2022-06-15 Presentatie Raadsinformatiebijeenkomst - Kaderbrief 2023-2026

Raadsinformatiebijeenkomst

Kaderbrief 2023-2026 16 juni 2022 1

Agenda 1. Opening 2. Planning- en control(cyclus) 3. Financiele positie 4. Kaderbrief 2023-2026 5. Meicirculaire 2022 6. Afsluiting

2

1. Opening Wie zijn wij?  Michel van Neutigem  Peter De Vet  Nicole van Putte

Teamleider Financiën Senior adviseur Financiën Strategisch adviseur

3

2. Planning en control(cyclus)

4

2. Planning- en control (cyclus)  Wat is een P&C-cyclus?  een jaarlijks terugkerend proces  doel: beheersen beleid  via documenten geven we inzicht in het beleid, het bereiken van doelstellingen en de (financiële) middelen

 Kern: sturen, beheersen, verantwoorden en toezicht

5

2. Planning- en control (cyclus) Documenten van een jaarcyclus

Kaderbrief • komend begrotingsjaar • meerjarenraming (4 jaar) • concrete doorrekening

Jaarrekening (verplicht)

Begroting (verplicht) • beleid • verdere uitwerking 1e jaarschijf Kaderbrief

• Verantwoording afgelopen jaar

Beleidsmatige voortgangsrapportage • stand van zaken uitvoering beleid

Perioderapportages

• Gestructureerde integrale informatievoorziening, zowel beleid als middelen, waaronder geld • Logische samenhang documenten 6

2. Planning- en control (cyclus) Perioderapportages 2022 elke raadsvergadering

Begroting 2023 • raad november

Jaarrekening 2021 • raad juni

Beleidsmatige voortgangsrapportage 2022 • vervallen

Kaderbrief 20232026 • raad juli

• Eén jaarcyclus beslaat een periode van 3 jaar • Hierdoor lopen er in 2022 verschillende cycli naast elkaar: • • • • •

Jaarrekening 2021 Perioderapportages 2022 Kaderbrief 2023-2026 (aanlevering 1 juni) Beleidsmatige voortgangsrapportage 2022 (vervallen) Begroting 2023 7

2. Planning- en control (cyclus) Perioderapportages 2022 elke raadsvergadering

Begroting 2023 • raad november

Jaarrekening 2021 • raad juni

Beleidsmatige voortgangsrapportage 2022

Deze RIB zoomen we in op: • Kaderbrief 2023-2026

Kaderbrief 20232026 • raad juli

• vervallen

8

3. Financiële positie

9

3. Financiële positie Kaderbrief 2023-2026 Onderwerp Beginstand (3e perioderapportage 2022) Totaal actualisatie uitgangspunten Totaal nieuwe mutaties Kapitaallasten investeringsprogramma 2023-2026 Sociaal domein Resultaat inclusief sociaal domein Actualisatie financiële positie (Meicirculaire 2022) Resultaat inclusief sociaal domein Alle bedragen in de volgende sheets zijn x €1.000

2023 5.500 632 -1.663 0 -3.862 608 9.329 9.937

2024 5.559 2.044 -1.457 -198 -4.357 1.591 13.367 14.958

2025 6.443 1.772 -2.270 -504 -5.280 161 17.661 17.822

2026 6.443 4.197 -4.210 -593 -5.007 830 7.868 8.698 10

4. Kaderbrief 2023-2026

11

Kaderbrief 2023-2026  Waarom een kaderbrief ?  Schetsen ontwikkelingen  Opname speerpunten  Kaders en uitgangspunten voor opstellen begroting  Financiele verwerking  Investeringsprogramma  Financiële positie

12

Kaderbrief 2023-2026 Start nieuwe bestuurscyclus

Vertaling bestuursakkoord in begroting 2023 13

Kaderbrief 2023-2026 Opbouw Kaderbrief

 Actualisatie uitgangspunten  Ontwikkelingen en speerpunten ingedeeld in thema’s bestuursakkoord ------------------------------------>  Risico’s en ratio’s  Bijlagen  Uitgangspunten Begroting 2023-2026  Investeringsprogramma 2023-2026  10 jaars prognose 2023-2032

14

Kaderbrief 2023-2026  Actualisatie uitgangspunten (pagina 2) Onderwerp Beginstand (3e perioderapportage 2022)

2023 5.500

2024 5.559

2025 6.443

2026 6.443

Actualisatie uitgangspunten Circulaire Gemeentefonds 2022 Herijking gemeentefonds Overige mutaties actualisatie uitgangspunten Totaal actualisatie uitgangspunten Subtotaal na actualisatie uitgangspunten

