2022-02-22 006a.Advies governance BGTS aan-z

ADVIES GOVERNANCE BGTS AAN-Z College van B&W en gemeenteraad gemeente Terneuzen Leden van het AB van de BGTS aan-z van Michael van der Velden, Yannick Lataster, AEF datum 28 januari 2022 onderwerp Advies Governance BGTS aan-z aan

Geacht College van B&W, geachte gemeenteraad, geachte leden van het algemeen bestuur van BGTS aan-z, De gemeente Terneuzen wil de governance van de BGTS aan-z aanpassen. Een onderwerp dat afgelopen jaar nadrukkelijk in de belangstelling is komen te staan als gevolg van een uitgevoerd raadsonderzoek waarin ook de aanbeveling is gedaan om deze knelpunten op te lossen. De gemeenteraad van Terneuzen heeft daarin ook al enkele richtinggevende besluiten genomen. De afgelopen weken hebben we met u, met aan-z, met de bestuurders van de Vlaamse gemeenten en de overige bestuursleden van de BGTS en met een ambtelijke delegatie gesproken over de governance-scenario’s voor aan-z. De inzet van AEF was erop gericht om niet weer een onderzoek uit te voeren maar om (mede op basis van al het onderzoek dat reeds is verricht) besluitvorming over het oplossen van deze knelpunten voor te bereiden en te begeleiden. In de gesprekken die we de afgelopen weken gevoerd hebben is dit ook steeds onze invalshoek geweest en hebben we met de verschillende partijen gesproken over behoeften, wensen en zorgen die gepaard gaan bij het aanpassen van de governance. We hebben op basis van deze gesprekken de verschillende mogelijkheden zoveel mogelijk praktisch verkend. We schatten in dat er thans een basis is voor gedragen besluitvorming. Daarom sturen we u dit advies toe.

Onderliggend aan dit advies hebben we vier documenten opgesteld. Het eerste document betreft een beschrijving van de verschillende scenario’s voor de toekomst van de BGTS aan-z. Met de beschrijving van deze scenario’s hebben we een afwegingskader geboden waarin alle uiteenlopende opties zijn meegenomen. De reden voor de brede opzet is de overtuiging dat een goede afweging gelegitimeerd wordt door de breedte van de afweging. Voor een deel van de uitgewerkte scenario’s geldt dat deze nader onderzoek vergen alvorens hiertoe besloten kan worden. Dit heeft te maken met de complexe internationale setting waarin het vraagstuk van de governance van aan-z speelt. Dit is ook de voornaamste reden dat ons advies bestaat uit twee elementen. De rapportage over de scenario’s is tevens samengevat op twee A3 in ons tweede document (Praatplaat). Dat is een geactualiseerde ‘praatplaat’ die in eerder in december is besproken en die ook aan de raad is verstrekt. Het derde document hebben we opgesteld in samenwerking met het Secretariaat-Generaal van de Benelux en betreft een aangepaste versie van de statuten van de BGTS aan-z. Hierin zijn statutaire aanpassingen verwerkt in lijn met het advies dat we in deze notitie hebben opgenomen en de aanpassingen die op grond van het Benelux-verdrag moesten worden doorgevoerd (actualisatie).

Deze wijzigingen hebben we voorzien van een toelichting in het vierde document de ‘memo aanpassingen statuten aan-z’.

bezoekadres postadres

Maliebaan 16 Postbus 85198

3581 CN Utrecht 3508 AD Utrecht

telefoon website

+ 31 30 236 30 30 www.aef.nl

pagina 1/4

Indien het voorliggende advies wordt overgenomen, kan de implementatie geschieden door gelijk ook positief te besluiten over de aangepaste statuten. Allereerst in de raden van de deelnemende OCMW’s en de gemeenteraad van Terneuzen en vervolgens in het algemeen bestuur van de BGTS. In de planning is voorzien dat de raden van OCMW’s hierover eind februari een besluit nemen, de gemeenteraad van Terneuzen begin maart en het algemeen bestuur van de BGTS direct daaropvolgende zodat de besluitvorming is afgerond alvorens de gemeenteraadsverkiezingen in Nederland plaats zullen vinden. Dit was als wens aan onze opdracht meegegeven en daarmee kan een nieuwe bestuursperiode in Nederland ook starten met een nieuwe governance van de BGTS aanz.

Advies AEF (zie rapportage ‘Terneuzen aan zet’ en/of de A3) Op basis van het doorlopen proces en de bestudeerde onderleggers adviseren wij het volgende. 1.

Om uit te gaan van het ‘uitvoeringsperspectief’ en daarbij in eerste instantie kiezen voor scenario 2 ‘De BGTS actualiseren’. Met de voorgestelde aanpassingen in dit scenario worden beide knelpunten in de governance effectief opgelost. Daarnaast is de impact op de organisatie en op de uitvoering van de taken zeer beperkt en zullen medewerkers en cliënten geen nadelige gevolgen ondervinden. Zij zullen op den duur hooguit positieve gevolgen ondervinden als gevolg van het verminderen van de bestuurlijke lastendruk en het vergroten van de slagkracht. In vergelijking met scenario 1, lost scenario 2 wel alle knelpunten op en heeft deze dus de voorkeur boven scenario 1. In vergelijking met scenario 3 en 4 geldt dat de onzekerheden in deze scenario’s voor de medewerkers (arbeidsrechtelijk) en met name de dienstverlening aan de Vlaamse gemeenten (fiscale consequenties) te groot zijn op dit moment. Een eventuele keuze voor deze scenario’s adviseren wij alleen als deze onzekerheden nader onderzocht zijn (door specialisten op het terrein van grensoverschrijdende arbeidsrechtelijke en fiscale wet- en regelgeving) en er overleg is gepleegd met alle betrokkenen over mogelijk (mitigerende) maatregelen ten behoeve van eventuele negatieve (bij)effecten.

