2022-06-21 a. Instemmen met kostentoerekening Omgevingwet - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 5 juli 2022 Omgeving & Economie - Planvorming zaaknummer: 296426

2022_Raad_00091 - Principebesluit kostendekkende tariefstelling bij invoering Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Portefeuillehouder Frank Hulle,van Programma en/of paragraaf Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Overeenstemming met Team Financiën Team Vergunningen en Handhaving Besluit Besluitpunt 1 De gemeenteraad besluit om in principe in te stemmen met het opnemen van kostendekkende tarieven in de tarieventabel bij de Legesverordening 2023 met behoud van kruissubsidiëring. Besluitpunt 2 De gemeenteraad besluit vanaf 1 januari 2023 in te stemmen met legesheffing voor milieubelastende activiteiten. Besluitpunt 3 De gemeenteraad besluit vanaf 1 januari 2023 in te stemmen met legesheffing voor omgevingsoverleg (de fase voorafgaande aan indiening formele aanvraag). Wat is de aanleiding? De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) treden, zoals het zich nu laat aanzien, in werking op 1 januari 2023. De komst van deze wetten leidt tot veranderingen in het takenpakket van de gemeente. Als gevolg daarvan veranderen ook de te ontvangen legesinkomsten. De reden hiervan is enerzijds dat er minder kosten mogen worden verhaald en anderzijds dat voor bepaalde ‘nieuwe’ taken leges geheven mogen worden.

1/5

Ieder jaar stelt uw gemeenteraad de Legesverordening met de tarieventabel vast. Door de komst van met name de Omgevingswet komt titel II (Fysieke leefomgeving) van de legesverordening er geheel anders uit te zien dan dat gebruikelijk was. De financiële gevolgen van de Omgevingswet en de Wkb voor de legestarieven in dit hoofdstuk rekenen wij door. Wij verwachten de nieuwe Legesverordening 2023 inclusief tarieventabel in november 2022 aan u aan te bieden. Alvorens dit kan gebeuren vragen wij uw gemeenteraad een principebesluit te nemen over: •

de kostendekkendheid van de legestarieven;

•

het gebruik maken van de mogelijkheden om leges te heffen voor milieubelastende activiteiten;

•

het gebruikmaken van de mogelijkheden om leges te heffen voor omgevingsoverleg.

Wat willen we bereiken? Wij willen vanaf 1 januari 2023 kostendekkende legestarieven in rekening brengen. Hierdoor worden de nadelige financiële effecten van de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) zoveel mogelijk opgevangen. De door u gemaakte keuzes vormen het kader voor de op te stellen Legesverordening 2023 en tarieventabel. Argumenten 1.1. De Wkb en de Omgevingswet zorgen voor een nadelig financieel effect. Dit blijkt uit het rapport dat het financieel adviesbureau ANG heeft opgesteld en dat wij ter kennisname aan u hebben aangeboden (zie bijlage 1). De nadelige financiële effecten worden veroorzaakt door autonome wijzigingen, waarop een gemeente geen invloed kan uitoefenen. Dat zijn: a. De overdracht van taken vanuit de gemeente naar private kwaliteitsborgers door de invoering van de Wkb. Het Rijk heeft bepaald dat een groot deel van de toetsing en toezicht van het Bouwbesluit (voor wat betreft de gevolgklassen 1 bouwwerken met beperkt risico qua brandveiligheid) bij de markt komt te liggen. Voor Terneuzen betekent dit dat een deel van de huidige taken (gemiddeld 4285 uur) vervalt. Daarnaast zijn naar verwachting 1.118 uur benodigd om uitvoering te geven aan de nieuwe taken (het in behandeling nemen van de bouwmelding) waarvoor geen leges mogen worden geheven.