0 642 -11 632 6.132

0 1.927 117 2.044 7.603

0 3.212 -1.440 1.772 8.215

2.767 3.212 -1.782 4.197 10.640

15

Kaderbrief 2023-2026  Circulaire gemeentefonds  Periode van 4 jaar vooruit  Omvang en de verdeling van de  algemene uitkering  integratie-uitkeringen  decentralisatie-uitkeringen

 De jaarschijf 2026 is onlangs beschikbaar gekomen (septembercirculaire)

16

Kaderbrief 2023-2026  Herijking gemeentefonds (Meicirculaire 2022 Gemeentefonds)  Per saldo een voordeel van € 42,-- per inwoner  Ingroeipad (€ 7,5 per inwoner in 2023 en € 15 per inwoner in 2024 en 2025)  Later informatie over resterende budget van € 4,5 per inwoner in 2026  Verdeling herijking klassiek en sociaal domein

Herijking gemeentefonds Klassiek domein Sociaal domein Totaal

2023 2024 2025 2026 642 1.927 3.212 3.212 -234 -701 -1.168 -1.168 409 1.226 2.044 2.044 17

Kaderbrief 2023-2026  Overige mutaties actualisatie uitgangspunten  Op basis van uitgangspunten bijlage 1 o.a.  Verhoging salarissen (cao)  Kapitaallasten (fasering jaarschrijven)  Belastingen CPI 7,4 %(inkomsten)  Begrotingen verbonden partijen 2023  Indexatie verwachte hogere lasten (o.a. energiekosten en tractie)  Stelpost indexeringen als buffer

18

Kaderbrief 2023-2026  Programma overstijgende onderdelen  Ontwikkelruimte  Voorziening uitvoering nieuwe speerpunten Bestuursakkoord  Onderuitputting kapitaallasten

19

Kaderbrief 2023-2026 1. Ontwikkelruimte

 Het doorlopend ontwikkelen van de organisatie  Strategische personeelsplanning en opleiding  Opgavegericht werken  Investeren in uitvoeringskracht op het gebied van projectmanagement en beleids- en uitvoeringscapaciteit  Bestuurlijke samenwerking en netwerksamenwerking, waaronder de lobby richting het rijk

20

Kaderbrief 2023-2026 2. Voorziening uitvoering nieuwe speerpunten Bestuursakkoord Uitwerking nemen we mee in de begroting 2023, zoals:  Nieuwe speelgelegenheden en ontmoetingsplekken  Burger- en jongerenparticipatie  Het bestrijden van armoede en schuldenproblematiek  De aanpak van ondermijning,  Mobiliteit  Kunst, cultuur en sport  Goede voorzieningen en een prettig woon- en vestigingsklimaat 21

Kaderbrief 2023-2026 3. Onderuitputting kapitaallasten  Kapitaallasten geraamd op basis van inschatting budgethouder  Fasering uitgewerkt in jaarschijven  Afgelopen jaren door verschillende omstandigheden aanpassen fasering  (COVID-19, afstemming projectpartners, uitvoeringscapaciteit)

 Voordeel aan de voorkant meenemen

22

Kaderbrief 2023-2026 Wonen & leefbaarheid  Woningmarkt  Transformatie woongebieden – Omgevingswet Woonvisie

 Verkeersveiligheid structureel € 50.000  Vervanging VRI's & Uitvoeringsagenda GVVP  Kunst, cultuur en sport Omschrijving investering Vervanging VRI's Uitvoeringsagenda GVVP

2023 350 500

2024

2025

2026

500

100

100 23

Kaderbrief 2023-2026 Wonen & leefbaarheid  Totaalplan Binnenstad  Integrale aanpak – vliegwiel locaties  Vastgesteld plan raad € 17 miljoen  € 10,5 miljoen overheveling vanuit algemene reserve naar bestemmingsreserve binnenstad  € 6,5 miljoen in investeringsprogramma (inrichting openbare ruimte)  Nadere uitwerking plan volgt Omschrijving investering Binnenstad Terneuzen

2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2.500 750 1.250 500

2030 1.500 24

Kaderbrief 2023-2026 Zorg & gezondheid  Zorg en gezondheid  Welzijnsaccommodaties  Buurtsportcoaches  Minimabeleid  Sociaal domein  We vangen het tekort op in de algemene middelen. We blijven inzichtelijk maken voor het rijk dat beschikbare middelen ontoereikend zijn.

