2022-11-08 IC3 - Informatiebrief Wet Markt en Overheid behorende bij begroting 2023- brief BW aan Raad

Postadres: Postbus 35, 4530 AA Terneuzen Bezoekadres: Stadhuisplein 1, 4531 GZ Terneuzen Telefoon: 14 0115 Vanuit buitenland: +31 115 455 000 E-mail : gemeente@terneuzen.nl Internet: www.terneuzen.nl Bij beantwoording a.u.b. onderwerp, datum en zaaknummer van deze brief vermelden.

Gemeenteraad

zaaknummer : 390956 contactpersoon : mr. M. Haartsen telefoon : 14 0115 e-mail : m.haartsen@terneuzen.nl verzonden :

Terneuzen, 27 september 2022

Onderwerp:

Informatie toepassing Wet markt en overheid

Geachte raad, Hierbij ontvangt u ter kennisname ons jaarlijks overzicht over de Wet markt en overheid. Omdat gemeenten bij het verrichten van economische activiteiten oneigenlijk gebruik kunnen maken van publieke middelen, kan dit leiden tot concurrentievervalsing met bedrijven. Om concurrentievervalsing tegen te gaan, is er de Wet markt en overheid. Deze wet bevat een aantal gedragsregels waaraan overheden zich moeten houden. Belangrijkste regel is dat wij ten minste de integrale kosten van onze goederen of diensten in onze tarieven moeten doorberekenen. Als we dat niet willen of kunnen, kan uw raad een activiteit uitzonderen van de wet. U treft achtereenvolgens aan: I. Economische activiteiten waarbij we voldoen aan de wet II. Economische activiteiten die door uw raad in het algemeen belang zijn uitgezonderd van de wet

I.

Economische activiteiten waarbij we voldoen aan de wet

Hieronder geven wij de economische activiteiten weer waarbij we voldoen aan de Wet markt en overheid. Per economische activiteit hebben wij de kostendekkendheid berekend. De kostendekkendheid bepaalden wij vanuit de begroting 2023.

Economische activiteit

opbrengsten

kostenkosten dekkendheid

bedrag x € 1.000

a) Inzamelen bedrijfsafval b) Samenwerkingsverband Collectief Vervoer Taxicentrale c) Grondexploitatie d) Kermisexploitatie e) Begraafplaatsen f) Camperplaatsen

529

498

106%

-

2.123

0%

62 779 2

55 779 2

n.v.t. 113% 100% 100%

Toelichting per activiteit a) Inzamelen bedrijfsafval De prijzen voor het inzamelen van bedrijfsafval zijn marktconform. Wij brengen voor deze economische activiteit meer dan de integrale kosten in rekening. Het gaat over kosten en opbrengsten voor het inzamelen van bedrijfsafval. b) Samenwerkingsverband Collectief Vervoer - Taxicentrale Bij de normale activiteiten van het Samenwerkingsverband is geen sprake van een economische activiteit. Het leerlingenvervoer, Jeugdzorgvervoer en het Regiotaxivervoer zijn ter uitvoering van een publiekrechtelijke taak. Op verzoek van de openbaar vervoersautoriteit (de Provincie Zeeland) vult het Samenwerkingsverband een extra aanbod in voor het openbaar vervoer. Deze taxicentrale werkzaamheden heeft het Samenwerkingsverband ondergebracht in de Gemeentelijke vervoerscentrale Zeeland BV. Zij rekent marktconforme prijzen voor haar diensten. De winst en het verlies komen voor rekening van het Samenwerkingsverband. Men voldoet aan de wet. De aan de afnemers gevraagde prijs omvat ten minste de integrale kosten. De gemeente geeft geen buitenwettelijke voordelen aan de taxicentrale. De gemeente bevoordeelt dus niet. c) Grondexploitatie In de Nota Grondbeleid is voor de komende jaren gekozen voor situationeel grondbeleid.