Tenslotte, in vergelijking met scenario 4 merken we op dat het opgeven van de onafhankelijkheid van de toegang een majeure keuze is die niet licht genomen moet worden en die bezien moet worden in een breder perspectief dan enkel en alleen het governance-perspectief.

2.

Scenario 3 ‘Nieuwe rechtsvorm’ in overweging nemen als vervolgstap nadat de genoemde onzekerheden nader zijn onderzocht, besproken en maatregelen zijn genomen ten behoeve van eventuele negatieve (bij)effecten. We adviseren scenario 3 in overweging te nemen omdat dit scenario de meeste mogelijkheden biedt om de governance in te vullen en zo toe te snijden om de uitvoeringstaken. Daarnaast maakt scenario 3 het mogelijk om in de toekomst ook nauwer samen te werken met vergelijkbare organisaties in het Nederlandse deel van de regio voor de taken die relevant zijn voor de Nederlandse gemeente Terneuzen. Scenario 3 is wenselijker dan scenario 4 omdat hiermee de onafhankelijkheid van de toegang geborgd blijft en dit een knelpunt kan worden indien het vertrouwen in de (lokale) overheid daalt. Binnen scenario 3 bestaat de mogelijkheid om niet alle maar een deel van de taken uit de BGTS over te hevelen naar een nieuwe rechtsvorm. Een optie die we nadrukkelijk onder de aandacht willen brengen is de mogelijkheid om de maaltijdservice van aan-z (Zo-Lekker), die nu als een dochteronderneming verbonden is aan de BGTS, binnen de BGTS te laten opereren. De reden hiervoor is dat dit een redelijk op zichzelf staande service is waarvan de dienstverlening in meer

[vul in]

pagina 2/4

gelijke mate is verdeeld over de deelnemende gemeenten. Een BGTS vormt voor de uitvoering van dergelijke werkzaamheden een betere constructie dan een rechtsvorm die onder enkel Nederlands dan wel Belgisch recht valt. Belangrijk aspect in de afweging hieromtrent is de afstemming tussen de BGTS en de nieuwe rechtsvorm. Deze moet niet tot onnodig veel aanvullende administratieve en bestuurlijke lasten leiden. 3.

Vanuit het ‘BGTS-perspectief’ te kiezen voor scenario B, C of D. Hoewel de BGTS vooral gericht is op het gezamenlijk uitvoeren van vergelijkbare taken aan weerszijde van de nationale grens, is zij ook uitgegroeid tot een symbool van gezamenlijkheid en onderlinge verbondenheid (in Benelux-verband). Het opheffen van de BGTS betekent dan ook het verdwijnen van een symbool waarvan de consequenties moeilijk in te schatten zijn. Indien de gemeente Terneuzen zou besluiten om op den duur te kiezen voor scenario 3 dan adviseren wij om daarbij nadrukkelijk te kijken naar mogelijkheden zoals beschreven in het adviespunt 2 (de gezamenlijke taken onderdeel te laten blijven van de BGTS) of naar een andere mogelijke invullingen van de BGTS. Suggesties die tijdens de gesprekken de revue zijn gepasseerd hebben betrekking op de onderwerpen ‘kunst en cultuur’ en ‘leerlingenvervoer’. De keuze voor scenario B, C of D vanuit het BGTS-perspectief kan prima samengaan met de keuze voor scenario 2 (en op den duur wellicht scenario 3).

4.

Ten behoeve van de Vlaamse bestuurlijke betrokkenheid een gremium te organiseren indien de Vlaamse deelnemers niet langer deel uitmaken van het bestuur van de uitvoerende rechtsvorm maar hier wel nog diensten van afnemen. Dit is het geval indien scenario 3 volledig wordt uitgevoerd (en alle taken van de BGTS door een nieuwe rechtsvorm worden overgenomen) of scenario 4 volledig wordt uitgevoerd (en alle taken van de BGTS door de gemeente Terneuzen worden overgenomen). Dit gremium is bedoeld als platform waar gezamenlijke belangen in de BGTS besproken kunnen worden met alle deelnemers. Een dergelijk gremium kan vastgelegd worden in de statuten (daar is nu niet voor gekozen) maar kan ook informeel georganiseerd worden. Voorkomen moet worden dat de belangen van de Vlaamse partners onvoldoende aandacht krijgen. Indien voor een tussenvariant wordt gekozen, waarbij de gezamenlijke taken in de BGTS ondergebracht blijven en alleen de voor de gemeente Terneuzen relevante taken worden ondergebracht bij een nieuwe rechtsvorm/de gemeente Terneuzen, is een dergelijk gremium niet nodig.

5.

Om de directie van aan-z op halfjaarlijkse basis uit te nodigen in de commissie samenleving van de gemeente Terneuzen met als doel om een breed gesprek te voeren over de stand van zaken, relevante ontwikkelingen en visies op de toekomst. Deze momenten zijn bedoeld om de gemeenteraad voldoende betrokken te houden bij deze belangrijke uitvoeringsorganisatie van de gemeente. Zeker nu hun directe invloed afneemt als gevolg van de voorgestelde statutenwijzigingen. Raadsleden kunnen op deze wijze via de commissie dan blijven voorzien in hun klankbordrol richting aan-z.

Bijlagen: − Rapportage ‘Terneuzen aan zet’

[vul in]

− −

Praatplaat Memo aanpassingen statuten aan-z

−

Aangepaste statuten

pagina 3/4

In kopie aan: − Betrokken ambtelijke delegatie Terneuzen − −

[vul in]

Directie aan-z. Vlaamse bestuurders aan-z

pagina 4/4