2022-12-01 a. 1e begrotingswijziging 2023 GGD Zeeland - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 15 december 2022 Samenleving - Maatschappelijke Ontwikkeling zaaknummer: 10243

2022_Raad_00196 - 1e begrotingswijziging 2023 GGD Zeeland Portefeuillehouder Sonja Suij Programma en/of paragraaf Programma Volksgezondheid en milieu Besluit Besluitpunt 1 De raad besluit in te stemmen met de 1e begrotingswijziging 2023 GGD Zeeland door een positieve zienswijze te geven, met als voorwaarde dat GGD Zeeland periodiek rapporteert over de voortgang van de implementatie van de voorgestelde fasering, zowel financieel als inhoudelijk. Besluitpunt 2 De raad besluit af te wijken van de VZG-richtlijn 2023 en de daaruit voortvloeiende hogere bijdragen (voor 2023 € 374.126 en vanaf 2024 structureel € 344.959) te dekken uit het begrotingssaldo. Besluitpunt 3 De raad besluit kennis te nemen van het proces dat is doorlopen om de Zeeuwse colleges en raden op te hoogte te stellen van de ontwikkelingen binnen GGD Zeeland. Wat is de aanleiding? Van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Zeeland is de 1e begrotingswijziging 2023 ontvangen. Deze begrotingswijziging volgt op de Programmabegroting 2023-2026 die in het Algemeen Bestuur (AB) vergadering van 8 juli 2022 is vastgesteld. Op basis van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Zeeland wordt de raad in de gelegenheid gesteld om een zienswijze over deze begrotingswijziging kenbaar te maken. De 1e begrotingswijziging 2023 ligt ter vaststelling voor in de vergadering van het Algemeen Bestuur van de GGD Zeeland op 16 december 2022.

De organisatie van de GGD Zeeland is financieel niet op orde en is te kwetsbaar geworden.

1/5

Ze geven aan dat ze op onderdelen, als gevolg van jarenlange bezuinigingen en steeds grotere uitdagingen (bijvoorbeeld op het gebied van infectieziekte bestrijding en milieugezondheidsvraagstukken), de bodem hebben bereikt. De GGD geeft hiervoor drie hoofdoorzaken aan: 1. Zelforganisatie (evaluatie hulpstructuren); 2. Bezuinigingen; 3. Niet beïnvloedbare kosten (cao stijging vs. VZG norm). Deze worden in de begrotingswijziging uitgebreid beschreven en zijn ook door de directeur van de GGD toegelicht in een presentatie in de commissie op 17 november. Het gebrek aan financiële ruimte maakt dat de GGD Zeeland niet meer de kwaliteit kan leveren op het gebied van gezondheid en preventie die we van haar mogen verwachten. Werkzaamheden gebaseerd op wetgeving en gemaakte afspraken, raken in de knel. De gevolgen hiervan zijn dat het primaire proces spaak loopt. Daarnaast is de bedrijfsvoering kwetsbaar en is er onvoldoende sprake van een goed werkgeverschap. Er zijn extra middelen nodig om de basis weer op orde te krijgen. Dan kan de GGD uitvoering blijven geven aan haar verantwoordelijkheden op het gebied van gezondheid en preventie. Met deze begrotingswijziging 2023 wordt gevraagd om een noodzakelijke structurele en deels ook incidentele bijdrage.