Dit betekent dat per ontwikkellocatie of project wordt gekeken naar de gewenste vorm van grondbeleid: actief, facilitair of een tussenvorm (samenwerking). Zo kan de gemeente verantwoord en gecontroleerd sturen op de ruimtelijke ambities en doelstellingen. Het is immers niet mogelijk om een algemene strategie te bedenken voor alle locaties. Per locatie spelen veel facetten een rol, zoals grondposities, capaciteit van de gemeente, wens tot regie van de gemeente en de risico’s die de gemeente wil lopen. Gelet op de complexiteit en variëteit in projecten is het gewenst dat de gemeente locatie-specifiek kan (aan)sturen. Voor de grondexploitatie is op jaarbasis geen kostprijsberekening mogelijk. De planningshorizon van de bouwgrondexploitaties betreft meerdere jaren. De kostprijs berekenen we in totaliteit over de gehele looptijd van de exploitatie. De bouwgrondexploitaties zijn kostendekkend. Eventuele gecalculeerde verliezen komen ten laste van de reserves. De raad herziet jaarlijks de kostprijsberekeningen van de grondexploitaties.

Pagina 2 van 8

d) Kermisexploitatie Sinds 2021 organiseert het Buro de Kermisgids voor 2 jaar de kermis in Terneuzen. De kermis in Terneuzen is jaarlijks in de derde week van september. Het Buro de Kermisgids neemt tegen een vergoeding een groot deel van de werkzaamheden over. Plaatsen worden gegund in samenspraak met de gemeente en worden gegund via inschrijvingen. Naast een vaste groep die om de drie jaar inschrijven, zijn er ook een aantal wisselplaatsen. Dit is in de meeste gevallen grootvermaak en geven de kermis meer cachet. Ook de wisselplaatsen schrijven in en voldoen hiermee aan de Wet. Bij de gunning is een functiescheiding in het gunnen en het verstrekken van de vergunning. De kosten van de kermisexploitatie zijn voornamelijk:  de vergoeding voor het organiseren van de kermis;  het verzorgen van promotionele activiteiten en;  de kermiskrant alsook handhaving. De opbrengsten betreffen de staangelden van de kermisexploitanten. De kermissen in de overige kernen worden vanaf 2019 georganiseerd via een werkgroep. Voor de kernen wordt geen staangeld in rekening gebracht, enkel de directe integrale kosten. Hiermee willen we kermissen in de kernen behouden. e) Begraafplaatsexploitatie Gemeenten zijn wettelijk verplicht te voorzien in één gemeentelijke begraafplaats. Wij hebben er 10. Er zijn ook enkele niet-gemeentelijke begraafplaatsen, geëxploiteerd door kerken.

Op dit moment zijn er in onze gemeente geen commerciële begraafplaatsen, die zijn er in den lande wel. Er is wel een crematorium, geëxploiteerd door een commercieel uitvaartbedrijf. Daarnaast heeft een ondernemer plannen om in onze gemeente een natuurbegraafplaats te realiseren. Er is dan ook een markt voor begrafenis- en crematieverzorging. Daarmee is het een economische activiteit. We moeten voldoen aan Wet markt en overheid. f) Camperplaatsen We hebben de gemeentelijke camperplaatsen betalend gemaakt op basis van de integrale kostprijs. Het betreft camperplaatsen in Axel, Westdorpe en Terneuzen. De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de camperplaatsen. Aanmelding, registratie en betaling gaat digitaal.

Pagina 3 van 8

II.

Economische activiteiten die door uw raad in het algemeen belang zijn uitgezonderd van de wet

Hieronder noemen we de activiteiten die we in het algemeen belang onder kostprijs aanbieden. Dit volgt uit de raadsbesluiten van 8 mei 2014 en 1 februari 2018. Iedere activiteit lichten wij toe. De kostendekkendheid bepaalden wij op basis van de begroting 2022.

Economische activiteit

opbrengsten

kostenkosten dekkendheid

bedrag x € 1.000

g) Exploitatie gemeentelijke sportaccommodaties h) Exploitatie parkeergarages i) Exploitatie fietsenstallingen j) Verhuur maatschappelijk vastgoed / onroerend goed / sportaccommodaties k) Garantstelling aan North Sea Port Netherlands N.V. l) Facilitaire dienstverlening bij evenementen m) Uitgifte ligplaatsen jachthaven Otheense kreek n) Verhuur woonwagens/standplaatsen o) Stimuleringslening Duurzame Particuliere Woningverbetering

1.089 512 1

6.526 754 18

17% 68% 6%

-

-

n.v.t.

