2023-03-08 Kadernota verbonden partijen - presentatie RIB

Kadernota verbonden partijen Raadsinformatiebijeenkomst 8 maart 2023

Marc Haartsen en Natalie Haars

Doel van deze bijeenkomst • Kadernota verbonden partijen staat op Termijnagenda voor de raad van 8 juni 2023 • Schetsen van de hoofdlijnen van de Kadernota verbonden partijen

Opbouw van de presentatie • Waarom een Kadernota verbonden partijen? • Wat is een verbonden partij? • Meedoen aan een verbonden partij • Hoe sturen we op verbonden partijen? • Welke informatie ontvangt de gemeenteraad? • Inzet gemeenteraad bij nieuwe instrumenten Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) • Vervolg

Waarom een Kadernota verbonden partijen?

• Bij elkaar brengen van bestaande afspraken over goed besturen (sturen, beheersen, verantwoorden en toezicht houden) bij verbonden partijen als basis voor de kaderstellende en controlerende rol van de raad • Rapport onderzoekscommissie raad 31 maart 2021 • Plan van aanpak juli 2021: Kadernota verbonden partijen is hier een onderdeel van

Wat is een verbonden partij? • Een rechtspersoon waarin een gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft • Verschillende juridische vormen • Soms een wettelijke regel: Veiligheidsregio, Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst en Regionale Uitvoeringsdienst

Welke verbonden partijen hebben we?

https://terneuzen.begroting-2023.nl/p12751/overzicht-verbondenpartijen

Welk financieel belang is er?

Ongeveer 25% van onze totale begroting geven we uit aan verbonden partijen

Meedoen aan een verbonden partij Redenen om mee te doen aan een verbonden partij: • besparing van kosten • de kwetsbaarheid kleiner maken • verbetering van de kwaliteit van het doen van de taak • risico’s verdelen • professionalisering en kennisvoordelen Als gemeente ook zelf invloed houden

Uitgangspunten • Bij (nieuwe) gemeentelijke taken geldt: ‘we doen het zelf, behalve’ • Speelt de vraag of we een nieuwe financiële én bestuurlijke relatie aan moeten gaan? Dan gebruiken we daarvoor een afwegingskader • Politieke keuze. Behalve in die gevallen waarin de wet bepaalt dat we een verbonden partij moeten vormen. • Als we meedoen aan een verbonden partij, doen we dat in principe voor onbepaalde tijd

Afwegingskader • Het college beslist, de raad geeft toestemming • Het college legt een voorstel voor aan de raad • Bij dat voorstel zit een uitwerking van het afwegingskader

Waarom sturen op verbonden partijen? • De gemeente wil de doelen uit haar begroting zo efficiënt en effectief mogelijk met minimale risico’s behalen

Dat betekent voor de verbonden partij dat zij: • de afgesproken opdracht uitvoert binnen de daarover afgesproken beleidsinhoudelijke en financiële kaders • kansen en bedreigingen op tijd meldt en hier met risicomanagement op stuurt

• volgens de wet werkt • goed reageert op nieuwe ontwikkelingen • open is in de informatievoorziening

Sturing is ook ingewikkeld • Verminderde invloed ten opzichte van de interne organisatie • Het evenwicht tussen vertrouwen en controle • De afhankelijkheid van regionale partners en de verbonden partij zelf • Tegengestelde belangen die zich bij verbonden partijen voor kunnen doen doordat de gemeente eigenaar en opdrachtgever is. Hierdoor kan een spanningsveld ontstaan

Rollen bij sturing binnen de gemeente

• Raad: kaderstellend en controlerend • College: uitvoering van de gemeentelijke begroting binnen de bestuurlijke kaders én gemeente vertegenwoordigen in de besturen van de verbonden partijen • Ambtelijke organisatie: voorziet collegeleden van adviezen op bestuurlijke (vergader)stukken én adviseert over informatieplicht

Rollen binnen een gemeenschappelijke regeling

• Rollen zijn afhankelijk van structuur en cultuur • Algemeen Bestuur (AB): zowat alle bevoegdheden • Dagelijks Bestuur (DB): bereidt besluitvorming door het AB voor • Raad of college wijst vertegenwoordigers in AB aan bij het begin van een nieuwe raadsperiode en start van nieuw college • AB wijst leden DB aan • Lid van het AB: belang gemeente vertegenwoordigen • Lid van het DB: belang GR vertegenwoordigen

Welke kaders hebben we om te sturen?

