2022-11-10 Algemene Beschouwingen

Algemene Beschouwingen

n.a.v. Programmabegroting 2023 en meerjarenperspectief 2024-2026

Raadsvergadering 10 november 2022

2

Inhoudsopgave Algemene Beschouwingen

Partij

pagina

TOP/Gemeentebelangen

4

CDA

6

VVD

9

PVV

11

PvdA / Groenlinks

13

ChristenUnie

16

SGP

18

50PLUS

21

D66

23

Terneuzen Sterk

26

Sociaal Terneuzen

29

3

Algemene Beschouwingen TOP/Gemeentebelangen 2022 Een nieuwe raadsperiode, een nieuwe raad, een nieuw college, een nieuw bestuursakkoord en een nieuwe begroting. Voor de eerste keer ook onze algemene beschouwing in deze nieuwe periode. Ook die zitten, gelet op de gewijzigde thematische aanpak in de begroting, in een nieuw jasje. Wonen & Leefbaarheid Top Gemeentebelangen is er voor iedere kern. Wij vinden het belangrijk dat er veilig en prettig gewoond kan worden en dat er genoeg mogelijkheden zijn voor jong en oud om prettig en veilig te kunnen blijven wonen. Daarmee bedoelen we woningen voor iedereen: levensbestendig, sociale huurwoningen, gezinswoningen. In het kader van de leefbaarheid moet er genoeg te doen zijn in stad en dorp. Ook voor de jongere jeugd zoeken naar de behoefte van ontmoetingsplekken. Speeltuinen/speelvoorzieningen laten aansluiten bij behoeften om eigentijds en aantrekkelijk spelen te stimuleren. Hierbij speelt een dorps-, stad- of wijkraad en sport- en cultuurverenigingen een grote rol in. Door de toekomstige nieuwe woonzorgvisie ontstaan er meer mogelijkheden voor betaalbare woningen voor jong en oud. Zorg & Gezondheid Door het tekenen van het preventieakkoord en ‘Zeeuws Sportakkoord’ ligt er een uitdaging om in de Gemeente Terneuzen de gezondheidsachterstanden terug te dringen en burgers beter in hun krachten te laten komen.

Sportaccommodaties dienen toekomstbestendig te worden, sport- en cultuurverenigingen zoveel als mogelijk behouden in de kernen; we zullen hierbij kijken naar de multifunctionaliteit van deze organisaties om de wensen en behoeftes van de inwoners samen te laten komen met een gezond en toekomstbestendig verenigingsleven waarbij burgerparticipatie, sociale cohesie, sport én gezondheid voorop staan. In het kader van inclusie willen wij dat iedereen de mogelijkheid heeft om te kunnen participeren in de samenleving. Het Jeugdfonds Sport en Cultuur, Uniek Sporten en het Volwassenenfonds zijn tools om het voor kwetsbare doelgroepen toch mogelijk te maken om te kunnen recreëren en participeren. Door de komst van nieuwe subsidie verordeningen waarbij subsidies vooral gaan naar maatschappelijk actieve verenigingen zal er een positieve verandering plaats gaan vinden in het verenigingsleven waarbij jong en oud, kwetsbaar of niet, elkaar (blijven) kunnen ontmoeten. TOP/Gemeentebelangen wil ook inzetten op preventie en zelfredzaamheid. Specifieke aandacht voor het terugdringen van eenzaamheid bijvoorbeeld door het ondersteunen en laten aansluiten bij de behoeften van de inwoners door het aanbod van buurthuizen en welzijnsaccommodaties. Kortom: Goed leven in Terneuzen. Jeugd & Onderwijs Jeugd heeft de toekomst.

We willen dat onze jeugd hier zonder zorgen en veilig opgroeit met tal van ontwikkelingsmogelijkheden op het gebied van onderwijs, werk, sociaal aanbod 4

(City marketing). De komst van de campus Voortgezet Onderwijs biedt tal van mogelijkheden voor de jeugd om zich hier in de Gemeente Terneuzen te blijven vestigen met MBO, centrum van Top techniek en wellicht HBO opleidingen. Door de komst van de rijke schooldag en Integrale Kindcentra heeft de jeugd tal van mogelijkheden om zichzelf zo goed mogelijk te ontplooien en om hun eigen talenten te ontdekken. De komst van de nieuwe MFA in Hoek zal een prachtig voorbeeld voor het basisonderwijs worden hoe de Gemeente Terneuzen toewerkt aan IKC’s en Rijke schooldagen waarin alle faciliteiten aanwezig zijn. Klimaat & Duurzaamheid In de nieuwe op te stellen Omgevingsvisie pleiten we voor ruimte voor duurzame bedrijven vanwege de positieve bijdrage aan de balans tussen milieubelasting en leefbaarheid. Restwarmtenet Kanaalzone gaat een grote invloed hebben op de doorontwikkeling om huizen via de restwarmte van grote industrie bedrijven te verwarmen. Wij pleiten voor goede samenwerking op het gebied van klimaat en duurzaamheid. Economie & Arbeidsmarkt Terneuzen is volop in beweging met zware accenten op de bouw van de nieuwe sluis, het totaalplan Terneuzen, de bouw van een nieuwe school voor het voortgezet onderwijs, en de bouw van een solide sociale infrastructuur.

Allemaal ontwikkelingen met een impact die doet denken aan die van de industriële ontwikkeling van de kanaalzone in de jaren zestig. Ook die leidde tot een nieuwe blauwdruk van Terneuzen met oog op het belang van nieuwe generaties. Onze partij heeft heel sterk het gevoel dat we opnieuw aan de tekentafel zijn geroepen en dat nieuwe historische beslissingen voor ons liggen. We blijven ons inzetten voor een tolvrij Zeeuws Vlaanderen. Goede samenwerking voor de arbeidsmarkt in Onbegrensd Zeeuws Vlaanderen en de stad Gent .De diverse ondernemersverenigingen blijvend stimuleren ter versteking van de economische bedrijvigheid. Goed Bestuur Door actieve samenwerking met buurtgemeentes, grensoverschrijdende samenwerking in het North Seaport District en de Regio Deal zal de infrastructuur enkel maar groeien. Door (ziekenhuis) zorg naar dichtbij te halen, grote transities te maken op het gebied van duurzaamheid, personenvervoer Rail Gent-Terneuzen en meer woningbouw in de Gemeente Terneuzen, ook in de omliggende kernen van Terneuzen, te realiseren zal het bestuur een goede stap zetten richting de ‘nieuwe horizon’ van Terneuzen. We wensen het college en de ambtenaren veel energie om op de ingeslagen weg verder te gaan en alle plannen te gieten in concrete en haalbare voorstellen.

En daarin niet alleen volgend te zijn, maar ook zelf initiatieven te nemen die op zich weer logische ontwikkelingen tot gevolg hebben. Als we het in voetbaltermen zouden moeten uitdrukken dan wordt er van iedereen totaalvoetbal verwacht. En dat in een tijdsgewricht waarin het niet alleen moeilijk is om alle posities te bezetten maar ook nog eens mensen te vinden die op meerdere posities inzetbaar zijn. Samenwerking, innovatie zijn de keywords om samen te komen tot de ‘horizon van de Gemeente Terneuzen’ Succes daarmee. Jos Verdurmen, Namens de fractie van TOP/Gb

5

CDA Terneuzen Algemene Beschouwingen 2022 In het Bestuursakkoord “Goed leven in Terneuzen” staan de ambities verwoord voor de bestuursperiode 2022 – 2026. Als CDA hebben we aan tafel gezeten bij de totstandkoming hiervan. De speerpunten uit ons verkiezingsprogramma zijn in het Bestuursakkoord goed verwoord. We onderschrijven met dit Bestuursakkoord onder de arm de Begroting 2023 e.v. In deze Algemene Beschouwingen beperken we ons tot enkele opmerkingen per thema. Thema Wonen en Leefbaarheid: Mini huisjes voor maxi geluk: Er is grote vraag naar betaalbare en duurzame woningen. Het gaat hierbij om verschillende woonvormen en doelgroepen: bijvoorbeeld hofjes voor ouderen, tiny houses voor jongeren en arbeidsmigranten, huisvesting voor vluchtelingen en wonen met zorg en begeleiding. Helaas blijkt in de praktijk dat er nog steeds te veel belemmeringen zijn om voldoende woningen te realiseren. Het CDA doet een dringend beroep op alle beleidsmakers om eens goed na te gaan wat de belemmeringen op de woningmarkt op dit moment zijn en met een frisse blik te kijken waar de mogelijkheden liggen. Voltooiing Rondje Otheense Kreek Terneuzen: Het ‘Rondje Kreek’ in Terneuzen is een onderwerp dat ieder jaar aan de orde komt in onze Algemene Beschouwingen. Het Rondje geeft ons een perfecte gelegenheid om te sporten en te recreëren aan de oevers van de Otheense Kreek.

