2023-05-23 - Bijlage 5 Inzet gemeenteraad bij nieuwe instrumenten in de Wet gemeenschappelijke regelingen

BIJLAGE 5 INZET GEMEENTERAAD BIJ NIEUWE INSTRUMENTEN WGR KADERNOTA VERBONDEN PARTIJEN GEMEENTE TERNEUZEN 8 JUNI 2023

Wat zijn de nieuwe instrumenten voor de raad?

Hoe gaan we deze instrumenten inzetten?

1. Invoering zienswijze procedure bij treffen regeling De raad krijgt het recht bij het treffen of aanpassen van een regeling door het college een zienswijze naar voren te brengen op de ontwerpregeling. Burgemeester en colleges moeten schriftelijk en gemotiveerd reageren op deze zienswijze.

1. De nieuwe zienswijze procedure betekent dat de raad meer invloed krijgt. Wat blijft is de verplichting van het college om de raad ook om toestemming te vragen. Dan kan de raad controleren of aan zijn zienswijze voldoende is tegemoet gekomen.

2. Verplichting om in de gemeenschappelijke regeling afspraken te maken over besluiten die voor een zienswijze naar de raden van de deelnemers gaan

2. Ook dit betekent dat de raad meer invloed krijgt. Eerder bestond alleen een verplichte zienswijzeprocedure bij de begroting. Straks is het mogelijk om deze procedure ook bij andere besluiten toe te passen.

De raad hoeft hiervoor zelf geen stappen te zetten.

De gemeenteraad moet bij de komende aanpassing van gemeenschappelijke regelingen afwegen welke onderwerpen hiervoor in aanmerking komen. 3. Mogelijkheid regionale gemeenschappelijke raadscommissie in te stellen De raden gezamenlijk kunnen het voorstel doen zo'n commissie in te stellen. Het algemeen bestuur is daarna verplicht de commissie in te stellen. Taak van de commissie is het adviseren van het bestuur van de gemeenschappelijke regeling en het voorbereiden van de besluitvorming van de raden.

3. Deze mogelijkheid vergroot de invloed van de raden. De gemeenteraad spreekt uit of hij hiertoe zelf het initiatief wil ondernemen. Bij initiatieven van derden moet hij daarop reageren. De raad heeft deze bevoegdheid nu al. Ze staat los van de komende herziening van gemeenschappelijke regelingen.

De adviescommissie bestaat uit raadsleden en kan het bestuur adviseren over besluiten. En standpunten van de gemeenteraden voorbereiden. Het algemeen bestuur moet een commissie instellen wanneer de raden hierom vragen. 4. Mogelijkheid tot participatie (inspraak) bij besluiten gemeenschappelijke regeling In de regeling moet een bepaling staan over het wel of niet toepassen van participatie.

4. Deze mogelijkheid geeft burgers de mogelijkheid tot participatie (inspraak) bij besluiten van een gemeenschappelijke regeling. Deze mogelijkheid heeft geen invloed op de governance.

2

5. Opnemen van een actieve informatieplicht Het bestuur van een gemeenschappelijke regeling heeft nu een actieve informatieplicht richting raden over alles wat in de gemeenschappelijke regeling speelt. De regeling moet een bepaling bevatten over de manier van verstrekking van deze informatie.

5. Deze toevoegingen leiden tot het versterken van de informatiepositie van de raad.

6. Introductie gemeenschappelijk recht van enquête Als sprake is van unanimiteit onder de raden, dan kunnen zij een gemeenschappelijke enquêtecommissie instellen in de vorm van een gemeenschappelijk orgaan. Deze commissie kan onderzoek doen naar eventuele missstanden bij een gemeenschappelijke regeling als geheel.

6. Een recht van enquête is een instrument om de activiteiten en effectiviteit van verbonden partijen te meten.

7. Verduidelijking van de controlemogelijkheid van rekenkamers Onder de oude wet was onduidelijk of lokale en gemeenschappelijke rekenkamers onderzoek konden doen naar het gevoerde bestuur binnen een gemeenschappelijke regeling. De wet is op dit punt nu duidelijker.

7. Voor dit onderdeel geldt hetzelfde als voor het vorige. Dit draagt eveneens bij aan het vergroten van de invloed van deelnemers op verbonden partijen.

8. Extra vergoeding lidmaatschap nieuwe gemeenschappelijke commissies Het is mogelijk om een extra vergoeding in te stellen voor raadsleden die lid zijn van een gemeenschappelijke raadscommissie of onderzoekscommissie.

8. Het beeld is dat de belasting van raadsleden al zwaar is. Een raadslid dat deel gaat uitmaken van een gemeenschappelijke commissie krijgt er een taak bij.

De gemeenteraad moet bij de komende aanpassing van gemeenschappelijke regelingen erop toezien dat de manier van verstrekking voldoet aan de verwachtingen van de raad.

Bij misstanden bij een gemeenschappelijke regeling kan de gemeenteraad hiertoe zelf het initiatief ondernemen. Bij initiatieven van derden moet hij daarop reageren.

De raad kan dit instrument in voorkomende gevallen inzetten.

Het lijkt dan ook logisch dat tegenover een lastenverzwaring een vergoeding staat. Het uitgangspunt van de raad is dat bij een gemeenschappelijke commissie (in elk geval) de eigen raadsleden een passende vergoeding krijgen.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties adviseert hierbij om het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers als uitgangspunt te nemen. 9. Afspraken over evaluatie in de GR Het is verplicht in de gemeenschappelijke regeling afspraken op te nemen over het evalueren van de gemeenschappelijke regeling. Het is ook mogelijk af te zien van evaluatie en dat in de gemeenschappelijke regeling op te nemen.

9. De inhoud van deze afspraken is ter vrije invulling van de gezamenlijke deelnemers. Hiervoor kan deze Kadernota verbonden partijen worden gebruikt. De gemeenteraad moet bij de komende aanpassing van gemeenschappelijke regelingen afwegen welke onderwerpen hiervoor in aanmerking komen.

3

10. Aanpassen regels uittreden uit een gemeenschappelijke regeling In de gemeenschappelijke regeling moeten afspraken worden gemaakt over de uittreedvoorwaarden. Het is niet meer mogelijk te volstaan met een bepaling dat het algemeen bestuur de gevolgen van uittreding regelt.

10. De nieuwe regel geeft de raad inzicht in de gevolgen van uittreden.

11. Veranderingen in de begrotingscyclus De termijnen voor het indienen van de ontwerpbegroting en de begroting zijn aangepast.

11. Hierdoor sluit de begrotingscyclus van gemeenschappelijke regelingen beter aan op die van gemeenten. Door deze betere afstemming is het voor de gemeenteraden makkelijker om te overzien wat de gevolgen zijn van uitgaven in een gemeenschappelijke regeling op de begroting van de eigen gemeente.

De gemeenteraad moet bij de komende aanpassing van gemeenschappelijke regelingen erop toezien dat de uittreedvoorwaarden voldoen aan de verwachtingen van de raad.

Deze verplichtingen staan in de wet. De Zeeuwse gemeenten hebben hierover afspraken gemaakt.

4