• De gemeentelijke begroting • De kadernota verbonden partijen • Het rapport ‘Afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland juli 2022’ van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG). Dit rapport passen we in Zeeland toe bij alle gemeenschappelijke regelingen

Belangrijkste afspraken uit rapport VZG Kwaliteit en tijdigheid van informatie door: • Gelijktijdige aanbieding P&C-documenten door gemeenschappelijke regelingen en zoveel mogelijk uniformering in lay-out • Paragraaf Verbonden partijen één keer opstellen voor alle gemeenten • Maximaal twee tussentijdse rapportages (vaste momenten en compact van vorm en omvang) • Minder begrotingswijzigingen (op basis van rapportages: verhoging bijdrage deelnemers of nieuwe taken / ontwikkelingen)

Welke informatie ontvangt de raad over gemeenschappelijke regelingen? • Begroting • Tussentijdse rapportages bij belangrijke afwijkingen vergeleken met de samenwerkingsafspraken. En als er belangrijke (financiële) ontwikkelingen zijn die voor de opdrachtgever relevant zijn. • Begrotingswijzigingen die volgen uit de tussentijdse rapportages • Tussentijdse begrotingswijzigingen alleen in geval van bijzondere zaken, bijvoorbeeld bij nieuwe taken, een pandemie enzovoort • Jaarstukken

• Zienswijze bij begrotingen en begrotingswijzigingen • Zienswijze bij jaarstukken in bepaalde gevallen • Paragraaf Verbonden partijen één keer opstellen voor alle gemeenten; plaatselijke accenten blijven mogelijk • Informatie uit de gemeenschappelijke regelingen tijdens de vergaderingen van de commissies • (regionale) informatiebijeenkomsten

Wat doen we nog meer om te sturen?

• Iedere gemeenschappelijke regeling heeft een ambtelijke begeleidingscommissie • Elke verbonden partij heeft een ambtenaar uit onze organisatie als contactpersoon • Het college bespreekt de vergaderstukken van de verbonden partijen inclusief annotatie in zijn vergadering • Twee medewerkers in onze organisatie met veel (juridische) kennis over verbonden partijen

Inzet gemeenteraad bij nieuwe instrumenten Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr)

• Nieuwe wet per 1 juli 2022 • Doel wijzigingen Wgr: meer handen en voeten geven aan de kaderstellende en controlerende bevoegdheden van gemeenteraden • Achterliggend doel: versterking van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen (= verlengd lokaal bestuur)

Wijzigingen die géén afweging vergen

1. Invoering zienswijze procedure bij treffen regeling

Wijzigingen die géén afweging vergen

2. Begrotingscyclus aangepast 3. Introductie gemeenschappelijk recht van enquête 4. Bevoegdheden rekenkamer(commissie) 5. Mogelijkheid regionale gemeenschappelijke raadscommissie in te stellen

Wijzigingen die een afweging vergen

6. Verplichting om in de GR afspraken te maken over besluiten die voor een zienswijze worden voorgelegd aan de raden van de deelnemers 7. Afspraken over evaluatie in een GR 8. Burgerparticipatie 9. Opnemen van een actieve informatieplicht 10.Aanpassen regels uittreden uit een GR 11.Extra vergoeding lidmaatschap nieuwe gemeenschappelijke commissies

Vervolg • College biedt de Kadernota verbonden partijen aan voor de raad van 8 juni 2023 • Aanpassen teksten gemeenschappelijke regelingen voor 1 juli 2024. Een werkgroep vanuit de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten ondersteunt dit proces. • Voor privaatrechtelijke samenwerking komt nog een landelijk kader

Vragen? Bedankt voor uw aandacht