21

34

n.v.t. 62%

9 153

25 233

36% 66%

-

-

n.v.t.

Toelichting per activiteit g) Exploitatie gemeentelijke sportaccommodaties De gemeente beheert en exploiteert diverse sportaccommodaties en zorgt voor beleidsondersteuning bij de sportcomplexen. Sportcentrum Vliegende Vaart exploiteren wij zelf alsook de vijf openluchtzwembaden in de gemeente. De sporthallen in Axel en Sas van Gent verhuren wij aan derden die tevens zorgdragen voor het beheer. Diverse gymlokalen verhuren wij eveneens aan derden. Bij het beheer, exploitatie en verhuren van gemeentelijke sportaccommodaties brengen wij geen kostendekkende tarieven in rekening. Indien wij dit wel zouden doen gaat dit ten koste van de mate van deelname aan sportactiviteiten. Dit terwijl wij deelname aan sportbeoefening van volwassenen en jeugdigen juist zoveel mogelijk proberen te bevorderen. Naast gezondheidswinst levert sport ook sociale samenhang op. Er is sprake van marktfalen. De markt is niet of onvoldoende in staat onze faciliteiten aan te bieden tegen een lage prijs anders dan met een gemeentelijke bijdrage in de exploitatie. Zonder overheidsbemoeienis zouden er veel minder voorzieningen zijn. De kosten van gemeentelijke sportaccommodaties betreffen het beheer, onderhoud en exploitatie van binnen- en buitensportaccommodaties. De opbrengsten bestaan uit de gebruiksvergoedingen en huuropbrengsten van de sportaccommodaties.

Pagina 4 van 8

h) Exploitatie parkeergarages In Terneuzen zijn drie ondergrondse parkeergarages: de Oostkolk, het Theaterplein en het Schuttershof. De parkeergarages Oostkolk en Theaterplein zijn eigendom van de gemeente, parkeergarage Schuttershof is van een vastgoedeigenaar. De gemeente Terneuzen exploiteert alle drie de parkeergarages. De tarieven zijn in principe hetzelfde, al is parkeren in parkeergarage Schuttershof voor bezoekers de eerste twee uur gratis. Dit is via een vaste jaarlijkse vergoeding afgekocht door de vastgoedeigenaar. Het tarief voor de parkeergarages is niet kostendekkend. We hebben gekozen voor een acceptabel parkeertarief voor bewoners, bezoekers en werkgevers/werknemers, waarbij ondergronds parkeren goedkoper is dan straat parkeren. i) Exploitatie fietsenstallingen Aan de Herengracht in Terneuzen kan men fietsen gratis stallen in een bewaakte fietsenstalling. Bij het Busstation Westerscheldetunnel bij Terneuzen zijn fietskluizen tegen een gering bedrag te huur. Doel is het fietsgebruik te stimuleren, vanuit mobiliteits-, duurzaamheids- en gezondheidsoogpunt. Beide fietsenstallingen beogen ook fietsendiefstal tegen te gaan. Daarnaast is de bewaakte stalling aangelegd om het aantal op straat geplaatste fietsen te beperken en zo overlast te voorkomen.

De bewaakte fietsenstalling draagt ook bij aan werkplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en wordt als werkgelegenheidsproject ingezet. j) Verhuur maatschappelijk vastgoed / onroerend goed / sportaccommodaties Het gaat hierbij om de verhuur van ruimten binnen multifunctionele accommodaties en gemeenschapscentra (ofwel dorpshuizen) aan maatschappelijke organisaties. Uit het accommodatiebeleid gemeente Terneuzen van december 2009 blijkt dat de meeste welzijn accommodaties eigendom zijn van de gemeente. De gemeente neemt daarvoor de kapitaallasten, het groot onderhoud, de gemeentelijke heffingen en belastingen voor zijn rekening. Waar vrijwilligers de accommodatie beheren worden de inkomsten uit exploitatie van de accommodatie gebruikt om de kosten van het facilitair beheer te betalen. In een enkel geval coördineert de gemeente het facilitair beheer en het exploitatiebeheer en vloeien de inkomsten uit verhuur van ruimten in de gemeentekas. Ook blijkt uit het accommodatiebeleid dat in enkele situaties het facilitair beheer en het exploitatiebeheer is ondergebracht in een stichting, welke een exploitatiesubsidie ontvangen.