Het is een laagdrempelige voorziening die voor alle inwoners vrij toegankelijk is. Na ongeveer 16 jaar plannen maken komt de voltooiing van het Rondje Kreek eindelijk in zicht. Maar de werkzaamheden in verband met de aansluiting van de Laan van Othene op de Provinciale weg door middel van een rotonde en het voltooien van het laatste kwart van de wandelpaden zijn nog steeds niet begonnen. Het CDA vraagt het college een Stand van Zaken te noemen met een realistisch tijdpad.

Thema Zorg en Gezondheid: Eenzaamheid onder ouderen: Van de Zeeuwse ouderen is meer dan de helft eenzaam en meer dan tien procent zelfs (zeer) ernstig eenzaam. De eenzaamheid onder ouderen groeit gestaag. De pandemie en later de energiecrisis en hoge inflatie hebben dit nog eens extra versterkt. Deze trend moeten we als gemeente zo snel mogelijk doorbreken. Inmiddels heeft Terneuzen zich aangesloten bij ‘1 tegen eenzaamheid’ . Er zal een goed plan van aanpak gemaakt moeten worden. De gemeente heeft daarvoor samenwerking gezocht met zorgaanbieders, welzijnsinstellingen en maatschappelijke organisaties. Als CDA blijven wij dit proces volgen, vragen stellen en aanmoedigen. Ook zullen we als CDA de senioren in onze gemeente horen en die actief betrekken in nieuwe plannen. We horen de ouderenbonden en nemen hun suggesties mee. We vragen het college zich met ons actief in te zetten voor het terugdringen van de eenzame (seniore) inwoners van Terneuzen

6

Thema Jeugd en Onderwijs: Huisvesting Lodewijkcollege: We staan aan de vooravond om de grootste investering te doen uit de geschiedenis van de gemeente Terneuzen: nieuwbouw van het Lodewijkcollege. Aanvankelijk had het college een principebeslissing voor huisvesting aan de Zeldenrustlaan. Door de inbreng en bestudering van een nieuwe optie kwam het college tot een ander en definitief voorstel voor nieuwbouw, nl op Sportpark Oude Vaart. Als CDA hebben wij nog geen standpunt bepaald. Beide opties liggen voor ons open. De komende tijd zullen wij voor beide locaties informatie ophalen om zo tot een wel overwogen besluit te komen. Thema Economie en Arbeidsmarkt: Totaalplan binnenstad Terneuzen: ‘Het roer in de binnenstad moet om. Er is al veel gedaan en gerealiseerd. Nu is het echter tijd om de echte omslag te maken’. Dit is een citaat uit het voorwoord bij de Totaalplan binnenstad Terneuzen. Het college is in samenwerking met Kuiper Compagnons en Twijnstra Gudde weloverwogen te werk gegaan. Het resultaat is een breed draagvlak en een duidelijk omschreven proces om het plan tot uitvoering te brengen. Als CDA hopen we dat lange en korte termijnsuccessen tot zichtbare verbeteringen in de Terneuzense binnenstad zullen leiden. Wij roepen het college op om op korte termijn te komen met een meer getailleerd tijdpad met te verwachten successen.

Thema Goed Bestuur: Samenwerking Zeeuws-Vlaamse gemeenten: Met de verdeling van de posten in de gemeenschappelijke regelingen is er een flinke kink in de kabel gekomen in de samenwerking tussen de Zeeuws-Vlaamse gemeenten. Pas na meerdere stemrondes mocht de gemeente Terneuzen het voorzitterschap van het CVV behouden. De plaats in het DB van de RUD ging naar Hulst, terwijl de bedrijven die met de RUD van doen hebben voornamelijk in de gemeente Terneuzen gevestigd zijn. Het voorzitterschap van Dethon ging naar Sluis, terwijl Terneuzen bij de financiering voor ½ aan de lat staat en Hulst en Sluis elk voor ¼. Goed overleg tussen de drie gemeenten over de verdeling van posten is noodzakelijk. Geografische belangen en financiële bijdragen mogen daarbij niet over het hoofd gezien worden. Bij de verdeling van de posten was het overleg vooraf ver te zoeken, werden er tijdens de verdeling een-tweetjes gesloten en liet Terneuzen zich door deze combine van Hulst en Sluis de kaas van het brood eten. Als Zeeuws-Vlaanderen staan we voor belangrijke opgaven. Voordat hier invulling aan wordt gegeven vraagt het CDA het herstel van vertrouwen als eerste en belangrijkste punt op de agenda te zetten. Personele bezetting organisatie: Steeds vaker krijgt de raad te horen dat beleid stokt bij een tekort aan menskracht.

Onderzoeken en vragen lopen regelmatig vertraging op en vragen die personele inzet vereisen worden regelmatig door het college afgeraden omdat er ‘geen tijd of onvoldoende capaciteit’ voor is. Enkele van een veelvoud aan voorbeelden: de controle op arbeidsmigranten in woningen, de invoering van energietoeslag van 130 % enz. 7

Beleid mag nooit afhangen van de personele capaciteit. Het CDA roept het college daarom op orde op zaken te stellen binnen de organisatie en tekorten in het personeelsbestand zo snel mogelijk op orde te krijgen.

Tot slot: De CDA-fractie dankt de medewerkers van de gemeentelijke organisatie, de leden van het College van B&W en collega-raadsleden voor de samenwerking in de afgelopen periode.

Namens de CDA-fractie gemeente Terneuzen, Jack Begijn, fractievoorzitter.

8

Algemene beschouwingen d.d. 10-11-2022 Voorzitter, dit zijn de eerste algemene beschouwingen van deze bestuursperiode. Een bestuursperiode waarin de VVD actief deelgenomen heeft aan de coalitie en samen met de gehele raad heeft mogen bijdragen aan het optimaliseren van de werk- en leefomstandigheden in onze gemeente. De VVD-fractie heeft beloofd bij de verkiezingen dat wij zouden zorgen voor vakkundige bestuurders met kennis van zaken, ondernemerschap en doortastendheid om zo onze bijdrage te kunnen leveren aan het besturen van onze mooie gemeente Terneuzen. Voorzitter, de VVD-fractie is zeer tevreden over onze wethouder Sonja Suij, maar ook over haar collega-wethouders en de burgermeester. Er komen veel zaken op hen af in deze roerige periode. Je zal nu maar in hun schoenen staan en beslissingen moeten nemen die niet voor iedereen even fijn zijn. Alhoewel de inflatie en de hoge energieprijzen leiden tot nijpende situaties voor veel inwoners van onze gemeente, en wij uiteraard ook streven en steunen in het zoeken naar een kort termijn oplossing, mogen de kansen die deze crisis ons brengt niet te kort gedaan worden. Daarom is het zaak slim om te springen met de huidige uitdagingen en inzetten op het terugdringen van armoede door de huishoudens minder inflatiegevoelig te maken.

Wij hebben een plicht om de zwakkere te ondersteunen en te helpen en degene die het kunnen moeten gestimuleerd worden in het zetten van de juiste stappen. Bovenal moeten wij de oorlog in Oekraïne niet vergeten. Wat gaat die ons nog allemaal brengen? Belangrijke woorden van wethouder van Hulle: Terneuzen staat er financieel goed voor maar met bovenstaande zaken in het achterhoofd is zeker voorzichtigheid geboden. Desondanks moet de gemeente Terneuzen wel verder en investeren in de toekomst. De Toekomst is Nu! Raad en college staan voor de grootste uitdaging in de geschiedenis van de gemeente Terneuzen: het bouwen van de nieuwe VO-school. Wij hopen als VVD-fractie dat de gehele raad dit als een gezamenlijk belang ziet voor de toekomst van onze jeugd en gemeente. Dat we als raad een weloverwogen beslissing nemen, dat we investeren op de langere termijn en in het belang denken van onze jeugd. We zien dat in Terneuzen voor de komende jaren op vele gebieden stappen zijn gezet. De kaderbrief getuigd van lef. ‘Frisse wind’ maar nu in een andere context: frisse wind met de gehele gemeenteraad. Denk aan inzet op groei van de gemeente Terneuzen naar 125.000 inwoners, woonvisie, het totaalplan binnenstad maar ook zaken zoals bv. de verschillende burgerinitiatieven, uitbreiding hal 2 museum in Sas van Gent en de ballerina op de sluizen.