Wat willen we bereiken? De uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van volksgezondheid hebben gemeenten in Zeeland belegd bij de GGD Zeeland. Met dit advies willen we de continuïteit (waar)borgen voor de uitvoering van onze wettelijke taken op het gebied van volksgezondheid. Argumenten 1.1 De continuïteit voor de uitvoering van onze wettelijke taken op het gebied van volksgezondheid moet worden geborgd De GGD is in de afgelopen jaren kwetsbaar geworden door de jaren lange bezuinigingen en de steeds grotere uitdagingen waarvoor we staan. In de afgelopen periode is onderzocht wat er voor nodig is om de organisatie weer op orde te krijgen. Als gemeente zijn we wettelijk gezien verantwoordelijk voor de taken op het gebied van volksgezondheid. De uitvoerende taken hebben we ondergebracht bij de GGD. Als de GGD Zeeland deze taken niet meer kan uitvoeren, zal gemeente een alternatieve manier moeten vinden, om haar verantwoordelijkheden na te komen. Daarnaast geeft de GGD Zeeland ook uitvoering aan onze niet-wettelijke taken, zoals regionale preventie projecten. Preventie is belangrijk omdat dit specialistische zorg kan voorkomen. Wettelijke en niet-wettelijke taken zijn binnen de GGD Zeeland, inhoudelijk en financieel, op verzoek van de gemeenten met elkaar verweven.

Daarom heeft het eventueel schrappen van niet-wettelijke taken consequenties voor de invulling van de wettelijke taken. 1.2. Met de beoogde managementlaag kunnen medewerkers zich weer richten op hun kerntaken De zelforganisatie heeft geleid tot het verleggen van managementtaken naar teams. Hierdoor is er minder tijd beschikbaar voor de uitvoering de kerntaken. Daarom loopt dit nu vast. Nu wil de GGD taken die niet tot het primaire proces horen, laten vallen onder een 2/5

management. De verwachting is dat de voorgestelde managementlaag de kwaliteit zal verbeteren. 1.3. Met de beoogde investering in meer personeel wordt de werkdruk verlaagd en wordt nog meer ziekteverzuim en leegloop voorkomen Voldoende personeel is van belang voor het voortzetten van de primaire processen. Met de huidige capaciteit, zowel in de uitvoering als in de bedrijfsvoering, loopt de GGD Zeeland nu al tegen een tekort, uitval of vertrek van personeel. Goed werkgeverschap komt hiermee in het gedrang. Dit probleem wordt groter naarmate de oplossing uitblijft. 1.4. De huidige zwakheden en risico’s in de primaire processen zijn zowel door interne werkgroepen als door een extern bureau geconstateerd Beiden analyses leiden tot de conclusie dat voor een duurzame uitvoering van wettelijke taken meer fte benodigd is. 1.5. Het advies van de begeleidingscommissie is positief Andere gemeenten hebben aangegeven ook positief of waarschijnlijk positief te adviseren. 2.1. Er wordt afgeweken van de VZG-richtlijn Ondank dat de voorliggende begrotingswijziging afwijkt van de VZG-richtlijn van 2,7%, heeft de begeleidingscommissie aangegeven dat zij positief adviseert omdat: 2.1.1. De GGD Zeeland een zorgvuldig intern proces heeft doorlopen wat heeft geleid tot de 1e begrotingswijziging 2023. 2.1.2.

Er dusdanige inhoudelijke en financiële verwevenheid tussen wettelijke en niet wettelijke taken (waaronder markttaken) aanwezig is dat het schrappen van niet-wettelijke taken ook consequenties heeft voor de invulling van de wettelijke taken. 2.2 De VZG-richtlijn is bedoeld om te handhaven wanneer de basis van de organisatie op orde is De VZG-richtlijn is bedoeld om te handhaven wanneer de basis van de organisatie op orde is. In dit geval is dat niet zo. Ze vragen daarom om meer menskracht. Daarom kan ons inziens worden afgeweken van de VZG-richtlijn. Kanttekeningen 1.3. Gezien de krappe arbeidsmarkt bestaat de kans dat vacatures niet of niet tijdig worden ingevuld Door de huidige arbeidsmarktomstandigheden bestaat het risico dat een goede invulling van de vacatures om op het gewenste aantal fte te komen, vertraging oploopt of niet volledig lukt. Het gewenste effect van de maatregelen komt er dan niet. In Zeeland is sprake van een te kort op specialistische functies zoals epidemiologen en forensisch artsen. 1.5 Advies begeleidingscommissie was in de eerste instantie negatief Door de Begeleidingscommissie (BC) is in eerste instantie een negatief advies afgegeven over deze begrotingswijziging (zie bijlage). De reden hiervoor was dat er onvoldoende aan de opmerkingen van de BC tegemoet gekomen was. Deze lagen vooral op het gebied van: •