Het afwegingskader welzijnsvoorzieningen (notitie coalitieakkoord sport- en welzijnsvoorzieningen) voegt hieraan als uitgangspunt toe dat wanneer een beheersorgaan het besluit neemt om te stoppen met haar functie, de gemeente geen actieve rol inneemt om een ander beheersorgaan te vinden, afhankelijk van de sociale kracht van de gemeenschap waarin de accommodatie staat. Bij vaste (onder)verhuur van ruimten in multifunctionele accommodaties wordt een kostendekkende huurprijs als uitgangspunt genomen. Dit geldt uiteraard niet voor de losse verhuur van ruimten in een welzijnsaccommodatie voor ‘sociaal-culturele activiteiten’. Bij de verhuur van kantoorgebouwen gaat de gemeente uit van marktconforme prijzen. De verhuurprijzen berekenen we aan de hand van een te verhuren aantal m² tegen een marktconforme m² prijs, eventueel verhoogd voor dienstverlening.

Pagina 5 van 8

Tot slot beschikt de gemeente over een aantal buitensportaccommodaties (vnl. sportvelden en tennisbanen). Deze worden beneden de kostprijs aan de verenigingen beschikbaar gesteld. Een deel van de exploitatie (het onderhoud van de meeste grasvelden) komt voor rekening van de gemeente. Een ander deel van de exploitatiekosten is voor de verenigingen. Het in rekening brengen van de volledige integrale kostprijs zou er toe leiden dat de maatschappelijke organisaties hogere kosten krijgen en zo hun maatschappelijk gewenste activiteiten niet of niet volledig meer kunnen uitvoeren. De financiële administratie is op dit moment niet op de juiste wijze ingericht om de kostendekkendheid te bepalen. k) Garantstelling aan North Sea Port Netherlands N.V. (voorheen N.V. Zeeland Seaports) De gemeenschappelijke regeling Zeeland Seaports (GR ZSP) is per 1 juli 2019 opgeheven. Wij namen voor 16,66% deel in de gemeenschappelijke regeling Zeeland Seaports. Zeeland Seaports NV (ZSP) is gefuseerd met Havenbedrijf Gent NV (HbG). De Holding North Sea Port SE is opgericht. North Sea Port Netherlands N.V. (vml. ZSP) is 100% dochtervennootschap van Holding. De gemeenschappelijke regeling heeft haar belang van 50% van de aandelen in North Sea Port SE overgedragen aan haar participanten. De gemeente Terneuzen is voor 8,33% aandeelhouder van North Sea Port SE.

De participanten hebben het belang en de taken zoals de economische ontwikkeling, het beheer, het onderhoud en de exploitatie van havens, wegen, werken, inrichtingen, gebouwen, werktuigen, industrie- en handelsterreinen en wateren binnen haar beheersgebied opgedragen aan en laten deze uitvoeren door North Sea Port Netherlands NV. Zeeland Seaports NV had in 2010 een financieringsbehoefte. Marktpartijen wilden op basis van de toenmalige business case geen financieringsaanbod doen zonder een garantstelling van de gemeenschappelijke regeling. Eind 2010 is een Garantie- en dienstverleningsovereenkomst getekend. In 2019 is een nieuwe Garantieovereenkomst 2019 vastgesteld. De garantstelling van de GR ZSP is na opheffing overgenomen door haar participanten. De gemeente Terneuzen staat garant voor 16,66% van het totale bedrag aan garantstellingen. In 2022 bedroeg het totale bedrag aan garantstellingen € 445 miljoen. Dit bedrag neemt de komende jaren in omvang af. De reden voor de garantstelling is gelegen in belangen van economie en ruimtelijke ontwikkeling. Wij hebben als beleidsdoel dat North Sea Port haar taken en doelstellingen kan verwezenlijken. Een kostprijsberekening is bij de garantstelling niet aan de orde. l) Facilitaire dienstverlening bij evenementen Wij zorgen voor facilitaire ondersteuning van evenementen.