De VVD-fractie steunt het college met dit alles en staat achter het bestuursakkoord. De VVD wil de blik op de toekomst houden. Werken aan een leefomgeving die niet alleen prettig is om vandaag in te wonen, maar ook klaar is voor de uitdagingen van morgen. De klimaatextremen zullen steeds meer voelbaar worden, ook in onze gemeente. Samen met de andere partijen zijn wij er klaar voor deze handschoen op te nemen en gezamenlijk te werken aan een groene, veilige en schone gemeente. 9

De VVD-fractie is trots op de gemeente Terneuzen omdat ze de verantwoordelijkheid heeft genomen voor de opvang van 75 vluchtelingen in de voormalige bibliotheek. Belangrijk blijft de mogelijke samenwerking op het gebied van verkeer en vervoer met onze zuiderburen. Het realiseren van de spoorwegverbinding Zelzate-Sluiskil langs de oostkant van het kanaal. En dan natuurlijk over dit spoor het personenvervoer Gent - Terneuzen, met een station aan de stationsweg. Uiteraard heeft de VVD-fractie nog meer wensen op het gebied van infrastructuur, maar we volstaan hier met het noemen van de zuidelijke ontsluitingsweg voor de wijk Othene. Zoals mijn voorganger George Meij in de hier aan voorafgaande raadsperiode al aangaf: ‘het wordt nu echt tijd dat er in dit dossier stappen worden gezet’. Wij weten dat dit niet alleen bij de gemeente ligt en dat de provincie ook een rol speelt, maar wij roepen het college toch op er alles aan te doen dat er hier voortgang wordt gemaakt. Natuurlijk zijn er verschillende meningen binnen de raad, wij zijn voor debatteren op inhoud. Dat is goed daar wordt een voorstel of project alleen maar beter van. Het zal ons behoeden om zaken niet over het hoofd te zien. Voorzitter, wij willen ook een woord richten naar de collega’s raadsleden zowel de coalitiepartners als de oppositie.

Wij ervaren dat deze raad er samen voor gaat en er alles aan doet voor een betere en mooiere gemeente Terneuzen. Tevens willen wij onze waardering uitspreken aan de griffier, bodes, wijk coördinatoren en overige ambtenaren. Zij verrichten op de achtergrond zeer belangrijk werk wat voor ons van onschatbare waarde is. Voorzitter, dit is de eerste keer dat wij de algemene beschouwingen mee maken in de gemeenteraad van Terneuzen. VVD Terneuzen hoopt op een fijne en constructieve samenwerking en samen verder kunnen werken en bouwen aan een mooie gemeente waar wij allen trots op kunnen zijn.

10

Voorzitter, Aan de orde zijn de algemene beschouwingen 2023 Deze beschouwingen geven onze fractie de mogelijkheid om aan te geven hoe wij vinden waar onze gemeente op zou moeten focussen. De PVV fractie zal vandaag reageren op een aantal voor ons belangrijke onderdelen. Daarbij is uiteraard niet gezegd dat de zaken die wij vandaag niet noemen ,niet onze volledige aandacht hebben gehad, echter zullen deze op een later moment nogmaals onze bredere aandacht krijgen. Wij willen starten om van deze gelegenheid gebruik te maken om de ambtelijke organisatie, griffie, bodes zowel binnen als buitendienst te complimenteren voor hun goede werk. Zonder deze uitvoerende diensten kunnen we vergaderen wat we willen, maar gebeurt er echter niets. Huisvesting Lodewijkcollege: De overheid dient spaarzaam en transparant om te gaan met het geld van de burger, een zinssnede uit ons verkiezingsprogramma. We staan momenteel aan de wieg van een zeer hoge investering betreft huisvesting Lodewijkcollege. De eerste euro’s zijn inmiddels al verkwanseld immer is het haalbaarheidsonderzoek HEVO febr 2019 achterhaald. Meer dan VIJFTIEN locaties zijn er onderzocht om uit te komen op een drietal locaties. Kennedylaan west, locatie de Rede (oude vaart)en locatie Zeldenrust.

En wat schetst onze verbazing, locatie 16 komt als een duveltje uit een doosje, locatie vliegende vaart moet de locatie worden! Bijzonder dat het dure onderzoek kennelijk niet goed uitgevoerd is, immers is er niet eens ingezoomd op deze locatie door HEVO. Die euro s zijn dus zinloos uitgegeven wat onze fractie betreft een andere conclusie valt niet te trekken. Op dit moment laat onze fractie zich nog informeren over de voor en tegens, we hebben nog geen standpunt bepaald. Voorzitter, Onze gemeente staat er financieel goed voor, kijkend naar andere gemeenten doet Terneuzen het onder de huidige wethouder financiën wederom goed. Iets wat we jaarlijks vanaf ons intreden in de gemeenteraad van Terneuzen in 2018 moeten constateren. Complimenten hiervoor! Wat ons wel opvalt is dat landelijke partijen die in de coalitie van Terneuzen zitten en in de landelijke coalitie lijnrecht tegenover elkaar staan. Het afbraakbeleid in Nederland gecreëerd door politiek Den Haag onder bewind van Rutte, wordt getracht in de gemeenteraad van Terneuzen te camoufleren. Hier worden moties ingediend o.a. betreft geld naar de voedselbank, stikstofbeleid etc. .Die nodig zijn en derhalve ook - indien gepast bij onze partijstandpunten- door onze fractie gesteund worden. 11

Maar sturen deze partijen ook deze moties naar hun landelijke kopstukken of partijbureau? Daar wordt het beleid vastgesteld en uitgevoerd, daar zitten de veroorzakers van deze ellende, waar wij in coalitie en oppositie in de gemeente Terneuzen last van hebben. Daar kan anders omgegaan worden met de dure boodschappen, hoge energieprijzen, dure brandstof, geen beschikbare woningen voor onze inwoners. Voorzitter: De wonden worden gemaakt in Den Haag en de pleisters geplakt in Terneuzen. Het voelt voor onze fractie dat deze partijen getrouwd zijn in Den Haag , maar vreemdgaan in de gemeente Terneuzen. De storm en regen in onze gemeente komt vooral uit politiek Den Haag. Voorzitter ik sluit af met de woorden dat wij onverkort achter ons verkiezingsprogramma staan. PVV Fractievoorzitter Patrick van der Hoeff

12

Inbreng Algemene beschouwingen Pvda/ Groenlinks Terneuzen 2022 Bestuursakkoord krijgt kleur. De fractie is blij dat het college van onze gemeente richting geeft aan de uitvoering van het bestuursakkoord. Context: De grote wereldwijde problemen zijn aangeland op het stadhuisplein in Terneuzen. Oorlog op het continent, verschillen in inkomen die steeds groter worden. Voor sommigen een dramatische ontwikkeling i.v.m. de energieprijzen, armoede bij gezinnen met kinderen. Klimaat verandering, we modderen nog steeds door naar de afgrond (Greta Thungberg). Er is wel een steeds grotere bewustwording t.a.v. consumptiepatronen Dit is de eerste begroting van deze nieuwe raadsperiode. Kenmerken: Durf, Groen, Sociaal. Het is belangrijk om ontwikkelingen voor te zijn. Preventie neemt steeds een belangrijkere plek in. Duidelijk inzicht welke voordelen en in welke mate zij te behalen zijn ontbreekt nog te vaak. Sociaal domein, jongeren, zorg, dementie, milieu, energieverbruik, aansluiten bij het jongeren op gezond gewicht (Jogg). Dit zijn belangrijke punten waar we aandacht voor zullen vragen de komende jaren. De ambities uit het bestuursakkoord krijgen vorm. Reflecterend op de afgelopen maanden kijken we met tevredenheid terug op de eerste besluiten die invulling geven aan het bestuursakkoord bijvoorbeeld:    

 

het raadsbesluit om de voedselbank te ondersteunen vanuit de gemeente; het omgaan met de energietoeslag; het oog op een volwassen sport en cultuurfonds; nieuwe initiatieven door Aan-Z zoals 1 tegen eenzaamheid, openstelling bibliotheken en buurthuizen om mensen een warme plek te bieden. Maar ook de maandelijkse maaltijden in wijken om ontmoetingen te realiseren; het starten van een tevredenheidsonderzoek in de kanaalzone (Sluiskil en Terneuzen-zuid) om helder te krijgen wat de inwoners belangrijk vinden; de brede aandacht voor het milieu en de gezondheid van onze burgers (meten van ultra fijnstof), de PFAS problematiek;

13



de in de begroting opgenomen investeringen in sport, kunstgrasvelden voetbal, padel banen in Axel enz..