Het betreft hier een eerste inschatting, waarvan pas over een jaar meer duidelijkheid kan worden verschaft. Het een en ander is afhankelijk van de kwaliteit van de kwaliteitsborgers, de toetsing van de bouwmelding en het aantal signalen/contactmoment met de kwaliteitsborger. De inschatting is dat met name het eerste jaar deze inzet benodigd is en dat het daarna afneemt. Samengevat gaat het om een gemiddeld afgerond effect van : * € 383.000 minder legesinkomsten * € 78.000 meer kosten door extra taken b. Overdracht van taken vanuit het Rijk naar gemeenten. Hierdoor komen extra taken naar gemeenten waarvoor geen leges kunnen worden geheven. Voor bodemtaken verwachten wij € 145.000 extra structurele kosten. 2/5

1.2. Wij streven naar kostendekkende dienstverlening. De kosten die verbonden zijn aan een dienst zouden via legesheffing gecompenseerd moeten worden. Wij adviseren u om in principe in te stemmen met kostendekkende tarieven in de Legesverordening voor 2023 met behoud van de mogelijkheid van kruissubsidiëring. Dit houdt in dat verliesgevende dienstverlening zoveel als mogelijk via meer rendabele activiteiten worden gecompenseerd. 2.1. Het heffen van leges voor milieubelastende activiteiten heeft een financieel dempend effect. Op dit moment heffen gemeenten geen leges voor vergunningverlening op milieugebied. Onder de Omgevingswet is dit wel mogelijk. Onder de nieuwe wet spreken we over vergunningplichtige milieubelastende activiteiten. Het begrip inrichting vervalt. Vergunningplichtige milieubelastende activiteiten zijn bijvoorbeeld productiebedrijven, opslag voor gevaarlijke stoffen en veehouderijen. Gemiddeld verlenen wij in de huidige setting (en uitgaande van een inrichting) 19 milieuvergunningen per jaar. De werkzaamheden hiervoor worden verricht door de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD Zeeland). De RUD rekent hiervoor gemiddeld € 10.000,-- per aanvraag (indirect) aan ons door. Voorlopig is de aanname (zonder nadere onderbouwing door de RUD) dat voor de milieubelastende activiteiten dezelfde kosten van toepassing zijn.

Door leges te heffen voor vergunningplichtige milieubelastende activiteiten kan het negatieve financiële effect van de autonome verplichtingen deels gedempt worden. Op basis van het aantal milieuaanvragen van de afgelopen twee jaar verwachten wij dat het heffen van leges voor milieutaken voor ongeveer € 190.000 aan legesinkomsten zorgt. De werkzaamheden en kosten liggen bij de RUD Zeeland en worden via de deelnemers bijdragen in rekening gebracht bij de gemeenten. Wij stellen voor om gebruik te maken van de mogelijkheid van legesheffing voor milieubelastende activiteiten. 3.1. Het heffen van leges voor omgevingsoverleg heeft een financieel dempend effect Op dit moment heffen veel gemeenten al leges voor vooroverleg, wanneer er sprake is van een zogenaamd principeverzoek. Terneuzen heeft hiervoor tot op heden geen kosten doorberekend. De Omgevingswet introduceert nu de term omgevingsoverleg. In dit overleg worden initiatieven besproken die niet passen in het omgevingsplan en wordt beoordeeld of de gemeente een afwijking wil en kan toestaan. Het betreft de voorfase voorafgaand aan de indiening van een formele aanvraag omgevingsvergunning.

Gelet ook op het feit dat de gemeenteraad gevallen heeft aangewezen voor bindend advies en verplichte participatie is het traject voorafgaand aan het indienen van een formele aanvraag onder de Omgevingswet een stuk belangrijker geworden dan dat dit nu het geval is. Voor werkzaamheden die worden verricht in het kader van het omgevingsoverleg kunnen leges worden geheven. Het gaat hierbij om initiatieven die niet passen in het omgevingsplan en/of zijn aanwezen voor bindend advies, verplichte participatie en/of overleg met meerdere ketenpartners. Ketenpartners hebben al aangegeven kosten voor omgevingsoverleg in rekening te brengen bij de gemeenten. Voor omgevingsoverleg maken we onderscheid in drie categorieën: 1. De huidige bestemmingsplaninformatie of algemene informatieverschaffing blijft gratis.