Wettelijke en niet-wettelijke taken met daarbij behorende formatie (-uitbreiding) en risico’s;

3/5

•

De dekking van de kosten van het nieuwe middenkader omdat met de reorganisatie taken van het middenkader zijn verschoven naar de teams (zelfregulerende teams);

•

Het realiteitsgehalte van het voorziene implementatietraject. Dit gezien de huidige krappe arbeidsmarkt en de korte termijn waarop de formatie-uitbreidingen zijn voorzien.

De BC heeft daarom op 8 september het algemeen bestuur geadviseerd om de stukken niet naar de gemeenteraden te sturen voor een zienswijze. Het algemeen bestuur heeft besloten om dit wel te doen en de BC te vragen naar nadere duiding van het advies. Op 13 september heeft de BC het advies in een gesprek met het DB en MT van de GGD nader toegelicht en ook gesproken over het verloop van het proces. Afgesproken werd een extra BC/MT te beleggen op 20 september. Het overleg is constructief verlopen, standpunten zijn uitgewisseld, aanvullende gegevens verstrekt. Uiteindelijk heeft dit geleid tot het volgend advies aan de deelnemende gemeenten. De BC constateert naar aanleiding van het overleg op 20 september dat: •

De GGD een zorgvuldig intern proces heeft doorlopen wat heeft geleid tot de 1e begrotingswijziging 2023.

•

De GGD de voorgestelde fasering in voldoende mate heeft toegelicht en als plausibel wordt beoordeeld. De GGD wil formatie-uitbreiding voor een substantieel gedeelte invullen met medewerkers die nu al voor de GGD werkzaam zijn (bijvoorbeeld vanuit huidige projectonderdelen).

•

Er een dusdanige inhoudelijke en financiële verwevenheid tussen wettelijke en nietwettelijke taken (w.o. markttaken) aanwezig is dat het schrappen van niet-wettelijke taken ook consequenties heeft voor de invulling van de wettelijke taken.

Hiermee zijn eerdere bezwaren in het negatief advies van de commissie weggenomen. 2.1. Begrotingswijziging voldoet niet aan de VZG-richtlijn Hoewel de begrotingswijziging niet voldoet aan de VZG-richtlijn voor het jaar 2023 is het advies aan de gemeenten om een positieve zienswijze af te geven op voorliggende begrotingswijziging op basis van genoemde argumenten. De BC adviseert daarbij als voorwaarde op te nemen dat de GGD periodiek rapporteert over de voortgang van de implementatie (zowel financieel als inhoudelijk). 2.2. De afwijking van de VZG-richtlijn is fors en schept mogelijk precedentwerking Het niet volgen van indexatierichtlijn schept mogelijk precedentwerking voor andere gemeenschappelijke regelingen. Echter is de VZG-richtlijn ons inziens bedoeld voor organisaties die de basis op orde hebben. Dat is bij de GGD niet het geval. Met deze begrotingswijziging zal daar verandering in worden gebracht. Wat mag het kosten? De financiële consequenties van de 1e begrotingswijziging om de basis van de GGD Zeeland op orde te brengen zijn weergegeven in onderstaande tabel. Hierbij zijn tevens de financiële consequenties voor de gemeente Terneuzen in beeld gebracht. Gemeentelijk Totaal e bijdragen bijdrage GGD 2023 (P)

1e 1e Totaal begrotingswijziging begrotingswijziging bijdrage 2023 incidenteel 2023 2023

4/5

jaarlijks structureel

structureel Terneuzen

2.429.553

29.167

structureel

(G)

344.959

2.803.679 2.774.512

Wat gaan we ervoor doen? De raad maakt zijn zienswijze met dit besluit kenbaar aan het AB GGD Zeeland.

5/5