We kijken als fractie met tevredenheid terug op de proactieve houding van het college op het gebied van ruimtelijke ordening op strategische plaatsen zoals bijv. het voorkeursrecht op aanschaf van het voormalig ING kantoor in Terneuzen. Trots zijn we op de organisatie van de noodopvang in onze gemeente in de voormalige bibliotheek (mooi dat we ons houden aan de landelijke normen en op schema liggen met de realisatie). Een positieve vermelding voor de opvang van de vluchtelingen uit Oekraïne is op zijn plaats. In de begroting zien we dat er ruimte is voor kunst en cultuur en er aan de slag is gegaan om volgend jaar een nieuw subsidiebeleid te hebben wat niet gebaseerd is op bezuinigingen maar op nieuwe beleid. Uiteraard zullen we dit proces volgen en onze input leveren op dit punt. In de begroting is voortvarend aan de slag gegaan met het sociaaldomein wat niet langer budgettair neutraal is maar waar goede zorg voorop staat. Onderwijs Onze fractie vindt investeringen in goed onderwijs en onderwijshuisvesting essentieel voor de toekomst van onze gemeente. We pleiten voor multifunctionele centra waar onderwijs en het maatschappelijk dienstenaanbod samenkomen. De vorming in het primaire onderwijs van kind-centra en integrale kind-centrums juichen we dan ook toe evenals het realiseren van passend onderwijs op thuis nabije scholen.

Ook zouden we graag zien dat er in de komende jaren een basisschool komt in onze gemeente met een vorm van onderwijs wat deels in de Engelse taal gegeven wordt gezien de groeiende groep expats in onze gemeente. Nieuwe bouw voortgezet onderwijs Het belang van een brede en rijke schooldag waarin aansluiting tussen MBO en VMBO nodig blijft zien wij als zeer belangrijk, los van de keuze van de locatie. We vragen blijvend aandacht voor een breed onderwijsaanbod en hopen op een verbreding van de huidige opleidingen op MBO niveau en de start in Terneuzen van een nieuwe associate degree opleiding passend bij de nieuwe kansen die de energie transitie ons biedt. Het terug aanbieden van enkele HBO en MBO opleidingen al of niet in deeltijd is een grote wens. Denk hierbij aan bijvoorbeeld de verdwenen opleiding CIOS, deeltijd PABO enz. Wij hechten dan ook groot belang aan de gesprekken met de onderwijspartners waarin wat ons betreft de gemeente de regie neemt. Door de locatie keuze van de nieuwe onderwijscampus kunnen er mogelijkheden ontstaan voor een nieuwe woonzorgwijk op de locatie Zeldenrust waarin het fysieke zorghuis van de toekomst geïntegreerd word in de realisatie van een nieuw woon-zorgcomplex. Hiermee denken we dat er stappen gemaakt kunnen worden in de kwaliteit van de leefbaarheid, het wonen in onze gemeente.

Wonen Woningen voor de verschillende doelgroepen is iets waar we vanuit gaan dat het college voortvarend mee aan de slag zal gaan. Denk aan de hofjes, woningen voor starters, ondersteuning van burgerinitiatieven om woningen duurzamer te maken. 14

Duurzaamheid We staan voor een grote opgave om zo snel als mogelijk alleen nog hernieuwbare energie op te wekken, alle woningen energieneutraal te hebben en een CO2 loos vervoer te realiseren. Om in de buurt te komen van deze doelstelling ligt er een enorme uitdaging met voor de middellange termijn een grote rol voor zonne- en windparken en waterstof. Als fractie willen we kijken of er vanuit de gemeente mogelijkheden zijn om inwoners te ondersteunen bij hun initiatief om hun woning duurzamer te maken (naast de landelijke subsidiemogelijkheden). We zien graag aandacht voor meer diversiteit in het groen in onze gemeente wat ons inziens te realiseren is door bijv. rondom bestaande bomen extra kleur en groen te realiseren. Bewoners te stimuleren de versteende stadstuinen te vergroenen en als gemeente zelf actief in te zetten op meer groen bijvoorbeeld op plaatsen waar door sloop ruimte komt in bestaande wijken. Aandacht voor het verminderen van afval is een hoge prioriteit. We denken hierbij aan het terugbrengen van papieren folders, luchtmeetwerk uitbreiden, project Schelde echt schoon (Drinkable rivers). Groen wonen, ook in de stad. Chapter diversiteit Vorig jaar heeft het college besloten om aan te sluiten bij het Chapter diversiteit. De eerste zichtbare stappen zijn gezet onder andere door een regenboog zebrapad in Westdorpe.

Een en ander ter voorbereiding om een regenboog gemeente te worden. Bestuurlijke vernieuwing Via de werkgroep bestuurlijke vernieuwing willen we onderzoeken hoe de democratische legitimatie (opkomst bij verkiezingen) kan worden vergroot. Veiligheid Onze fractie hecht naast het belang van de handhaving veel belang aan preventie. Het belang van ambtenaren die actief zijn als wijk coördinator en daarmee een schakel vormen tussen de inwoners en het gemeentebestuur juichen wij toe. Openbare ruimte De openbare ruimte is het bindmiddel in onze samenleving. Het vormt de basis voor het openbare leven. Het is de plek waar men elkaar ontmoet, speelt, sport en ontspant. Wij vinden dat er blijvend moet worden geïnvesteerd in de openbare ruimten als laagdrempelige ontmoetingsplekken voor jong en oud. We zouden dan ook graag zien dat er nieuwe plekken bij komen en dat de bestaande plekken voorzien worden van watertappunten, BBQ plekken, toiletten in de buurt, bankjes enz. De droomspeeltuin in Sas van Gent en de pump trackbaan in Sluiskil zijn voorbeelden van goed gebruik van de openbare ruimte wat hopelijk gevolgd wordt door andere plekken waar hieraan behoefte is.

15

Algemene beschouwingen ChristenUnie 2022 We zien het op alle mogelijke manieren rond ons heen gebeuren. De wereld moet en zal maakbaar zijn. En alles wat niet lukt moet en zal iemands schuld zijn. Volgens onze fractie is de samenleving niet maakbaar, maar breekbaar. Verval gaat vanzelf, vernieuwen is een voortdurend proces. Terneuzen is een gemeente die zeker niet perfect is, maar wel een waar we voortdurend onze schouders onder zetten om het een gemeente te houden waar het goed leven is! Onze rol is sinds een half jaar een andere dan die in de afgelopen vier jaar. Desondanks blijven we ons graag inzetten voor een financieel gezonde gemeente en een maatschappelijk en economisch aantrekkelijk gebied waarin het fijn wonen, werken en recreëren is. Onze fractie is dan ook blij dat een groot deel van het beleid van de afgelopen jaren gecontinueerd wordt. Het heeft er de schijn van dat de gemeente er net als vorig jaar financieel goed uitkomt. Toch willen we waken voor al teveel optimisme en al te drieste uitgaven. Op gemeentelijk en mondiaal vlak liggen er nog vele zaken voor ons waar we de gevolgen nu nog moeilijk van kunnen overzien. Een goede financiële buffer is dan ook zeker geen overbodige luxe.