25

Kaderbrief 2023-2026 Zorg & gezondheid  We streven er in het sociaal domein naar dat we uitkomen met de financiële middelen die we van het Rijk ontvangen.  Tekorten nemen toe omdat de budgetten niet evenredig stijgen met het aantal klanten.  We vangen het tekort op in de algemene middelen Sociaal domein Herverdeling gemeentefonds 2023 Prijsindexeringen (niet beïnvloedbaar) Besparingen verwerkt in 5e monitor SD Meerkosten verwerkt in 5e monitor SD Totaal

2023 2024 2025 2026 -234 -701 -1.168 -1.168 -1.549 -1.818 -2.183 -2.626 647 1.080 1.425 1.714 -2.726 -2.918 -3.354 -2.927 -3.862 -4.357 -5.280 -5.007 26

Kaderbrief 2023-2026 Jeugd & onderwijs  Onderwijshuisvesting  Jongerenparticipatie  Internationaal Primair onderwijs

27

Kaderbrief 2023-2026 Jeugd & onderwijs  Onderwijshuisvesting  Zaamslag zijn Stichtingskosten uit IHP  Onderzoek nog te starten  Uitwerking onderzoek gereed 2023

Omschrijving investering Programma huisvesting onderwijs 2023 Onderwijshuisvesting Zaamslag

2023 77

2024

2025

2026

2.508 28

Kaderbrief 2023-2026 Voortgezet onderwijs

 Principebesluit december 2020: oplevering september 2028  Verwachte investering was € 44,5 miljoen locatie Zeldenrustlaan  Indexatie bouwkosten van berekening december 2020 naar +/- € 60 miljoen  € 51 miljoen bouwkosten + € 7,7 miljoen tijdelijke huisvesting (sept 2025 –sept 2028)  Onderzoek naar de twee locaties: Zeldenrustlaan en Vliegende Vaart  De besluitvorming, inclusief een geactualiseerd overzicht van de kosten voor de uitvoering, hierover voorzien wij voor eind 2022 29

Kaderbrief 2023-2026

Onderwerp 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 Onderwijshuisvesting VO 0 0 -805 -2.738 -2.738 -1.449 0 0 0 0 Kapitaallasten 0 0 -31 -73 -481 -889 -2.352 -2.326 -2.300-2.274 Onderwijshuisvesting Totaal 0 0 -836 -2.811 -3.219 -2.338 -2.352 -2.326 -2.300-2.274

 Financiele vertaling  Tijdelijke huisvesting  Investeringskrediet resulteert in kapitaallasten (rente en afschrijving Omschrijving investering Onderwijshuisvesting VO

2023

2024 51.000

2025

2026 30

Kaderbrief 2023-2026 Klimaat & duurzaamheid  Transities - gemeentelijke rol sterk verschilt  Leidend Regionale Energiestrategie Zeeland en de  Transitievisie Warmte  Inzet op ondergrondse infrastructuur  Klimaatadaptatie – uitbreiding (tijdelijke) waterberging

31

Kaderbrief 2023-2026 Economie & arbeidsmarkt  Economie & arbeidsmarkt  Bedrijventerreinen  Nationale Omgevingsvisie (NOVI)  Duurzaamheidsscans voor bedrijventerreinen structureel € 25.000 (Fonds Impuls Bedrijventerreinen)  Onderzoeken bedrijventerreinen/locaties voor uitbreiding € 25.000 in 2023 en 2024

 Arbeidsmarkt  City en regiomarketing  Op basis van regiovisie  Versterken arbeidsmarkt door samenwerking 32

Kaderbrief 2023-2026 Goed bestuur  Goede, efficiënte en moderne dienstverlening  Inzetten ontwikkelruimte  Investeren in ICT-voorzieningen  2023 € 188.000, 2024 € 132.000, 2025 € 165.000, 2026 € 173.000

Omschrijving investering Verhogen verbeteren datacenter

2023 225

2024

2025

2026 33

Kaderbrief 2023-2026 Risico’s (1)  Definitieve uitkomsten herijking gemeentefonds per 2023  Stijgende kosten sociaal domein terwijl de beschikbare middelen van het Rijk ontoereikend zijn  Afloop huurcontract stadskantoor en dienstverlening met RUD per 2024  Nieuwe bijdrage aan het Transitieplan Voortgezet Onderwijs na afloop van de huidige periode (medio 2022)  Invoering Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB) 34

Kaderbrief 2023-2026 Risico’s (2)  Uitvoeren (landelijke) maatregelen Klimaat en Duurzaamheid  Lagere werkelijke CPI dan de geraamde 2% vanaf 2023 (verhogingspercentage belastingen en tarieven)  Hogere bijdragen aan verbonden partijen door nieuw beleid of beleidswijzigingen