3/5

2. Voor de behandeling van een principeverzoek dat niet past in het omgevingsplan stellen we voor een tarief van € 275 in rekening te brengen. Dit bedrag wordt in mindering gebracht op de leges indien er een aanvraag omgevingsvergunning volgt. 3. Voor advisering aan de Omgevingstafel voor een complexe aanvraag wordt gedacht aan een bedrag van € 2.500. Dit bedrag wordt in mindering gebracht op de leges indien er een aanvraag omgevingsvergunning volgt. Wij stellen voor om voor het omgevingsoverleg leges te gaan heffen. Kanttekeningen 1.1. De hoogte van de tarieven is nog niet bekend Het is een feit dat de invoering van de Wkb en de Omgevingswet (negatieve) effecten zullen hebben voor de gemeentelijke inkomsten. Op het moment van opstellen van dit voorstel wordt gerekend aan kostendekkende legestarieven. Wij kunnen u dan ook nog geen concept voorleggen, waarin de hoogte van de tarieven al inzichtelijk gemaakt is. 2.1. De genoemde opbrengsten als gevolg van heffing milieuleges zijn gebaseerd op aannames Onder de Omgevingswet spreken we niet meer van inrichtingen maar van milieubelastende activiteiten. Voor de berekening van de opbrengsten is onze aanname dat het aantal milieuvergunningen voorlopig gelijk wordt gesteld aan het aantal milieubelastende activiteiten. De RUD Zeeland dient hier nog meer inzicht in te genereren. 2.2.

Het heffen van milieuleges leidt tot een risico dat nieuwe bedrijven besluiten om zich niet in Terneuzen te vestigen Het heffen van milieuleges zorgt voor extra kosten voor bedrijven die milieubelastende activiteiten uitvoeren en die zich in Terneuzen willen vestigen. Vrijwel alle Zeeuwse gemeenten zijn voornemens om milieuleges te gaan heffen, waardoor het vestigingsklimaat in Zeeland tussen gemeenten gelijk blijft. Dit geldt ook voor het merendeel van de gemeenten in Nederland. 3.1. Het heffen van leges kan initiatiefnemers ontmoedigen om gebruik te maken van het omgevingsoverleg Het heffen van leges kan het gebruik van het omgevingsoverleg wellicht ontmoedigen. Om die reden is het bedrag in de meeste gevallen beperkt tot € 275. Daarbij dient duidelijk te zijn dat de voor het omgevingsoverleg betaalde kosten worden verrekend met het legesbedrag dat men is verschuldigd als er een aanvraag om omgevingsvergunning wordt ingediend. Het omgevingsoverleg zorgt voor goed contact tussen initiatiefnemer en gemeente voorafgaand aan het indienen van een formele aanvraag omgevingsvergunning. Ook wordt voorafgaand aan een formele aanvraag al duidelijk of deze kans van slagen heeft.

Om te voorkomen dat initiatiefnemers buiten het omgevingsoverleg, dus zonder vooroverleg een vergunning aanvragen willen wij het vooroverleg aantrekkelijker maken, door dus de vooraf betaalde leges bij de vergunningverlening in mindering te brengen. Daarbij komt dat iemand die zonder vooroverleg een buitenplanse omgevingsplanactiviteit aanvraagt een veel groter risico loopt op weigering van diens vergunning. Ook zal iemand die een complexe aanvraag indient die niet past in het omgevingsplan en waarbij ook meerdere ketenpartners advies moeten uitbrengen een extra tarief moeten betalen boven op de reguliere leges voor de aanvraag omgevingsvergunning wanneer er niet eerst omgevingsoverleg heeft plaatsgevonden.

4/5

Wat mag het kosten? Door middel van bestuurlijke keuzes heeft u de mogelijkheid de negatieve financiële impact van de Omgevingswet en de Wkb op de begroting af te zwakken. Door het heffen van kostendekkende legestarieven en leges te heffen voor milieubelastende activiteiten en omgevingsoverleg rekenen we zoveel als mogelijk toe naar een budgetneutrale oplossing. Wat gaan we ervoor doen? Uw besluit wordt meegenomen in het opstellen van de in november 2022 vast te stellen Legesverordening 2023 en tarieventabel.

Bijlagen 1. bijlage 1 Rapportage Terneuzen Wkb per 3 december 2021.pdf

5/5