Alle ambities die we hebben, of het nu een zorgzame gemeente in een breekbare wereld zijn is, een eigentijds winkelaanbod in een opgeknapt centrum of de realisatie van nieuwe schoolgebouwen, ze staan of vallen met een streng maar wel rechtvaardig financieel beleid. De vele gemeenschappelijke regelingen waar onze gemeente in verwikkeld is leveren ons een dubbel gevoel op. Enerzijds realiseren we ons dat de uitvoering op deze manier efficiënter is dan wanneer elke gemeente voor zich al deze zaken op zou moeten pakken. Anderzijds rijst bij ons het beeld op van de oncontroleerbare moloch die ver van de lokale werkelijkheid af staat. En dan hebben we het niet alleen over het financiële aspect. Het probleem is dat beide voorstellingen in zekere mate waar zijn. Je kunt als grotere organisatie meer en betere deskundigheid in huis halen, maar tegelijkertijd werkt die schaalvergroting het oog hebben voor de lokale zaken tegen. Tel daarbij op dat ook de financiële beheersbaarheid onder druk staat. Kijk maar naar de veelvuldige tussentijdse begrotingswijzigingen die vrijwel altijd begrotingsverhogingen zijn. Zo beschouwd komt het instituut GR echt in zwaar weer. De ChristenUnie pleit ervoor dat gemeenschappelijke regelingen in staat worden gesteld een robuuste begroting op te stellen, waarbij de uitvoering van de hun opgelegde taken het uitgangspunt is.

Dat levert op korte termijn wellicht een relatief forse verhoging op, maar het zal gedurende een begrotingsjaar minder aanleiding geven tot verzoeken tot aanvullende financiering. Daarnaast horen wij graag meer over het vervolgtraject met betrekking tot de aanbevelingen uit het rapport van de Raad over de gemeenschappelijke regelingen. Bij de vorige beschouwingen vroegen we aandacht voor de woonproblematiek. We zijn blij met de maatregelen die genomen zijn om de kansen voor starters en doorstromers te vergroten. Onder andere door de motie van de zelfbewonersplicht. Ook de Skaeve Huse komen er en dat juichen we toe. En hoewel het aantal daklozen in onze gemeente al jaren stabiel lijkt is dit een groep die niet vergeten mag worden. We willen de wethouder dan ook oproepen het Finse housing first model te onderzoeken en in overweging te nemen. Deze integrale aanpak kan ons inziens ook de druk op andere vlakken zoals het sociaal domein verlichten. 16

De wateroverlast van september brengt ons op een thema waar we de voorgaande jaren ook aandacht voor hebben gevraagd. We zullen onze leefomgeving (zowel in de stad als daarbuiten) drastisch moeten aanpassen zodat de reeds begonnen wijziging in het klimaat (heviger regenval, meer drogere periodes, hogere temperaturen) goed opgevangen kan worden. Iets wat niet alleen enorme financiële consequenties zal hebben maar ook een drastische aanpassing van de open ruimte zoals we deze kennen zal vergen. Wie denkt dat je extreme buien zoals die van een paar maanden terug op kan vangen door hier en daar een bredere rioolbuis aan te leggen komt bedrogen uit. De oplossing zal ons inziens bovengronds gezocht moeten worden en we zien dan ook uit naar de komende RIB over dit onderwerp. De ChristenUnie heeft de samenwerking in de nieuwe Raad als goed ervaren. Wij danken eenieder voor de prettige samenwerking. Naast de Raad en B&W mogen ook zeker de griffie, bodes en het ambtelijk apparaat niet vergeten worden. We spreken de wens uit dat we elkaar vasthouden en voortdurend het goede zoeken voor onze gemeente in deze onzekere tijden. Maar boven alles wensen wij eenieder Gods onmisbare zegen en wijsheid toe. Namens de fractie van de ChristenUnie, Henk Eerkes Jan Ellen Elie Mukuna

17

Beschouwingen begroting 2023 Voorzitter Ook de inwoners van onze gemeente hebben te maken met de indirecte gevolgen van de oorlog op Europees grondgebied. Hoge inflatie, stijgende energieprijzen en een oplopende rente maken dat het bestedingspatroon afneemt. Daardoor ontstaat ‘nieuwe’ armoede. Ondanks dit gegeven hebben we een ruimhartige bijdrage uit het gemeentefonds mogen ontvangen, daar is de ‘financiële pijn’ voor de gemeente Terneuzen uitgesteld en kunnen we de beoogde doelen realiseren. Het voorgaande geeft echter wel aan dat ‘Goed leven in Terneuzen’ niet voor iedereen meer vanzelfsprekend is. En juist daarom en omdat de begroting hier volop ruimte voor biedt steunen we het amendement om de belastingen niet te verhogen. Onze burgers hebben het al moeilijk genoeg. Door de belastingen niet te verhogen laten we als gemeentebestuur in ieder geval zien dat het best ook wat minder kan. Verder menen we dat onze maatschappij zich teveel richt op het idee dat alleen groei betekent dat het goed gaat. Groei moet geen doel op zich zijn, het gaat om het goede leven te leiden. Terecht is in het bestuursakkoord opgemerkt dat dit veel breder is dan economische welvaart. We zien zelfs dat we het enerzijds beter dan ooit hebben en tegelijk ook eenzamer dan ooit zijn met een exploderende vraag naar Jeugdhulp.

Is het dualisme in het bestuur van de gemeente Terneuzen failliet? Onlangs werd door Top gemeentebelangen aangegeven dat het een slechte zaak was dat er bepaalde gewijzigde informatie door wethouder Vervaet niet vooraf met de coalitie was gedeeld… Gelukkig hield wethouder Vervaet zich wel aan de regels. Laten we alstublieft ophouden met dit soort tweedeling in de informatieuitwisseling. Het bestuur van de gemeente Terneuzen is er mee gediend dat zowel de coalitie als de oppositie de voorstellen van dit college kritisch beoordeelt en waar nodig verbeteringen aanbrengt! Goed om te zien dat eenzaamheid nu nadrukkelijk op de kaart staat. We vinden dit een goede ontwikkeling mede gezien de alarmerende cijfers: 53% van de inwoners voelt zich eenzaam en 16,3% ernstig eenzaam! Aan-Z pakt dit op met een meldpunt tegen eenzaamheid en werkt samen met partners uit het maatschappelijk middenveld aan Samen tegen Eenzaamheid. Het lijkt ons zinvol dat ook kerken zich aansluiten bij deze lokale coalitie. Wellicht zou de overheid meer kunnen faciliteren om eenzamen in contact te brengen met vrijwilligers van o.a. kerken. Ziet de wethouder hierin nog mogelijkheden? De ontwikkeling van de jeugdhulpkosten zijn problematisch. Blijkbaar ervaren veel van onze jongeren niet het goede leven dat wij ze graag gunnen.

Het komt helaas te vaak voor dat de oorzaak van de noodzakelijke hulp bij de ouders ligt. Denk alleen al maar aan relatie- of scheidingsproblematiek. De cijfers laten steeds weer zien dat er een verband is tussen relatieproblemen en de behoefte aan zorg bij kinderen voor álle vormen van jeugdzorg. Als SGP ervaren we hier een spanningsvolle werkelijkheid. Kinderen zijn niet van de staat maar horen bij het domein van het gezin. En het gezin zien wij principieel als overheidsvrije ruimte, waar niet de overheid maar de ouders bepalen hoe het goede leven eruit hoort te zien. 18

Anderzijds hoort het wel bij de basis van een goede overheid dat ze veiligheid en rechtvaardigheid waarborgt. Helaas vereist dit soms ingrijpen. Beschouwen we deze problematiek van wat meer afstand dan zien wij ook een verband tussen de individuele ontplooiing en zelfbeschikking en de verantwoordelijkheid tegenover de naaste. Helaas lijkt in onze samenleving individueel persoonlijk geluk het grootste goed te zijn. Door de technische ontwikkelingen worden de pijn en gebrokenheid van het menselijke bestaan naar de randen van de samenleving gedrukt. En ieder is verantwoordelijk geworden om zelf iets van zijn of haar leven te maken. Als dit om welke reden dan ook niet lukt dan verwachten we dat de overheid garant staat voor ons geluk. Hiermee wordt de (gemeentelijke) overheid zwaar overvraagt. Door de hulpvraag bij deskundigen neer te leggen zien we dat doordat we niet meer met tegenslagen om leren gaan alles als probleem wordt ervaren. Maar hoe hiermee dan om te gaan? Als eerste moeten we ons ervan bewust zijn dat we in een gebroken wereld leven, waar de gevolgen van de zonde tastbaar zijn. Anderzijds roepen we op tot het inzicht dat we als mensen relationele wezens zijn. Voor het goede leven kan het welbevinden van de ander wel eens belangrijker zijn dan mijn eigen welzijn. Dit vraagt dat de gemeente garant staat voor de randvoorwaarden om de ander te kunnen geven wat nodig is.