De ondersteuning van volksfeesten en evenementen bestaat uit het beschikbaar stellen van podia, dranghekken, vlaggenmasten, containers, veegdiensten etc. en het reinigen van de locatie na afloop. Het uitlenen van materiaal voor volksfeesten en evenementen vindt alleen plaats wanneer het past binnen de gemeentelijke beleidskaders. Wij zijn van mening dat evenementen de sociale cohesie dienen en daarmee het algemeen belang.

Pagina 6 van 8

Voor het beschikbaar stellen van materialen, mensen en machines brengen wij vanaf een bepaalde omvang (hoeveelheid te gebruiken materialen) kosten in rekening. Dit voorkomt dat kleine evenementen, vaak uitgevoerd door vrijwilligersorganisaties, voor hoge kosten komen staan. De vergoeding werpt daarnaast een drempel op tegen het onbeperkt aanvragen van materialen, terwijl die niet altijd nodig zijn. Voor bijna alle facilitaire dienstverlening geldt dat zelfwerkzaamheid wordt beloond. m) Uitgifte ligplaatsen jachthaven Otheense kreek Wij geven ligplaatsen uit aan de Otheense kreek in Terneuzen. Deze bieden wij onder de kostprijs aan als onderdeel van een aantrekkelijk recreatief aanbod. De Otheense kreek biedt volop ruimte aan allerlei activiteiten zoals zeilen, surfen, roeien, (boot)vissen en het varen met kano's. De kreek heeft behalve een jachthaven ook verschillende bootsteigers en boothellingen. Door de aanleg van het 'rondje kreek' is er ook een strandje en een wandelroute. De kosten betreffen het beheer en onderhoud van de ligplaatsen. De opbrengsten betreffen de liggelden die in rekening worden gebracht. n) Verhuur woonwagens/standplaatsen In de volgende kernen verhuren wij woonwagens en/of standplaatsen: Axel, Hoek, Koewacht, Sluiskil, Terneuzen, Westdorpe en Zaamslag. In totaal verhuren wij 46 woonwagens / standplaatsen aan particulieren.

De verhuur berekenen wij door middel van het toekennen van punten, vastgesteld door de Rijksoverheid. De huursom is daardoor niet altijd tegen kostendekkende tarieven. Bij verhuur hebben we te maken met lopende huurovereenkomsten die we niet zomaar kunnen beëindigen om de huurprijs aan te passen. Vanwege de huurbescherming kunnen we de integrale kostprijs niet in de huur doorberekenen. o) Stimuleringslening Duurzame Particuliere Woningverbetering Wij kennen de regeling ‘Stimuleringslening Duurzame Particuliere Woningverbetering’. De gemeente kent een lening toe, indien uit een aanvraag blijkt dat het treffen van de stimuleringsmaatregelen aantoonbaar bijdraagt aan een of meer van de volgende beleidsdoelen:  het energiezuiniger maken van woningen  het verduurzamen en (bouw)technisch verbeteren van woningen  het bevorderen van de geschiktheid van woningen voor de huisvesting van ouderen (levensloopbestendig maken). De aanvraag dient te voldoen aan de (voorwaarden in de) vastgestelde verordening. De hoogte van de lening hangt af van het verbouwingsplan voor de woning. Het SVn (Stimuleringsfonds Volkshuisvesting) faciliteert de leningsmodule. SVn biedt de mogelijkheid aan overheden om deel te nemen. SVn is de partij die de aanvragen op haar financiële merites beoordeelt, waaronder of de aanvrager aan haar financiële verplichtingen kan voldoen.

Pagina 7 van 8

Voor de woningmarkt en daarmee de leefbaarheid van de gemeente is het van belang om de genoemde beleidsdoelen na te streven. Daarom zonderen we deze activiteit uit van de wet. Eind 2018 hebben we wederom nieuw geld ingezet. Opgemerkt dient te worden dat het hier een revolverend fonds betreft. Het geld komt dus te zijner tijd terug en kunnen we inzetten voor nieuwe leningen. Voor deze activiteit is het niet mogelijk een kostprijsberekening te maken. De verstrekte leningen met een looptijd van 15 jaar worden afgelost. Wij ontvangen een rentevergoeding.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en Wethouders van Terneuzen, gemeentesecretaris,

burgemeester,

J.G. (Jan) Princen

H.J.A. (Erik) van Merrienboer

Pagina 8 van 8