35

Kaderbrief 2023-2026 Ratio’s  Investeringen nieuwe geldleningen  2023 en 2024 => 25 miljoen per jaar  2025 en 2026 => 20 miljoen per jaar  Solvabiliteitsratio / debt ratio  verhouding eigen vermogen en het totale vermogen

 Netto schuld per inwoner  Schuld gedeeld door inwoners

36

Kaderbrief 2023-2026 Voorstaande leidt tot de volgende cijfers in de Kaderbrief 2023-2026:

Onderwerp Beginstand (3e perioderapportage 2022) Totaal actualisatie uitgangspunten Totaal nieuwe mutaties Kapitaallasten investeringsprogramma 2023-2026 Sociaal domein Resultaat inclusief sociaal domein

2023 5.500 632 -1.663 0 -3.862

2024 5.559 2.044 -1.457 -198 -4.357

2025 6.443 1.772 -2.270 -504 -5.280

2026 6.443 4.197 -4.210 -593 -5.007

608

1.591

161

830 37

Kaderbrief 2023-2026  Volgend P&C document is de begroting  Vaststelling in raadsvergadering november  Deze qua structuur en indeling aan laten sluiten met het bestuursakkoord en de kaderbrief  Hiervoor aanpassing huidige programma indeling nodig

38

5. Meicirculaire 2022

39

5. Meicirculaire 2022 P&C-cyclus en Gemeentefonds  Meicirculaire Gemeentefonds  Ontvangst begin juni (1 juni)  Bekend na opstellen Kaderbrief 2023-2026. Informatie circulaire wordt gedeeld via een brief voor de raadsvergadering van 7 juli a.s.  Tevens actualisatie financiële positie

 Septembercirculaire Gemeentefonds

 Ontvangst 3e dinsdag in september (Prinsjesdag)  Bekend na opstellen begroting 2023. Informatie circulaire wordt gedeeld via een brief voor de raadsvergadering van 10 november a.s.  Tevens actualisatie financiële positie

 Decembercirculaire Gemeentefonds

 Ontvangst medio december  Informatie circulaire wordt gedeeld via een brief aan de raad

40

5. Meicirculaire 2022  Hoe werkt het Gemeentefonds?  Animatie van het Ministerie uit 2016 (duur: 4 minuten) https://www.youtube.com/watch?v=tMnd5MO4CW8

41

5. Meicirculaire 2022  Uitkomsten  Accressen  Opschalingskorting  Herijking Gemeentefonds vanaf 2023  Terughoudendheid vanwege oplopende kosten en onzekerheden inkomsten  Oplopende kosten sociaal domein  Stijgende prijzen energie en materialen  Rijksbijdragen fluctueren vaker en zijn onzeker 42

5. Meicirculaire 2022  Uitkomst meicirculaire voor 2022 Uitkomsten Meicirculaire Resultaat Energietoeslag Klimaat akkoord Sociaal domein Overige Totaal

2022 2.122 2.167 346 1.387 210 6.232

Bedragen x € 1.000 - is nadeel

43

5. Meicirculaire 2022  Uitkomst meicirculaire voor 2022 Jaar Stand perioderapportage 4 Meicirculaire 2022 Gemeentefonds Actuele stand

2022 4.255 2.122 6.377

Bedragen x € 1.000 - is nadeel

44

5. Meicirculaire 2022 2023

2024

2025

2026

608

1.591

161

830

1.246

59

884

0

0

0

0

0

3. Meicirculaire 2022 Gemeentefonds

8.083

13.308

16.777

7.868

Actuele stand

9.937

14.958

17.822

8.698

Stand Kaderbrief 2023-2026 1. Aanp. beginstand Kaderbrief 2023-2026

2. Perioderapportage 4 in 2022

Bedragen x € 1.000 - is nadeel

45

5. Meicirculaire 2022  Verwerking  Terugbrengen verhoging gemeentelijke heffing (van 7,4 % naar 3,1 %) Stand na meicirculaire Terugbrengen verhoging gemeentelijke heffing Na verlaging heffingen naar 3,1%

2023 9.937 -1.488 8.449

2024 14.958 -1.222 13.736

2025 17.822 -950 16.872

2026 8.698 -673 8.025

 Reserveren van het restant overschot voor de grote projecten  Binnenstad Terneuzen  VO-school  Sociaal domein  Loon- en prijsontwikkelingen (LPO). 46

6. Afsluiting

Vragen?

47