Toegespitst op jeugdzorg denken we hierbij aan ondersteuning bij relatieproblemen en opvoedingsvraagstukken. Hier hoort zeker ook het verhaal bij dat het bij sexualiteit en relatievorming niet om mijn geluk en genot gaat, maar dat bij echte liefde de ander centraal staat. In onze ogen kan dit nooit solide geborgd zijn als de liefde van en tot God hier niet de basis van vormt. Zo ontstaan stabiele relaties waarbinnen kinderen veilig in op kunnen groeien. We vinden het goed dat er invulling wordt gegeven aan de zelfbewoningsplicht. Echter de signalen die van steeds meer inwoners komen over de overlast die arbeidsmigranten veroorzaken verontrust. Deze gaan zover dat men zich onveiligheid voelt in de eigen woning. We roepen het college met klem op nadrukkelijk prioriteit te geven aan het opvolgen van klachten over overlast en het aanpakken van de veroorzakers. Het inzetten van bijv. een bestuurlijke boete of een last onder dwangsom kan worden aangekondigd bij de huurder en verhuurder. En dit staat los van het feit of er al dan niet een vergunning voor de betreffende woning aanwezig is. Graag een reactie van de wethouder hierop. Afgelopen september hebben we de gevolgen gezien van hevige wateroverlast. De afwikkeling daarvan heeft vragen opgeroepen en terecht vinden wij. Een belangrijk verbeterpuntpunt daarbij is de zichtbaarheid van bestuurders.

En het gaat er dan niet om dat je ‘aangezet’ wordt door je omgeving om fysiek aanwezig te zijn. Nee we moeten er bij dit soort calamiteiten zijn voor de burgers. Een aspect om de leefbaarheid te verbeteren is het faciliteren van de Scheldeprijs. Dit wielerfestijn kan wat de SGP betreft prima gefinancierd worden door het bedrijfsleven, een mooie vorm van participatie! De eventueel vrijkomende middelen kunnen we inzetten voor het faciliteren van sportvoorzieningen in de wijk. Burgerparticipatie zou gereed moeten zijn in dec 2023. Gezien grote belang vragen we u dit beleid naar voren halen! Er wordt al lang over participatie gesproken maar de rol van de betrokken burgers, het bedrijfsleven en andere partners blijft maar onduidelijk. Onlangs zijn we geconfronteerd met misstanden bij Dethon. Het gaat met name over een zich niet veilig voelen en niet gehoord weten van medewerkers door de organisatie. Nogmaals roepen we de verantwoordelijke wethouder op nadrukkelijk te gaan sturen op dit 19

soort ontwikkelingen. Medewerkers van Dethon doen er toe! Arbeidsvreugde bij werk op maat en waardering daarvoor is onmisbaar voor het welbevinden van deze medewerkers! De vraag aan de wethouder is: beaamt u dit en hoe gaat u bijsturen? De gemeente zoekt samen met ZLTO naar mogelijkheden om de grensoverschrijdende waterproblemen aan te pakken. Onze vragen aan de wethouder hierbij zijn welke concrete plannen van het project Robuust watersysteem zijn geformuleerd, welke zijn- en welke komen in uitvoering? Verder vragen we ons af in hoeverre uw faciliterende rol zou kunnen zijn in de afvoer van proceswater van CarGill, dit water zou –deels- in te zetten zijn voor de landbouw. Verder vragen we de wethouder aan te geven op welke wijze de gemeente mee zou kunnen werken aan ondergrondse- en waterbergingen bijv. rondom Othene, zodat die ook voor de landbouw tegen de verdroging inzetbaar is. De SGP is van mening dat we de discussie nu moeten voeren over de zwembadbak Koewacht en daarmee de vraag beantwoorden of dit zwembad in de toekomst open kan blijven. Zo voorkomen we dat we deze discussie in het geval van een onherstelbaar defect onder tijdsdruk en emotie moeten voeren. Wij vinden dat in het geval van een onherstelbaar beschadigde bak het einde verhaal is voor zwembad Koewacht Graag horen we de reactie van de wethouder.

Afsluiting Voorzitter we kunnen elkaar de vraag stellen, vooral in deze onzekere tijd, wat nu het goede leven is. Waar hebben we nu echt houvast aan. Wat ons betreft wordt dat niet beantwoord door een gemeente die goede voorwaarden schept, economische voorspoed in het vaandel heeft etc. Het goede leven in Bijbels perspectief is dat we er zijn voor onze naaste en het leven inrichten naar Gods geboden. Als dat onze drijfveren zijn als bestuur en organisatie, is dat niet alleen nuttig voor de samenleving maar daarop geeft God Zijn zegen!

20

Wij zijn benieuwd wat ons het jaar 2023 zal brengen. Er zijn vele voorstellen maar of deze ook allemaal worden gerealiseerd is afwachten. Vele zaken zijn opgenomen in het bestuursakkoord maar de uitwerking daarvan zal nog veel energie en tijd kosten. Daarnaast willen wij de burger meer betrekken bij de ontwikkeling van onze kernen, wij nemen deze burgers serieus. Burgerparticipatie is nu het nieuwe woord maar we hebben al moeten constateren dat in een aantal gevallen dit niet is toegepast daar het college van mening was dat dit niet noodzakelijk was. De burger voelt zich niet serieus genomen en daar zal het college iets aan moeten doen. Aandacht aan onze burgers dient hoog in het vaandel te staan. De wateroverlast, door een hevige regenbui, waarvan wij onlangs getuige zijn geweest heeft niet geleid tot een bezoek van een lid van het college aan dit rampgebied. Wat moet er dan wel gebeuren voor een lid van het college de moeite neemt om in actie te komen. Het stadhuis is een vesting, maar de burger die leeft in de buurten, kernen en wijken wil graag een lid van het college ontmoeten, om zo hun wensen en bevindingen kenbaar te kunnen maken. Verpaupering en leefbaarheid in de kernen, dient hoog op onze prioriteiten lijst te staan.

Wij vragen uw aandacht om er zorg voor te dragen dat de leefbaarheid en vitaliteit van de kernen op een hoger plan komen en dat er met name aandacht wordt besteed aan woon voorzieningen voor ouderen, zodat zij in hun kern kunnen blijven wonen. Wij zijn van mening dat het houden van een schouw met de dorps, wijk en kernraden een goede aanzet zou zijn. Wij vragen u dan ook, dit weer in gang te zetten. Wij zien dat het onderhoud aan wegen en fietspaden nog veel te wensen overlaat, met name de fietspaden. Deze zijn nog steeds niet afgestemd op het huidige gebruik. Ook veel ouderen maken hier gebruik van, wij dienen er voor te zorgen dat deze in een goede conditie zijn. In openbare gebouwen, drempels weg en verbreding van toegangsdeuren. Veel buurthuizen zijn nog niet aangepast aan het gebruik voor scootmobiels, wanneer wordt dit verder ter hand gepakt? De jeugd heeft de toekomst, maar dan moeten wij ze ook wel iets bieden, zodat zij zich thuis voelen in onze gemeente en hier ook willen blijven. Hierop aansluitend dienen wij er ook voor te zorgen dat er huisvesting is en komt voor de jongere generatie. In dit kader hebben wij een voorstel gedaan te komen tot het instellen van een starterslening waardoor zij in staat zijn een woning te kopen als zij onvoldoende eigen 21

middelen hebben. De toezegging van de wethouder dat hij er mee aan de slag gaat en wellicht voor het einde van dit jaar met een voorstel zal komen, doet ons deugd. De invoering van de omgevingswet is uitgesteld tot 1 juli 2023. In deze wet wordt met name de burgerparticipatie geregeld, zodat bij aanvragen voor vergunningen er door de aanvrager wordt aangetoond dat de omgeving is betrokken bij de voor genomen plannen. Participatie doe je er niet zomaar even bij. De maatschappij accepteert het niet meer als ze niet betrokken wordt. Participatie is niet nieuw maar de uitdagingen van het huidige tijdsgewricht vragen wel om nieuwe participatievormen en -kennis. Participatie wil ook zeggen samenwerking en dat houdt in, dat wij de inwoners van meet af aan betrekken bij de ontwikkelingen. Participatie moet het gevoel geven dat je er bij hoort en dat er naar je geluisterd wordt. In dit kader zouden wij het dan ook willen aanbevelen om te komen tot het instellen van een jongerenraad. De jongeren kunnen dan gekoppeld worden aan een van de raadsleden die dan op kunnen treden als coach. Is het college voornemens om deze wens om te zetten in daden? Onze inwoners dienen zich veilig te voelen. In dit kader vragen wij u dan ook alert te reageren op klachten van burgers inzake geluidsoverlast, intimidatie en kleine criminaliteit. De lasten voor de burgers nemen toe en het inkomen blijft achter.

