassen stelposten

2. Perioderapportage 5  Actualisatie budgetten en aanvullende bijdragen aan verbonden partijen

3. Meicirculaire 2023 Gemeentefonds  Hogere accressen 2023-2027 door hogere loon- en prijsontwikkeling;  Financieringssystematiek vanaf 2027 (afschaffen van ‘trap op, trap af’ methode)  Actualisatie van de volumes  Toekenning incidentele bijdragen jeugdzorg in 2024 en 2025  Nadeel hogere aftrek waarde Wet Onroerende Zaken 25

4. Meicirculaire 2023 3. Meicirculaire 2023 Gemeentefonds (vervolg)  Verrekening van de bij de kaderbrief 2024-2027 opgenomen bedragen  Verrekening van de overige stelposten gemeentefonds (vooral 2026 en 2027)

4. Energiekosten maatschappelijke instellingen  Aankondiging middelen in de najaarsnota opgenomen in meicirculaire

5. Dekking te verwachten incidentele voordelen en reserves  Onderuitputting kapitaallasten  Belastingopbrengsten via Sabewa Zeeland  Leges omgevingsvergunningen  Vrijval exploitatiebudgetten/vacatureruimte/inhuur door latere uitvoering en/of moeilijke arbeidsmarkt en dividend (onder voorbehoud).

26

4. Meicirculaire 2023 5. Dekking te verwachten incidentele voordelen en reserves (vervolg)  Reserve Onderuitputting algemene uitkering (€ 500.000 )  Reserve Sociaal domein (€ 506.000)

Te verwachten mutaties:  Stijgende kosten verbonden partijen  Oplopende kosten sociaal domein  Rijksbijdragen fluctueren en zijn onzeker

27

4. Meicirculaire 2023

 Actualisatie van de financiële positie verwerken we in:  Perioderapportage 2023  Begroting 2024

 We werken aan een sluitende begroting voor de jaren 2023-2027.  Begroting 2024 wordt behandeld in de raadsvergadering van november.

28

5. Afsluiting

Vragen?

29