Veel burgers kunnen steeds moeilijker rondkomen, laten we zorgen dat deze groep ontzien wordt. Denk hierbij vooral aan ouderen met enkel AOW of een klein pensioentje. Tot slot een woord van dank aan onze bodes, de ambtenaren en de griffier. Wat deze laatste betreft kunnen wij vaststellen, dat de plaatsvervanger zich met volle overgave inzet voor onze raad en dat zij ook volop ten dienste is van het individuele raadslid. Een goede ondersteuning is noodzakelijk om ons werk goed te kunnen uitvoeren.

Johan Hessing Fractievoorzitter 50PLUS Terneuzen

22

Beschouwingen op de Begroting 2023 De begrotingsresultaten van de Begroting 2023 en de meerjarenraming laten bijzonder gunstige cijfers zien. De solvabiliteitsratio heeft een stijgende lijn ingezet en zit ruim boven de 20% en we kunnen spreken van een acceptabele schuldpositie van de gemeente Terneuzen. Enkele jaren geleden was de schuldpositie nog een punt van zorg. Desalniettemin is het geen reden voor een feestje. De oorlog in Oekraïne, de hoge inflatie, de energiecrisis en andere crises brengen grote (financiële) onzekerheden met zich mee voor onze inwoners. De verlaging van de benzineaccijnzen, toekennen van energietoeslagen en vaststellen van een energieplafond ten spijt, worden we allemaal armer. Lokale belastingen Vanwege al die onzekerheden staat het gemeentebestuur voor grote opgaven en moet het behoedzaam omgaan met de uitgaven. Naast de uitgaven moet er ook omzichtig worden omgegaan met het heffen van belastingen. Zeker in deze tijd van hoge inflatie. Door niet meer belasting te heffen dan nodig, geeft de gemeente gehoor aan het thema Goed bestuur. Daarom zien wij de noodzaak niet om de OZB, de Hondenbelasting, de Forensenbelasting en de Toeristenbelasting voor 2023 te verhogen met 3,1%. Deze vier belastingen kunnen op hetzelfde niveau blijven dan 2022. Zodoende worden we met z’n allen een beetje minder arm.

Wonen Ook in de gemeente Terneuzen staat de woningmarkt onder grote druk. De wachtlijsten voor huurwoningen lopen op en de prijzen van koopwoningen blijven hoog. De zoektocht naar een passende woning is voor de woningzoekenden, met name starters en mensen met een bescheiden portemonnee, niet eenvoudig. Huisvesting arbeidsmigranten Veel koopwoningen worden voor de neus van starters weggekaapt door beleggers die de woningen verhuren aan arbeidsmigranten. Op 10 maart 2022 is de Motie M22-04 over zelfbewoningsplicht met algemene stemmen aangenomen. Met de zelfbewoningsplicht krijgt de gemeente een stok achter de deur om de uitwassen op de flexibele huurmarkt tegen te gaan. Misstanden, als prijsopdrijving, overbewoning en te veel woningen die in één wijk verhuurd worden aan arbeidsmigranten kunnen beter worden aangepakt. In het uitvoeringsprogramma van de Woonvisie is conform Motie M22-04 opgenomen dat onderzocht wordt hoe de zelfbewoningsplicht ons kan helpen. Het is bittere noodzaak om de zelfbewoningsplicht daadwerkelijk snel in te voeren. De leefbaarheid komt in steeds meer wijken onder druk te staan door het toenemend aantal arbeidsmigranten dat wordt gehuisvest in één wijk of straat. Voldoende short-stay locaties voor arbeidsmigranten.

Indien wij strengere handhaving van de zelfbewoningsplicht verlangen, moet daar wel tegenover staan dat er voldoende huisvestingsvoorzieningen zijn voor de arbeidsmigranten. Arbeidsmigranten dienen te worden gehuisvest in daarvoor speciaal ingerichte short-stay locaties. De arbeidsmigranten krijgen hier voor een redelijk huurtarief veilige en passende huisvesting aangeboden met voldoende mogelijkheden voor ontspanning.

23

Milieuhandhaving Stofoverlast De glastuinbouwbedrijven bij Westdorpe kampen al meerdere jaren met stofoverlast. Het stof op de daken van de kassen beperkt de lichtinval van de zon en verstoort daarmee de groei van de planten. In februari 2019 hebben de glastuinbouwers een onderzoek laten uitvoeren naar het stof op de daken. In de stofmonsters werden maar liefst 18 verschillende soorten metaal gevonden. De glastuinbouwers hebben hierover hun bezorgdheid geuit en de onderzoeksresultaten doorgestuurd naar de gemeente Terneuzen. In de PZC van 7 maart 2019 stelde oud-burgemeester Jan Lonink dat deze zorgen terecht waren en dat dit tot op de bodem moest worden uitgezocht. De bodem is tot op de dag van vandaag nog niet in zicht. Actiepunt 79: Motie M20-41: Stofoverlast kassengebied van 17 december 2020 staat nog steeds op de actiepuntenlijst van de gemeenteraad. PFAS Waar we ook nog lang niet klaar mee zijn, is PFAS! Nog even en er stroomt meer PFAS door de Westerschelde en Kanaal Gent-Terneuzen dan water. Begin juni 2021 barstte de bom over de ernstige PFOS-vervuiling (een stof die tot de PFAS-familie behoort) in Zwijndrecht nadat bij werken voor de Oosterweelverbinding grote hoeveelheden van deze nietafbreekbare giftige stof ontdekt werden. De vervuiling werd toegeschreven aan het Amerikaanse concern 3M, dat tot begin 2000 een van de grootste producenten van PFOS was.

Later bleek dat in 2017 al alarmbellen waren afgegaan, maar dat daar toen niets mee werd gedaan. Inmiddels weten we dat de 3M fabriek slechts het topje van de ijsberg is en dat er nog veel meer bedrijven PFAS lozen. Het PFAS-dossier is uitgegroeid tot een meerkoppig monster. Uit een recent onderzoek in opdracht van Rijkswaterstaat bleek dat er jaarlijks zo'n 47 kilogram PFAS in het Kanaal van Gent naar Terneuzen terechtkomt. Dat is vijf keer zoveel als op basis van de verstrekte lozingsvergunningen verwacht mag worden. Hoe dan ook, we zijn er allemaal bij gebaat dat alle bedrijven die PFAS lozen daarmee stoppen. Liever vandaag dan morgen. Vervolgens moeten de bedrijven dan geen alternatief voor PFAS gebruiken dat ook schadelijk is voor mens en milieu. Dit is makkelijker gezegd dan gedaan, maar er zijn geen andere opties. Ontgassingstoerisme Als schepen ontgassen, worden de nog aanwezige ladingdampen in een tankschip uit het scheepsruim geblazen, zodat daarna andere stoffen kunnen worden vervoerd. Bij het varend ontgassen kunnen er bij het schoonmaken van de tanks stoffen terechtkomen in het water of op het land. Deze dampen/gassen behoren meestal tot de groep 'zeer zorgwekkende stoffen'. De provincie heeft daarom in de zomer van 2018 het varend ontgassen op de Zeeuwse wateren verboden.

Dit ontgassingsverbod was nodig omdat een dergelijk verbod in Vlaanderen al van toepassing was en dit leidde tot ontgassingstoerisme naar Zeeland. Dit zogenaamde ontgassingstoerisme houdt in dat schepen wachten met ontgassen totdat ze zijn aangekomen in een water waar geen ontgassingsverbod geldt. Volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zijn de Ooster- en Westerschelde, het Kanaal GentTerneuzen en het Schelde-Rijnkanaal Rijkswateren en daarover is de minister de baas en niet de provincie. En dus gold het verbod niet voor deze wateren, liet de minister weten. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), de toezichthouder van het ministerie van Infrastructuur en Transport, maakt het nog veel gekker. De ILT gedoogd varend ontgassen op onder andere de Westerschelde en grote delen van het Nederlandse deel van het Kanaal van Gent-Terneuzen. De ILT vindt het blijkbaar gerechtvaardigd dat Zeeuwen worden blootgesteld aan een kankerverwekkende stof als benzeen. Daarnaast is het hoogst 24

onbegrijpelijk dat voornamelijk in de Natura 2000-gebieden het varend ontgassen wordt toegestaan. Het ontbeert Nederland aan wilskracht om de problematiek rondom varend ontgassen op te lossen. Men wacht voor een totaalverbod op het internationale Scheepsafvalstoffenverdrag CDNI, dat nog jaren op zich laat wachten voordat het eindelijk zal zijn geratificeerd. Meer ontgassingsinstallaties aan wal zou een eerste begin kunnen zijn. Maar dan moet ook de vraag gesteld worden of je alle kosten voor het ontgassen aan de kade wel kunt afwentelen op de schippers. Dit lastige vraagstuk wordt keer op keer doorgeschoven waarmee het dossier zich veel te langzaam voortsleept. Real time meetsysteem luchtkwaliteit. Met de aanwezigheid van havens en industrie staat de luchtkwaliteit onder een enorme druk. Inzetten op schone lucht is belangrijk voor ons allemaal en komt direct ten goede aan kinderen en mensen met een kwetsbare gezondheid. Meten is weten en daarom is het belangrijk dat de gemeente in samenwerking met de provincie en de milieudiensten de luchtkwaliteit laat meten met een betrouwbaar real time meetsysteem. Kunst en Cultuur De Kunst en Cultuurparagraaf vinden wij conserverend en weinig ambitieus. Het ontbreekt aan nieuwe ideeën en initiatieven om de kunst en cultuur in Terneuzen een boost te geven.

D66 Terneuzen wil vooral de nadruk leggen op de samenwerking met de Zeeuwse gemeenten en het grensgebied. Hier kunnen interessante cross-overs ontstaan. We zien dat al in de samenwerking met Gent. We zijn dan ook erg benieuwd welke concrete uitvoering het College gaat geven aan de kansen die men ziet in de Zeeuwse samenwerking en grensoverschrijdende samenwerking in het North Sea Port District. Woord van dank Wij danken de medewerkers van de gemeentelijke organisatie, het College van B en W en de collega raadsleden voor de prettige samenwerking van het afgelopen jaar. Wij kijken uit naar een soortgelijke samenwerking voor volgend jaar.

De fractie van D66 Terneuzen

25

Voorzitter, collega’s We zijn weer bij de algemene beschouwingen aangekomen, waarin we een stukje terug kijken, maar liefst zoveel mogelijk vooruit. Nadat we net de ellendige covid periode hebben meegemaakt, waarbij we vereenzaming, vervreemding en splitsing in de maatschappij waarnamen, zijn we nu beland in een tijd waarin onder andere oorlogsgeweld, stijgende kosten van levensonderhoud en brandstofen energiekosten nu heel veel impact op onze samenleving hebben. Hieruit is wel al gebleken, dat je niet altijd al te ver vooruit kan plannen, maar desondanks doen we dat nu uiteraard wel, omdat het gewoon moét. We staan aan de vooravond van het nemen van financiële beslissingen die een grote impact gaan hebben op onze begrotingen en op onze gemeente Terneuzen. De belangrijkste beslissing is wellicht de binnenkort te maken keuze waar we het schoolgebouw van nieuwe Lodewijk College willen plaatsen in onze gemeente. Onze verrassing was groot toen we na het vormen van het college het door de VVD gepresenteerde plan te horen kregen om het nieuwe Lodewijk College eventueel te plaatsen bij het sportpark de Vliegende Vaart. Onze fractie is blij te horen dat na onderzoek wat onafhankelijk getoetst is, is gebleken dat deze locatie zoveel meerwaarde heeft dan de Zeldenrust locatie.

Aangezien dit onderwerp de volgende cyclus besproken wordt, zal ik er nu verder nog niet op in gaan, maar ik wilde u in elk geval wel ons enthousiasme kenbaar maken. Veel andere maar niet minder onbelangrijke zaken blijven de aandacht vragen: armoedebestrijding is daar een groot onderdeel van. Niet alleen door de stijging van de eerste levensbehoeften als boodschappen, maar ook door het duurder worden van de brandstof- en energieprijzen, neemt de financiële druk op onze inwoners toe. In een rap tempo gaan deze omhoog en zorgen dat mensen veel minder te besteden hebben en geïsoleerder raken en vaker een beroep moeten doen op extra voorzieningen. Onze begroting ziet er de komende jaren goed uit, het voorstel van D’66 om een aantal belastingen niet te verhogen met 3,1% maar gewoon níet te verhogen kan zeker op onze steun rekenen. Ook al is dit een beslissing die door werkt in de volgende begrotingen, vinden wij dat we de inwoners dit niet kunnen onthouden. De door de overheid beschikbaar gestelde energietoeslag is niet voor iedereen en hiermee kunnen we laten zien dat we de andere inwoners van onze gemeente ook niet vergeten. Per slot is het leven echt voor iedereen duurder geworden. Armoedebestrijding staat hoog in het vaandel bij onze gemeente en veel wordt er al gedaan.

Toch merken we nog dat er mensen zijn die zich niet bewust zijn van bestaande faciliteiten en tegemoetkomingen. Als gemeente kunnen we nu eenmaal niet iedereen individueel benaderen, mensen moeten zelf ook geactiveerd worden om op zoek te gaan. De gemeente kan laagdrempelig een vraagbaak zijn en mensen waar nodig bijstaan bij het aanvragen van tegemoetkomingen. 26

Zorgen blijft onze fractie houden op het gebied van de stijgende kosten van de jeugdhulpverlening. Personeelstekorten en onze uitgestrekte regio spelen daar ook een steeds grotere rol in. Dat de decentralisatie debet is aan de impasse en achteruitgang waarin we verkeren, is duidelijk. Voordat we dit weer vlot te krijgen zal er nog veel water door Schelde gaan. Zorgen heeft onze fractie over zaken die de vorige raadsperiode speelden en die nu volledig verdampt lijken: het onderzoek en de conclusies een aanbevelingen over aan-z en de gemeenschappelijke regelingen, het onderzoek bij Dethon. Het slepende voor wat betreft het onderzoek bij Dethon is verklaarbaar omdat dit nog steeds door de Rijksrecherche wordt uitgevoerd, maar het lijkt al in de vergetelheid te raken bij de Raad. Onlangs vestigde een inspreekster de aandacht op het werkklimaat bij Dethon, wat duidelijk nog steeds veel aandacht nodig heeft. Ons ongenoegen over het genomen besluit om deze periode een andere voorzitter aan te wijzen, hebben wij geuit. Als grootste betaler; 50% van de kosten van Dethon, zou het een automatisme moeten zijn dat onze gemeente Terneuzen de voorzitter levert van het bestuur. Voor zo lang dit nog nodig is, want het eerder aangehaalde rapport adviseerde duidelijk om geen raadsleden en wethouders in GR’en te plaatsen.

Daarnaast vinden wij dat met spoed de stemverhouding moet worden aangepast omdat er volstrekt geen logica zit in de stemverdeling: Hulst en Sluis hebben ieder 2 stemmen in het algemeen bestuur en Terneuzen heeft er 3. Nu gebleken is dat er handjeklap was toen de nieuwe voorzitter aangewezen werd, moet er voorkomen worden dat de buurgemeenten in meerderheid over onze financiën gaan beslissen. Ik roep het college op om deze passage in de statuten snel te veranderen. Over de onderzoeksresultaten bij aan-z zien we dat geen enkele fractie behalve de SP zich nog aan dit onderwerp waagt. Dat er geen vragen worden gesteld over de salarissen van de twee nieuwe directeuren, verbaasde ons hooglijk. Zeker gezien de commotie die in de vorige raadsperiode over dit onderwerp speelde en waarin ettelijke fracties zich tot in detail uitspraken over de directie en schaalindelingen. Over de wachttijden bij aan-z voor de indiceringen die al sinds vorig jaar oplopen tot meer dan 8 weken en daarna vervolgens nog een keer verlengd worden door de verwerkingstijd en wachttijden bij de zorgverleners, heeft onze fractie zich al een paar keer uitgesproken. Dit wordt ondertussen meer dan zorgelijk. Uit alles wat wij als Raad doen, spreken de stemmen van de inwoners, die ons verkozen hebben.